Jaarstukken 2025 Dordrecht (OUDE VERSIE).pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2025 DORDRECHT
Inhoudsopgave 1 Algemeen ...................................................................................................................... 3 1.1 Met vertrouwen vooruit ................................................................................................ 3 1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 ............................................................................... 5 1.3 Financieel resultaat in perspectief.................................................................................. 8 1.4 Financiële positie........................................................................................................ 15 1.5 College ..................................................................................................................... 18 2 Programmaverantwoording ......................................................................................... 19 2.1 Leeswijzer programma's.............................................................................................. 19 2.2 Programma's ............................................................................................................. 20 2.2.1 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht .................................................................. 20 2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht ....................................................................
30 2.2.3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht ............................................................... 39 2.2.4 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht.................................................................. 54 2.2.5 Lerend en Ondernemend Dordrecht ......................................................................... 71 2.2.6 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht .......................................................................... 86 3 Financiën van Dordrecht .............................................................................................. 98 3.1 Algemene Dekkingsmiddelen..................................................................................... 98 3.2 Overhead ............................................................................................................. 100 3.3 Vennootschapsbelasting ......................................................................................... 102 3.4 Onvoorzien ........................................................................................................... 103 4 Paragrafen ................................................................................................................ 105 4.1 Lokale heffingen.......................................................................................................
105 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 113 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 121 4.4 Financiering ............................................................................................................. 133 4.5 Organisatieontwikkeling en bedrijfsvoering .................................................................. 139 4.6 Wet Open Overheid .................................................................................................. 147 4.7 Verbonden partijen ................................................................................................... 149 4.8 Grondbeleid ............................................................................................................. 174 5 Jaarrekening ............................................................................................................. 180 5.1 Inleiding ................................................................................................................. 180 5.2 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling ........................................................ 180 5.3 Balans en toelichting ................................................................................................
183 5.4 Financiële positie en toelichting .................................................................................. 220 5.5 Rechtmatigheidsverantwoording college ...................................................................... 269 6 Bijlagen bij de jaarrekening ...................................................................................... 271 6.1 SiSa-bijlage 2025 ..................................................................................................... 271 6.2 Overzicht taakvelden ................................................................................................ 283 6.3 Toelichting op de Staat van de reserves ...................................................................... 290 6.4 WNT-verantwoording ................................................................................................ 294 7 Overige bijlagen ........................................................................................................ 296 7.1 Projecten ................................................................................................................ 296 7.2 Overzicht primitieve begroting en afwijkingen 2025 ...................................................... 300 7.3 Investeringskredieten ...............................................................................................
304 7.4 Vereenvoudigde staat van gewaarborgde geldleningen ................................................. 306 7.5 Overzicht EMU-saldo ................................................................................................. 308 7.6 Aanbevelingen rekenkamercommissie ......................................................................... 308 7.7 Bestuurskosten ........................................................................................................ 311 7.8 Interbestuurlijk Toezicht (IBT) ................................................................................... 312 8 Controleverklaring externe accountant ..................................................................... 316
Jaarstukken 2025 Dordrecht
2
1 Algemeen 1.1 Met vertrouwen vooruit Met de Jaarstukken 2025 legt het huidige college voor de laatste keer in deze bestuursperiode 2022-2026 verantwoording af aan uw raad. Het afgelopen jaar stond ondanks financiële druk vooral ook in het teken van vasthouden en vertrouwen houden in de ingeslagen weg: bouwen aan een groene, groeiende en sociaal sterke stad, terwijl de omstandigheden soms complex en uitdagend waren. We zijn een stad die in beweging is en vooruit wil. Dit zien we in de wijken, in de binnenstad, in de regio en in de vele initiatieven die de stad elke dag vormgeven. Zo ging de bouw en ontwikkeling van nieuwe woningen gestaag door en er zijn belangrijke stappen gezet in de toekomstige (woningbouw)ontwikkeling van onder meer het Maasterras en de Spuiboulevard. Daarnaast wordt in de openbare ruimte op steeds meer plekken vergroening zichtbaar. We hebben afgelopen jaar ook veel bereikt op het gebied van gezondheid, bestaanszekerheid en ondersteuning. Zo zijn er zichtbaar stappen gezet in het versterken van inclusie en toegankelijkheid, en in het ondersteunen van inwoners die dit het hardste nodig hebben. Niet in de laatste plaats was 2025 ook het jaar waarin we moeilijke financiële keuzes moesten maken. Dat was soms stevig, maar ook nodig, want net als in veel gemeenten in Nederland dreigde 2026 voor Dordrecht een groot financieel ravijnjaar te worden.
Daarom zijn we juist al in 2024 gestart met een zorgvuldig proces waarin we uw raad, onze inwoners en experts nauw hebben betrokken om mogelijke bezuinigingen in kaart te brengen in het ombuigingentraject. Ondanks dat het Rijk afgelopen jaar deels is bijgesprongen, en het omvangrijke financiële vraagstuk waarmee gemeenten te kampen hebben daarmee een aantal jaren is uitgesteld, waren moeilijke keuzes onvermijdelijk. In juni 2025 heeft uw raad de Perspectiefnota 2026 vastgesteld waarin een pakket aan bezuinigingsmaatregelen was opgenomen dat een sluitend financieel perspectief tot en met 2029 mogelijk maakt. Met de vaststelling van de Begroting 2026 in november jl. is ook dit maatregelenpakket, dat oploopt naar € 15,2 miljoen per jaar in 2029, vastgesteld. Moeilijke keuzes, maar ook nodig om nu, en op termijn, financieel gezond en veerkrachtig te blijven. Financieel resultaat 2025 We sluiten het jaar 2025 af met een positief resultaat van € 3,3 miljoen. Dit is het resultaat voor bestemming. Net als in 2024 werd het resultaat beïnvloed door macro-economische ontwikkelingen zoals inflatie en krapte op de arbeidsmarkt en door een aantal incidentele mee- en tegenvallers. Een grote financiële tegenvaller is een eenmalige storting in de voorziening wethouders pensioen van € 5,7 miljoen vanwege gewijzigde wet- en regelgeving.
Een grote financiële meevaller betreft beschermd wonen van € 3 miljoen. We hebben namelijk meer geld ontvangen vanuit het Rijk dan vooraf ingeschat. De weerstandsratio bedraagt 0,9. Dat is een daling ten opzichte van de stand bij de Begroting 2026 met 0,1. De ratio is nu lager dan de afgesproken norm van 1,0. De ratio is gedaald doordat het totale risicoprofiel hoger is door toename van de risico’s voor beschermd wonen, arbeidsgerelateerde verplichtingen en grotere risico’s bij het Grondbedrijf. Programma's In deze jaarstukken staan naast de financiën, ook de ambities centraal die in de zes begrotingsprogramma's voor 2025 waren opgenomen. We laten zien welke stappen vorig jaar zijn gezet en hoe we samen verder hebben gewerkt aan de doelen die we ons voor deze periode hebben gesteld. Vorig jaar is flink ingezet op een sterkere verbinding tussen inwoners, organisatie en regio. Dit zijn belangrijke pijlers van het begrotingsprogramma Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht. De participatieaanpak is verder versterkt door de uitbreiding van Doe Mee Dordrecht en een nieuwe
Jaarstukken 2025 Dordrecht
3
visie en werkwijze die richting geeft aan de toekomstige Participatieverordening. Op het vlak van de gemeentelijke dienstverlening is ook toegewerkt naar het nieuwe Dordthuis en zijn digitale processen gebruiksvriendelijker gemaakt. We hebben de regionale samenwerking verder herijkt onder de vlag Smart Delta Drechtsteden. De ruimtelijke strategie ‘Gezonde Maritieme Delta 2050’ is door de colleges omarmd en vormt de basis voor een Regionale Investeringsagenda (oplevering beoogd in 2026). Daarmee koppelen we onder meer woningbouw, mobiliteit (o.a. stations Dordrecht & Leerpark), energietransitie en brede welvaart aan concrete investeringskeuzes en een gerichte lobby richting provincie, Rijk en de EU. Binnen het programma Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht stond het jaar 2025 onder meer in het teken van het 400ste geboortejaar van de Dordtse staatsman Johan de Witt (geboren 24 september 1625). Cultuur en geschiedenis zijn met de grote expositie de “Wereld van Johan de Witt” in het Dordrechts Museum, en diverse lezingen, dichtbij gebracht voor een groot publiek. We hebben ook flink ingezet op leefbaarheid en veiligheid. Vorig jaar is bijvoorbeeld uitvoering gegeven aan het nieuwe horecabeleid, met aangepaste openingstijden, een SUSwachtenpilot en het permanent maken van de “corona” terrassen.
Met het Nationaal Programma Dordt West zijn concrete stappen gezet op gebied van wonen, werken, opgroeien en veiligheid; in Oost en Centrum zijn prioriteiten vastgesteld en is de route naar een uitvoeringsagenda gestart. Ook de handhaving is versterkt met extra boa’s, meer zichtbaarheid en gerichte inzet op afval, jeugd, ondermijning en datagedreven werken. In 2025 zijn ook belangrijke stappen gezet in de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte binnen het begrotingsprogramma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht. Samen met inwoners en ondernemers zijn initiatieven gestart om wijken klimaatadaptiever en biodiverser te maken, en bij onderhoudsprojecten wordt vaker gewerkt met circulaire principes en inzicht in milieuimpact. Op gebied van duurzaamheid activeerden we regelingen zoals Dordt Isoleert, stelden we het Warmteprogramma vast en ondersteunden we maatschappelijk vastgoed bij verduurzaming. Uitgaven van inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers bestaan steeds meer uit energiekosten. Voor alle doelgroepen zijn er regelingen om de energierekening betaalbaar te houden in de vorm van directe ondersteuning met energiesparen of het ontwikkelen van energiecoöperaties. Regionaal werkten we aan uitstootvermindering en de circulaire economie.
Daarnaast was er aandacht voor bodemdaling en funderingsproblemen, en in het Chemoursdossier voor compensatie en een landelijke lobby voor een PFASverbod. Binnen het begrotingsprogramma Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht zijn vorig jaar belangrijke stappen gezet op het gebied van gezondheid, bestaanszekerheid en ondersteuning. De inzet op preventie zorgde voor betere samenwerking tussen domeinen en eerder contact met inwoners, terwijl inclusie en toegankelijkheid zichtbaar zijn versterkt. De aanpak van armoede en schulden is verbeterd met vernieuwde vroegsignalering, gerichte voorlichting en meer aandacht voor werkende armen. In het jeugddomein is gewerkt aan een sterkere en stabielere jeugdketen. Ook de Sport- en beweegprogramma’s groeiden verder mede dankzij de professionalisering van verenigingen. Daarmee stimuleren we deelname en sociale verbinding, wat sterk bijdraagt aan het thema gezondheid. Niet in de laatste plaats zijn vorig jaar duidelijke stappen gezet in de samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en arbeidsmarkt, de punten die centraal staan in begrotingsprogramma Lerend en Ondernemend Dordrecht. De aansluiting is versterkt via Career Boost, de doorontwikkeling van het Werkcentrum en de start van het Talentenfonds.
Het Ondernemersfonds breidde zich uit naar meer wijkgebieden, terwijl het vernieuwde uitgiftebeleid voor werklocaties, met erfpacht als uitgangspunt, zorgt voor meer regie op duurzaam ruimtegebruik. In het onderwijs is gewerkt aan de uitvoering van de Dordtse Onderwijsvisie en betere overgangen tussen niveaus. Op het Leerpark is verder gebouwd aan de campusstructuur en de Maakfabriek, wat de innovatiekracht van Dordrecht versterkt.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
4
Tot slot is binnen het begrotingsprogramma Bouwend en Bereikbaar Dordrecht stevig ingezet op de groei van het aantal woningen. Tussen 2022 en 2025 zijn 2.349 woningen gerealiseerd en staan er nog 967 in aanbouw. Dit is een prognose van 75% van de gesteld doelstelling in deze bestuursperiode. Belangrijke stappen zijn ook gezet in de planvoorraad door onder meer de vaststelling van het bestemmingsplan Maasterras fase 1. Ook aan de bereikbaarheidsopgave is hard gewerkt, onder meer in de voorbereiding van de uitwerking van het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 en afspraken over het station Dordrecht en het toekomstige station Leerpark. In 2026 volgen hierover nadere afspraken.
1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 Het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030 is een uitwerking van de toezegging die is gedaan in de raadsinformatiebrief 'beantwoorden motie 200714/M10 – Regie op bezuinigingen' van oktober 2020 (zie RIS-dossier 2636385). Het uitgangspunt daarbij was om met hulp van een dashboard (overzicht in één A4) financiële kengetallen beter te verbinden en inzichtelijker te combineren met de inhoudelijke doelstellingen uit de Agenda Dordrecht 2030. Dit dashboard is dan ook een element van de monitoring van de voortgang van de Agenda 2030. Bij de uitwerking van onderstaand dashboard is het Prioriteringskader van de Agenda Dordrecht 2030 gebruikt. In dit prioriteringskader, vastgesteld in januari 2020 (zie RIS-dossier 2510937), zijn de doelen en uitgangspunten voor de Agenda Dordrecht 2030 beschreven samen met de factoren en variabelen waar we prioriteit aan willen geven. Het maakt concreet dat we de inzet van Enecomiddelen gebruiken voor strategische investeringen in de stad, die de verdiencapaciteit van de stad bevorderen. De hoofddoelstelling van de Agenda Dordrecht 2030 luidt: Dordrecht is een sociaal en economisch sterke centrumstad in het metropoolgebied Rotterdam. Om deze hoofddoelstelling te concretiseren zijn in het prioriteringskader vier subdoelstellingen opgesteld.
Te weten: • Groei van de bevolking in Dordrecht: het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe (1) in de tijd en wordt (relatief) jonger (2), hoger opgeleid (3) en welvarender (4). • Groei van de werkgelegenheid in Dordrecht: de werkgelegenheid van Dordrecht neemt toe (1) in de tijd. • Groei van de economie van Dordrecht: de inkomens uit arbeid en kapitaal nemen in Dordrecht toe (1) in de tijd. • Behoud van voorzieningen in Dordrecht: het aanbod van publieke voorzieningen in Dordrecht, zoals zorg, sport en cultuur, blijft minimaal in stand. De variabelen die in deze subdoelstellingen worden benoemd, waaronder de toename van het aantal inwoners, het welvaartsniveau en bijvoorbeeld werkgelegenheid, zijn uitgewerkt in negen afzonderlijke grafieken die hieronder het beleidsdeel van het dashboard vormen. De titel van de grafiek geeft steeds het onderwerp aan zoals 'inwoners' of 'jongeren'. De subtitel geeft daarnaast steeds de subdoelstelling aan waar deze betrekking op heeft, zoals in bovengenoemd geval 'groei van de bevolking'. De subdoelstelling 'behoud van voorzieningen' geeft geen specifieke richtwaarde aan en is daarom niet vertaald naar afzonderlijke grafieken.
Naast de negen beleidsinhoudelijke grafieken zijn ook drie financiële grafieken opgenomen die respectievelijk de structurele exploitatieruimte laten zien, de netto schuldquote en de omvang van de reserves van de Agenda Dordrecht 2030. De 12 grafieken samen geven zo een complementair overzicht op de doelen van de agenda en de financiële randvoorwaarden. De data uit de grafieken is voornamelijk afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar mogelijk wordt altijd de meest recente data gebruikt, soms is dit 2025/2026, in bepaalde gevallen ook 2024 of ouder. Het dashboard zal steeds worden gepresenteerd in begrotingen en jaarstukken en worden aangevuld met de meest recente data. Inwoners: Bevolkingsgroei in aantallen
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bevolking Dordrecht in aantallen 118.426 118.654 119.284 119.115 119.537 121.434 122.070 122.796 122.933
Jaarstukken 2025 Dordrecht
5
De grafiek toont het totale aantal inwoners in Dordrecht gemeten op 1 januari van het betreffende jaar. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Inwoners: Relatieve bevolkingsgroei in procenten Bevolkingsgroei Dordrecht in % t.o.v. vorig jaar Bevolkingsgroei Nederland in % t.o.v. vorig jaar
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
0,26
0,19
0,53
-0,14
0,35
1,59
0,52
0,59
0,11
0,58
0,59
0,73
0,39
0,66
1,25
0,74
0,56
0,48
De grafiek toont de groei of afname van de bevolking in Dordrecht en Nederland ten opzichte van het vorige jaar in procenten. Zo wordt de relatieve groei (of afname) zichtbaar tussen de jaren en ook in vergelijking van Dordrecht tot Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Jongeren: Relatieve aandeel jongeren t/m 35 jaar in procenten Inwoners Dordrecht t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Dordtse bevolking Inwoners Nederland t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Nederlandse bevolking
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
41,92
41,73
41,70
41,50
41,58
41,83
41,73
41,66
42,15
42,09
42,07
41,93
41,94
42,02
41,94
41,81
De grafiek toont het aandeel jongeren in de bevolking, waarbij jongeren is gedefinieerd in de leeftijdsgroep tot en met 35 jaar. Het aandeel van deze groep wordt getoond in Dordrecht en in vergelijking met Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. Opleiding: Aantal leerlingen en studenten dat hoger onderwijs volgt Aantal studenten dat hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs volgt en in Dordrecht woont
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
3.510
3.570
3.630
3.860
3.870
3.700
3.490
3.420
De grafiek toont het aantal leerlingen en studenten dat in Dordrecht woont en hoger onderwijs volgt. Hoger onderwijs is hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Onderwijs. Welvaart: Gemiddeld besteedbaar inkomen Gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000 Gemiddeld besteedbaar inkomen in Nederland van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
39,6
40,7
43,9
44,7
46,3
49,3
55,3
57,8
42,6
43,5
46,8
47,5
49,5
52,3
58,8
61,6
De grafiek toont het gemiddeld besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens (exclusief studentenhuishoudens) in Dordrecht en Nederland in totaal. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Inkomen & Vermogen. Werkgelegenheid: Aantal werkzame personen Aantal werkzame personen bij bedrijven Dordrecht in totaal
Jaarstukken 2025 Dordrecht
2018
2019
2020
2021
2022
54.919
56.813 58.063 58.714 61.973
2023
2024
2025
63.468 67.443 67.270
6
De grafiek toont het totaal aantal werkzame personen bij bedrijven in Dordrecht, exclusief uitzendkrachten. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Werkloosheid in Dordrecht in procenten
6,4
5,3
5,1
5,6
4,7
3,8
3,7
4,0
4,3
Werkloosheid in Nederland in procenten
5,9
4,9
4,4
4,9
4,2
3,5
3,6
3,7
3,9
De grafiek toont het werkloosheidspercentage in Dordrecht in vergelijking met Nederland in totaal. Het werkloosheidspercentage is de werkloze beroepsbevolking (15-75 jaar) afgezet tegen de totale beroepsbevolking. Bron: CBS/arbeidsdeelname, www.waarstaatjegemeente.nl. Economie: Bedrijfsvestigingen in aantallen Bedrijfsvestigingen met één werkzame persoon Bedrijfsvestigingen met 2 t/m 19 werkzame personen Bedrijfsvestigingen met 20 werkzame personen en meer
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
5.378
5.938
6.393
6.917
7.659
8.622
10.287
10.720
2.689
2.592
2.746
2.790
2.802
2.860
2.893
2.895
472
449
498
505
521
522
543
535
De grafiek toont enerzijds het totaal aantal bedrijven dat in Dordrecht is gevestigd, en tevens respectievelijk het aantal bedrijven hiervan met één werkzame persoon, twee tot en met negentien werkzame personen en het aantal vestigingen met twintig werkzame personen of meer. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Economie: Bbp per inwoner Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in de Drechtsteden Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in Nederland
2017
2018
2019
2020
2021
2022
41.546
43.211
45.801
44.636
49.038
53.059
43.088
44.917
46.876
45.669
49.654
54.671
De grafiek toont het Bruto binnenlands product (Bbp) van de Drechtsteden en van Nederland in totaal. Het Bbp is de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde finale goederen en diensten. Het CBS publiceert cijfers over Nederland, provincies en COROP-gebieden, zoals de Drechtsteden. Een COROP-gebied is een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in dezelfde provincie, ontworpen voor regionaal onderzoek. Er zijn geen gegevens van het Bbp afzonderlijk voor Dordrecht beschikbaar. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/nationale rekeningen. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte Dordrecht * €1.000
2018 16.928
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
8.869 16.370 -4.018 12.831 -1.845 14.361 12.763 13.663 13.494
2028
2029
8.900 14.764
De grafiek toont de structurele exploitatieruimte van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2018 t/m 2025 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2026 t/m 2029 uit de meest recente begroting. Netto Schuldquote
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Netto schuldquote gemeente Dordrecht in %
58
58
-6
-3
7
19
28
43
54
62
70
77
Jaarstukken 2025 Dordrecht
7
De grafiek toont de netto schuldquote van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke, financiële randvoorwaarde. De cijfers van 2018 t/m 2025 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2026 t/m 2029 uit de meest recente begroting. Omvang Reserves Agenda Dordrecht 2030 Omvang reserves Agenda Dordrecht 2030 in € miljoenen in totaal
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030
0
0 345,7 342,9 341,1 312,8 298,8 215,3 194,2 185,2 180,8 181,4 181,9
De grafiek toont de totale omvang van de reserves Agenda Dordrecht 2030; dit zijn de middelen die beschikbaar zijn om de doelen te realiseren. De cijfers van 2018 t/m 2025 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2026 en verder zijn herrekend.
1.3 Financieel resultaat in perspectief De jaarrekening is een omvangrijk product dat voor een groot deel vanuit de financiële techniek is opgesteld. Om de jaarrekening beter te kunnen duiden, presenteren we hier een samenvattend beeld van de financiële positie van Dordrecht per 31 december 2025 en de resultaten over het boekjaar 2025. Vooraf Gemeentefinanciën zijn complex. Toch werkt de financiële huishouding van een gemeente in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kan er voor aanvullende lasten geld uit reserves worden gehaald. Via de balans en de exploitatierekening kan snel inzicht worden verkregen in de financiën van Dordrecht. In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking. In de exploitatierekening wordt duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat volgt uit het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar (gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten) en de verrekening met de reserves (gerealiseerd resultaat).
Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of er per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen worden toegevoegd (bij een positief saldo), of dat er middelen aan het eigen vermogen moeten worden onttrokken (bij een negatief saldo). In de hierop volgende paragrafen geven we een korte financiële beschouwing van de jaarrekening inclusief de vermogenspositie, lichten we toe hoe het resultaat over 2025 is opgebouwd en hoe dit zich verhoudt tot het door de raad vastgestelde begrote resultaat.
1.3.1 Financiële beschouwing 2025
Resultaat In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt onderscheid gemaakt tussen het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten en het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten bedraagt € 63,6 miljoen nadelig over 2025. Per saldo is tussentijds € 66,9 miljoen van de reserves geboekt, zodat het gerealiseerd resultaat afgerond € 3,3 miljoen voordelig bedraagt.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
8
In onderstaande tabel ziet u hoe dit resultaat tot stand is gekomen: Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat 2025 Werkelijke baten
756.585
Werkelijke lasten
820.213
Gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten
-63.628
Onttrekkingen uit de reserves
190.219
Stortingen in de reserves
-123.268
Gerealiseerd resultaat (afgerond)
3.320
Bij de jaarrekening vergelijken we het werkelijke resultaat met het door de raad vastgestelde begrote resultaat. Het rekeningresultaat is bij de primaire Begroting 2025 op € 130.000 begroot. Dit begrote resultaat is met diverse tussentijdse wijzigingen (raadsbesluiten) bijgesteld met negatief € 1,8 miljoen naar € 1,7 miljoen nadelig, zie hiertoe het gedetailleerde overzicht in de Tweede Bestuursrapportage 2025. Via het besluit 'Septembercirculaire 2025' is het begrote resultaat 2025 nog bijgesteld met € 3,3 miljoen naar afgerond € 1,6 miljoen voordelig. Het werkelijke jaarrekeningresultaat is € 3,3 miljoen voordelig. Het verschil tussen de bijgestelde begroting en het jaarrekeningresultaat is daardoor afgerond € 1,7 miljoen (zie ook het onderdeel Financiële beschouwing 2025). In 2025 zien we een nadelig resultaat na resultaatbestemming (budgetoverhevelingen) en een afwijking tussen het begrote en het gerealiseerde resultaat. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt door een aantal incidentele tegenvallers. De grootste mee- en tegenvallers staan in de Jaarstukken 2025 toegelicht in tabel bij het onderdeel Toelichting Jaarrekeningresultaat 2025 Grote verschillen. Het betreft een toelichting ten opzichte van gewijzigde begroting. Per programma worden de mee- en tegenvallers toegelicht bij de Verschillenanalyse programma's.
Budgetoverhevelingen De budgetoverhevelingen, in deze jaarstukken van 2025 naar 2026, maken sinds enkele jaren integraal onderdeel uit van de beslispunten inzake resultaatbestemming bij het vaststellen van jaarstukken. Zo ook bij deze Jaarstukken 2025. We verwijzen dan ook naar het onderdeel budgetoverhevelingen in deze jaarstukken en naar het raadsvoorstel behorend bij de Jaarstukken 2025 in het raadsinformatiesysteem van de gemeente Dordrecht.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
9
1.3.2 Toelichting Jaarrekeningresultaat 2025
Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van afwijkingen laat de volgende tabel zien binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die verschillen zijn. Op de volgende pagina worden de grootste afwijkingen toegelicht. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses. Bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
Programma's
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht
23.811
31.579
-7.768
8.198
12.818
-4.620
Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht
76.561
75.494
1.067
29.579
27.924
1.655
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht
102.227
100.762
1.465
52.802
57.122
-4.320
Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht
367.307
360.463
6.844
90.387
92.104
-1.717
Lerend en Ondernemend Dordrecht
55.552
41.391
14.161
23.803
17.069
6.734
Bouwend en Bereikbaar Dordrecht
129.216
102.713
26.503
61.437
43.497
17.940
Algemene Dekkingsmiddelen
13.134
7.877
5.257
466.246
463.370
2.876
Overhead
99.051
99.753
-702
42.057
42.681
-624
Vennootschapsbelasting
109
181
-72
0
0
0
Onvoorzien
50
0
50
0
0
0
867.018
820.213
46.805
774.509
756.585
17.924
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten (1) Afwijking t.o.v. actuele begroting
28.881 Bedragen x € 1.000
Mutatie reserves
127.820
123.268
4.552
221.950
190.217
(2) Afwijking mutatie reserves Totaalsaldo incl. mutatie reserves
31.733 -27.181
994.838
943.481
51.357
Begroot resultaat
996.459
946.802
49.657
1.622
Gerealiseerd resultaat (1+2)
3.320
1.3.2.1 Grote verschillen t.o.v. gewijzigde Begroting 2025 Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat
2021
2022
2023
2024
2025
Gerealiseerd resultaat
25.790
38.198
28.708
5.836
3.320
Begroot resultaat
3.068
2.335
2.638
6.649
1.622
22.722
35.863
26.070
-813
1.698
Afwijking begroot en gerealiseerd
Onderstaande tabel geeft inzicht in de belangrijkste oorzaken van het afgeronde verschil ter grootte van € 1,7 miljoen positief tussen het begrote resultaat van € 1,6 miljoen positief en de werkelijk gerealiseerde baten en lasten bij de Jaarrekening 2025 van € 3,3 miljoen positief. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
10
Bedragen x € 1.000 Grote verschillen ten opzichte van gewijzigde begroting 1. Pensioenvoorziening wethouders
-5.747
2. Inkomensondersteuning
-4.524
3. Beschermd Wonen en Opvang
2.923
4. Personeelskosten
-1.398
5. Renteresultaat
1.041
6. Groei jeugdhulp-uitgaven afgevlakt
2.807
7. Subsidie Realisatiestimulans
1.148
8. Apparaatskosten GR Sociaal
2.004
9. Overige verschillen
3.444
Totaal afwijkingen
1.698
Toelichting grootste verschillen 1. Pensioenvoorziening wethouders De lasten zijn € 5.747.000 hoger dan begroot, omdat als gevolg van het nieuwe stelsel de maandelijkse uitkeringen worden omgezet in een eenmalige storting. De commissie BBV heeft op 3 december 2025 een stellige uitspraak (verplichte interpretatie van BBV-regelgeving) gedaan over de verwerking van de pensioenvoorzieningen voor wethouders (APPA) in de gemeentelijke jaarrekening. Dit geeft eenmalig extra kosten (zie ook RIB Decemberbrief 2025 majeure afwijkingen). 2. Inkomensondersteuning De lasten zijn € 2.558.000 hoger dan begroot, omdat er (via de gemeenschappelijke regeling Sociaal) meer aanspraak op inkomensondersteuning is gemaakt. De baten zijn € 1.966.000 lager dan begroot, omdat de definitieve gebundelde uitkering 2025 door het Rijk (BUIG) naar beneden is bijgesteld. 3. Beschermd Wonen en Opvang De lasten zijn € 3.011.000 lager dan begroot, omdat meer rijksbijdrage is ontvangen en de uitgaven lager zijn uitgevallen dan eerder werd ingeschat voor Beschermd Wonen en Opvang. De baten zijn € 523.000 hoger dan begroot, omdat een aantal subsidies lager zijn vastgesteld, waardoor terugbetalingen zijn ontvangen. Er is hierdoor € 480.000 minder van de reserve Dak- en thuisloosheid geboekt. 4. Personeelskosten Het totale tekort op de personeelsbudgetten in 2025 is € 1.398.000. Dit komt vooral door extra inhuur.
Die was nodig vanwege langdurige ziekte in belangrijke functies, waardoor tijdelijk vervanging nodig was. Daarnaast is ingehuurd op openstaande, cruciale vacatures, omdat het door krapte op de arbeidsmarkt langer duurde om vaste medewerkers te vinden. 5. Renteresultaat Het renteresultaat is € 1.041.000 hoger dan begroot, omdat: • de dekking van de rentelasten die samenhangen met activa (inclusief grondexploitaties) € 611.000 lager uitvalt. Er is minder rente aan projecten en programma's doorbelast. Dit lagere doorbelaste bedrag komt doordat de investeringswaarde per 1 januari 2025 lager is dan in de begroting was voorzien. • er € 1.326.000 meer rentebaten zijn ontvangen dan begroot. Daarnaast was in de begroting geen rekening gehouden met rentebaten die voortkomen uit niet-benutte middelen voor projecten. • er € 326.000 minder rente is betaald voor kortlopende aangegane leningen.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
11
6. Groei jeugdhulp-uitgaven afgevlakt De lasten zijn € 2.807.000 lager dan begroot, omdat sprake was van: • een afname van het aantal individuele voorzieningen (beschikkingen), voornamelijk door minder jeugdigen in verblijf. • een gunstig kostenverhaal op andere gemeenten door het gewijzigde woonplaatsbeginsel. • minder inzet van het flexibele interventieteam (FLITS). FLITS was een specialistisch team, dat preventieve ondersteuning -aanvullend op de taken van de sociale wijkteams- bood. FLITS is per 1 mei 2025 beëindigd en wordt voortgezet onder de naam Basishulp/Jeugdhulp naar Voren door Dordrecht Sociaal. 7. Subsidie Realisatiestimulans De baten zijn € 1.148.000 hoger dan begroot, omdat er in 2025 een eerste aanvraag is ingediend voor de subsidie Realisatiestimulans. De Realisatiestimulans is een rijkssubsidie voor gemeenten die helpt om sneller meer betaalbare woningen te bouwen. Gemeenten krijgen € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart. Voor 2025 is een aanvraag ingediend voor 164 woningen, waarvan 39 binnen de woondeal vallen en 125 in andere projecten binnen Dordrecht. Dat betekent respectievelijk € 273.000 en € 875.000, in totaal dus € 1.148.000. 8.
Apparaatskosten GR Sociaal De lasten zijn € 2.004.000 lager dan begroot, omdat het resultaat over 2025 van de gemeenschappelijke regeling Sociaal op het onderdeel Apparaatskosten is meegevallen. 9. Overige verschillen Voor de analyses per begrotingsprogramma met de afwijkingen ten opzichte van de actuele begroting verwijzen wij u naar de financiële analyses.
1.3.2.2 Budgetoverhevelingen
Niet alle activiteiten waarvoor een incidenteel budget beschikbaar is, zijn geheel of gedeeltelijk afgerond in 2025. Deze werkzaamheden zijn om verschillende redenen uitgesteld of vertraagd. Een deel van de uitgestelde werkzaamheden voeren we in 2026 uit. De hiervoor beschikbare budgetten hevelen we met de goedkeuring van de raad over naar 2026 (zie ook de financiële verordening). Onderstaande tabel geeft inzicht in de voorgestelde budgetoverhevelingen. Bedragen × € 1.000 Budgetoverhevelingen 1. Regionale energieprojecten
907
2. Werkgelegenheid
700
3. Kwaliteitsimpuls Biesbosch
296
4. Juridische kosten
280
5. Robotisering
200
6. Fundament beter op orde
192
7. Transitie Dordthuis
183
8. Kwaliteitsimpuls 'Nieuwe Dordtse Biesbosch'
179
9. Wantij-West
174
10. Alleenverdienersproblematiek
151
11. Aanpak fraude zorgdomein
125
12. Waterspeelplek Biggetjespark
120
13. Opschonen/verhuizen archief
100
14. Aanpassing steiger-/gevelconstructie
82
Totaal budgetoverhevelingen
Jaarstukken 2025 Dordrecht
3.689
12
Toelichting per budgetoverheveling 1. Regionale energieprojecten Via diverse gemeenten circulaires, de algemene uitkering, zijn er budgetten toegekend voor de regio ten behoeve van diverse energieprojecten. Dit verloopt via een programmaraad die regionaal over de gelden beschikt en besluit. De € 907.000 is het resterende budget voor de diverse energieprojecten in de regio. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 907.000 over te hevelen naar 2026. 2. Werkgelegenheid De gemeente Dordrecht is de centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. Op basis van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) heeft Dordrecht een faciliterende rol in de samenwerking tussen gemeenten, UWV, onderwijsinstellingen en sociale partners. Aan deze samenwerking is een meerjarige decentralisatie-uitkering gekoppeld. Hoewel de centrumgemeente formeel verantwoordelijk is voor deze middelen, bepaalt het Regionaal Beraad – het bestuurlijk overleg van de arbeidsmarktpartners – hoe de middelen worden ingezet. Dit gebeurt op basis van een vastgestelde meerjarenagenda en een bijbehorend uitvoeringsplan. In 2025, het opstartjaar van de nieuwe werkwijze, lag de focus vooral op het inrichten van de door het Rijk voorgeschreven structuur en het opstellen van de regionale meerjarenagenda 2026–2030.
Door deze nadruk op organisatie en structuur is in 2025 niet de volledige decentralisatie-uitkering aan projecten besteed. Omdat het arbeidsmarktbeleid meerjarig is en de uitvoering van de inmiddels door het Regionaal Beraad vastgestelde meerjarenagenda 2026–2030 extra middelen vraagt, is een deel van het resterende budget uit 2025 (€ 700.000) nodig voor de uitvoering van deze plannen. Met dit overhevelingsverzoek geeft de gemeente Dordrecht, als centrumgemeente, invulling aan haar formele verantwoordelijkheid om middelen beschikbaar te stellen in lijn met de inhoudelijke keuzes van het Regionaal Beraad. 3. Kwaliteitsimpuls Biesbosch In de Kadernota 2024 is voor de jaren 2024-2025 een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls in de omgeving van de Biesbosch met als doel het gebied aantrekkelijker en toegankelijker te maken zonder de natuur uit het oog te verliezen. De uitvoering van de bijbehorende activiteiten heeft nog niet plaatsgevonden, omdat het gebiedsprogramma 'Buitengebied' dat als inhoudelijke basis dient, nog niet helemaal is afgerond. Het programma is inmiddels in een vergevorderd stadium en zal naar verwachting (begin) 2026 gereed zijn. Daarmee ontstaat een goed uitgangspunt om de beschikbare middelen op een passende en effectieve manier in te zetten die aansluit bij de ambities en kansen die het gebiedsprogramma biedt.
Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 296.000 over te hevelen naar 2026. 4. Juridische kosten In de Bestuursrapportage 2025 is incidenteel € 700.000 beschikbaar gesteld voor juridische ondersteuning bij langslepende gerechtelijke procedures. Deze procedures lopen nog in 2026 door. Daarom wordt voorgesteld het niet bestede deel van € 280.000 over te hevelen naar 2026. 5. Robotisering Bij de eerste Bestuursrapportage 2023 is een innovatiebudget van € 200.000 toegekend om projecten met betrekking tot robotisering op te starten. Doordat robots na realisatie betaald worden door de afnemers die de baten genieten, is er sprake van een revolverend budget. Omdat er door de transitie naar het KPN-platform beperkte capaciteit beschikbaar was, zijn er nog geen projecten opgestart en is er nog geen revolverend budget beschikbaar voor 2026. Voorgesteld wordt om het budget ook in 2026 ter beschikking te stellen middels een budgetoverheveling.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
13
6. Fundament beter op orde Voor de uitvoering van het In Control-programma "Fundament beter op orde" is in 2023 budget beschikbaar gesteld van totaal € 500.000. Dit is zorgvuldig ingezet voor onder andere programmamanagement, extra ondersteuning op gebied van audits, professionalisering van inkoop, privacy en gegevensbescherming (uitvoeren privacy maturity scan en procesverbetering) en de implementatie van cruciale onderdelen zoals P-kosten sturing en Budgetbeheer. Het resterende budget is nodig in 2026 om de stappen die in de afgelopen jaren gezet zijn van een aantal projecten af te ronden en de borging volledig te realiseren. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 192.000 over te hevelen naar 2026. 7. Transitie Dordthuis Vanwege het vertragen van de bouwwerkzaamheden in 2023 en 2024 zijn de werkzaamheden in verband met de transitie van het Dordthuis in belangrijke mate naar 2025 en 2026 doorgeschoven. Het restantbudget per ultimo 2025 bedraagt € 183.000 en is ter financiering van het transitieprogramma 2026 nodig vanuit de middelen van de primaire Begroting 2025. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 183.000 over te hevelen naar 2026. 8. Kwaliteitsimpuls 'Nieuwe Dordtse Biesbosch' Voor de kwaliteitsimpuls Nieuwe Dordtse Biesbosch heeft de provincie een subsidie van maximaal € 300.000 toegekend gebaseerd op subsidiabele kosten ter hoogte van € 403.000.
In 2025 heeft de provincie ingestemd met wijzigingen in de projectactiviteiten, waarbij enkele deelprojecten zijn aangepast of vervallen en budget is verschoven naar uitbreiding van het dagrecreatieterrein en versterking van de natuurbeleving. Door deze wijzigingen en vertraging in vergunningen en uitvoering wordt een deel van de werkzaamheden pas in 2026 afgerond. Om de subsidie te behouden is overheveling van het restantbudget van € 179.000 naar 2026 noodzakelijk. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 179.000 over te hevelen naar 2026. 9. Wantij-West In mei 2023 heeft de raad het ontwikkelplan voor Wantij-West vastgesteld. Om het ontwikkelplan te kunnen realiseren was een uitwerking naar een Plan van Aanpak noodzakelijk. Daarvoor was in de Kadernota voor 2023 en 2024 een budget opgenomen. In 2024 is dit plan van aanpak opgeleverd. Het resterende budget van 2024 en het in 2025 beschikbaar gestelde budget is noodzakelijk om maatregelen uit het plan van aanpak verder te concretiseren en uit te werken in 2026. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 174.000 over te hevelen naar 2026. 10. Alleenverdienersproblematiek Gemeenten moeten de door inwoners misgelopen landelijke toeslagen van 2022 tot en met 2024 (deels) compenseren via de bijzondere bijstand.
Het betreft inwoners, die door een samenloop van wet-/ regelgeving te weinig toeslagen ontvingen en hierdoor moesten rondkomen van minder dan het bestaansminimum (zogenaamde alleenverdienersproblematiek). GR Sociaal is halverwege 2025 gestart met het benaderen van mogelijk getroffen inwoners en het verstrekken van compensatie. De inspanningen van GR Sociaal lopen door in 2026. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 151.000 over te hevelen naar 2026. 11. Aanpak fraude zorgdomein We hebben rekening gehouden met tijdelijke (extra) personele inzet bij GR Sociaal in 2025 voor de aanpak fraude in het zorgdomein (zie Perspectiefnota 2025). Vertraging is opgetreden door het creëren van draagvlak, bij de regiogemeenten en GR Sociaal, voor rechtmatigheidsonderzoeken en krapte op de arbeidsmarkt. Inmiddels willen twee regiogemeenten hierin optrekken met de gemeente Dordrecht. Deze regiosamenwerking biedt nieuwe kansen voor de inzet van personeel en het (doen) realiseren van voornoemde ombuiging. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 125.000 over te hevelen naar 2026.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
14
12. Waterspeelplek Biggetjespark In de Bestuursrapportage 2025 is budget beschikbaar gesteld voor de aanpassing van de waterspeelplek in het Biggetjespark omdat de waterkwaliteit niet voldeed aan de normen voor zwemrecreatie. Het dempen van de bestaande speelplek bleek niet haalbaar door de verplichte watercompensatie. In overleg met het waterschap is gekozen voor een alternatief waarbij het speelwater wordt verdiept tot slootprofiel, waardoor de compensatieplicht vervalt en extra wateroppervlak ontstaat dat wordt toegevoegd aan de gemeentelijke waterbank. Door deze planwijziging is de vergunning pas eind november verleend en is de uitvoering doorgeschoven naar 2026. Deze vertraging maakt overheveling van het budget van € 120.000 naar 2026 noodzakelijk. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 120.000 over te hevelen naar 2026. 13. Opschonen/verhuizen archief In 2024 is vanwege de Wet Open Overheid en het verhuizen van het archief het opschonen van het archief gestart. Afronding van het opschonen van het archief vindt plaats in 2026 voordat we verhuizen naar het Dordthuis. Van het oorspronkelijk beschikbaar gestelde budget ter grootte van € 445.000 is het restantbudget voor het afronden nodig. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 100.000 over te hevelen naar 2026. 14.
Aanpassing steiger-/ gevelconstructie Bij de Perspectiefnota 2026 is incidenteel € 490.000 beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van onderzoek en het plaatsen van een steigerconstructie ten behoeve van de veiligheid en een mogelijke toekomstige renovatie van de toren van de Grote Kerk. In 2025 is een restauratieplan opgesteld en engineering en onderzoek verricht voor het plaatsen van een gevelsteiger die ook inzetbaar is voor de latere renovatiewerkzaamheden. Er is in totaal in 2025 voor € 68.000 gefactureerd. Het resterende budget is niet tot besteding gekomen, maar de geplande vervolgwerkzaamheden worden in 2026 uitgevoerd. Daarom wordt voorgesteld om € 82.000 over te hevelen naar 2026.
1.4 Financiële positie We geven hier een financiële beschouwing op het eigen vermogen, de financiering en het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van de financiële positie is het namelijk belangrijk om zowel naar de exploitatie als de balans te kijken. In de balans komt de verhouding van de bezittingen (activa) in beeld en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden). Ook voor het bepalen van het eigen vermogen kijken we naar de balans. Waarbij het eigen vermogen de uitkomst is van de waarde van alle bezittingen (activa) minus de schulden. Kengetallen Om nog meer transparantie te creëren en een benchmark tussen gemeenten mogelijk te maken, geeft onderstaande tabel inzicht in zes financiële kengetallen, die in deze paragraaf verder worden toegelicht. Rekening 2024 Begroting 2025
Rekening 2025 Begroting 2026
Netto schuldquote
28%
49%
43%
54%
Netto schuldquote gecorrigeerd
18%
38%
32%
46%
Solvabiliteitsratio
56%
56%
51%
47%
Grondexploitatie
10%
4%
9%
0%
Structurele exploitatieruimte
2,0%
1,1%
1,7%
1,6%
Belastingcapaciteit
99%
95%
95%
93%
Jaarstukken 2025 Dordrecht
15
1.4.1 Eigen vermogen Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening. De reserves zijn in 2025 met een bedrag van € 66,9 miljoen afgenomen. Het jaarrekeningsaldo is € 3,3 miljoen positief. Per saldo daalt het eigen vermogen in 2025 met afgerond € 63,6 miljoen (stand van 31-12-2024: € 655,8 miljoen) ten opzichte van de stand 31-12-2025 (€ 592,2) miljoen). De solvabiliteit daalt hierdoor naar 51% wat nog steeds solide is. Dit betekent dat het eigen vermogen eind 2025 een kleiner deel van het totale vermogen uitmaakt dan in 2024. Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling eigen vermogen
2024
2025
Stand per 1 januari
675,5
655,8
Tussentijdse mutaties reserves (per saldo)
-25,5
-66,9
5,8
3,3
655,8
592,2
56%
51%
Nog te bestemmen resultaat Stand per 31 december Eigen vermogen als balanstotaal
De reservepositie bestaat voor een groot gedeelte (€ 511,1 miljoen) uit bestemmingsreserves. Aan deze reserves heeft de raad eerder een bestemming gegeven. Deze reserves zijn zonder (nieuwe) besluitvorming van de raad niet vrij besteedbaar. De algemene reserve van de gemeente is binnen de financiële beleidskaders wel vrij aanwendbaar en bedraagt eind 2025 € 77,8 miljoen (exclusief het onverdeeld resultaat) bij de jaarrekening, inclusief algemene reserve Grondbedrijf). In de toelichting op de Staat van reserves (zie bijlagen) bij deze jaarrekening worden de verschillen (> € 100.000) tussen begrote en werkelijke mutaties per reserve toegelicht.
1.4.2 Financiering De houdbaarheid van de gemeentefinanciën op de langere termijn hangt af van de ruimte om, naast de noodzakelijke uitgaven voor publieke voorzieningen, de schuldverplichtingen in de vorm van rente en aflossingen te betalen. Daarom letten wij naast de baten en lasten (exploitatie) ook nadrukkelijk op de geldstromen en de hoogte van de schuld. Het is wenselijk dit goed te monitoren omdat een oplopende schuldenpositie de begrotingsruimte kan verminderen. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van de totale baten. Daarmee geeft dit kengetal een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. Lagere baten of hogere investeringen zorgen voor een stijging van de netto schuldquote. De netto schuldquote wordt ook inclusief doorgeleende gelden weergegeven via de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stelt dat voor een gemeente geldt dat bij een netto schuldquote boven de 100% het licht op oranje springt en boven de 130% op rood. Er blijft dan namelijk weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers door bijvoorbeeld een economische recessie op te vangen.
De netto schuldquote van de gemeente Dordrecht is 43% en valt daarmee binnen deze signaleringsgrenzen. Dit geeft aan dat de gemeente Dordrecht in staat is om met haar eigen middelen aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Vanaf 2026 loopt de netto schuldquote geleidelijk op (zie ook de Begroting 2026). Naast de netto schuldquote kan de totale schuldpositie ook worden afgezet tegen de bezittingen. Dit is in onderstaande tabel gedaan. Het vreemd vermogen (bruto schuld) bedraagt ultimo 2025 € 570 miljoen en maakt daarmee 49% van het totale vermogen van € 1.162 miljoen uit.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
16
Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling vreemd vermogen
2024
2025
Stand per 1 januari
383
510
Stand per 31 december
510
570
44%
49%
Vreemd vermogen als balanstotaal
1.4.3 Weerstandsvermogen en -ratio
Dordrecht is een stad die blijft investeren. Hieraan zijn onlosmakelijk financiële risico's verbonden. Daarom is en blijft het van belang te sturen op het beheersen van deze risico’s. Dordrecht kent daartoe een actief risicomanagementbeleid, een relatief compleet risicoprofiel en een door de raad vastgestelde norm om het weerstandsvermogen in evenwicht te houden met de gekwantificeerde risico's. Bij de totstandkoming van deze jaarrekening zijn de risico’s geactualiseerd. Vervolgens is berekend welk bedrag nodig is om deze risico’s financieel af te dekken. Dit bedrag is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen die in onderstaande berekening is gepresenteerd. Voor de ratioberekening is met de raad de volgende berekeningswijze vastgesteld: Specificatie van het weerstandsvermogen per 31-12-2025 (Jaarstukken 2025) Beschikbare weerstandscapaciteit
Risico's Dordrecht
Algemene Reserve
9,1
92
Reserve Grondbedrijf
68,7
Onbenutte belastingcapaciteit (rekenkundig)
6,5
Post onvoorzien
0 84,3
92
Bedragen x € miljoen
Ratio van het weerstandsvermogen
0,9
De weerstandsratio komt bij de Jaarstukken 2025 uit op een stand van 0,9. Dat is een daling ten opzichte van de laatst vastgestelde stand bij de Begroting 2026 met 0,1 waar de ratio al was uitgekomen op de ondergrens van de afgesproken norm van 1,0. Conform het kader uit de Nota risicobeheersing en weerstandsvermogen ontstaat in de huidige situatie de verplichting tot verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit door meevallers respectievelijk het rekeningresultaat prioritair te bestemmen door afdracht aan de Algemene Reserve. Indien dit niet voldoende is, wordt in een van de eerstvolgende P&C-documenten aangegeven welke potentiële weerstandscapaciteit wordt ingezet om weer op het normniveau te geraken.
1.4.4 Grondexploitatie
Resultaten van grondexploitaties kunnen de financiële positie van een gemeente sterk beïnvloeden. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grondpositie is ten opzichte van de totaal gerealiseerde baten. Dit kengetal zegt daarmee iets over het effect dat grondexploitatierisico's op de gemeentelijke exploitatie kunnen hebben. In samenhang met de netto schuldquote kan het ook iets zeggen over de mate waarin de gronden op de balans zijn gefinancierd met eigen vermogen.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
17
Voor Dordrecht is het percentage grondexploitatie in 2025 9% (2024: 10%). De waarde van de bouwgronden is ten opzichte van 2024 afgenomen. Deze waarde wordt afgezet tegen de totaal gerealiseerde baten.
1.4.5 Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelastingen (OZB). Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De realisatiecijfers van 2025 laten een structurele exploitatieruimte van 1,7% zien. Bij het onderdeel overzicht van incidentele baten en lasten structurele exploitatieruimte staat meer informatie over dit cijfer.
1.4.6 Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen. Deze wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijk gemiddelde, uitgedrukt in een percentage. Voor 2025 was dit 95%, wat betekent dat we in 2025 qua woonlasten zo'n 5% onder het landelijk gemiddelde van € 994 zaten. Meer informatie, waaronder ook de jaarschijf 2026, staat in de paragraaf Lokale Heffingen.
1.5 College N. Mol, burgemeester Portefeuilles: Algemene & Kabinetszaken; Handhaving openbare orde & veiligheid; Politie; Voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (Brandweer en crisisbeheersing); Integraal veiligheidsbeleid; Vergunningen (Horeca, evenementen, APV en Wet Bibob); Bestuurlijke betrekkingen & Public Affairs; Regionale samenwerking; Voorzitter Smart Delta Drechtsteden; Internationale samenwerking; Publiekszaken (wettelijke taken en verkiezingen); C ommunicatie. M.D. Burggraaf (VVD), wethouder Portefeuilles: Stadsontwikkeling (RO en bouwen); Levendige Binnenstad; Toerisme & Evenementen; MKB & Innovatiebeleid; Zakelijke dienstverlening; Maritieme Maakindustrie (incl. Zeehavengebied en Merwedehavens); Ambulante handel; Digitalisering (Smart Society); Dordthuis; Servicegemeente (bedrijfsvoering en coördinatie Smart Delta Drechtsteden). ROM-D (Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden NV, ROM-D C apital BV, ROM-D Beheer NV, ROMVerbonden D C V Projecten en ROM-D C V Kil III); Innovation Quarter; Stichting Administratiekantoor Breedband Drechtsteden, partijen: Stichting Binnenstadsbedrijf Dordrecht. C.C. van Benschop (GroenLinks), wethouder Portefeuilles: Arbeidsmarkt & Economie (incl. bedrijventerreinen, maatschappelijk betrokken ondernemen); Ruimte voor banen & Glansrijke Toekomst; Werk & Inkomen; Westelijke Dordtse Oever (excl.
Zeehavengebied); Smart C ampus Leerpark; Hoger onderwijs (MBO/HBO); Voortgezet onderwijs; Inclusiviteit; Diversiteit & Kansengelijkheid; WMO (regionaal: Maatwerk, lokaal: Wijkteams en Buurtwerk); Mantelzorg; ROM-D (Dordtse Fondsen). Verbonden GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); C oöperatie Ontwikkeling partijen: Leerpark U.A. J. Veldman (ChristenUnie/SGP), wethouder Portefeuilles: Mobiliteit; Bereikbaarheid; Spoorveiligheid & Parkeren; Infrastructuur (Weg- en waterwegenonderhoud, riool, bruggen en viaducten); Groenblauwe stad inclusief Klimaatadaptie(programma); Publieke gezondheid; Jeugdzorg (incl. regionale/SOJ taken, jeugdhulpverlening inclusief jeugdhulp naar voren en Stichting Jeugdteams); C ultuur; Monumentenzorg & Archeologie; Dienstverlening/burgerzaken; Mediabeleid. Verbonden GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuidpartijen: Holland Zuid (OZHZ); B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides; Merwedelingelijn beheer B.V. W. van der Kruijff (CDA), wethouder Portefeuilles: Volkshuisvesting (incl. beschermd wonen & maatschappelijke opvang); Financiën; Armoede & Schulden; Inburgering; Kinderopvang & Primair onderwijs; Dordts Leerprogramma; Bibliotheek; Dordtpas; Vrijwilligers; Ouderen; Woonzorgvisie; Eenzaamheid; Laaggeletterdheid; Onderwijshuisvesting.
Verbonden GR Sociaal (GRS); GR Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking partijen: Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Bank Nederlandse Gemeenten. M.P.P.M. Merx (VVD), wethouder Portefeuilles: Leefbaarheid & overlastbestrijding; Handhaving & toezicht openbare ruimte (boa’s); Wijkenaanpak; VergunningenVTH; Stadsbeheer-Ruimtelijke kwaliteit: schoon, groenonderhoud, verlichting, speelplekken; Sport & Recreatie; Preventie jeugd; Personeel en Organisatie; Essenhof; Straatnamencommissie. Verbonden GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ). partijen: T.F. de Jonge (GroenLinks), wethouder Portefeuilles: Klimaat; Energie & Milieu; Gemeentelijk Vastgoed; Duurzame Stad; Grondstoffen & afvalinzameling; Grondbedrijf; Natuur- en milieueducatie (Biesbosch en Weizigt); Dierenwelzijn; (Burger)Participatie. Verbonden GR Sociaal (GRS); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking partijen: Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Stedin Holding NV; Energie C oöperatie Dordrecht. C.H.W.M. Post, gemeentesecretaris Algemeen directeur en eerste adviseur van het college.
Jaarstukken 2025 Dordrecht
18
2 Programmaverantwoording 2.1 Leeswijzer programma's Programmakaart structuur In dit hoofdstuk vindt u de zes beleidsprogramma's waarover verantwoording wordt afgelegd. Elk programma wordt onder de noemer 'Wat hebben we bereikt?' voorafgegaan door een korte inleiding. Onder het tabblad 'Verantwoording over beleid' kunt u vervolgens per programma de doelstellingen van het gemeentebestuur vinden, zoals vastgesteld in de Begroting 2025, en daarbij de verantwoording op activiteitsniveau. Leeswijzer activiteitsverantwoording Voor de activiteitsverantwoording geven we met drie symbolen aan in hoeverre de activiteiten zijn gerealiseerd/behaald, zo ziet u in één oogopslag de status van de activiteit. Indien u vervolgens op het 'plusje' naast de activiteit klikt, leest u in het uitklapscherm eerst de activiteit zoals deze in de Begroting 2025 was opgenomen, gevolgd door de activiteitsverantwoording van het jaarverslag. Deze activiteitsverantwoording 'spiegelt' hierbij in feite aan de begrotingstekst. De legenda van de gebruikte symbolen is als volgt:
De activiteit is gerealiseerd/behaald.
De activiteit is deels gerealiseerd/behaald of iets vertraagd, waarbij de voortgang wel zodanig is dat realisatie in 2026 plaatsvindt.
De activiteit is niet gerealiseerd/behaald. Indicatoren Elk beleidsprogramma kent een set indicatoren. De 'basis' komt voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden'. Er is in de jaarstukken een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de beleidsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBV-indicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk beleidsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren, zoals opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026.