Jaarverslag 2025 RAD beheer.pdf

Jaarverslag van het Regionaal Archief Dordrecht

over het jaar 2025

Teun de Bruijn, gemeentearchivaris februari 2026

Inleiding Op grond van de Archiefverordening is de gemeentearchivaris verplicht om het College van Burgemeester en Wethouders jaarlijks verslag te doen van het beheer van de archiefbewaarplaats en de daarnaar overgebrachte archieven. Sinds 2017 is deze verantwoording in een afzonderlijk jaarverslag van het Regionaal Archief Dordrecht opgenomen. Dit jaarverslag wordt tevens als bijlage aan het verslag van de gemeentearchivaris omtrent het toezicht op de gemeentelijke informatiehuishouding toegevoegd. Het Regionaal Archief Dordrecht is een onderdeel van het Cluster Dordrechts Museum van de gemeente Dordrecht, dat bestaat uit de cultuurorganisaties het Dordrechts Museum, Hof van Nederland, Huis Van Gijn en het Regionaal Archief Dordrecht. Het beheert onder andere de archieven van de gemeente Dordrecht, Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht, de voormalige gemeente Molenwaard, de voormalige waterschappen De Groote Waard en IJsselmonde, het voormalige Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden en de meeste gemeenschappelijke regelingen in Zuid-Holland Zuid.

In 2025 heeft de uitvoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming en de Auteurswet, en daarmee het digitaal beschikbaar stellen van beeld en informatie via het internet, weer uitgebreid op de agenda van het Nederlandse archiefwezen en de wetgever gestaan. Bekende voorbeelden hiervan zijn het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat betrekking heeft op de strafvervolging na de Tweede Wereldoorlog en het op landelijk niveau archiveren van websites door de Koninklijke Bibliotheek. Daarnaast is er weer veel aandacht besteed aan het voldoen aan de eisen van de Wet open overheid en de afronding van een nieuwe Archiefwet, waarin onder andere de overbrengingstermijn teruggebracht wordt van twintig naar tien jaar. De invoering van deze wet heeft echter weer vertraging opgelopen en zal waarschijnlijk nu pas op 1 januari 2027 in werking treden.

Alle foto's in dit jaarverslag zijn van de hand van fotograaf en filmer Fokko van der Straaten die in 2025 zijn verworven.

2

1.

Organisatie Ook in het afgelopen jaar is er aan het thema diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid en aan het uitwerken van de missie en visie van het Cluster Dordrechts Museum en het Team Archief uitvoerig aandacht besteed. Als leidraad hiervoor dient het in 2024 uitgewerkte OGSM-model. OGSM staat voor objectives, goals, strategies en measures. Het model kan beschouwd worden als het beleids- en activiteitenplan in hoofdlijnen voor het Regionaal Archief Dordrecht voor de jaren 20242027. Daarnaast is er een jaarplan opgesteld, waarin de uitvoering van het beleid en de activiteiten voor 2026 aan bod komen. In het plan zijn de resultaten van een werksessie met het gehele team om het Regionaal Archief Dordrecht toekomstbestendiger te maken verwerkt. In 2025 zijn er geen mutaties in de formatie (7,8 fte) van het Team Archief opgetreden. Het ziekteverzuim ligt dit jaar op ongeveer 3,2 % en is licht gedaald ten opzichte van 2024. Bovendien heeft het gehele team deelgenomen aan het medewerkersonderzoek (MO) van de gemeente Dordrecht, wordt er gewerkt aan een vernieuwde strategische personeelsplanning (SPP) en aan de uitwerking van de door de gemeente omarmde secure base filosofie, gebaseerd op de principes van care en dare. Daarnaast heeft een student van de Erasmus Universiteit Rotterdam een aantal maanden stage gelopen bij het Regionaal Archief Dordrecht.

Het aantal vrijwilligers is weer gegroeid, zodat er op dit moment 33 vrijwilligers bij het Regionaal Archief Dordrecht actief zijn.

2.

Archiefinspectie en advisering In 2025 zijn de archiefinspecteurs Robin Lassche en Louis Scheuneman wederom vele malen om advies gevraagd, zoals over hoe de archieven in een goede, geordende en toegankelijke staat moeten worden overgebracht. Bovendien is er tijdens frequent regulier overleg met het Team Digitale Informatievoorziening van Bedrijfsvoering Drechtsteden en de teams Digitale Informatievoorziening van de gemeente Hoeksche Waard en een aantal gemeenschappelijke regelingen, zoals de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid, de Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid en de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid veel aandacht besteed aan een adequaat 3

archief- en informatiebeheer. Het monitoren van het gebruik van het Klant-, Zaaken Archiefsysteem InProces in de Drechtsteden, het informatiebeheer in taakspecifieke applicaties en het veiligstellen van emailboxen van sleutelfunctionarissen blijven actuele onderwerpen. Daarnaast zijn er weer tientallen machtigingen tot vernietiging van archiefbescheiden verleend. In het afgelopen jaar zijn onder andere facetinspecties uitgevoerd naar de griffiearchieven en de taakspecifieke applicaties MOOR en Uitvaartsuite. Ook is er een integrale archiefinspectie gehouden bij de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW). Het Regionaal Archief Dordrecht heeft in 2018 besloten om, gelet op kennis, efficientie en kosten, nauw met het Stadsarchief Rotterdam te gaan samenwerken met de ontwikkeling van een e-depot. In 2024 is echter gebleken, dat de leverancier van de e-depotvoorziening van het Stadsarchief Rotterdam zo'n constructie niet goedkeurt. Eind 2024 is daarom gestart met een onderzoek naar hoe een eigen edepotvoorziening voor de gemeente Dordrecht gerealiseerd zou kunnen worden. Daarvoor is toen een werkgroep ingesteld, bestaande uit medewerkers van het Team Archief en Team DIMBP, die een programma van eisen voor de e-depotvoorziening heeft opgesteld.

Aan de hand van het programma van eisen is een drietal leveranciers van een e-depotvoorziening uitgenodigd voor een presentatie van hun pakket. Na de presentaties was de werkgroep unaniem van mening dat slechts een van de leveranciers de juiste keuze is. Begin 2026 zal het College van Burgemeester en Wethouders van Dordrecht een e-depotvoorziening met behoud van alle archiefwettelijke verantwoordelijkheden aanwijzen. De regiogemeenten kunnen vervolgens beslissen om hierbij aan te sluiten.

3.

Acquisitie In 2025 is de collectie van het Regionaal Archief Dordrecht met ongeveer 285 strekkende meter gegroeid. Het betreft zowel overheids- als particuliere archieven uit Dordrecht en de regiogemeenten, waarmee een dienstverleningsovereenkomst is gesloten. Daarnaast zijn ook de beeldcollectie, de archiefbibliotheek en de collecties bewegend beeld en geluid met een groot aantal objecten aangevuld. We hebben het project Het archief vertelt … de Wereldwijven voor het vastleggen van andersoortige verhalen en het verwerven van egodocumenten voortgezet en afgerond. 4

De Wereldwijven Ateliers is een non-profitorganisatie waar meer dan 80 vrouwen uit zo’n 27 verschillende landen verbonden worden door naald en draad. Gezamenlijk werken de dames aan projecten in het handwerk- en naaiatelier, wisselen levenservaringen uit, oefenen Nederlands en dansen zelfs tijdens het vrouwenfeestje. Als participatieplek is het primaire doel van de Wereldwijven Ateliers het vergroten van het welzijn van deze vrouwen die soms een beperkt sociaal netwerk en een migratieachtergrond met oorlogstrauma's hebben. Deze vrouwen zijn moeders en grootmoeders van nieuwe generaties Dordtenaren die zich op een dag ook zullen afvragen: Wie ben ik? en Waar liggen mijn wortels? Tijdens deze samenwerking hebben wij elkaars werkruimtes leren kennen, nemen deel aan workshops en gaan met elkaar in gesprek over migratieverhalen. We hopen hiermee verhalen te documenteren die in de toekomst iedere Dordtenaar kunnen voorzien van antwoorden op hun levensbelangrijke vragen.

De belangrijkste aanwinsten in 2025 staan hieronder vermeld: Aanwinsten aan archieven Collectie van bouwvergunningen van de Gemeente 's-Gravendeel (archief 1257) Bestuursdienst van de Gemeente Dordrecht (archief 1369) Stads Bestuurscentrum van de Gemeente Dordrecht (archief 1370) Stads Service Centrum van de Gemeente Dordrecht (archief 1371) Project Management van de Gemeente Dordrecht (archief 1372) Dienst Stadsbeheer van de Gemeente Dordrecht (archief 1373) Dienst Welzijn van de Gemeente Dordrecht (archief 1374) Collectie van erfpachtdossiers van de Gemeente Dordrecht (archief 1377) Collectie A. Knikman (archief 1410) Burgerlijke Maatschap Ons Genoegen te Alblasserdam (archief 1412) Vrijzinnige Geloofsgenootschap Onze Roeping Getrouw te Sliedrecht (archief 1413) Katholieke Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken Sint Nicolaas (archief 1414) Collectie N. van der Wulp (archief 1417) Marchingband Prins Willem van Oranje (archief 1418) Drechtstad Muziekvereniging en haar rechtsvoorgangers (archief 1419) Aanvulling op Veerbedrijf van de Gemeente Dordrecht, alsmede de Havendienst van de Gemeente Dordrecht en haar rechtsopvolgers (archief 68) Aanvulling op de Handschriftenverzameling (archief 150) Aanvulling op Stadsgehoorzaal Kunstmin en haar rechtsopvolgers (archief 216) 5

Aanvulling op Collectie van bescheiden met betrekking tot de familie Vriesendorp (archief 294) Aanvulling op Dienst Stadsontwikkeling van de Gemeente Dordrecht (archief 582) Aanvulling op Gemeente Strijen, 1813 – 1925 (archief 616) Aanvulling op Centrum Beeldende Kunsten (archief 748) Aanvulling op Dienst Kunsten van de Gemeente Dordrecht en haar rechtsopvolgers (archief 749) Aanvulling op Natuur- en Recreatieschap De Hollandse Biesbosch (archief 1073) Omvangrijke aanvullingen van de archiefbibliotheek Publicaties betreffende Dordrecht en de regio Zuid-Holland Zuid (archief 489) Omvangrijke aanvullingen van de beeldcollectie Gemeentelijke Prentverzameling (archief 552) Collectie Fokko van der Straaten (archief 1164) 4.

Toegankelijkheid In 2025 is weer een aantal archieven (ruim 60 strekkende meter) geïnventariseerd en daarmee toegankelijk gemaakt via de website. Daarnaast zijn de overheidsarchieven in een geordende en toegankelijke staat, dus met een inventaris overgebracht naar de archiefbewaarplaats (ruim 270 strekkende meter).

Er zijn onder andere inventarissen gemaakt op: Veerbedrijf van de Gemeente Dordrecht, alsmede de Havendienst van de Gemeente Dordrecht en haar rechtsopvolgers (aanvulling archief 68) Handschriftenverzameling (aanvulling archief 150) Dordrechtsche Football Club (archief 204) Stadsgehoorzaal Kunstmin en haar rechtsopvolgers (aanvulling archief 216) Nederlandse Vereniging voor Sexuele Hervorming, Afdeling Dordrecht (archief 276) Collectie van bescheiden met betrekking tot de familie Vriesendorp (aanvulling archief 294) Vrijmetselaarsloge La Flamboyante (archief 383) Dienst Stadsontwikkeling van de Gemeente Dordrecht (aanvulling archief 582)

6

Collectie van bescheiden met betrekking tot de Neerlandicus J. Koopmans (archief 589) Waal- en Develpolder (archief 733) Stichting Rechtswinkel te Dordrecht (aanvulling archief 739) Centrum Beeldende Kunsten (aanvulling archief 748) Dienst Kunsten van de Gemeente Dordrecht en haar rechtsopvolgers (aanvulling archief 749) Natuur- en Recreatieschap De Hollandse Biesbosch (aanvulling archief 1073) Vereniging voor Christelijk Nationaal Onderwijs te Papendrecht (aanvulling archief 1153) Programmaraad van de Regio Zuid-Holland Zuid (archief 1217) Nederlandse Hervormde Gemeente van Mijnsheerenland (archief 1263) Collectie van bouwvergunningen van de Gemeente 's-Gravendeel (archief 1257) Nederlandse Hervormde Gemeente van Sliedrecht (aanvulling archief 1277) Vereniging voor Christelijk Nationaal Onderwijs te Sliedrecht (archief 1305) Stichting Bedrijfsvrienden Dordrechts Museum en haar rechtsvoorgangers (archief 1315) Bestuursdienst van de Gemeente Dordrecht (archief 1369) Stads Bestuurscentrum van de Gemeente Dordrecht (archief 1370) Stads Service Centrum van de Gemeente Dordrecht (archief 1371) Project Management van de Gemeente Dordrecht (archief 1372) Dienst Stadsbeheer van de Gemeente Dordrecht (archief 1373) Dienst Welzijn van de Gemeente Dordrecht (archief 1374) Collectie van erfpachtdossiers van de Gemeente Dordrecht (archief 1377) Collectie F.C.

Bootsman (archief 1400) Onderzoekcentrum Drechtsteden en zijn rechtsvoorgangers (archief 1408) Burgerlijke Maatschap Ons Genoegen te Alblasserdam (archief 1412) Vrijzinnige Geloofsgenootschap Onze Roeping Getrouw te Sliedrecht (archief 1413) Katholieke Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken Sint Nicolaas (archief 1414)

Bovendien is het beschrijven van de Bibliotheek Vriesendorp en de bibliotheek van de architecten H. Reus en B. van Bilderbeek voortgezet en worden de Documentatieverzameling en de Collectie Bewegend Beeld beter ontsloten. Een grote groep vrijwilligers is doorgegaan met het nader ontsluiten van de registers van de burgerlijke stand van de gemeente Dordrecht, de bevolkingsregisters van de gemeente Dubbeldam en met de notariële akten van Dordrecht. Met de inzet van vrijwilligers en de commentaren van bezoekers van de beeldbank zijn weer vele afbeeldingen beschreven en daarmee beter toegankelijk gemaakt.

7

5.

Restauratie en conservering In het restauratieatelier aan de Vest is een groep vrijwilligers doorgegaan met het conserveren en (her)verpakken van archieven in zuurvrije omslagen en dozen. Dit jaar is weer ongeveer 100 meter archiefmateriaal opnieuw verpakt. Papierrestaurator Vera van Kempen-Keijzers is met ondersteuning van Gabriella Lemkes bezig met het restaureren en opnieuw opzetten van de Gemeentelijke Prentverzameling. Het gaat hierbij met name om de grootformaat tekeningen, prenten en aquarellen. Behoudsmedewerker Paul Glerum heeft weer duizenden gedigitaliseerde foto's genummerd en opgezet. In 2025 is de papierrestaurator daarnaast betrokken geweest bij de inrichting van tentoonstellingen in het Dordrechts Museum en Hof van Nederland en met het gereed maken van objecten voor (internationale) uitleningen. In het kader van conservering en digitalisering zijn in 2025 ongeveer 8.000 foto's, kaarten en prenten opgenomen, bewerkt en via de beeldbank op de website beschikbaar gesteld.

6.

Archiefbewaarplaats Door de wettelijke verplichting om overheidsarchieven die ouder zijn dan twintig jaar naar de archiefbewaarplaats over te brengen, is er in de afgelopen jaren een steeds nijpender tekort aan ruimte in de archiefdepots ontstaan. Eind 2025 is er nog ongeveer 150 strekkende meter aan plankruimte over, zodat er geen omvangrijke archieven meer overgebracht kunnen worden. De komende jaren is er echter nog ruim 7.500 strekkende meter aan overheidsarchieven te verwachten. Omdat er in het nieuwe Dordthuis geen archiefruimte is gepland en de achterstanden in het bewerken van de tienjarenblokken en bouw- en milieuvergunningen van de gemeente Dordrecht voortvarend worden aangepakt, moet er op korte termijn een oplossing voor dit probleem worden gevonden. In 2025 is het voorstel om de archiefbewaarplaats achter het huidige Stadsdepot uit te breiden niet meegenomen in de Perspectiefnota 2026. Hierdoor moet een deel van de archieven, die nu nog in de archiefruimte onder het Stadskantoor staan, in 2026 tijdelijk – voor drie jaar - in de depots van het Regionaal Archief Rivierenland te Tiel worden ondergebracht. Eind 2025 is er in samenwerking met Team Vastgoed gestart met het maken van een voorstel om de uitbreiding in de Perspectiefnota 2027 op te nemen. Daarnaast staan de verduurzaming van het Stadsdepot en het 8

vervangen van de verouderde klimaatinstallatie nog altijd prominent op de agenda, zodat een stabiel klimaat dat aan alle archiefwettelijke eisen voldoet, eindelijk weer gerealiseerd kan worden. 7.

Studiezaal en dienstverlening In het Hof is ook de studiezaal van het Regionaal Archief Dordrecht gehuisvest. Het aantal uitleningen van dossiers aan de overheidsadministraties vertoont nog altijd een stijgende lijn. Er zijn ruim 3.000 vragen per mail of telefonisch binnenkomen die door de studiezaalmedewerkers binnen drie werkdagen zijn afgehandeld. Alle archiefinventarissen zijn beschikbaar via de website van het Regionaal Archief Dordrecht. De archiefbescheiden kunnen kosteloos fysiek worden geraadpleegd in de studiezaal. De digitale afbeeldingen zijn sinds eind 2014 via de website van het Regionaal Archief Dordrecht kosteloos in te zien en te downloaden. Uit de bezoekaantallen blijkt, dat belangstellenden in de geschiedenis van Dordrecht en de regio de studiezaal en de website nog altijd goed weten te vinden. Er zijn in 2025 niet alleen ruim 8.525 stukken voor raadpleging gelicht, maar ook met de archiefbus tussen het Stadsdepot en de studiezaal vervoerd.

Onderstaande tabellen geven een overzicht van de bezoekcijfers van het Regionaal Archief Dordrecht in 2025 in vergelijking met die van 2021 – 2024: Bezoekcijfers van de studiezaal 2021 2022 2023 2024 2025

Bezoeken 1.250 1.694 1.833 1.857 1.949

9

2021 2022 2023 2024 2025

Aangevraagde stukken 5.702 9.393 8.618 9.169 8.525

Bezoekcijfers van het Regionaal Archief Dordrecht (via archieven.nl) Zoekacties Paginaweergaves 2021 1.054.675 5.517.495 2022 1.111.062 4.815.752 2023 2.631.899 7.331.984 2024 3.984.709 11.168.859 2025 4.003.002 29.184.132 8.

Website In 2025 is de Dordtse historische kalender geactualiseerd en uitgebreid tot 2031. Daarnaast zijn de Verhalen uit het archief uitgebreid met de thema's Dordrecht rond de Bevrijding, Dordrecht, slavernij, verzet en autonomie, De Wereldwijven Ateliers en Natuurlijk … Dordrecht. Het thema Koloniaal Dordrecht is met een aantal verhalen aangevuld. Alle beschrijvingen in de inventarissen zijn aan de hand van Woorden doen ertoe op taalgebruik doorgenomen. De conclusie was, dat er geen aanpassingen noodzakelijk zijn. Tevens zijn er via de sociale media, waaronder Facebook (2.300 volgers) en Instagram (1.193 volgers), geregeld korte verhalen en wetenswaardigheden gepubliceerd.

De website is dit jaar door 76.900 gebruikers bezocht, met in totaal 1.100.000 paginaweergaves. De beeldbank is door 49.800 gebruikers bezocht, met in totaal 884.100 paginaweergaves. Daarnaast zijn de gezinskaarten van de gemeente Dordrecht uit de jaren 1918–1937 integraal doorzoekbaar gemaakt en direct gekoppeld aan de scans. Aan het eind van 2025 worden er ruim elf miljoen bestanden (beschrijvingen en scans) als open data via de website beschikbaar gesteld. Dit betreft

10

onder andere 35.762 boektitels, 204.717 tekeningen, foto's en prenten, 4.787 films en 2.995.078 persoonsnamen. 9.

Tentoonstellingen en educatie De afgelopen jaren heeft het Regionaal Archief Dordrecht verschillende activiteiten in en rond het Hof ontplooid om het archief zichtbaarder te maken bij de Dordtse bevolking. Ze leidden tot mooie producten, maar de bezoekersaantallen vielen vaak tegen. In plaats van te proberen belangstellenden naar je toe te laten komen, is het ook mogelijk om zelf naar de mensen toe te gaan. Met name de groep oudere mensen is een doelgroep van het archief. Deze is echter niet altijd in staat of bereid om naar het Hof te komen. In oktober is door archivist Wim Koole daarom gestart met de pilot Het archief komt naar je toe in het verzorgingshuis Dubbelmonde. De eerste resultaten zijn positief en dit project zal in 2026 verder worden uitgewerkt. Daarnaast neemt het Regionaal Archief Dordrecht deel aan het landelijke project Bronnen in de klas van het Nationaal Archief, aan het lokale digitale lespakket De oorlogskoffer en aan de Dordtse Verhalentafel.

Bovendien was de archieftentoonstelling Dordtenaar4ever!? tot 1 december op de zolder van het Hof te bezichtigen. Dordtenaar4-ever!? vertelde het verhaal van de verschillende groepen mensen die door de eeuwen heen naar Dordrecht zijn verhuisd en hoe zij de stad hebben verrijkt. De tentoonstelling toonde wie deze nieuwe Dordtenaren zijn, waar ze vandaan komen en hoe ze zijn verwelkomd. Van Lombarden in de Middeleeuwen tot Joden uit Spanje, calvinistische vluchtelingen en voormalige gastarbeiders uit landen als Turkije en Marokko, allemaal hebben ze nieuwe muziek, mode, geloven, smaken en gewoontes meegebracht. Eén thema was speciaal gewijd aan de Dubbeldammers die op 1 juli 1970 door een gemeentelijke herindeling Dordtenaar zijn geworden (of niet?). In augustus en september is archivist Joshuar Gomez nauw betrokken geweest bij het vorm geven van de tentoonstelling over de Wereldwijven Ateliers in de Emancipatiezaal in museum Hof van Nederland. Naast een aantal videoportretten zijn er producten en verhalen van deze groep vrouwen te bekijken. 11

In het kader van de Maand van de Geschiedenis is in oktober 2025 in samenwerking met Hof van Nederland de Dag van de Geschiedenis georganiseerd. Het thema Natuurlijk is met een pub-quiz, een lezing en workshop, een wedstrijd papegaaischieten en het tonen van topstukken uit de collectie onder de aandacht gebracht. Aan alle activiteiten is door ongeveer 100 historisch geïnteresseerden deelgenomen. Gemeentearchivaris Teun de Bruijn heeft in maart een tweetal lezingen gehouden voor de Vereniging Oud-Dordrecht met als thema Vrijmetselarij in Dordrecht en de rol van Loge la Flamboyante hierin. Daarnaast is hij onder andere actief in de Commissie Benoemen van de Openbare Ruimte van de gemeente Dordrecht en de Activiteitencommissie van de Vereniging Oud-Dordrecht.

12