Jaarverantwoording 2023 - DS Groeiagenda 2030 -DEF.pdf

GROEIAGENDA DRECHTSTEDEN 2030

JAARVERANTWOORDING OVER HET JAAR 2023

INLEIDING

Voor u ligt de Jaarverantwoording van het Programma Smart

Ook is in 2023 jaar een aantal adviestrajecten gestart om de

Delta Drechtsteden gericht op de uitvoering van de regionale

samenwerking te verbeteren en versterken: de doorontwikkeling

Groeiagenda Drechtsteden 2030, over het jaar 2023. Vanaf

van onze regionale (overheids-)samenwerking, de

2019 werken we als gemeenten met partners in de regio

doorontwikkeling van het economische instrumentarium

Drechtsteden meervoudig lokaal samen aan de uitvoering van

waaronder Deal, ROM-d en de Economic Development Board

onze ruimtelijke-economische ambities. Ook dit jaar hebben

en een onderzoek om te komen tot een hierbij passende

we als samenwerkende gemeenten met onze partners mooie

financieringssystematiek. Wij kijken uit naar de afronding van

resultaten behaald om onze regio te versterken. Zo hebben we

deze onderzoeken en adviezen medio 2024, waarmee we met

inmiddels een succesvolle Regionale Bouwtafel, hebben we met

onze samenwerking als overheden en partners een nieuwe fase

het Rijk en de provincie de realisatieagenda Wonen getekend

in gaan.

en onze sectoragenda Maritieme Maakindustrie aangeboden aan maritiem gezant Marja van Bijsterveldt. Onze regio staat

Wij hebben veel waardering voor alles wat het afgelopen jaar

op de kaart in haar eindadvies ‘No guts, no Hollands glory’, de

is bereikt door onze bestuurders en medewerkers van de

eerste elektrische waterbussen zijn gaan varen en er is een

gemeenten, het team Smart Delta Drechtsteden en van onze

digital twin ontwikkeld waarmee we de netcongestie in onze

partners uit het bedrijfsleven en onderwijs. We hebben er alle

energiesystemen beter kunnen aanpakken. Daarnaast stond

vertrouwen in dat de opwaartse lijn in 2024 verder voortgezet

2023 voor een belangrijk deel in het teken van de actualisatie

gaat worden.

van de Regionale Groeiagenda op basis van de nieuwe coalitieakkoorden, de propositie voor de 5e tranche Regio Deal en het sterk profileren van onze regio door het aantrekken van een ambassadeur Smart Delta Drechtsteden. We vinden het

Wouter Kolff

fantastisch dat deze inspanningen al aan het begin van 2024

Voorzitter Smart Delta Drechtsteden

hun vruchten afwerpen doordat aan de regio Drechtsteden – Gorinchem weer een Regio Deal is toegekend van maar liefst 25

Jan de Vries

miljoen euro.

Vicevoorzitter Smart Delta Drechtsteden

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

2

INHOUDSOPGAVE

Bouwen en Ruimtelijke Ontwikkeling

4

Wonen en Volkshuisvesting 7 Werken en Economie 9 Bereikbaarheid en Mobiliteit 12 Energietransitie 14 Communicatie en Events 18 Public Affairs en Lobby

20

Regio Deal(s) 22 Financiële jaarverantwoording

24

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

3

BOUWEN EN RUIMTELIJKE ONTWIKKELING Wat willen we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

•

•

25.000 nieuwe woningen en een woningbouwprogramma dat een bijdrage levert aan de sociaal-economische

muleerd naar aanleiding van de aanbevelingen uit het Brink

schaalsprong.

Onze kernopgaven Toevoegen woningen Versnellen van de bouwproductie op kortere termijn door: •

Realiseren van harde plannen (onherroepelijke bestemmingsplannen).

•

Aansturen op aanvragen omgevingsvergunningen op basis van harde bestemmingsplannen/omgevingsplannen.

•

• • • •

rapport. •

Actieagenda Regionale Bouwtafel opgesteld en een Ontwerp voor de regionale bouwtafel/versnellingstafel gemaakt en vastgesteld.

•

Bestuurlijke opdracht Monitoring van de woningbouwprogrammering vastgesteld.

•

Handreiking van Smart Delta Drechtsteden (Drechtsteden en Gorinchem) voor het ruimtelijk arrangement van provincie en Rijk opgesteld.

Verkennen gezamenlijke aanpak knelpunten in de uitvoering, waaronder ambtelijke capaciteit en versnellen

•

Definitie voor de ‘Sociaaleconomische schaalsprong’ gefor-

van procedures.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Stimuleren van een constante werkstroom lokale planvor-

Bouwen

ming en bouwstroom in de regio tot tenminste 2030.

Definitie ‘Sociaaleconomische schaalsprong’

Zachte plannen hard maken – vaststellen nieuwe bestem-

In het Brink rapport, dat in 2022 is opgeleverd, was één van de

mingsplannen.

aandachtspunten dat onvoldoende duidelijk is wat wordt ver-

Toevoegen zachte planvoorraad door mogelijke

staan onder de term ‘Sociaaleconomische schaalsprong’ zoals

ontwikkellocaties in kaart te brengen.

die wordt gehanteerd in de Groeiagenda. Om hier invulling aan

Het huidige woningtekort (frictieopgave) terugbrengen van

te geven hebben we onder leiding van de Argumentenfabriek

4,7% naar 2,0%.

een aantal werksessies georganiseerd om te komen tot een

Afstemming over de te realiseren woonvormen en kwaliteit

definitie. Deze definitie is niet alleen opgesteld voor Bouwen en

van woonomgevingen in relatie tot bereikbaarheid,

Wonen, maar voor alle regionale programmalijnen en benut bij

werkgelegenheid, groenblauw, etc.

de actualisatie van de Groeiagenda.

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

4

Regionale bouwtafel/versnellingstafel

onvoldoende is om deze doelstelling te kunnen halen. Er zijn

In 2022 is gestart met een verkenning naar de behoefte aan een

twee belangrijke verbeterpunten, die vorig jaar ook geconsta-

regionale bouwtafel/versnellingstafel, eveneens een aanbeve-

teerd zijn door onderzoeksbureau Brink. Te weten: het opstarten

ling uit het rapport van Brink. Eind van dat jaar is bevestigd dat

van een regionale bouwtafel en zorgen voor een betere moni-

dit de spijker op z’n kop slaat. In 2023 is de kwartiermakerfase

toring van planningen, zodat tijdig kan worden bijgestuurd en

verder vormgegeven door onder andere via werksessies, met

tijdig besluiten worden genomen.

deelnemers aan de bouwtafel onder begeleiding van bureau Ruimtevolk, te komen tot een Actieagenda voor de Regionale

In de regio werken we op dit moment met planregistratie wonen,

Bouwtafel. De deelnemers aan dit overleg hechten veel belang

voorheen de planmonitor genoemd. Hierin houden we zowel

aan de bijeenkomsten en het aantal deelnemers en partijen

voor onszelf als voor de provincie de woningbouwprogramme-

breidt zich in de loop van het jaar steeds verder uit. Naast wo-

ring bij. Deze monitor wordt één keer per jaar geactualiseerd.

ningcorporaties, ontwikkelaars, bouwers en makelaars zien we

We richten een voortgangs- en realisatiemonitor in die om de

nu ook onderwijs (MBO en HBO), waterschappen, omgevings-

vier maanden geactualiseerd wordt (drie keer per jaar). Deze

diensten en investeerders aansluiten. Met het faciliteren van de

monitor zal een uitbreiding van de huidige planregistratie zijn.

versnellingstafel uit de Regionale Realisatie Agenda (RRA) zijn

De monitor geeft sturingsinformatie over zowel de planning als

daar ook de provincie en het ministerie van BZK bijgekomen en

de aantallen en kwaliteit van de woningbouw. De bestuurlijk

uiteraard vertegenwoordiging vanuit de regio door de voorzit-

opdracht is in 2023 vastgesteld en de eerste monitor zal in

ters van de programma’s Bouwen en Wonen. Het speelveld is

2024 beschikbaar zijn. Er wordt ondertussen gewerkt aan de

daarmee goed vertegenwoordigd.

inrichting van de digitale systemen zodat alle informatie in de toekomst in één systeem beschikbaar is.

Nu de Regionale Bouwtafel meer en meer vorm krijgt is het zaak de opzet en werkwijze te borgen. Hiervoor is een ‘Ontwerp

Ruimtelijke Ordening (RO)

voor een Regionale Bouwtafel Drechtsteden’ opgesteld. Deze

Ruimtelijke puzzel

is zowel in het BO Bouwen & RO als door de deelnemers aan

Het kabinet heeft in de Ruimtelijke Ordeningsbrief van decem-

de bouwtafel geaccordeerd. In 2023 zijn er drie bijeenkomsten

ber 2022 drie nationale perspectieven met opgaves en enkele

van de Regionale Bouwtafel geweest. Wegens volle agenda’s in

oplossingsrichtingen opgesteld met als basis ‘water en bodem

december is één bijeenkomst doorgeschoven naar januari 2024.

sturend’. De provincies hebben de taak gekregen om met

Dit zal tevens het moment van formaliseren van de bouwtafel

ruimtelijke voorstellen te komen. Dit is de input voor een nieuwe

zijn. Streven is vier keer per jaar een bijeenkomst (ieder kwar-

Nota Ruimte, waarvan de contouren naar verwachting nog door

taal).

dit demissionaire kabinet worden uitgewerkt. Vanuit Smart Delta Drechtsteden en Gorinchem hebben we een handreiking

In 2023 is gestart met het maken en inrichten van een ‘Ver-

voor het ruimtelijk arrangement van provincie en Rijk opgesteld.

snellingsdashboard’ door studenten van de Hogeschool. De

Het is onze gezamenlijke input, naar Rijk en provincie, waarin

bedoeling is dat met dit dashboard ook inzicht wordt ver-

gezocht is naar een balans tussen de ruimtelijke functies in ons

kregen in plannen en planningen van woningcorporaties en

gebied. De kwaliteit van leven en brede welvaart zijn daarbij

ontwikkelaars, in aanvulling op gegevens die we als overheden

leidende principes. We spreken hier nadrukkelijk over een

bijhouden.

handreiking richting provincie en Rijk. We schetsen een beeld en richting, nadrukkelijk geen blauwdruk.

In aanvulling op het overleg dat vanuit het programma Wonen & Volkshuisvesting wordt gevoerd met vertegenwoordigers van

Om tot deze handreiking te komen zijn er ambtelijke werk-

de samenwerkende regio’s uit de RRA, vindt ook afstemming

sessies georganiseerd in samenwerking met Gorinchem en

plaats over de ervaringen die wij opdoen met onze Regionale

deels met Molenlanden. Molenlanden heeft er uiteindelijk voor

Bouwtafel. Omdat wij al een eind op weg waren en al een be-

gekozen om input te leveren richting provincie in samenwerking

hoorlijk aantal deelnemers aan tafel hebben, is er voor gekozen

met Krimpenerwaard. Ter onderbouwing van de handreiking zijn

om (vooralsnog) dit overleg niet uit te breiden naar Zuid-Holland

er facts en figures (analyse van de regio) in beeld gebracht door

Zuid niveau.

John Stohr Advies en is kaartmateriaal gemaakt door West8.

Bestuurlijke opdracht Monitoring van de

Deze handreiking is mede aanleiding geweest voor overleg met

woningbouwprogrammering

andere regio’s over de Ruimtelijke Puzzel, zowel over inhoud als

De gemeenten in de Drechtsteden hebben een grote ambitie op

proces (o.a. Groot Rijnmond en Haaglanden) en met de provin-

het gebied van woningbouw. In 2030 willen we dat er nog onge-

cie Zuid-Holland. De handreikingen van Haaglanden en Drecht-

veer 20.000 woningen zijn gebouwd in onze gemeenten. In de

steden-Gorinchem zijn expliciet benoemd in het Ruimtelijk

afgelopen jaren (vanaf 2016) zijn er zo’n 6.000 gerealiseerd. We

Voorstel van de provincie om samen verder te bespreken. Een

constateren echter dat de woningbouwproductie op dit moment

eerste ambtelijk overleg is reeds kort voor de kerst geweest.

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

5

Provinciaal- en Rijksbeleid

Samenhang met Energietransitie

Vanuit de Drechtsteden wordt de ontwikkeling van relevant

•

Alle nieuwbouw is energieneutraal of energieleverend.

beleid op het gebied van RO nauwlettend gevolgd en informatie-

•

Goede afstemming met betrekking tot de grote ruimtevra-

bijeenkomsten en werksessies bijgewoond. Waar nodig worden

gers, waaronder de woningbouwopgave en energieopgave,

in samenwerking met de gemeenten zienswijzen en

om de beperkte ruimte die wij in de Drechtsteden hebben

hoorzittingen voorbereid. In 2023 waren onderstaande

optimaal te benutten.

ontwikkelingen het meest relevant: •

5e herziening omgevingsbeleid

•

Start 6e herziening omgevingsbeleid

•

Ruimtelijk Voorstel

•

Contourennotitie Nota Ruimte

•

NOVEX Zuidelijke Randstad en Haven Industrieel Complex.

Samenhang met andere opgaven Samenhang met Wonen & Volkshuisvesting Wonen heeft de focus op beleid en stuurt op de kwaliteit die we moeten bouwen in de regio: woningtype, prijssegment en eigendomsverhouding (koop/huur). Dit vormt de basis voor de versnelling van de bouw en de gebiedsontwikkelingen. Samenhang met Werken en Economie De samenhang tussen de werkopgave en de woningbouwopgave is tweeledig: •

De beroepsbevolking die nodig is in de toekomst vraagt om een daarop afgestemd woningbouwprogramma (dus ook bouwen voor bijvoorbeeld young professionals). Het moet ook voor deze groepen aantrekkelijk en bereikbaar zijn om in de Drechtsteden te komen werken en te wonen.

•

De woningbouwopgave richt zich in fysieke zin vooral op locaties binnen de verstedelijkingscontouren van de regio en neemt een verstedelijkingsdruk met zich mee. In som-

•

Impact van nieuwbouw vertalen in de netimpact en borgen in de Regionale Energiestrategie.

Externe betrekkingen en lobby Ten behoeve van de woningbouwopgave nabij hoogwaardig openbaar vervoer is er een bijeenkomst georganiseerd met Statenleden in Sliedrecht op de locatie waar de realisatie van Sliedrecht Noord is voorzien.

Communicatie In de communicatie leggen we de focus op samenwerken en de gezamenlijke doelen omdat samenwerking met partners essentieel is om de ambities binnen de bouwopgave te bereiken. Dit doen we via LinkedIn, de website en de maandelijkse nieuwsbrief van Smart Delta Drechtsteden. Enkele voorbeelden zijn het interview met kwartiermaker Jaap Paans over de actiepunten en het belang van de Regionale Bouwtafel Drechtsteden en het interview met programmamanager Nicole Op de Laak over de complexe ruimtelijke vraagstukken in de regio. Om onze stakeholders op de hoogte te houden en te laten zien wat er gebeurt zijn er artikelen gepubliceerd over verschillende bouwprojecten in de regio en de verkoopmonitor. Dit draagt positief bij aan het op de kaart zetten van de regio Drechtsteden als aantrekkelijke regio om te blijven wonen of naar te verhuizen.

mige gevallen laat de economische functie zich ruimtelijk prima combineren met de woonfunctie (denk aan diensten, zorg, detailhandel en horeca), maar bij gezoneerde industrie (milieucontour) is dat lastiger en kan er sprake zijn van conflicterend belang. In het laatste geval vraagt dit auto-

Maarten Burggraaf en Robbert Kreukniet Namens het bestuurlijk overleg Bouwen en Ruimtelijke Ontwikkeling

matisch om een scherpere afweging van waar we transformatie naar wonen voor ogen hebben en waar bijvoorbeeld doorschuif van bedrijvigheid (over de gemeentegrenzen heen) nodig is, zoals Peute naar voormalig Nedstaalterrein. Dit speelt zich met name af op en rond onze oevers. Samenhang met Bereikbaarheid en Mobiliteit •

Inzet is om te bouwen nabij hoogwaardig openbaar vervoer (HOV): Spoorzone Dordrecht-Zwijndrecht, waterbushaltes, HOV-buslijnen, MerwedeLingelijn (feeder naar Dordrecht Centraal Station).

•

In november is er een gezamenlijk bestuurlijk overleg georganiseerd (bereikbaarheid, bouwen en wonen) om de gedeelde opgaven verder te verkennen.

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

6

WONEN EN VOLKSHUISVESTING Wat willen we bereiken? •

25.000 nieuwe woningen en een woningbouwprogramma dat een bijdrage levert aan de sociaaleconomische

king versterkt met corporaties, met marktpartijen, met de provincie en met het Rijk. •

tualiseerd. Dit is belangrijk voor de verdeling van schaarse,

schaalsprong.

Onze kernopgaven •

goedkopere woningen. •

een woningmarktanalyse die we samen met de woningcorporaties uitvoeren en een onderzoek naar specifiek de

woningen als op 1-1-2016 (pas-op-de-plaats-beleid). Bevorderen van een evenwichtige spreiding van sociale huurwoningen binnen de regio. •

Toevoegen sociale woningbouw naar behoefte in alle sociale prijsklassen en zorgen voor voldoende waarborg dat deze woningen ook op de langere termijn sociaal blijven.

Wat hebben we bereikt? •

Op 14 maart 2023 is de Regionale Realisatie Agenda Samenwerkende Regio’s Zuid Holland Zuid met provincie en Rijk ondertekend. De Drechtsteden regio was hierin penvoerder. Na ondertekening van de Regionale Realisatie Agenda is een overlegstructuur opgezet met de samenwerkende regio’s Zuid-Holland Zuid, de provincie en het ministerie van BZK.

•

We hebben op diverse manieren de onderlinge samenwer-

Om meer inzicht te geven in vraag en aanbod op de woningmarkt zijn in 2023 twee onderzoeken gestart. Dat is

Inlopen tekorten conform huidige regionale woonvisie. Dit betekent bij autonome groei een zelfde aantal sociale huur-

•

In 2023 is de huisvestingsverordening (beleidsarm) geac-

particuliere huurvoorraad in de Drechtsteden. •

Toepassen nieuwe wet- en regelgeving: iedere gemeente heeft de Wet goed verhuurderschap geïmplementeerd waarbij gezamenlijk is gewerkt aan het opzetten van een meldpunt en de communicatie hierover.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Regionale Realisatie Agenda Wonen Samenwerkende regio’s Zuid-Holland Zuid Om het landelijke woningtekort terug te dringen tot een gezonder evenwicht heeft de Rijksoverheid met het Programma Woningbouw nationaal ingezet op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Om dit te realiseren wordt in de Nationale Woon- en Bouwagenda gestreefd naar de groei tot 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar vanaf 2024, waarvan vanaf 2025 ten minste 2/3e betaalbaar en 30% sociale huur.

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

7

Voor de provincie Zuid-Holland geldt dat de inzet per regio

•

samen met de partners is uitgewerkt in Regionale Realisatie Agenda’s (voorheen bekend als woondeals). Het doel van de

schroeven; •

Regionale Realisatieagenda’s is dat Rijk, provincie en regio’s/

Er wordt gestuurd op het realiseren van woningbouwplannen, waarbij een gezamenlijke aanpak van knelpunten

gemeenten samen afspraken maken over kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen en het oplossen van de kritische succes-

We hebben in 2023 de woningproductie weten op te

in de uitvoering wordt verkend; •

Via de Regionale Bouwtafel wordt samen met relevante

factoren (knelpunten) om de versnelling van de woningbouw te

partners zoals ontwikkelaars en woningcorporaties een

kunnen realiseren.

impuls gegeven aan versnelling van de woningbouw.

Gedeputeerde Koning van woningbouw heeft de vier zuidelijke

Er is sprake van samenhang met de opgaven ‘Werken en

regio’s van Zuid-Holland verzocht de Realisatie Agenda geza-

Economie’, ‘Bereikbaarheid en Mobiliteit’ en ‘Energietransitie’.

menlijk op te pakken als zogenoemde ‘samenwerkende regio’s

Deze samenhang is daar waar het gaat om nieuwbouwrealisatie

Zuid-Holland Zuid’, onder penvoerderschap vanuit de Drecht-

beschreven in het hoofdstuk ‘Bouwen en RO’.

steden. Op 14 maart 2023 is de ‘Regionale Realisatie Agenda

Kijkend naar de bestaande woningvoorraad heeft de energie-

Wonen Samenwerkende regio’s Alblasserwaard, Drechtsteden,

transitie grote impact op het wooncomfort en betaalbaarheid

Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard’ ondertekend. Hierin is

van het wonen voor zittende bewoners. Met de woningcorpora-

opgenomen dat de samenwerkende regio’s zich samen met de

ties wordt nauw samengewerkt aan de energietransitie.

woningcorporaties en andere partijen inspannen voor realisatie van 20.793 woningen tot 2030. Er zijn afspraken vastgelegd over een focus op de voortgang en versnelling van de uitvoering van de plannen, het laten vaststellen van bestemmingsplannen (zodat de harde plancapaciteit op een voldoende niveau blijft) en het programmeren van voldoende betaalbare woningen (waaronder sociale huurwoningen). Ook zijn afspraken uitgewerkt over de samenwerking en de monitoring van de voortgang. Versterken samenwerking Na ondertekening van de Regionale Realisatie Agenda (RRA) is een overlegstructuur opgezet met de samenwerkende regio’s Zuid-Holland Zuid, met de provincie en met het ministerie van BZK. Vanuit de Drechtsteden is ingezet op het verbinden van alle partijen rondom de opgave zoals beschreven in de Realisatie Agenda. We hebben ook vorm gegeven aan de Regionale Bouwtafel in de Drechtsteden (zie hoofdstuk ‘Bouwen en RO’). Hoewel de corporaties geen ondertekenaar zijn van de RRA, hebben we ervoor gezorgd dat zij op alle lagen betrokken zijn bij de uitvoering van de afspraken. De corporaties hebben zitting in de Woondealtafels, in de Regionale Bouwtafel en bij de overleggen met de samenwerkende regio’s en de provincie. Daarnaast is binnen de Drechtsteden gestart met het gezamenlijk (gemeenten en woningcorporaties ) uitvoeren van een Woningmarktanalyse.

Ook zetten we in op het continueren en versterken van de huidige samenwerking tussen de gemeenten op het gebied van

Externe betrekkingen en lobby In 2023 is ingezet is op het aanjagen van extra provinciale middelen die onze woningbouwopgave een boost kunnen geven. De regio heeft in 2023 in totaal 564.000 euro aan subsidiegelden ontvangen van de provincie, waarvan 194.000 euro uit de Subsidieregeling Vliegende Brigade Zuid-Holland en 370.000 euro uit de Subsidieregeling Knelpuntenpot sociale huur en middenhuur Zuid-Holland.

Communicatie De regio Drechtsteden op de kaart zetten als aantrekkelijk woonen werkgebied was en is nog steeds een van de communicatieambities. We dragen hier aan bij door inwoners en andere stakeholders te laten zien wat er gebeurt, welke bouwplannen er aan komen en welke projecten zijn gerealiseerd. Elk kwartaal publiceren wij artikelen over de verkoopmonitor en andere projecten via de communicatiekanalen van Smart Delta Drechtsteden. Hiernaast is het afgelopen jaar ook ingezet op interne communicatie en externe communicatie met onze partners. Het is belangrijk dat de neuzen dezelfde kant op staan, kennis gedeeld wordt en iedereen zich goed geïnformeerd en betrokken voelt. Onze partners weten van de ontwikkelingen in de regio, welke bijdrage zij kunnen leveren en waarom samenwerken noodzakelijk is om onze ambities te behalen. Ton Spek en Peter Heijkoop Namens het bestuurlijk overleg Wonen en Volkshuisvesting

Wonen en Volkshuisvesting.

Samenhang met andere opgaven De opgaven rondom Wonen en Volkshuisvesting en Bouwen en Ruimte zijn nauw verweven met elkaar. De inzet die in 2023 is gepleegd op Bouwen en Ruimte is er mede op gericht om de doelen zoals omschreven in de Regionale Realisatie Agenda te behalen:

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

8

ECONOMIE & WERKEN

Wat willen we bereiken? •

Groei van 30.000 banen in deze regio, passend bij het

leven lang ontwikkelen). •

naar digitaal’), met ondersteuning bij innovatie, faciliteiten

profiel van ons bedrijfsleven. •

(pre-competitieve innovatieprogramma’s en faciliteiten

Een gezamenlijk ecosysteem: o

zoals Fieldlab Smart Industry) en het verstrekken van

Waar bedrijven en professionals

toegang tot kapitaal voor innovatie en groei etc.

elkaar vinden en versterken; o

Waar we investeren in Human Capital;

o

Met een aantrekkelijk vestigingsklimaat waarin ook woonklimaat en bereikbaarheid essentieel zijn.

Wat hebben we bereikt? Vestigingsklimaat •

halen. Maar ook investeren in goed opgeleide mensen die aan de vraag van het bedrijfsleven in onze regio kunnen voldoen.

2023 is het bedrijf verhuisd, onder begeleiding van ROM-D. •

de komende jaren groei verwachten én die maatschappe-

spanningen van Deal, zoals het bezoek van minister Mickey Adriaansens aan de regio in september. •

voor de regio hebben. Zorgen voor fysieke én milieuruimte voor bedrijven om te groeien, door te zorgen voor het juiste bedrijf op de juiste

Human capital •

Beroepentuin. Dit vanuit de mbo-aanpak baas over je eigen

specifieke eisen (denk aan watergebonden infrastructuur). Werken aan een dynamische arbeidsmarkt, met een op de vraag van de werkgevers toegesneden onderwijsaanbod en aanpassingsvermogen van de beroepsbevolking (o.a. via

In 2023 hebben we meer dan 120 leerwerktrajecten gerealiseerd. Het merendeel is uitgevoerd door GKN Fokker en de

plaats (regionale programmering), kijkend naar locatie •

We hebben diverse ruimtelijk-economische successen geboekt, zoals Pier14 als nautische toplocatie in Zwijndrecht.

lijk-economisch verdienvermogen en toegevoegde waarde •

Er zijn diverse resultaten behaald voor wat betreft promotie van en acquisitie voor de regio, onder andere door de in-

Werken aan banengroei en nieuwe investeringen, zowel kwantitatief als kwalitatief. Kijkend naar sectoren waar we

Het aantal banen is gestegen tot 145.547 (in 2017 betrof dit 130.633).

•

Onze kernopgaven •

Met succes is gewerkt aan de verplaatsing van Peute van de 2e Merwedehaven naar het voormalig Nedstaalterrein. In

Werken waar je woont. Dat betekent bestaande banen behouden en nieuwe bedrijven en werkgelegenheid naar de regio

Werken aan vernieuwing van de industrie (credo: ‘van staal

toekomst. •

De focus ligt hierbij op scholing richting duurzame beroepen in de techniek en de energietransitie. Daarnaast zijn er vanuit Passie voor Onderwijs Drechtsteden diverse

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

9

geslaagde activiteiten uitgevoerd om de instroom van leer113 personen (zij-instromers) meegelopen in het onder-

tie in Sliedrecht. Dit project is gestart vanuit een Innovatieta-

wijs. De instroom over 2023 bedroeg 70 nieuwe leerkrach-

fel van de Werkgevers Drechtsteden

Om het talent van de beroepsbevolking in de Drechtsteden te benutten, ontwikkelen en behouden is een project gestart ‘Meer talenten aan het werk’. Het resultaat hiervan

Wat hebben we daarvoor gedaan? •

uitvoering gegeven aan het innovatiebeleid door inzet

arbeidsmarkt vanuit het onbenut potentieel.

van business development capaciteit, bijvoorbeeld in de

In 2024 vliegen we dit vraagstuk aan vanuit de strategi-

baggersector en digital mainport. Ook heeft DEAL onder

sche personeelsvraagstukken van werkgevers in onze re-

andere deelgenomen aan de beurs Europort 2023, op de

gio. Als overheid faciliteren en ondersteunen we om samen met onderwijs en sociaal tot oplossingen te komen. •

Regionaal komt er steeds meer aandacht voor het ‘Onder-

stand van Rotterdam Maritime Capital of Europe. •

komen tot een (optimalisering van) een regionale

als overheid hierin kunnen stimuleren, faciliteren en een op door, zodat banen steeds beter passen bij onze beroepsbevolking en het arbeidspotentieel van onze inwoners beter wordt benut. Innovatie •

strategische uitvoeringsconstellatie. •

•

dan 500 deelnemers; overwegend ondernemers uit de maritieme maakindustrie. •

zoals de ombouw van een baggerschip naar waterstof

Vanuit diverse actielijnen is gewerkt aan techniekpromotie en dit is tevens gekoppeld aan Kinderkrant Drechtsteden. •

SEOR uitgevoerd. Met de uitkomsten van het onderzoek wil

haven.

de regio Drechtsteden in samenwerking met haar partners

Het MKB-Katalysatorfonds is doorontwikkeld naar de MKB

activerings- en stimuleringsmiddelen ontwikkelen en

Innovatieregeling Drechtsteden-Gorinchem, als vervolg op

inzetten om de populatie onbenut arbeidspotentieel van

de Innovatie Roadmaps. Hier kunnen MKB-ondernemers

nog meer waarde te laten zijn. Het rapport biedt een gron-

met technische aanvragen voor protoyping en haalbaar-

dige analyse van dit potentieel. Dit geeft meer inzicht in

heidsonderzoeken terecht voor een subsidiebedrag tot

specifieke doelgroepen binnen deze groep en de (persoon-

50.000 euro. •

lijke) motieven die maken dat dit deel van de arbeidsmarkt

In het kader van de opstart van de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie hebben we speciaal gezant Marja van Bijsterveldt in juni in de regio ontvangen, een gesprekstafel

waardevol is voor de regio Drechtsteden. •

ben we samen met de partners de regio gepresenteerd op

ontmoeting met de onderwijsinstellingen DaVinci en HOD

de Binnenvaartdagen (‘1 loket gedachte’ voor inwoners en

geregeld in de Duurzaamheidsfabriek. In juli-augustus is er vervolgens een Regionale Agenda voor de Maritieme Maakindustrie Drechtsteden opgesteld, als input voor de nationale Sectoragenda Maritieme Maakindustrie. •

Medio 2023 is een grote projectaanvraag, van ca 20 miljoen euro gehonoreerd in het Nationaal Groeifonds; het betreft het project PPS SCALE: Energietransititie in de Gebouwde Omgeving. Dit is een project gericht op de bouwsector waar leren, werken & innoveren centraal staat.

Door BAAS (baas over je eigen toekomst) zijn de diverse social media kanalen weer flink ingezet. Vanuit Baas heb-

georganiseerd met diverse scheepsbouwbedrijven en een

•

Om onze doelstellingen op het gebied van talent en onbenut arbeidspotentieel te realiseren is er een onderzoek door

aandrijving, met een succesvolle test in de Rotterdamse •

Vanuit techniekpromotie is er een logistieke roadshow uitgevoerd waarbij alle vmbo scholen in de regio zijn bezocht.

Vervolgens zijn de clusters ZED-Hub en Refit-Alliantie Ook zijn diverse projecten ontwikkeld binnen deze clusters,

In april waren we de hostingpartner van Maritime Innovation Platform in het Energiehuis in Dordrecht, met meer

uitgebreid met nieuwe deelnemers. •

In maart is er een succesvolle SCALE Innovation Award georganiseerd voor start-ups, met meer dan 200 bezoekers.

•

er twee geselecteerd voor doorontwikkeling op basis van Innovatie Roadmaps Duurzaam Varen en Delta Technologie.

In 2023 is de regionale bedrijventerreinen strategie geactualiseerd.

•

Van de vijf Innovatie Roadmaps binnen de Regio Deal zijn gerealiseerde resultaten en verwachte impact. Dat zijn de

In 2023 heeft een herprioritering van de middelen plaatsgevonden, waarbij er tevens een traject is opgestart om te

nemen met impact’ en de manier waarop we ondernemers streepje voor kunnen geven. In 2024 pakken we hier actief

EDB heeft strategisch input gegeven aan de pijler Toegepaste Innovatie van de Regio Deal. DEAL heeft operationeel

is dat er in 2023 600 inwoners zijn toegetreden tot de •

Tevens is een Triple Helix innovatieproject opgestart voor de ontwikkeling van een groene waterstof productie installa-

ten (zij-instroom/ pabo/ onderwijsassistent). •

•

krachten in het primair onderwijs te vergroten. Er hebben

werkgevers).

Samenhang met andere opgaven Samenhang met Bouwen en Wonen De samenhang tussen de werkopgave en de woningbouwopgave is tweeledig: 1.

Een beeld van de toekomstige beroepsbevolking die nodig is voor de groei van banen vraagt ook om een daarop afgestemd woningbouwprogramma (dus ook bouwen voor bijvoorbeeld young professionals). Het moet ook voor deze

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

10

2.

groepen aantrekkelijk en bereikbaar zijn om in de regio

over het belang van een toonaangevende, kennis gedreven

Drechtsteden te komen werken en te wonen.

maakindustrie. In het bijzonder is er, met hulp van de ambassa-

De woningbouwopgave richt zich in fysieke zin vooral

deur, ingezet op lobby voor de maritieme agenda. Op dit dossier

op locaties binnen de verstedelijkingscontouren van de

werken we in toenemende mate samen op het niveau van de

Drechtsteden-gemeenten en neemt een verstedelijkings-

Zuidelijke Randstad en de provincie Zuid-Holland.

druk met zich mee. In sommige gevallen laat de woonfunctie zich ruimtelijk prima combineren met de woningbouw (denk aan diensten, zorg, detailhandel en horeca), maar bij gezoneerde industrie (milieucontour) is dat lastiger. Er kan sprake zijn van conflicterend belang. In het laatste geval vraagt dit automatisch om een scherpere afweging van waar we transformatie naar wonen voor ogen hebben en waar bijvoorbeeld doorschuif van bedrijvigheid (over de gemeentegrenzen heen) nodig is. Dit speelt zich met name af op en rond onze oevers. Samenhang met Bereikbaarheid en Mobiliteit Bereikbaarheid, zowel via weg, water als spoor, blijft voor bedrijven essentieel. De bereikbaarheidsopgave is een voorwaarde voor economische ontwikkeling van werklocaties. Daarnaast nemen nieuwe doelgroepen op de arbeidsmarkt nieuwe mobiliteit met zich mee. Minder automobiliteit, meer ov. Goed georganiseerde ov-knooppunten – aansluitend op de Randstad – zijn de plekken waar nieuwe economische dynamiek ontstaat (Spoorzone Dordrecht – Zwijndrecht, maar ook de MerwedeLingelijn). Daarnaast gaat mobiliteit bij werken ook over vervoer- en goederenstromen en het stimuleren van vervoer over water. Dit laatste vraagt om het creëren vanuit terreinen waar ook op- en overslag van en naar het water gemaakt kan worden.

Communicatie Via onze eigen communicatiekanalen (website, social media, nieuwsbrief) en externe kanalen (via partners zoals DEAL en het MKB-Katalysatorfonds en via dag-, huis aan huis- en vakbladen) hebben we actief gecommuniceerd over mijlpalen en successen vanuit de opgave Werken & Economie. Belangrijke onderwerpen in 2023 waren onder andere de maritieme sectoragenda Drechtsteden, de Groeifonds bijdrage aan SCALE, de Smart Energy Hub in Sliedrecht, de verhuizing van Peute en belangrijke stappen binnen het uitvoeringsprogramma ‘Meer talenten aan het werk’. Hiermee hebben we bijgedragen aan de positionering van de regio als een innovatieve en concurrerende (maritieme) topregio, met een toekomstbestendige arbeidsmarkt en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. We hebben ingezet op het vergroten van de innovatiekracht in de regio, onder andere door communicatie rond de evenementen ‘Scale Innovation Award’ en ‘Maritime Innovation Platform’. Ook informeerden we bedrijven en belangrijke stakeholders over de subsidiemogelijkheden vanuit het MKB-Katalysatorfonds. Tot slot heeft communicatie gefaciliteerd bij het vergroten van de bekendheid van Dordrecht Academy en bij de positionering van het Smart Campus Leerpark. Maarten Burggraaf en Jan Nederveen Namens het bestuurlijk overleg Economie en Werken

Samenhang met Energietransitie Samen met opgave RES is een extra samenwerkingsstructuur gemaakt die heeft geleid tot een wijkaanpak ‘Werken in de energietransitie’ in Sliedrecht en Dordrecht. In deze wijkaanpak worden de talenten van inwoners gekoppeld aan de werkgelegenheidskansen die de energietransitie in hun eigen wijk biedt. Zo helpen we samen inwoners hun toekomstperspectief te verbeteren en dragen we bij aan de brede welvaart in de regio.

Externe betrekkingen en lobby Er is flink ingezet op lobby richting (en met) andere overheden

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

11

BEREIKBAARHEID EN MOBILITEIT Wat willen we bereiken? •

Goed openbaar vervoer

•

Meer fietsgebruik

•

Slimme mobiliteit

•

Bereikbaarheid hoofdwegennetwerk regio Drechtsteden in

een plan voorgelegd aan minister Harbers. •

met RWS en PZH. •

•

Verbeteren bereikbaarheid over weg, spoor en water

•

Terugdringen autovervoer ten faveure van het openbaar

van I&W. Ook is het plan van aanpak samen met Stroomlijn en Qbuzz opgestart. •

beschikking gesteld voor de verhuur, in ruil voor de vaartechnische data. De huurinkomsten waren voor ons. Deze pilot heeft ertoe geleid dat Volvo Penta Zweden geïnteres-

ten bij de mobiliteitsalliantie Verbinden (economische) hotspots met elkaar en OV

•

Versterking regiofunctie stationsgebied Dordrecht

•

Aanpak congestie snelwegen (A15, A16)

Wat hebben we bereikt? •

seerd is in onze pilot watertaxi. •

oproep bij gedeputeerde Baljeu. •

aanleiding hiervan is samen met de werkgeversverengingen

De eerste elektrische waterbussen zijn gaan varen, met wat vertraging en technische problemen die door Shipyard Damen zijn opgelost. Dit draagt enorm bij aan de doelstel-

gezamenlijk een bestuurlijke oproep gedaan om de regio beperken door mitigerende maatregelen te treffen. Naar

De waterbusverbinding Hooikade-Veerplein is voor de wintermaanden hersteld, dankzij herhaaldelijke bestuurlijke

MIRTA15 is on hold gezet, de A15 gemeenten hebben voldoende geld te geven om de hinder zoveel mogelijk te

Duurzaam varen is gestart met een pilot in de Biesbosch. Volvo Penta heeft ons gratis 2 nieuwe elektrische boten ter

vervoer en de fiets (meer ruimte voor de fiets) en aanslui•

De pilot publieke mobiliteit is voorgelegd aan gedeputeerde Zevenbergen van provincie Zuid-Holland en het ministerie

verbinding met andere economische centra

Onze kernopgaven

Er is een meerjaren maatregelen pakket vastgesteld samen

ling duurzaam varen. •

CROW heeft ons regionale mobiliteitsprogramma de eerste prijs gegeven vanwege het duurzaamheidaspect.

•

We hebben onze belangen behartigd met betrekking tot

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

12

verschillende werkzaamheden van bruggen en tunnels: Ha-

goederenstromen, met het stimuleren van vervoer over water. Dit

ringvlietbrug, Heinenoordtunnel, Drechttunnel, Noordtun-

laatste vraagt om het creëren vanuit terreinen waar ook op- en

nel, Brug over de Noord, Van Brienenoordbrug, Stadsbrug

overslag van en naar het water gemaakt kan worden.

Dordrecht-Zwijndrecht.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2023 heeft een aantal ambtelijke werkgroepen de ambities uit onze gebiedsvisie verder uitgewerkt: •

Werkgroep OV Tussen gemeenten en regio zijn afspraken gemaakt over de rolverdeling voor het tot stand komen van regionale hubs. De regio bewaakt de voortgang, de individuele gemeenten

•

Samenhang met Energietransitie •

Realisatie van benodigde (laad)infrastructuur voor elektrisch vervoer;

•

Stimuleren gebruik van de fiets en OV;

•

Waterstofinitiatieven met betrekking tot personenvervoer en vervoer over water;

•

Impact van gekozen mobiliteitsoplossingen vertalen in de netimpact en borgen in de Regionale Energiestrategie.

zijn verantwoordelijk voor de realisatie. De te verwachtten

Externe betrekkingen en lobby

kosten voor de realisatie van de hubs is als input meegeno-

De lobbyagenda Mobiliteit Drechtsteden 2023 – 2026 is opge-

men voor inzet van het restbudget van de MIRT-verkenning

steld en vastgesteld in het bestuurlijk overleg Bereikbaarheid.

A15.

Ook hebben we een vervoerswaarde onderzoek gedaan waarin

Werkgroep Fiets

we de potentie voor de waterbushalte in Hardinxveld Giessen-

De verschillende fietsnetwerken (regionaal fietsnetwerk,

dam aantonen. De onderbouwing om de waterbuslijnen met

NTF, F15, Metropolitane fietsroutes) zijn in beeld gebracht,

elkaar te verbinden en zo de OV lijn over water door te trekken

afgestemd en aangevuld indien nodig en er zijn focuspun-

naar Gorinchem is hiermee gereed.

ten aangewezen waar speciale aandacht naartoe gaat de •

•

komende tijd.

Naar aanleiding van het ‘on hold’ zetten van de A15, zijn we ook

Werkgroep Slimme mobiliteit

in gesprek gegaan met de werkgeversverenigingen en hebben

De conceptvisie van de RAL is opgesteld en besproken.

samen met hen een bezoek gebracht aan minister Harbers om

Daarnaast is er discussie geweest of de werkgroep bij

aandacht te vragen voor onze regio. Hier is een plan neergelegd

mobiliteit thuishoort of bij energietransitie en/of duurzaam-

om hinder tegen te gaan, vooruitlopend op de hinder die we

heid. Hier is nog geen uitsluitsel over.

voorzien als de Van Brienenoordbrug in groot onderhoud gaat

Werkgroep Auto

in 2027. De eerste vooruitzichten zijn dat we 16 miljoen euro

MIRT-verkenning A15 is afgerond met een gezamenlijk be-

beschikbaar krijgen voor mitigerende maatregelen. Ons verzoek

stuurlijk gedragen standpunt over het voorkeursalternatief,

is om 90 miljoen euro beschikbaar te stellen. We investeren dit

mocht de MIRT-verkenning weer opgestart worden. Ook is

geld in fietspaden, hubs en het vergroten van de OV capaciteit

er een groslijst samengesteld als inbreng voor de inzet van

van de waterbus inclusief een halte in Hardinxveld-Giessendam

het restbudget van de MIRT-verkenning.

en meer capaciteit op de MerwedeLingelijn.

Samenhang met andere opgaven

Communicatie

Samenhang met Bouwen en Wonen

Via de communicatiekanalen van Smart Delta Drechtsteden

Inzet is om te bouwen nabij hoogwaardig openbaar vervoer

informeerden we onze stakeholders over wegafsluitingen, fiets-

(HOV)/regionale hubs: Spoorzone Dordrecht-Zwijndrecht,

stimuleringsacties en andere diensten voor werkgevers. Door

waterbushaltes, HOV-buslijnen, MerwedeLingelijn (feeder naar

middel van interviews en artikelen is ingezet op het stimuleren

Dordrecht Centraal Station). We hebben in november 2023 een

van ondernemers om slimmer om te gaan met mobiliteit, zoals

gezamenlijk bestuurlijk overleg georganiseerd met RO en Bou-

hybride werken of reizen buiten de spits. In 2023 ondervond de

wen om samen de agenda voor 2024 te bepalen.

regio flinke hinder van grote onderhoudsprojecten, waaronder de Haringvlietbrug en de Heinenoordtunnel. In samenwerking met

Samenhang met Werk en Economie

Rijkswaterstaat en Zuid-Holland Bereikbaar hebben we zoveel

Bereikbaarheid, zowel via weg, water als spoor, blijft voor bedrij-

mogelijk ondernemers en inwoners geïnformeerd en gestimu-

ven essentieel. De bereikbaarheidsopgave is een voorwaarde

leerd om zich voor te bereiden op deze werkzaamheden. Hierbij

voor economische ontwikkeling van werklocaties. Daarnaast

werden de Drechtsteden-gemeenten voorzien van toolkits om

nemen nieuwe doelgroepen op de arbeidsmarkt nieuwe mobi-

te gebruiken voor de lokale communicatie richting inwoners en

liteit met zich mee. Zoals minder automobiliteit, meer ov. Goed

ondernemers.

georganiseerde ov-knopen – aansluitend op de Randstad - zijn de plekken waar nieuwe economische dynamiek ontstaat

Ramon Pardo en Rik van der Linden

(Spoorzone Dordrecht – Zwijndrecht, maar ook de MerwedeLin-

Namens het bestuurlijk overleg Bereikbaarheid en Mobiliteit

gelijn). Daarnaast gaat mobiliteit bij werken ook over vervoer- en

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

13

ENERGIETRANSITIE

Wat willen we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

•

•

Onze regio als één van de regionale koplopers in Nederland op het gebied van energietransitie.

•

•

Uitbreiding & Ontwikkeling warmtenet

Energieneutraal Drechtsteden in 2050.

•

Meerjarige ontzorgingsaanpak & Soorten Management

In de Regionale Energiestrategie 1.0 zijn de onderstaande doelstellingen voor 2030 vastgesteld: We willen tenminste 20% minder energie (elektriciteit en gas) verbruiken ten opzichte van 2020. •

We wekken tenminste 0,37 terawattuur (TWh) duurzame energie op (1,1% nationale opgave).

•

•

energiestrategie

Samen met onze partners zetten wij ons in voor een

Onze kernopgaven •

Oplevering eerste voortgangsrapportage regionale

Plannen •

Platform Duurzaam Drechtsteden

•

Ruimtelijke inpassing extra trafo-stations

•

Ontwikkeling digital twin energiesysteem & faciliteren innovatietafels energiedelen

•

Ontwikkeling arbeidsmarkt en energietransitie

•

Duurzame opwek

We maken tenminste 12.000, maar liever 25.000 extra

Wat hebben we daarvoor gedaan?

bestaande woningen aardgasvrij door middel van

Oplevering eerste voortgangsrapportage regionale

aansluiting op een warmtenet.

energiestrategie

We verduurzamen op het gebied van mobiliteit.

Bovendien gaan we voor een betaalbare, betrouwbare, duurzame en rechtvaardige energievoorziening, waarbij de balans met onze regionale en lokale economie, leefbaarheid en kwaliteit van landschap en natuur voorop staat.

In 2023 hebben we de eerste voortgangsrapportage van de regionale energiestrategie opgeleverd. Hierin valt te lezen hoe de regio ervoor staat met betrekking tot de doelstellingen die in 2021 zijn vastgelegd in de Regionale Energiestrategie 1.0. In de voortgangsrapportage staat informatie over de stappen die zijn gezet, de resultaten die zijn bereikt én waar momenteel aan

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

14

wordt gewerkt.

steding vormgegeven, waardoor zij in 2024 snel kunnen starten

Uitbreiding & ontwikkeling warmtenet

met de benodigde onderzoeken om een SMP op te stellen.

In mei 2021 waren er ongeveer 7.500 woningequivalenten aangesloten op warmtenetten. Sindsdien zijn er ongeveer 3.000 ex-

Platform Duurzaam Drechtsteden

tra woningen aangesloten. Deze versnelling is deels tot stand ge-

In het afgelopen jaar zijn de voorbereidingen getroffen voor

komen door de intensieve samenwerking tussen de gemeenten,

de lancering van het platform Duurzaam Drechtsteden. Dit

woningcorporaties, warmtebedrijf HVC, netbeheerder Stedin en

informatiekanaal is op 1 januari 2024 gelanceerd en biedt

de provincie Zuid-Holland. Daarnaast is de versnelling mogelijk

handelingsperspectief aan de diverse doelgroepen om hun

geworden door verkregen (Rijks)bijdragen.

panden te verduurzamen. Het platform faciliteert en communiceert daarnaast over acties, diensten en initiatieven die door de

Sinds juni geldt het warmtenet in Dordrecht als het eerste aard-

gemeenten (individueel of gezamenlijk) worden aangeboden of

gasvrije warmtenet in Nederland. Deze mijlpaal is bereikt door

ondersteund.

de ingebruikname van een elektrische boiler en de slibverbrandingsinstallatie. Door deze twee nieuwe warmtebronnen wordt

Ruimtelijke inpassing extra trafo-stations

het warmtenet ook minder afhankelijk van afvalverbranding.

Om de dreigende congestie het hoofd te bieden, zal onze netbeheerder Stedin het elektriciteitsnet o.a. middels extra ver-

Naast deze ontwikkelingen met betrekking tot het warmtenet,

deel- en distributiestations verzwaren. Voor 2050 zullen er naar

zijn we ook nadrukkelijker aan de slag gegaan met de alternatie-

verwachting zo’n 800 MSR stations (trafohuisjes) in de regio

ve transitiepaden. Dit betreft bijvoorbeeld individuele warmte-

Drechtsteden bij moeten komen. Stedin heeft daartoe het zoge-

oplossingen. In 2024 moet dit leiden tot een volledig dekkend

heten Buurtproces opgezet met het doel om gezamenlijk met

handelingsperspectief voor alle inwoners.

de gemeenten de locaties en het uiterlijk van de nieuwe stations te bepalen. Regionaal werken de gemeenten op dit vlak met de

Uiteraard zijn we trots op de behaalde resultaten. Tegelijkertijd

netbeheerder samen om zo de doorlooptijden zoveel mogelijk te

concluderen we dat de huidige processen en inzet nog niet

verkorten.

leiden tot de benodigde snelheid en realisatie van de uitrol van het warmtenet en de warmtetransitie als geheel. Het afgelopen

Ontwikkeling digital twin energiesysteem & faciliteren innovatie-

jaar is dan ook met de samenwerkingspartners gesproken over

tafels energie delen

de koers voor de komende jaren. Naar aanleiding hiervan heb-

Op steeds meer plekken in Nederland is de netcapaciteit

ben de gemeenten en partners in januari jongstleden hun steun

schaars, waardoor er netcongestie ontstaat. Deze congestie

uitgesproken voor een versnellingsprogramma.

beperkt niet alleen de groeimogelijkheden voor bijvoorbeeld ondernemers, maar kan ook verduurzaming en ruimtelijke

Meerjarige ontzorgingsaanpak & Soorten Management Plannen

ontwikkelingen belemmeren, of tot spanningsproblemen en

Via het Nationaal Isolatieprogramma hebben gemeenten de

lang(re) wachttijden voor een aansluiting leiden.

beschikking gekregen over aanvullende middelen, ten behoeve van isolatie- en ventilatiemaatregelen voor woningen met een

Netcongestie ontstaat omdat we meer energie zijn gaan

laag energielabel en met een lage WOZ-waarde. Met oog op

transporteren en de pieken van opwek en gebruik groter zijn

deze middelen werken de gemeenten samen aan een collectie-

geworden. We kunnen het net efficiënter gebruiken door van

ve ontzorgingsaanpak. Binnen de aanpak staat centraal dat de

onderop lokale energiebronnen en energie-infrastructuur slim te

opgave tot 2050 doorloopt en dat verkregen kennis, expertise

benutten. Dat is belangrijk, omdat slimme ontwikkeling van het

en data vanuit dat perspectief vergaard wordt en bruikbaar blijft.

integrale, lokale energiesysteem bijdraagt aan het uitstellen en

Leren en verbeteren staan centraal om het effect te vergroten,

verzachten van de impact van netcongestie. Met oog hierop zijn

de propositie te verbeteren en de doelgroep steeds beter te leren

we begonnen met het in beeld brengen van wenselijke oplossin-

kennen. Ook wordt er in de aanpak zoveel mogelijk samenge-

gen en scenario’s.

werkt met lokale bouw- en installatiebedrijven. Zo zijn we in 2023 gestart met de ontwikkeling van een simulaDe opgave van het grootschalig verduurzamen van bestaande

tietool (digital twin). Met dit instrument krijgen we dynamisch

woningen én de toekomstige woningbouwopgave vergt vanuit

inzicht in mogelijke keuzes en gevolgen voor het integrale ener-

de gemeentelijke organisaties aanvullende inspanning om te

giesysteem. Het instrument passen we toe via de innovatietafel

voldoen aan de Wet Natuurbescherming. Om gemeenten hierbij

energie van de Werkgevers Drechtsteden, bij bedrijventerreinen

te helpen, heeft de provincie het instrument Soorten Manage-

in de regio Drechtsteden. Dit om hiermee de oprichting van

ment Plannen (SMP) geïntroduceerd. Hiermee wordt bijgedra-

energiecoöperaties te ondersteunen en faciliteren. Binnen de

gen aan de bescherming van gebouw bewonende soorten zoals

energiecoöperaties gaan de aangesloten bedrijven samen ener-

de huismus, gierzwaluw en vleermuizen. De gemeenten werkten

gie uitwisselen, opslaan en opwekken. Bovendien passen we de

op dit thema nauw samen en hebben een gezamenlijke aanbe-

simulatietool toe om een transitievisie te ontwikkelen voor ons

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

15

lokale energiesysteem. Ontwikkeling arbeidsmarkt en energietransitie

en de regionale economie te stimuleren. •

Smart Campus Leerpark (SCALE) heeft het afgelopen jaar een impuls van 9 miljoen euro uit het Nationaal Groeifonds

klimaat adaptieve maatregelen. •

gekregen voor een programma dat gericht is op het opleiden van vakmensen voor de energietransitie. Met de inbreng van alle

Verduurzaming van bedrijventerreinen en doorvoeren Ondersteunen en faciliteren oprichting van energiecoöperaties.

•

aangesloten partners heeft het programma een omvang van 21,5

Voorkomen dat het ontbreken van geschoold personeel tot een knelpunt in de transitie leidt.

miljoen euro. Een belangrijk onderdeel van het programma is het versterken en deelbaar maken van de bewezen concepten, zodat

Samenhang met Bereikbaarheid en Mobiliteit

andere partijen niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. Daar-

•

naast kent het ook een sociale component, waarbij het streven

Benodigde (laad)infrastructuur voor elektrisch vervoer realiseren.

is om mensen die nu niet werken een kans te geven om snel en

•

Stimuleren gebruik van de fiets en OV.

laagdrempelig aan de slag te gaan in de energietransitie.

•

Stimuleren waterstofinitiatieven met betrekking tot personenvervoer en vervoer over water.

Daarnaast zijn in het afgelopen jaar diverse mensen aan het

•

werk gegaan binnen de energietransitie na een leerwerktraject bij de Beroepentuin. Via deze aanpak, die volgend jaar ook grootschaliger in Dordrecht zal worden toegepast, draagt de energietransitie bij aan de regionale economie en aan verbetering van welzijn en welvaart.

netimpact en borgen in de Regionale Energiestrategie.

Externe betrekkingen en lobby •

het geval. Wij stellen dan ook dat de randvoorwaarden voor de transitie nog onvoldoende op orde zijn. Onze lobby activi-

In het afgelopen jaar zijn er belangrijke stappen gezet met

teiten zijn erop gericht om bovenstaande randvoorwaarden

betrekking tot het uitwerkingsgebied Kijfhoek en het uitwerzonnepark in voorbereiding. Van de doelstelling van 0,37 TWh aan duurzame opwek in 2030, was er medio 2023 in totaal 0,09 TWh gerealiseerd. Met betrekking tot zon op land zijn we de haalbaarheid van zonnepanelen in de bermen van de snelwegen en op geluidsschermen in onze regio aan het verkennen. De A16 en N3 zijn in dit kader opgenomen in het programma Opwek van Energie op Rijksgrond (OER). In het programma wordt verkend waar en hoe we met steun van de omgeving grootschalig energie kunnen opwekken op Rijksgronden. Deze gesprekken sluiten nauw aan bij de doelstelling voor zon in restruimten, die in onze RES is opgenomen en uitgewerkt.

Samenhang met andere opgaven Samenhang met Bouwen en Wonen •

Alle nieuwbouw is energieneutraal of energieleverend.

•

Goede afstemming van de ruimtevraag vanuit de woningbouwopgave en energieopgave, om de beperkte ruimte die wij in de regio hebben optimaal te benutten.

•

Impact van nieuwbouw vertalen in de netimpact en borgen in de Regionale Energiestrategie.

Samenhang met Economie en Werken •

Benutten van (grote) benodigde investeringen om de regionale economie en arbeidsmarkt te versterken.

•

Stimuleren dat organisaties werkzaamheden zoveel mogelijk door regionale partijen uit laten voeren, om hiermee regionale inwoners kansen op de arbeidsmarkt te bieden

Het is belangrijk dat de energietransitie voor iedereen haalbaar, betaalbaar en houdbaar is. Momenteel is dit nog niet

Duurzame opwek

kingsgebied A15. In beide gebieden zijn er initiatieven voor een

Impact van gekozen mobiliteitsoplossingen vertalen in de

steeds meer op orde te krijgen. •

Drechtsteden als koploper en nationale kennispartner op de kaart zetten.

Communicatie Nieuws en wetenswaardigheden over de energietransitie in de regio Drechtsteden zijn gedeeld via de maandelijkse nieuwsbrief, (vernieuwde) website en social media. Samen met onze partners hebben we daarnaast een gratis Energiekrant uitgebracht voor inwoners, ondernemers en verenigingen in de regio. Iedere gemeente had hierbij zijn eigen editie met daarin een gemeentekatern gevuld met lokale informatie. De gemeenten zijn door de regio ondersteund om de krant gezamenlijk meer bekendheid te geven. Tegelijkertijd met het uitbrengen van de krant is een lezersonderzoek gestart, waarvan de resultaten in 2024 bekend zijn. Op basis van verkregen data kunnen we toekomstige edities nog beter afstemmen op de doelgroep. Ook hebben we aandacht besteed aan de Nationale Klimaatweek met een speciale videoreeks. Centraal stond daarin de vraag: Welke duurzame stap heb jij gezet? Alle acties in het kader van de Nationale Klimaatweek van de gemeenten en het netwerk uit de regio zijn online gebundeld. Ook hierbij zijn de gemeenten gefaciliteerd om de klimaatweek breed uit te kunnen dragen. Met warmteleverancier HVC is een overkoepelende communicatiestrategie opgesteld voor de ontwikkeling van het warmtenet Drechtsteden. Ook voor energiesystemen en opwek is een communicatiestrategie ontwikkeld.

Om het nieuwe platform Duurzaam Drechtsteden begin 2024 te introduceren, is in samenwerking met de gemeenten een regionale publiekscam-

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

16

pagne ontwikkeld. Op het gebied van interne communicatie is een strategie opgesteld om collega’s, bestuurders en raadsleden gericht te informeren over actuele ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie. Voorbeeld hiervan is de Energie Actueel; een interne informatiebijeenkomst die met regelmaat wordt georganiseerd voor collega’s die betrokken zijn bij de energietransitie. Jacqueline van Dongen en Tanja de Jonge Namens de bestuurlijke werkgroep Energie

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

17

EXTERNE BETREKKINGEN EN LOBBY Wat willen we bereiken?

•

organiseren van bijeenkomst, informeel diner en actief

Het beïnvloeden van beleidsvoornemens van hogere overheden, het verkrijgen van subsidie of extra middelen uit verschillende fondsen en het versterken van relaties met landelijke, provinciale en regionale overheden zodanig dat we onze plannen vastgelegd in de Groeiagenda kunnen realiseren.

Onze kernopgaven •

Lobby op ambtelijk, departementaal en politiek niveau

betrekken gedeputeerden op prioritaire dossiers. •

•

Maatschappelijke partners, zoals het regionale bedrijfs-

tussen bestuurders, directieleden, beleidsmedewerkers, woordvoerders en opgavemanagers. •

Organiseren en regisseren van PA activiteiten zoals werk-

prioriteit aan lobby in Brussel te geven. •

Goede relaties onderhouden met leden van de Tweede en Eerste Kamer met name gericht op onze woningbouw- en maritieme ambities en rond het indienen van onze nieuwe

omliggende gemeenten en regio’s. •

Samenwerking/afstemming met provincie rond de Groeiagenda Zuid-Holland en invloed uitoefenen op nationale fondsen als het Groeifonds en het Klimaatfonds.

•

Voeden van de instituten van de Europese Unie met best practices en kansen voor de Europese lange termijn ambities met name rondom klimaattransitie en -adaptatie,

•

Vergroten van het kennisniveau over de EU binnen de gemeenten.

•

Masterplan. •

uitdagingen in het sociaal domein van onze regio. •

Relaties met omliggende gemeenten en regio’s, zoals West-Brabant, MRDH, Hoeksche Waard, Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, nieuw leven inblazen en verdiepen om te komen tot meer synergie op opgaven en kennisuitwisseling.

Wat hebben we bereikt? •

Ons regioprofiel is aangescherpt met facts, herkenbaar narratief gemaakt en deze zijn verbonden met externe uitingen.

•

Bijgedragen aan de nieuwe Groeiagenda waarin onze kernthema’s en boodschappen voor Public Affairs en lobby doorklinken.

•

Bekendheid met de regio versterkt bij Kamerleden door gerichte lobby acties.

Lobby rond indienen nieuwe Regio Deal propositie en aanhaken van bestuurders en partners op deze lobby.

•

Subsidies en extra middelen verworven uit onder andere Groeifonds.

Wat hebben we daarvoor gedaan? •

Monitoring van de Haagse politieke dossiers om op basis hiervan acties te ontwikkelen, bestuurders te adviseren en lobbyactiviteiten af te stemmen.

•

Lobbyfiches voor de Tweede Kamer verkiezingen gemaakt en onder de aandacht gebracht bij politici.

•

Samen met onderwijs een verkiezingsdebat georganiseerd in oktober 2023.

•

Actieve deelname aan lobbynetwerken rondom de Groeiagenda Zuid-Holland en het G40 netwerk.

•

Organisatie bijeenkomst in Sliedrecht voor nieuw geïnstalleerde leden van Provinciale Staten om kennis te maken

Samen met collega’s van de sociale dienst en andere partijen, zoals bijvoorbeeld de DG&J, Inspelen op de kansen en

Lobby opgestart rond maritieme sectoragenda Drechtsteden om deze agenda op te nemen in het Maritieme

Regio Deal propositie. •

Relatie onderhoud met provinciale en landelijke politici en met bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordigers van

bezoeken van volksvertegenwoordigers. •

Kennisdeling over de EU met bestuurders en beleidsadviseurs gemeenten, maar ook de keuze om voorlopig geen

leven en kennisinstellingen aanhaken voor een gedeelde lobby agenda. Dat betekent ook samenwerking stimuleren

Wederzijds kennismaken met woordvoerders van bestuurders en hen aangehaakt op onze kernboodschappen.

•

uitoefen om voor of tegen beleidsvoornemens te pleiten en subsidie of andere extra middelen te verkrijgen.

Bekendheid met de regio versterkt bij Statenleden door

met onze regio en onze ambities. •

Organisatie informeel diner Statenleden uit de regio.

•

Organisatie bijeenkomst over de EU voor bestuurders en beleidsadviseurs gemeenten.

•

Organisatie bijeenkomst woordvoerders samen met team communicatie.

•

Initiëren, organiseren en begeleiden van werkbezoeken van o.a. gezant Maritiem, Kamerleden en bewindspersonen.

•

Gerichte mobiliteitslobby richting ministerie van I&W (ambtelijke top en bewindspersonen).

•

Gerichte lobby ‘maritieme maakindustrie’ richting ministerie EZK (ambtelijke top en bewindspersonen).

•

Inhoudelijke sturing en redactionele bijdrage aan Groeiagenda, Regio Deal en ruimtelijke puzzel.

•

Middelen georganiseerd om lobby te ondersteunen en om bestuurders en partners te faciliteren om aan te sluiten,

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

18

zoals een position paper, factsheet en kernboodschappen. •

Herinrichting werkwijze en team lobby.

Communicatie Public Affairs en communicatie werken zeer nauw samen om te komen tot de juiste kernboodschappen en de juiste uitstraling van de regio. In coproductie zijn middelen opgeleverd als een position paper, factsheet en een kernboodschappen document. Daarnaast is in samenwerking met communicatie een bijeenkomst met woordvoerders georganiseerd en heeft communicatie persberichten en social media verzorgd bij belangrijke lobbybijeenkomsten zoals werkbezoeken en bijeenkomst voor Provinciale Staten.

Samenhang met Regio Deal Public Affairs heeft gerichte lobbyactiviteiten geïnitieerd en materialen ontwikkeld rondom de propositie voor de nieuwe Regio Deal aanvraag eind oktober 2023 en partners opgeroepen samen op te trekken in de lobby.

Groeiagenda Drechtsteden 2030 | Jaarverantwoording 2023

19

COMMUNICATIE EN EVENTS Wat willen we bereiken? •

De regio Drechtsteden positioneren als een aantrekkelijk

De resultaten van onze online inspanningen in 2023 zijn: •

tot 1090. Meer dan de helft, namelijk gemiddeld 51,8%

gebied om te wonen, werken, leven, studeren en

van de abonnees, opent de nieuwsbrief. Dat is hoger dan

ondernemen en als een regio die zich maximaal inzet

de gemiddelde open rate van een kwalitatieve mailing,

voor brede welvaart.

die ligt namelijk tussen de 30 en 50%. Het gemiddelde doorklikpercentage is 7,46% terwijl wij met de Smart Delta

Onze kernopgaven • •

Drechtsteden nieuwsbrief het dubbele realiseren: 16,5%

Het merk Smart Delta Drechtsteden verder laden en de visuele stijl bewaken en beheren. Ondersteuning aan Public Affairs bij lobby richting provin-

gemiddeld. •

april/mei is de engagement significant gestegen, vooral in

van de regio Drechtsteden te vergroten.

•

clicks en likes. De best scorende posts waren die rond het

Social mediastrategie en mediastrategie uitvoeren, onder andere voor realisatie public affairs doelen. Doorontwikkeling media en middelen, waaronder: website,

verkiezingsdebat en de nieuwe Regio Deal aanvraag. •

van gemiddeld 2,8 naar 4,7%, hieronder vallen ook het

Verbinden van regionale corporate communicatie aan

aantal reposts: van 243 naar 355. Totaal hebben we een

lokale/gemeentelijke communicatie. •

bereik gerealiseerd van 310.252 impressies, maar liefst drie

Verbindende events organiseren die bijdragen aan de regionale samenwerking.