Jaarverslag leerplicht en voortijdig schoolverlaten 2023-2024.pdf

2023 - 2024

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten

WO O RD VO O R AF

Kwaliteit en capaciteit effectief in blijven zetten om iedereen bij de les te houden In lijn met de afgelopen jaren is het aantal verzuimgevallen en vrijstellingen zowel landelijk als in onze regio opnieuw toegenomen. Bij LVS gaat het om een stijging van 17% - zowel verzuimmeldingen als vrijstellingen. Dat is de opvallendste conclusie uit het jaarverslag van LVS dat voor u ligt.

Wat de onderliggende oorzaken hiervan ook zijn,

De cijfers over het opnieuw toegenomen aantal

duidelijk is dat deze trend niet zomaar is om te draaien.

vrijstellingen lijken in die ene oogopslag te bevestigen

Om leerlingen in deze regio letterlijk op school en bij

dat nog steeds relatief veel leerlingen worstelen met

de les te houden, worden steeds weer inspanningen

hun mentale gezondheid. Ook verdere individualisering

gevraagd van alle organisaties en professionals die zich

van onze maatschappij lijkt een rol te blijven spelen.

inzetten voor ‘onze’ leerlingen.

Ontwikkelingen waar we als LVS weliswaar weinig invloed op hebben. Maar waar we wel op inspelen door in te

Om samen met hen en hun ouders resultaten te

zetten op maatwerk en de focus op ondersteuning waar

boeken, is het goed om over een heldere en actuele

jongeren en hun ouders het meeste baat bij hebben.

stand van zaken te beschikken. Daarom zijn op de pagina’s hierachter zoals gebruikelijk de belangrijkste

Achter de schermen worden voor de Doorstroompunten

cijfers op een rij gezet. Naast de verplichte cijfers

- de voormalige Regionaal Meld- en Coördinatiepunten

geeft het jaarverslag ook nu weer extra informatie

Voortijdig Schoolverlaters (RMC’s) - wetsvoorstellen

die het veelzijdige werk van LVS belicht. En net als in

voorbereid om de begeleiding van school naar duurzaam

vorige edities geven we met ervaringen van enkele

werk voor meer jongeren bereikbaar te maken.

medewerkers en relaties graag weer een kijkje in de

Om hen op die manier aan een baan en daarmee aan

keuken. Naast hun persoonlijke ervaringen stippen ze

een kansrijke toekomst te helpen. Een toekomst met

ontwikkelingen en observaties uit de praktijk aan.

kansen om zich te ontplooien en tegelijkertijd hun

Verder zijn op verzoek van de gemeenten in deze

vrienden positief te beïnvloeden.

publicatie infographics toegevoegd die de zaken per gemeente in één oogopslag duidelijk maken.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

‘Digitaal bladerend’ door dit jaarverslag blijkt

Om dit soort herstelwerk te voorkomen, hebben we de

samenwerking met alle ketenpartners, zoals scholen

afgelopen periode alle zeilen bijgezet. Onder meer met

en hulpverlenende organisaties, een harde voorwaarde

tijdelijke extra capaciteit. Toch weten we ook daarmee

om verbeteringen door te kunnen voeren en negatieve

de toename van schoolverzuim en vrijstellingen met de

trends om te buigen. En een harde voorwaarde om

daarbij behorende problematiek, maar ook de nodige

problemen aan te pakken, maar ook om problemen zo

werkdruk achter de schermen niet te voorkomen.

vroeg mogelijk te signaleren en te voorkomen dat deze onomkeerbaar worden. Want extra investeringen aan de

Momenteel wordt als bestuursopdracht onderzocht op

voorkant voorkomen uiteindelijk steviger ‘herstelwerk’ en

welke wijze het toegenomen werk van LVS in brede zin

gemeenschappelijke financiële inzet aan de achterkant

effectief vorm kan krijgen. Natuurlijk kijken we daarbij uit

van het proces. Zo wees het Onderzoekcentrum

naar een uitkomst die recht doet aan jongeren, ouders

Drechtsteden eerder al (in ‘Voortijdig schoolverlaters –

en alle professionals die zich voor hen inzetten.

onderzoek naar oorzaken van uitval’ -2021) op ‘onder andere een zwakke positie op de arbeidsmarkt, (…)

Tot slot wil ik een stevig woord van dank uitspreken voor

een groot risico op sociale uitsluiting, een slechtere

alle betrokkenen die zich ook het afgelopen jaar weer

gezondheid. (…) Nadelige effecten op maatschappelijk

hebben ingezet om onze leerlingen met hart en ziel voor

niveau zijn onder andere hogere kosten vanwege

te bereiden op een toekomst met kansen op ontplooiing

een groter beroep op sociale voorzieningen en meer

en ontwikkeling.

criminaliteit.’ Steven van Die Lid dagelijks bestuur Dienst Gezondheid & Jeugd, portefeuillehouder onderwijs

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

HO O F DSTUK 1

LVS en toezicht op de Leerplichtwet en Doorstroompunt wetgeving LVS houdt toezicht op naleving van de Leerplichtwet.

LVS werkt hierbij intensief samen met ouders, leerlingen

We beschermen het recht op onderwijs voor alle

en partnerorganisaties op het gebied van zorg, veiligheid,

kinderen in de regio Zuid-Holland Zuid. Daarmee

onderwijs en arbeid. Gezamenlijk vormen we een

zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk jongeren een

vangnet dat schoolverzuim en uitval zoveel mogelijk

startkwalificatie behalen, zoals een diploma HAVO,

voorkomt. Wanneer dit niet lukt, ondersteunt en

VWO, MBO niveau 2 of hoger. Deze kwalificatie is het

begeleidt LVS verzuimers en voortijdig schoolverlaters

minimale onderwijsniveau dat nodig is om kans te

terug naar school, naar ander onderwijs, naar een baan,

maken op duurzaam geschoold werk in Nederland.

naar de juiste zorg of naar de meest passende plek in de samenleving.

Definitie leerplichtig: De Leerplichtwet geldt voor kinderen van hun 5e tot hun 18e levensjaar. De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand volgend op die waarin een kind de leeftijd van 5 jaar bereikt. De volledige leerplicht eindigt aan het einde van het schooljaar waarin de jongere de leeftijd van 16 jaar bereikt. Definitie kwalificatieplichtig: Jongeren tussen de 16 en de 18 jaar die geen startkwalificatie hebben, zijn kwalificatieplichtig. Een startkwalificatie is een MBO-2, HAVO- of VWO-diploma.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

LVS en de wet LVS voert de Leerplichtwet en de

Volgens de bepalingen van de Leerplichtwet houdt

Doorstroompuntfunctie Voortijdig Schoolverlaten uit

LVS een leerplichtadministratie bij met basisgegevens

voor tien gemeenten in de regio ZHZ.

over alle leer-en kwalificatieplichtigen die wonen in de tien gemeenten. Scholen geven hiervoor op

Daarbij richten we ons op kinderen vanaf 5 jaar die naar

grond van de Leerplichtwet in- en uitschrijvingen

school gaan. Vanaf de eerste dag van de maand na hun

en aan- en afwezigheid van leerlingen door aan het

vijfde verjaardag hebben kinderen de plicht om naar

Register Onderwijsdeelnemers (ROD) van de Dienst

school te gaan. Deze plicht duurt tot de dag dat ze een

Uitvoering Onderwijs (DUO). Deze gegevens verstrekt

startkwalificatie hebben behaald, of tot de dag waarop

DUO vervolgens aan LVS. Op deze manier weten we of

ze 18 jaar worden. Vanaf dit moment tot de leeftijd van

kinderen en jongeren die in de regio ZHZ wonen zijn

27 jaar richt LVS zich op ondersteuning bij het behalen

ingeschreven bij een school, of ze verzuimen en of ze

van een startkwalificatie.

een startkwalificatie hebben behaald.

Bescherming van leerrecht en ontwikkeling LVS zet zich in voor het recht van kinderen op onderwijs

Hier ligt een opgave om bij zaken als schoolverzuim,

en ontwikkeling. Want ieder kind verdient de kans

schooluitval en andere problematiek signalen vroegtijdig

om zich naar eigen vermogen voor te bereiden op

op te vangen en in actie om te zetten. Als LVS zijn we

een maatschappelijk onafhankelijke positie. Jongeren

hierbij een belangrijke schakel, vooral als het gaat om

die met plezier naar school gaan en diploma’s halen,

ontwikkelingskansen voor jongeren, preventie, vroege

vergroten hun kansen om zo’n positie te bereiken.

signalering van problematiek en dergelijke. Daarom blijven we in gesprekken met onze partners, zoals

Een belangrijke voorwaarde om zich te ontwikkelen

scholen en hulpverlenende organisaties, het belang

en te leren is dat jongeren zich comfortabel voelen en

benadrukken van tijdige melding van en aandacht voor

‘lekker in hun vel zitten’. Steeds vaker blijkt echter dat

signalen.

problemen op het gebied van mentale gezondheid een negatieve invloed hebben op hun ontwikkeling.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

HO O F DSTUK 2

LEERPLICHT/LEERRECHT

LVS helpt kinderen, jongeren en hun ouders als naar school gaan even niet lukt... LVS kan adviseren en ondersteunen bij schoolverzuim en -uitval. Daarbij stellen we problemen van leerlingen en passende oplossingen centraal en kiezen we voor een integrale aanpak. Ouders, jongeren en professionals kunnen bij LVS terecht voor informatie en advies over leerrecht, extra verlof, vrijstellingen, schoolverzuim en kwalificatieplicht.

Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS)

(Vrijwillige) jeugdhulp

Aanhoudend schoolverzuim kan een serieuze bedreiging

Wanneer leerlingen te maken hebben met persoonlijke

zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Juist daarom is

problemen of problemen in de gezinssituatie kan

door samenwerking van de ketenpartners Openbaar

de consulent de (reeds aanwezige) hulpverlening of

Ministerie, Raad voor de Kinderbescherming, Halt,

begeleiding inschakelen.

Ingrado en de VNG een gezamenlijke visie ontwikkeld op de aanpak van schoolverzuim. In deze visie staat niet

Halt

de strafrechtelijke kant centraal, maar wordt het accent

Bij herhaald (licht) verzuim kunnen jongeren van 12 jaar

stevig gelegd op preventie en vrijwillige (jeugd)hulp.

en ouder worden verwezen naar Halt. Halt biedt een buitenstrafrechtelijke aanpak gericht op het voorkomen

Deze werkwijze is vastgelegd in de Methodische Aanpak

van schoolverzuim. Samen met de jongere, ouders,

Schoolverzuim. LVS werkt uiteraard ook volgens deze

leerplicht en de school kijkt Halt naar wat een jongere

methodiek. Uitgangspunt is een aanpak die licht is

nodig heeft om weer naar school te gaan. Als al andere

waar mogelijk en zwaarder waar nodig. Het doel is

hulpverlening is ingeschakeld, wordt deze hier ook bij

altijd hetzelfde: leerlingen die geheel of gedeeltelijk

betrokken.

terugkeren naar school. Volgens een duidelijk stappenplan, via één van de vier routes: vrijwillige jeugdhulp, Halt-straf, dwang in civielrechtelijk of dwang in strafrechtelijk kader.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Dwang in strafrechtelijk kader

Bij alle verzuimmeldingen stelt de consulent LVS volgens

Wanneer ouders niet voldoende doen om verzuim

de MAS methodiek een onderzoek in. In de eerste fase

te stoppen, zijn zij wettelijk strafbaar. Dit geldt ook

wordt de vorm van verzuim onderzocht. Ook gaat de

voor leerlingen van twaalf jaar en ouder. Bij zwaarder

consulent na welke informatie de school al heeft over

verzuim kan proces-verbaal worden opgemaakt tegen

de betrokken leerling en eventueel het gezin. Op basis

ouders en de jongere (als deze 12 jaar of ouder is). Het

daarvan kunnen verschillende vervolgstappen worden

Openbaar Ministerie en de rechtbank kunnen onder

gezet. Zoals een gesprek met ouders en (vanaf 12 jaar)

meer geldboetes, begeleiding van de jeugdreclassering

de leerling zelf. Als al hulpverlening bij de leerling is

of een leer-/werkstraf opleggen. Ook is het in sommige

betrokken, wordt ook deze benaderd om gezamenlijk

gevallen (bij 16- en 17-jarigen) mogelijk dat na

de oorzaak van het verzuim te achterhalen. Leerling,

melding van LVS door de Sociale Verzekeringsbank de

ouders, school, LVS en andere partners zoeken

kinderbijslag wordt stopgezet.

vervolgens gezamenlijk een oplossing om het verzuim te stoppen.

Dwang in civiel kader Wanneer er zorgen zijn over de situatie

Consulent leerplicht Marieke den Besten vertelt in het

waarin leerlingen opgroeien of bij een ernstige

onderstaande interview meer over de MAS - en over

ontwikkelingsbedreiging kan een melding worden

andere ervaringen.

gedaan bij de beschermingstafel jeugd. Hier kan onder meer worden besloten civiel onderzoek te laten uitvoeren door de Raad voor de Kinderbescherming. Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake als een leer- of kwalificatieplichtige leerling die is ingeschreven op een school zonder geldige reden niet op school aanwezig is. Dit kan worden onderverdeeld in:

· Ongeoorloofd verzuim 16 uur in 4 weken

(waaronder spijbelen). De school is verplicht om dit verzuim te melden

· Ongeoorloofd overig verzuim. · Minder dan 16 uur in 4 weken, als er

bijvoorbeeld sprake is van achterliggende problematiek of recidive

· Veelvuldig te laat komen

· Luxe verzuim, bijvoorbeeld als ouders hun kinderen buiten de schoolvakanties om meenemen op vakantie.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

MARIEKE DEN BESTEN, CONSULENT LEERPLICHT

Binding met jongeren en partnerorganisaties plus kortere wachttijden komen leerlingen ten goede Marieke den Besten haalt als consulent leerplicht veel voldoening uit de contacten met leerlingen, collega’s, ketenpartners en uit de resultaten die zij gezamenlijk boeken. Maar ze heeft ook oog voor verbeteringen die leerlingen ten goede kunnen komen. Haar ervaringen belicht ze hieronder.

‘Vóor deze functie was ik onder meer werkzaam in

Om hun motivatie te vinden en te stimuleren om zelf

zorgbemiddeling en de gehandicaptenzorg’, vertelt

het initiatief te nemen. Dat doe ik ook door te laten

Marieke. ‘Ik bekeek met name waar mensen tussen de 0

merken dat er een lijntje tussen ons is, met regelmatige

en 100 jaar behoefte aan hadden, vooral op het gebied

contacten. Leerlingen laten wel merken dat lijntje en die

van wonen, zorg en dagbesteding. Centraal daarin

contacten te waarderen en nodig te hebben. Als stok

stond meer duidelijkheid te krijgen over de specifieke

achter de deur om naar school te blijven gaan.’

behoefte. Als consulent leerplicht werk ik nu vooral met jongeren die de nodige moeilijke ervaringen en ‘bagage’

Lik op stuk

in hun rugzak met zich meedragen.’

Zijn problemen ernstiger van aard, bijvoorbeeld bij vechtscheidingen met een flinke impact, dan zoekt

Doorvragen

Marieke passende ondersteuning: ‘Daarbij is het fijn

‘Om te achterhalen waarom ze op school uitvallen

dat we met het Samenwerkingsverband in Gorinchem

of dreigen uit te vallen helpt het dat ik door mijn

in hetzelfde gebouw gevestigd zijn. Als je iemand nodig

zorgachtergrond gewend ben om door te vragen.

hebt loop je even langs. Maar ook de contacten met

Bijna altijd is er echt wel iets aan de hand. Denk aan

het jeugdpreventieteam en andere ketenpartners

adhd, autisme, hoogbegaafdheid of een vervelende

zijn goed, daar ben ik best trots op. Het is hartstikke

thuissituatie, bijvoorbeeld met ouders met mentale

leuk om een spin in dat web te zijn. Om eraan bij te

problemen.’

dragen dat het beeld van de jongeren zo compleet en duidelijk mogelijk is, zodat we aan de meest passende

Petten

ondersteuning en oplossingen kunnen werken. Je merkt

Als consulent kun je twee petten dragen, stelt Marieke:

in de praktijk dat we het meeste bereiken als we er

eentje met het accent op sancties en een met het

vroeg bij zijn. Daarvoor moet je binding en verbinding

accent op ondersteuning. ‘Ik leg de nadruk niet op de

met jongeren, scholen en partners hebben. Om dat

wet en op mogelijke sancties, maar ik maak wèl duidelijk

te bevorderen en zo laagdrempelig mogelijk te zijn,

dat verzuim tegen je werkt. Hoewel de gesprekken

ga ik bij de basisscholen en - bijna wekelijks - bij de

bij sommigen het ene oor in en het andere uit gaan,

middelbare scholen langs. Daar ga ik ook in gesprek

probeer ik steeds weer verbinding te zoeken.

met leerlingen. Ik merk echt dat dat vruchten afwerpt.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

MARIEKE DEN BESTEN, CONSULENT LEERPLICHT Wèl lopen we gezamenlijk aan tegen lange wachtlijsten,

wil investeren, stelde ik voor om tijdens vijf werkdagen

onder meer voor ambulante hulp en onderzoeken. En

bij zijn baas elke dag een uur aan school te besteden.’

gemiddeld duurt het een jaar voordat een zaak na ons

En dat werkte.

proces-verbaal voor de rechter komt. Dat is nadelig voor leerlingen en helpt niet als je lik op stuk beleid wilt

Iedereen blij

voeren.’

In situaties als deze betaalt het zich uit dat leerplichtambtenaren volgens de Methodische Aanpak

Voldoening

Schoolverzuim (MAS) in een schakelrol in terug- of

Zo duurde het bij een van ‘haar’ jongeren een jaar en

toeleiding naar een passend onderwijsprogramma

acht maanden voordat zijn zaak voor kwam. Toch gaven

ruimte krijgen om maatwerk te leveren. Marieke: ‘Het

vasthoudendheid en maatwerk uiteindelijk een positieve

uitgangspunt ‘pas toe of leg uit’ geeft ruimte om te

doorslag. Marieke: ‘Deze jongen zat behoorlijk aan de

motiveren waarom je een afwijkende aanpak kiest. In dit

grond, maar we lieten niet los. Daardoor wist hij in die

geval leidde dat ertoe dat hij zijn diploma haalde, een

periode zijn diploma MBO 1 te halen. Volgens de wet

goede baan en toekomstperspectief heeft. Ons doel is

moest hij naast vier werkdagen één dag per week naar

bereikt. Als consulent haal je heel veel voldoening uit

school. Dat laatste bleek heel lastig voor hem. Omdat hij

zulke zaken: iedereen blij.’

heel loyaal is naar zijn werkgever en deze echt in hem

Marieke den Besten Consulent Leerplicht ‘Als consulent haal je heel veel voldoening uit mooie resultaten.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Marike Godvliet, teamleider LVS

Constante druk op werkzaamheden vanwege doorlopende stijging Na de enorme toename van verzuimmeldingen in

Het is fijn dat we ook afgelopen schooljaar de beschikking

het schooljaar 2022-2023 is het aantal meldingen in

hadden over extra financiële middelen en dat dat

het schooljaar 2023-2024 wederom gestegen. In het

ook voor volgend jaar is vastgelegd. Hierdoor leken

schooljaar 2023-2024 ontving LVS 3094 meldingen van

we wat ‘lucht’ te krijgen, maar de praktijk bleek toch

verzuim: ten opzichte van het schooljaar 2022-2023 een

weerbarstiger te zijn dan we hadden verwacht. Afgelopen

stijging van 17%.

schooljaar was er namelijk weer een behoorlijke stijging van verzuimmeldingen en vrijstellingen. Doorlooptijden

Het gaat dan om alle vormen van relatief verzuim:

en kwaliteit kwamen hierdoor opnieuw onder druk te

16 uur in 4 weken, overig verzuim en luxe verzuim. Al

staan. Mede omdat de complexiteit van de zaken is

deze verzuimsoorten zijn het afgelopen schooljaar weer

toegenomen. Bij elkaar leverde dat weer een enorme

gestegen

werkdruk op bij administratief medewerkers en LVSconsulenten.

Bij de aanpak van verzuim staan het bevorderen van aanwezigheid en de daarbij behorende registratie

Scholen en andere samenwerkingspartners rekenen op

centraal. Hierbij maken we gebruik van de handreiking

LVS, zeker ook op een aanpak die ‘aan de voorkant zit’.

van Ingrado, waarbij aanwezigheidsbeleid onder meer

Jammer genoeg kunnen we gelet op bovenstaande niet

wordt bevorderd door overeenstemming tussen de

altijd aan verzoeken en verwachtingen voldoen.

betrokkenen.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Volgens de bepalingen van de Leerplichtwet houdt LVS een

Veelgenoemde oorzaken van schoolverzuim en -uitval zijn

leerplichtadministratie bij met basisgegevens over alle leer-en

mentale problematiek, complexe thuissituaties, wachtlijsten

kwalificatieplichtigen die wonen in de tien gemeenten. Sinds

in de zorg en het gespecialiseerd onderwijs, in het onderwijs

afgelopen schooljaar wordt in het jaarverslag bij de cijfers van

aan nieuwkomers en verkeerde studiekeuzes. Schooluitval

relatief verzuim ook het ‘overig verzuim’ meegenomen.

ontstaat ook doordat te laat wordt opgemerkt dat jongeren

Dit geeft een beter beeld van alle relatief verzuimmeldingen.

regelmatig niet op school zijn en problemen hebben waardoor deze escaleren en het steeds lastiger wordt ze op

Dit jaar zijn ook de cijfers van de 10 afzonderlijke gemeenten

te lossen.

verwerkt in een infographic. Deze vindt u hier. Ook zien we de ‘wetteloosheid’ verder toenemen. Dit uit zich Het leerlingaantal is in het schooljaar 2023-2024 met 173

onder andere in de stijging van de meldingen luxe verzuim

gedaald naar 68104. Dit is een daling van 0,25% ten opzichte

(+17%). Waar bijvoorbeeld ouders voorheen een dag voor

van het schooljaar ervoor.

de vakantie hun kind lieten verzuimen, zien we nu dat dit meerdere dagen gebeurt, soms zelfs oplopend tot een week.

De meldingen van relatief verzuim laten zien dat scholen weer

Ook gaan gezinnen tussen vakantieweken door op vakantie,

meer hebben gemeld dan het voorgaande schooljaar (+17%).

met bijbehorend verzuim.

Dat geldt voor alle vormen van verzuim.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Absoluut verzuim Absoluut verzuim betekent dat jongeren niet zijn

In bijna alle gevallen van absoluut verzuim is er een

ingeschreven op een school. Het kan gaan om

schoolinschrijving of volgt er een schoolinschrijving. In

jongeren die in de regio zijn komen wonen (waar onder

enkele gevallen weigeren ouders/verzorgers hun kind

nieuwkomers, vluchtelingen etc.) maar bijvoorbeeld ook

in te schrijven. In die gevallen kan LVS handhavend

om verhuisgevallen binnen de regio.

optreden.

In sommige gevallen blijkt het om foutieve administratie

Vorig jaar schreven we in het jaarverslag over de

op school te gaan of zijn jongeren toch wel op een

problematiek rond Oekraïense jongeren, andere

school aangemeld. Is dat niet het geval dan informeert

nieuwkomers en jongeren die de internationale

en adviseert de consulent LVS de ouders bij het

schakelklassen bezoeken. Voor deze leerlingen

zoeken naar en nieuwe school. Daarbij kan hulp

heeft LVS een vaste consulent in dienst. Op de

ingeschakeld worden van partnerorganisaties, zoals het

volgende pagina vertelt Cinnamon Adrianus over haar

Samenwerkingsverband Passend Onderwijs.

werkzaamheden op dit vlak (en meer).

We zien ook weer een toename van het absoluut verzuim ten opzichte van vorig schooljaar, met 8% tot een totaal van 550 zaken. Bij 135 zaken bleek dat vervolgonderzoek door de LVS consulent nodig was. De toename wordt onder andere veroorzaakt door ‘nieuwkomers’, Oekraïense vluchtelingen en verhuisgevallen. Vaak zien we dat voor deze groepen niet altijd direct passend onderwijs mogelijk is. Samen met diverse partners zoals samenwerkingsverbanden en scholen wordt in veel gevallen toch op relatief korte termijn een passende onderwijsplek gevonden.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

CINNAMON ADRIANUS, CONSULENT LEERPLICHT

‘Ik doe alles wat in mijn vermogen ligt om bij te dragen aan kansen voor leerlingen’ ‘Mijn motivatie is om leerlingen met passende ondersteuning en respect te helpen om hun plek te vinden in de samenleving. Liefst met een starkwalificatie en door recht te doen aan hun kwaliteiten, zodat ze zich echt op hún manier kunnen ontwikkelen.’ Consulent leerplicht Cinnamon Adrianus vertelt hoe dat in de praktijk in z’n werk gaat.

‘In mijn eerdere baan bij het Centrum Werk en Inkomen

Die samenwerking loopt heel goed, we hebben dezelfde

– het voormalig UWV - trof ik jongeren die net achttien

ideeën en belangen. Dat maakt het mogelijk om snel

waren geworden en voor een uitkering kwamen,

door te schakelen.’

terwijl ik ze liever naar school zag teruggaan om een startkwalificatie te behalen. Het leek me mooi om hen

Cultuur

daarbij te helpen en bij LVS kan ik mij daarvoor inzetten.

Ook de Internationale SchakelKlassen (ISK’s) vallen

Inmiddels ben ik ruim achttien jaar leerplichtambtenaar

onder het takenpakket van Cinnamon. Daar spelen

en die rol past goed bij me.’

regelmatig cultuurverschillen een rol bij verzuim: ‘Zoals schaamte of wantrouwen. Maar ook onbekendheid

Divers

met de leerplichtwet. Ik infomeer hen dan ook over

‘De werkzaamheden zijn heel divers, geen dag is

de wet, maar geef ook vertrouwen. Vaak helpt dat al.

hetzelfde. Ook de jongeren zelf zijn heel divers. Van

Daarnaast maak ik duidelijk dat verzuim consequenties

een leerling die na een ruzie met zijn moeder spijbelt

kan hebben. Zoals een taakstraf, maar dat zie ik echt als

en daar spijt van krijgt tot leerlingen die thuis in

een laatste redmiddel. Omdat ik bij elke ISK vaak een

schrijnende omstandigheden leven en met meerdere

dagdeel in de aula aanwezig ben, weten leerlingen wie

problemen te maken hebben. Soms kun je in zulke

ik ben, waar we als Leerplicht voor staan en wat we van

omstandigheden amper van ze verwachten dat ze

hen verwachten. In de samenwerking met de scholen is

in staat zijn naar school te gaan. Het is sowieso een

mijn nabijheid handig om onderling even te overleggen

zeldzaamheid dat verzuim alleen te maken heeft met

en te sparren.’

gemakzucht. Er spelen vrijwel altijd serieuze problemen.’ Trots Schakelen

Daarmee boeken Cinnamon en haar collega’s zichtbare

‘Bij verzuim nodig ik leerlingen snel uit voor een

successen: ‘Waar ik bijvoorbeeld trots op ben? In

gesprek. Door te praten en nog eens te praten probeer

éen van de ISK’s hadden we een gesprek met een

ik hen te motiveren en te bekijken of we eventueel

spijbelende leerlinge. Haar moeder kon daar niet bij

passende hulp kunnen inschakelen. Daarvoor hebben

aanwezig zijn. Eenmaal om de tafel bleek dat ze haar

we korte lijnen met onder meer het sociaal wijkteam,

zusje naar school moest brengen, aan het einde van de

het jeugdteam, jeugdverpleegkundigen, de jeugdarts,

dag van school haalde en ook andere taken van haar

zorg- en verzuimcoördinatoren en Halt.

werkende moeder overnam.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

CINNAMON ADRIANUS, CONSULENT LEERPLICHT Daar kwamen schaamte en boosheid bij kijken. Omdat

Zij vragen zich weleens af waarom ze hier een opleiding

de drempel om terug te gaan naar school best hoog

zouden volgen als ze toch van plan zijn om terug te

was geworden, is zij de eerste dagen opgevangen door

gaan. Door er bovenop te zitten, krijg ik ze gelukkig toch

de mentor en zorgcoördinator. Maar al snel was dat niet

vaak naar school.’

meer nodig. Door haar vertrouwen en ruimte te geven, was uiteindelijk een klein zetje voldoende. Nu gaat het

Zichtbaar

goed met haar.’

‘De komende periode wil ik graag op deze manier verder werken, om met alles wat in mijn vermogen

Online les

ligt verzuim zoveel mogelijk terug te dringen. Daarbij

Lastiger kan dat zijn bij leerlingen die hun land zijn

hoop ik meer aandacht te besteden aan voorlichting

ontvlucht. Cinnamon: ‘Zij hebben vaak veel ellende

op scholen om nóg zichtbaarder te zijn. Ik wil uitdragen

meegemaakt. Ze kunnen niet altijd contact krijgen met

hoe belangrijk het is om naar school te gaan en het te

hun ouders in hun thuisland en zitten er soms helemaal

laten weten als je problemen hebt. Zodat we samen

doorheen. Ze hebben slapeloze nachten en trauma’s.

kunnen zoeken naar passende oplossingen om een

Oekraïense leerlingen volgen soms ook online lessen op

fijne plek in onze samenleving te vinden.’

hun oude school thuis.

Cinnamon Adrianus Consulent Leerplicht ‘Met passende ondersteuning en respect leerlingen helpen om hun plek te vinden.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Vrijstellingen (en vervangende leerplicht) De Leerplichtwet kent enkele gronden voor vrijstelling

Soms is onderwijs (tijdelijk) echt niet mogelijk. LVS kan

van de verplichting tot schoolinschrijving,

dan na sociaal-medisch advies te hebben ingewonnen

dit geldt wanneer:

een vrijstelling verlenen voor de duur van een jaar.

· een leerling vanwege lichamelijke of psychische oorzaken niet geschikt is om op een school te

Op 1 januari 2023 is LVS in samenwerking met

worden toegelaten (artikel 5 onder a)

scholen en samenwerkingsverbanden gestart met

· ouders bezwaar hebben tegen de richting van het onderwijs (artikel 5 onder b)

· een leerling onderwijs volgt op een school buiten Nederland (artikel 5 onder c)

· een kwalificatieplichtige jongere op een andere manier voldoende onderwijs volgt (artikel 15)

· een leerling vanwege gewichtige omstandigheden

een nieuwe, aangepaste werkwijze met betrekking tot deze vrijstelling. Ook in het schooljaar 20232024 is op deze manier gewerkt. Als ouders een beroep op deze vrijstelling doen wordt aan hen altijd voorgesteld om het Samenwerkingsverband passend onderwijs te betrekken. Dit om te kijken of er toch onderwijsmogelijkheden zijn. Als het kind al op een

verhinderd is de school te bezoeken (bijvoorbeeld

school zit, wordt ook altijd de school betrokken. Daar

bij overlijden van een naast familielid; artikel 11

is immers al vaak van alles ingezet om het kind aan het

onder g).

onderwijs te laten deelnemen.

Daarnaast kent de Leerplichtwet (volgens artikel 3a

5 onder b

en 3b) vervangende leerplicht voor jongeren vanaf 14

Deze vrijstelling is van toepassing als ouders vanwege

jaar die vanwege zeer bijzondere omstandigheden

hun levens- of geloofsovertuiging bezwaren hebben

geen volledig dagonderwijs op een school volgen. Zij

tegen de richting van de scholen in de (directe)

kunnen naast algemeen vormend en op een beroep

omgeving.

gericht onderwijs praktijktijd krijgen naast en in samenhang met het onderwijs. Ook kunnen leerlingen

De praktische werkwijze bij artikel 5 onder b ziet er als

in bijzondere situaties in het laatste jaar van de

volgt uit:

leerplicht toestemming krijgen onderwijs te volgens aan een MBO-instelling. Hiervoor moet een plan van aanpak

· Ouders die een beroep op deze vrijstelling doen

kunnen op de website van LVS lezen waaraan dit

worden opgesteld waarin onderwijs- en vormingsdoelen

beroep moet voldoen om in behandeling genomen

zijn opgenomen.

te worden.

5 onder a Vrijstellingen van inschrijving op lichamelijke en/ of psychische gronden Ondanks alle inspanningen is een passende

· Ouders die voor het eerst een beroep op vrijstelling doen worden na het toekennen van het beroep uitgenodigd voor een gesprek.

· De insteek van het gesprek is in eerste instantie kennismaking, tonen van belangstelling voor de

onderwijsplek soms moeilijk te vinden. Dan zijn

gedachtewereld van de ouders en de plannen

samenwerkingsverbanden passend onderwijs en

van de ouders rondom het thuisonderwijs. Nadat

eventueel zorgpartners aan zet om in samenspraak met

ouders hiervoor voldoende ruimte hebben

ouders en vanaf 12 jaar kinderen een onderwijsplek te

gekregen, benoemt de consulent LVS de effecten

vinden. LVS heeft in die gevallen vaak een functie als

van (het ontbreken van) schoolgang.

verbinder, regisseur en soms als bewaker van resultaat.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

3b, vervangende leerplicht laatste schooljaar van

altijd de meest passende oplossing is voor deze

de leerplicht

leerlingen. LVS heeft daar samen met het onderwijs op

In bijzondere situaties in het laatste jaar van de

ingezet en een aangescherpte werkwijze ontwikkeld.

leerplicht kunnen leerlingen toestemming krijgen

Hierdoor krijgen jongeren zo veel mogelijk een

onderwijs te volgens aan een MBO-instelling. Hiervoor

passender vervolg aan hun schoolcarrière.

moet een plan van aanpak worden opgesteld waarin onderwijs- en vormingsdoelen zijn opgenomen.

Op de volgende pagina gaat Ramon Sital in op deze

We zien de hoeveelheid van deze vervangende

oplossing.

leerplicht toenemen, waarbij blijkt dat het MBO niet

5 onder a: Het totale aantal behandelde vrijstellingen is gestegen naar 271 (+25%). Het aantal toegekende vrijstellingen is gestegen naar 252 (+32%). Dit ondanks de extra inzet van scholen, samenwerkingsverbanden en LVS-consulenten. De stijging lijkt vooral te zitten in de toegenomen mentale kwetsbaarheid van jongeren (depressies en angsten). 5 onder b: Het totale aantal behandelde vrijstellingen is licht gestegen naar 110 (+5%). Het aantal toegekende vrijstellingen is gestegen naar 105 (+35%). Het is niet duidelijk wat de oorzaak is van deze stijging. Ouders lijken steeds vaker bedenkingen te hebben tegen de richting van het onderwijs op basis van hun geloofs- of levensovertuiging. 5 onder c: Het totale aantal behandelde vrijstellingen is gestegen naar 101 (+4%). Het aantal toegekende vrijstellingen is gestegen naar 90 (+8%). Het betekent dat meer kinderen onderwijs volgen in het buitenland. Het is onduidelijk wat deze stijging veroorzaakt. 15: Het totale aantal behandelde vrijstellingen is gedaald naar 58 (-12%). Het aantal toegekende vrijstellingen is gedaald naar 43 (-12%). Het gaat hierbij om kwalificatieplichtige jongeren (16-17 jaar) die vanwege bijzondere omstandigheden op andere manieren onderwijs volgen. Deze jongeren werken bijvoorbeeld of worden intern opgeleid aan de hand van een plan van aanpak.

3b: Het totale aantal behandelde zaken van vervangende leerplicht is flink gestegen: naar 72 (+57%). Het aantal toegekende zaken van vervangende leerplicht is gestegen van 36 naar 54 (+50%). Het gaat dan om jongeren die vervroegd toegelaten worden tot het MBO. Het MBO is op dat moment passender voor de jongere dan een VMBO. We zien een behoorlijke toename van de vervangende leerplicht 3b. Steeds meer jongeren worden van het VO vroegtijdig naar het MBO doorgeplaatst. Dit blijkt niet altijd de meest passende oplossing voor jongeren. Daarom was dit aanleiding voor LVS om samen met het MBO-onderwijs te kijken naar een werkwijze die recht doet aan de mogelijkheden van de jongere. Een onderbouwd plan van aanpak maakt deel uit van deze werkwijze.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

RAMON SITAL, CONSULENT LEERPLICHT

‘We doen onze uiterste best om te voorkomen dat jongeren tussen wal en schip raken’ Een opvallende trend in de leerplichtcijfers is de stijging van het aantal ‘vrijstellingen vervangende leerplicht in het laatste schooljaar’. Deze vrijstelling heeft betrekking op leerlingen van het voortgezet onderwijs die vanwege bijzondere omstandigheden onder voorwaarden vervroegd worden toegelaten tot het MBO. Consulent leerplicht en contactpersoon voor Entree Ramon Sital ziet deze ontwikkeling van nabij. Hij schetst de context en de aanscherping waarmee deze overstap strakker wordt geregeld en verbeterd.

‘Mijn passie ligt bij jongeren en hun ouders. Het is de

2021/2022 naar 46 in 2022/2023 naar 72 het afgelopen

reden dat ik sinds 2003 consulent leerplicht ben en het

schooljaar. Die trend zien we ook op landelijk niveau.

is nog steeds een enorm boeiende baan. Daarnaast is

Ik zou er vóor zijn om onderzoek te doen om te

het onderwijs een interessante en dynamische wereld

achterhalen waar deze stijging nou precies vandaan

waarin geen dag hetzelfde is. Vooral door de contacten

komt.’

met leerlingen, ouders, scholen en uiteenlopende organisaties.’

‘In de praktijk, die achter deze cijfers zit, zie ik leerlingen met uiteenlopende problemen. Leerlingen met

Sterk staan

gedragsprobleem. Leerlingen met veelvuldig verzuim,

‘Onderwijs is niet alleen belangrijk om een diploma te

die behoefte hebben aan extra ondersteuning.

halen, maar vooral om jezelf te ontwikkelen naar een

Sommige van deze leerlingen zijn ‘geen ‘schooljongeren’,

zelfstandig bestaan. Een bestaan waarin je zelf nadenkt,

maar jongeren die opbloeien als ze met hun handen

een inkomen verdient en iets kunt betekenen voor

bezig zijn, kunnen werken. Daar halen ze veel meer

onze maatschappij. Als jongeren daarin vastlopen, is

voldoening uit. Het is mooi om te zien dat zij via

het fijn om iets te betekenen en perspectief te bieden.

Entree de draad weten op te pakken en zich verder

Bijvoorbeeld door samen te zoeken naar de juiste

ontwikkelen bij werkgevers die hen gelegenheid geven

voorzieningen om hen verder te helpen.’

zich op hun eigen manier te ontwikkelen tot volwaardige beroepskrachten.’

Volwaardige beroepskrachten ‘Tot onze verrassing en verbazing zie ik als contactpersoon voor Entree bij het Da Vinci College samen met de zorgcoördinatoren het aantal beroepen op vrijstellingen volgens 3b - vervangende leerplicht laatste schooljaar – stijgen. Van 12 in schooljaar

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

RAMON SITAL, CONSULENT LEERPLICHT Verbaasd en verrast

Als consulent onderhoud ik de contacten met de

‘We blijven dan ook onze uiterste best doen om te

jongeren, hun ouders en de scholen. Ouders kunnen

voorkomen dat deze jongeren tussen wal en schip

online, via de site van LVSZHZ, een beroep doen op

raken. Dat doen we onder meer door verscherping van

vrijstelling, artikel 3b van de Leerplichtwet. Voldoet

de samenwerking tussen de scholen van voortgezet

dit aan de wettelijke voorwaarden, dan wordt het

onderwijs waar de leerlingen vandaan komen en

verzoek van ouders gegrond verklaard en kan formeel

de ontvangende MBO- instellingen. We hebben

de uitschrijving van het Voortgezet onderwijs en

onze werkwijze tegen het licht gehouden en in

inschrijving op het MBO instelling plaatsvinden. Op

gezamenlijkheid een nieuwe werkwijze opgesteld die

die manier begeleiden we de jongeren tijdens deze

recht op onderwijs van deze jongeren waarborgt.

overstap en kunnen zij gericht verder werken aan hun ontwikkeling.’

Ramon Sital Consulent Leerplicht ‘Mijn passie ligt bij jongeren.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Thuiszitten Onderwijs is essentieel voor de ontwikkeling van

verschillende manieren al initiatieven in die effectief

kinderen en de beste garantie voor een kansrijke

blijken te zijn om deze jongeren in beeld te brengen en

toekomst. Daarom willen we voorkomen dat leerlingen

te houden.

thuiszitten. De meeste leerlingen waarbij dit wel het geval is, hebben meerdere problemen tegelijk. Denk

De inzet van LVS bij ongeoorloofde thuiszitters

aan een lichamelijke handicap of psychiatrische

is hetzelfde als bij andere (kortere) vormen van

problemen, zoals angsten, psychische problematiek,

schoolverzuim. LVS onderzoekt altijd de redenen

autisme of gedragsproblemen. Daarnaast hebben deze

van het verzuim. Daartoe behoort een gesprek met

leerlingen vaak problemen thuis, zoals het ontbreken

ouders en (vanaf 12 jaar) de leerling zelf. Op basis van

van structuur, armoede, schulden, gebroken gezinnen

het onderzoek wordt samen met ouders, leerling en

en vechtscheidingen en blijkt de overgang van de ene

samenwerkingspartners de beste oplossing bekeken

naar de andere ‘schoolsoort’ het risico op thuiszitten te

om de leerling weer (deels) naar school te laten gaan.

vergroten.

Samenwerking is ook hierbij van belang, omdat de problematiek vaak veelomvattend is. Zo nodig maakt

Onder ‘thuiszitter’ verstaan we een leer- of

LVS gebruik van haar handhavende mogelijkheden.

kwalificatieplichtige leerling (5-18 jaar), die:

Bij ‘geoorloofd’ thuiszitten heeft LVS een andere rol.

· al dan niet is ingeschreven op een school · vier weken of langer niet naar school gaat · geen vrijstelling volgens de Leerplichtwet heeft · niet ziek is of · wel ziek is, maar conform plan van aanpak in staat is om (gedeeltelijk) naar school te gaan.

Dit is meer een adviserende rol. Zowel voor ouders en jongere als voor de betrokken samenwerkingspartners. De primaire taak om thuiszitten bij alle ketenpartners duidelijk onder de aandacht te houden, ligt bij de scholen. Zij kunnen vroegtijdig anticiperen op verzuim, contact opnemen met partners, gebruikmaken

Als LVS zijn we ons ervan bewust dat de bij ons

van hun expertise en gezamenlijk het protocol

bekende ongeoorloofde thuiszitters maar een

schoolziekteverzuim volgen. Belangrijk in dit proces is

klein deel vormen van alle jongeren die langdurig

dat in alle gevallen onderwijs, en perspectief daarop,

thuiszitten. Bij ‘geoorloofde’ thuiszitters gaat het

deel uitmaken van het hulpverleningstraject en

om jongeren die bijvoorbeeld langdurig ziek zijn of

onderwijs en zorg geen apart opererende trajecten zijn,

wachten op een behandel- of onderwijsplek. Zij zijn

maar integraal werken.

vaak niet (voldoende) in beeld. Het komt ook voor dat de samenwerkingsverbanden niet weten om

Hieronder licht Edith de Bruin van het Meldpunt

welke leerlingen het gaat. Binnen de regio zetten de

Thuiszitters de context en werkwijze rond thuiszitters

samenwerkingsverbanden passend onderwijs op

toe.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

EDITH DE BRUIN, MELDPUNT THUISZITTERS

‘Het vuurtje aan het branden krijgen om iets moois in gang te zetten’ Niet elke leerling doorloopt een vlekkeloze schoolcarrière. Voor een groep leerlingen is de weg vol obstakels en soms zelfs onbegaanbaar. Daardoor lopen zij kans om ‘thuiszitter’ te worden. Om dat te voorkomen, maakt het Meldpunt Thuiszitters en Vrijstellingen (van Samenwerkingsverband Drechtsteden Voortgezet Onderwijs) werk van terug- of toeleiding van leerlingen naar een passend onderwijsprogramma met perspectief. Coördinator van het Meldpunt Edith de Bruin vertelt hoe dat functioneert en waar haar passie voor deze vorm van ondersteuning vandaan komt.

‘Van jongs af aan wilde ik juf worden. Later was ik

Hoe moeilijk het voor ons ook is om op je handen

ook werkzaam als intern begeleider en als ambulant

te zitten, soms is het beter om leerlingen de ruimte

begeleider, vervolgens kwam het Meldpunt op mijn pad’,

te geven om zich op hun eigen tempo en manier te

vertelt Edith. ‘Het Meldpunt is opgezet om thuiszitters

ontwikkelen. Want hoe je karakter ook is of welke weg

duidelijker in beeld te krijgen en om nieuwe thuiszitters

je ook bewandelt: ieders bijdrage aan onze samenleving

te voorkomen. Inmiddels mag ik er voor het vierde jaar

wordt gewaardeerd.’

mijn bijdrage aan leveren. Mijn passie voor dit werk komt vooral door mijn zoon en mijn broer die niet het

Rome

gangbare pad bewandelden. Onderwijs was voor hen

‘Op de weg daar naartoe helpen wij door te zoeken naar

niet de optimale manier om te kunnen leren en zich

een programma dat bij hen past. Dat kan terugkeer

te ontwikkelen. En zo is er altijd een groep voor wie

naar de oorspronkelijke of naar een andere school zijn.

onderwijs niet de enige zaligmakende weg is.’

Andere mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een MBOopleiding, dagbesteding, digitaal onderwijs, een docent

Knoop

die thuis komt of onderwijs op onze locatie aan de

‘Als leerlingen bijvoorbeeld mentaal in de knoop raken,

Duindoornhof in Papendrecht. Allemaal vormen waarin

zich terugtrekken en faalervaringen opstapelen, wordt

het accent niet ligt op controle en de strafrechtelijke

het steeds lastiger om naar school te gaan’, vervolgt

kant van verzuim, maar op ondersteuning. En waarbij

Edith. ‘Zo raken ze steeds verder van huis. Dan is het

we alle aandacht hebben voor de juiste timing om met

vooral zaak om in contact te blijven en vertrouwen

gedoseerde prikkels stapjes te zetten. In de praktijk zie je

te geven. De leerplicht geeft in de basis geen keuze

vaak dat ze rond hun zestiende jaar vrienden diploma’s

voor schoolgang. Maar als leerlingen eenmaal echt

zien halen en hun weg zien vinden. Dat motiveert om

thuiszitten, proberen we de regie om in beweging

ook zelf die kant op te bewegen. Soms duren zulke

te komen in de richting van onderwijs bij hen te

processen jaren en leidt het tot de nodige frustraties

leggen. Dwang helpt in sommige gevallen. Maar waar

bij de betrokkenen. Maar er leiden vele wegen naar

psychische nood speelt, werkt dat averechts. In zulke

Rome. Gelukkig kunnen wij kiezen uit verschillende van

situaties kan het juist helpen om de druk er af te halen,

die wegen om het vuurtje aan het branden te krijgen en

bijvoorbeeld met een tijdelijke vrijstelling.

jongeren te helpen in beweging te komen.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

EDITH DE BRUIN, MELDPUNT THUISZITTERS Rijbewijs en een baan

Flexibeler

‘Een succesverhaal? Een leerling hield de gordijnen dicht

‘Met LVS onderhouden we korte lijnen en denken we

en sloot zich op in de badkamer. Een psychiater werd

gezamenlijk na over oplossingen’, besluit Edith. ‘Wat

ingeschakeld. Zonder succes. De eerste contacten met

voor de ene leerling goed is, is dat niet altijd voor de

hem liepen online via zijn moeder, terwijl hijzelf buiten

andere. Ik denk dat we daar soms wat flexibeler en

beeld bleef. Maar op een gegeven moment kwam hij

preventiever in te werk kunnen gaan. Dat kost capaciteit

toch in beeld en konden we in gesprek. Na verloop van

en geld, maar uiteindelijk bespaar je met investeringen

tijd deed hij een beroepentest. Hij heeft inmiddels niet

aan de voorkant hogere kosten achteraf. Dat betekent

alleen zijn rijbewijs gehaald, maar via de MatchMakers

in de praktijk: niet alleen pleisters plakken voor korte

ook een baan gevonden!’

termijnoplossingen, maar zoeken naar preventieve, structurele en duurzame mogelijkheden om leerlingen zoveel mogelijk op school te houden en problemen op die plek op te lossen.’

Edith de Bruin Meldpunt Thuiszitters ‘Soms is het beter om op je handen te zitten om jongeren de ruimte te geven die ze nodig hebben.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Aan het einde van het schooljaar 2023-2024 waren 11 jongeren geregistreerd als (ongeoorloofde) thuiszitter. Een jaar eerder waren dat er 24. Aan het begin van het schooljaar 2023-2024 waren er 27 thuiszitters. Gedurende het schooljaar kwamen er 25 thuiszitters bij en 29 zaken werden opgelost. 3 jongeren werden 18 jaar, 9 jongeren verhuisden naar een andere regio. De daling van het aantal ongeoorloofde thuiszitters is een positieve ontwikkeling. Geoorloofde thuiszitters blijven aandacht vragen van scholen, samenwerkingsverbanden en andere samenwerkingspartners.

Preventie: belangrijk om er vroeg bij te zijn Een belangrijk deel van het werk van LVS is samen te

We brengen het belang van preventie in de

brengen onder de noemer preventie: het is belangrijk

samenwerking met onze partners voortdurend onder

om er vroegtijdig bij te zijn. Op die manier kunnen we

de aandacht. Wel realiseren we ons dat hierin nog

toenemend schoolverzuim, schooluitval en zwaardere

nieuwe stappen gezet en betere resultaten behaald

problematiek voorkomen.

kunnen worden. Want preventie is in het belang van iedereen: van leerlingen en gezinnen, maar ook van

In een preventieve aanpak bundelen we uiteenlopende

hulpverlenende organisaties en de maatschappij.

activiteiten. Van vroegsignalering tot specifiek advies voor brugklassers. Van advisering, voorlichting en vraagbaakfunctie voor leerlingen, ouders, leerkrachten, scholen, gemeenten en partnerorganisaties tot preventieve gesprekken bij dreigend verzuim en verzuimalertheid.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Handhaving Bij de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim

Dat kan uiteindelijk leiden tot een voorwaardelijke of

wordt volgens de lijn van de Methodische Aanpak

onvoorwaardelijke leer-/taakstraf of begeleiding van de

Schoolverzuim (MAS) altijd gezocht naar oplossingen

jeugdreclassering tot maximaal twee jaar. Het Openbaar

met ouders, leerling, school en andere partners om het

Ministerie en de rechter richten zich hierbij altijd op

verzuim (deels) te stoppen. We kunnen er echter niet

terugkeer naar school, straffen is namelijk geen doel op

altijd onderuit om sancties op te leggen. Bijvoorbeeld

zich. Als ouders bijvoorbeeld hun kinderen buiten de

in de vorm van een verwijzing naar Halt voor een leer-/

schoolvakanties om meenemen op vakantie, is sprake

werkstraf of het opmaken van een proces-verbaal tegen

van luxe verzuim. Dat kan een boete opleveren voor de

leerlingen vanaf 12 jaar en hun ouders.

ouders.

Het aantal Halt-verwijzingen in de regio is toegenomen tot 83 (+84%). De leer-werkstraf van Halt is een snelle interventie die strafvervolging voorkomt en vorm krijgt door samenwerking tussen LVS en Halt. Voor veel jongeren is dit voldoende om het verzuim te stoppen.

2023-2024

135

processenverbaal

2022-2023

158

processenverbaal

Processen-verbaal: Dit jaar zijn voor het eerst de processen-verbaal opgemaakt voor overig verzuim ook meegeteld. Het totaal aan processen-verbaal komt daarmee in 2023-2024 op 135. Voor dit jaarverslag hebben we ook de berekening van het aantal processen-verbaal uit het schooljaar 2022-2023 aangepast. Dus met overig verzuim. Er is een daling zichtbaar van 3%. Ook als we van de oude berekening uitgaan, is er sprake van een afname. Van 122 naar 118. Het is niet duidelijk wat de daling veroorzaakt. Mogelijk dat de toename van Halt-verwijzingen hiertoe heeft geleid. De Haltafdoening is dan succesvol gebleken om het verzuim te stoppen. Verder kan een oorzaak zijn dat door inschakeling van de hulpverlening (MAS) de oorzaken van verzuim zijn aangepakt waardoor een strafrechtelijke procedure niet noodzakelijk bleek.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

HO O F DSTUK 3

VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN

Doorstroompunt Elke vier jaar worden samenwerkingsafspraken gemaakt tussen het onderwijs en gemeenten over maatregelen om schooluitval van jongeren, hoofdzakelijk die tussen 18 en 23 jaar, te voorkomen. Dordrecht is de contactgemeente binnen de

Als een opleiding niet mogelijk is, begeleiden onze

doorstroomregio Zuid-Holland Zuid. De gemeente heeft

consulenten in samenwerking met andere partners

de doorstroomfunctie belegd bij de Dienst Gezondheid

de jongere naar werk, een combinatie van leren en

& Jeugd/LVS. De contactschool in de regio is het Da

werken of hulpverlening. Iedere jongere die zonder

Vinci College. Namens LVS zijn doorstroomcoaches

startkwalificatie het onderwijs verlaat houden we in

actief die we kennen als MatchMakers.

beeld tot de leeftijd van 23 jaar. In sommige gevallen zelfs tot 27 jaar. We willen weten waar de jongeren

Taken Doorstroompunt

zich bevinden, of er hulp nodig is, of ze alsnog een

Het Doorstroompunt voert de wettelijke opdracht

startkwalificatie kunnen behalen en of ze in staat zijn

van gemeenten uit om jongeren die school voortijdig

om duurzaam uit te stromen naar de arbeidsmarkt.

verlaten in beeld te brengen en, indien nodig,

Wanneer jongeren een andere vorm van ondersteuning

begeleiding te bieden.

nodig hebben, dragen we ze ‘warm’ over aan een partij die hen passende ondersteuning kan bieden naar werk

Hoe helpen we jongeren aan een

of zorg.

startkwalificatie? Als LVS is het bij voortijdig schoolverlaten onze taak

Hieronder licht doorstroomcoördinator Reimke

om jongeren tot 23 jaar te volgen op hun weg naar

Willemze de ontwikkelingen op dit gebied toe.

een startkwalificatie. Wanneer uitval dreigt, leggen we jongeren een passend aanbod voor om tot een startkwalificatie te komen. We stimuleren jongeren altijd eerst om te starten met een opleiding en ondersteunen hen in deze zoektocht.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

REIMKE WILLEMZE, DOORSTROOMCOÖRDINATOR LVS

NIEUWE WETGEVING OP KOMST: VAN SCHOOL NAAR DUURZAAM WERK

Kansen vergroten voor jongeren die echt een steuntje nodig hebben Kansen vergroten voor jongeren met een structurele achterstand op de arbeidsmarkt, ongeacht de stand van economie. Dat is één van de voornaamste doelstellingen die de komende periode wordt voorbereid en vanaf 1 januari 2026 vorm krijgt met verschillende veranderingen. Waarom we daar nu al aandacht aan besteden, licht doorstroomcoördinator LVS Reimke Willemze op deze plek graag toe.

‘We praten hierbij over voortijdig schoolverlaters en

Waarom besteden we in 2024 al aandacht aan een

jongeren van het Entree-onderwijs en MBO-Bol

wet die pas in 2025 - of later - pas van kracht wordt?

niveau 2’, licht Reimke toe. ‘Verder gaat het over

‘Een nieuwe wet voer je niet zomaar in. Zeker niet als

jongeren afkomstig uit het praktijkonderwijs en

bij de uitvoering veel partijen betrokken zijn. Dat vergt

het voortgezet speciaal onderwijs. De nieuwe wet

voorbereiding. Den Haag heeft bepaald dat de regie op

wil dat onderwijs, sociale diensten, werkgevers en

de voorbereiding ligt bij het Doorstroompunt van elke

Doorstroompunten intensief gaan samenwerken om

regio. In Zuid-Holland Zuid worden de taken van het

deze jongeren een duurzame plek op de arbeidsmarkt

Doorstroompunt uitgevoerd door LVS. Vandaar dat we

te bieden.’

al bijna een heel schooljaar bezig zijn om, samen met onderwijs, sociale diensten en andere betrokkenen, de

Wat is daarbij de rol van het Doorstroompunt?

invoering van de nieuwe wet zo goed mogelijk voor te

‘Tot vorig jaar hadden we het over RMC: regionale

bereiden.’

meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten. Jongeren, voortijdig schoolverlaters, vonden die term

Wat gaat er zoal veranderen?

RMC maar niets. Veel te vaag en afstandelijk. Zij zeiden:

‘Een belangrijke verandering wordt dat MBO-instellingen

wij zijn gestopt met school, maar dat betekent niet

tot een jaar na diplomering studenten die dat nodig

dat we niets willen. We willen verder met ons leven.

hebben begeleiden naar werk. Als in dat jaar geen baan

Doorstromen naar een nieuwe opleiding of naar werk.

gevonden wordt, volgt een ‘warme overdracht’ naar de

Daar hebben we soms hulp bij nodig, dan is het fijn dat

sociale dienst in de woonplaats van de student.

er een Doorstroompunt is waar we kunnen aankloppen. Het Ministerie van OCW heeft daarom met ingang van 2024 de term RMC vervangen door Doorstroompunt.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

REIMKE WILLEMZE, DOORSTROOMCOÖRDINATOR LVS

Een andere belangrijke verandering is dat de doelgroep

Waar ben je het meest trots op?

van Doorstroompunten wordt uitgebreid van 23 naar

‘Dat er in de regio zo enthousiast en energiek wordt

27 jaar. In Zuid-Holland Zuid doen we dat al een aantal

samengewerkt. Onderwijs, sociale diensten, werkgevers

jaren in de vorm van een pilot of experiment. We zijn

en wij als LVS willen echt een succes maken van de

heel blij dat onze praktijk in de toekomst overal de

nieuwe taken. De jongeren verdienen dat!’

standaard gaat worden.’

Reimke Willemze Doorstroomcoördinator LVS ‘Jongeren helpen die verder willen met hun leven.’

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Belangrijkste oorzaken van voortijdig Voortijdig schoolverlater

schoolverlaten

Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren tussen

Jongeren verlaten school om verschillende redenen

12 en 23 jaar die het onderwijs verlaten zonder

te vroeg. Vaak is het een combinatie van oorzaken die

dat zij een startkwalificatie hebben behaald, dat

bijdragen aan schooluitval, zoals:

wil zeggen ten minste een afgeronde HAVO- of VWO-opleiding of een MBO-niveau 2. Cijfers VSV 2022-2023: 869 (2,41%) Landelijk: 2,38%

· verkeerde opleidingskeuze · gebrek aan stageplek · schoolklimaat (kwaliteit van de opleiding, gebrek aan

begeleiding door de school, gebrek aan betrokkenheid)

· · ‘groenpluk’ (jongeren zonder starkwalificatie die multi problematiek

uitstromen naar werk).

Percentage voortijdig schoolverlaten boven het landelijke cijfer In schooljaar 2022-2023 hebben in de regio 869 jongeren zonder startkwalificatie het onderwijs voortijdig verlaten. Dit aantal is meer dan het jaar ervoor. Het is ook het hoogste aantal in zes jaar. Het percentage in de regio van 2.41% volgt het landelijke patroon. De grootste groep voortijdig schoolverlaters bestaat uit MBO-studenten. In 2022-2023 verlieten 735 MBO-studenten zonder diploma het onderwijs.

De vsv-cijfers

Voor de vsv-cijfers zijn wij afhankelijk van de datalevering door DUO. De voorlopige cijfers over het schooljaar 2023-2024 worden in maart 2025 gepubliceerd.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Verzuim 18+ Wanneer een jongere staat ingeschreven op een school

De consulent van LVS onderzoekt wat de oorzaak is

maar deze niet regelmatig bezoekt, spreken we van

van het verzuim en wat nodig is om de schoolgang

ongeoorloofd verzuim. De consulenten van LVS werken

weer te hervatten. Als dat niet mogelijk is, kijken we

samen met de scholen om verzuim van studenten

naar wat jongeren nodig hebben om mee te doen in

tussen de 18 en 23 jaar zonder startkwalificatie zo veel

de samenleving. Soms is een gesprek op school met

mogelijk te voorkomen. Primair verantwoordelijk voor

de LVS-consulent voldoende. In andere gevallen is er

het tegengaan van verzuim en uitval van studenten is de

meer aan de hand. Dan kan LVS een beroep doen op

school.

de sociale wijkteams of andere partners om de jongere en/of zijn ouders te ondersteunen. Op deze manier

Wanneer ongeoorloofd verzuim van de student

ondersteunen we hen in een zo vroeg mogelijk stadium

serieuze vormen aanneemt, doet de school een

en voorkomen we langdurig verzuim.

melding van verzuim bij LVS via het digitaal verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De verzuimgegevens verstrekt DUO vervolgens aan LVS. Als het verzuim gemeld is, neemt LVS contact op met de school en de student.

Het verzuim 18+ is gedaald van 834 naar 756 (-9%). Oorzaak

Dat kan onder andere door met de jongere in gesprek

hiervan is dat de meldprocedure met betrekking tot verzuim

te gaan en te helpen bij het opheffen of aanpakken van

18+ is aangepast aan de wettelijke kaders. Deze houden

eventuele knelpunten.

in dat MBO-instellingen pas bij 28 dagen verzuim moeten

Voorheen golden voor het melden van verzuim dezelfde

melden bij LVS. In het traject daaraan voorafgaand is de

regels als bij 18-. Dat betekent dat ook vaak licht verzuim bij

MBO-instelling zelf verantwoordelijkheid voor de aanpak

LVS werd gemeld. Dat kan nu alleen nog als er ook sprake is

van verzuim. Zij moeten zelf inspanningen leveren om de

van verzuim met een zorgwekkende oorzaak en dreigende

aanwezigheid in de lessen te bevorderen en daarmee verzuim

uitval.

terug te dringen.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Overstap VO naar MBO 2023-2024 Naast de wettelijke kerntaak om te reageren op

We zorgen dan voor een goede aansluiting naar werk

verzuimmeldingen geeft LVS samen met het onderwijs

of dagbesteding waar jongeren zich verder kunnen

aandacht aan de overstap van examendeelnemers van

ontwikkelen.

het VMBO naar het MBO. De overstap van het VO naar het MBO is voor veel leerlingen een moment met risico

De basis voor een goed overstapproces is ons

op schooluitval. Door deze intensieve samenwerking

gezamenlijke digitale informatiesysteem Intergrip. Dit

in de regio vinden veel leerlingen na hun VMBO-

is een digitaal systeem voor scholen dat de overstap

diplomering de weg naar de juiste vervolgopleiding.

van leerlingen van VO naar MBO ondersteunt. Met

Voor leerlingen die niet met reguliere ondersteuning

behulp van Intergrip wordt relevante informatie over

van het onderwijs of op eigen kracht de overstap

de leerling overgedragen aan de MBO-school van

kunnen maken, wordt in een vroeg stadium de

aanmelding en krijgen verantwoordelijken uit het VO

ondersteuning ingeschakeld van een LVS-consulent.

een terugkoppeling van de aanmelding. Door middel van Intergrip krijgen VO-scholen, MBO-instellingen en

Samen met de VO-school, leerling en hun omgeving

LVS inzicht in het aanmeldproces van elke leerling.

onderzoekt de LVS-consulent wat er nodig is om een

Hierdoor hebben we alle leerlingen in beeld en kunnen

volgende stap in hun loopbaan te kunnen zetten.

we direct handelen als er problemen ontstaan tijdens

Het doel is om alle jongeren te laten doorstromen

de overstap.

naar een vervolgopleiding en te begeleiden naar een startkwalificatie. Voor sommige leerlingen is

Binnen de regio maken jaarlijks rond de 3000 leerlingen

doorstromen naar een vervolgopleiding niet mogelijk.

de overstap van het voortgezet onderwijs naar een vervolgopleiding. Hiervan zijn 43 jongeren begeleid door LVS-consulenten.

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2023-2024

Aanpak MatchMakers In de ‘Aanpak MatchMakers’ voert LVS de regie in

langdurig. Op welke manier dan ook, de MatchMakers

een samenwerkingsverband van organisaties. Tien

dragen op deze manier samen met de deelnemende

MatchMakers zijn afkomstig van LVS, de Sociale

jongeren bij aan een gezonde samenleving en

Diensten, het jongerenwerk en maatschappelijke

voorkoming van zorg- en uitkeringslasten.

ondersteuner MEEVivenz. Zij helpen samen met verschillende partners jongeren van 18 tot 27 jaar die

MatchMakers zetten zich ook in voor

al eerder uitvielen en geen startkwalificatie hebben of

nieuw-VSV-ers

die een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt hebben

Vanwege de hoge werkdruk van de LVS-consulenten

bij het vinden van werk, school, zorg of een combinatie

hebben de MatchMakers ook in het schooljaar 2023-

hiervan. MatchMakers gaan op zoek naar jongeren in

2024 een deel van de begeleiding op zich genomen van

hun eigen woonomgeving, proberen door huisbezoek

de jongeren die gedurende het schooljaar uitvielen (de

met hen in contact te komen en hun vertrouwen te

‘nieuw VSV-ers’).

winnen. Samen met de jongeren wordt vervolgens een plan gemaakt om hun doelen op het gebied van werk,

Op de volgende pagina vertelt Nieka Meijer meer over

leerwerk of school te bereiken. Soms is een steuntje in

het werk van de MatchMakers.

de rug voldoende. Vaker is de begeleiding intensief en

In het schooljaar 2023-2024 zien we een daling van het

Dit is de groep die ondersteuning krijgt van de MatchMakers.

aantal door de MatchMakers geplaatste ‘oud-VSV-ers’. Van

En partijen die aan de hulpvraag van jongeren kunnen

130 naar 75 (-42%). Bij het aantal ‘nieuw VSV-ers’ is het aantal

beantwoorden, kennen vaak (lange) wachtlijsten.

geplaatste jongeren gestegen van 19 naar 36 (+89%)

Tevens hebben de MatchMakers vanwege ziekte en

De arbeidsmarkt voor jongeren is momenteel goed. Dit

personeelswisselingen langere tijd met een onderbezetting

betekent dat de meeste jongeren zelfstandig werk vinden. De

te maken gehad. In de loop van het schooljaar is dit weer