Jaarstukken 2025 Dordrecht - incl. paars gearceerde wijzigingen.pdf

Jaarstukken 2025 Dordrecht

89

Aangezien we met de ontwikkeling van de stad binnen de reeds bebouwde contouren wensen te blijven, willen we verdichten. Zowel de genoemde verdichtingsstudie, de NOVEX als de aangescherpte woon- en omgevingsvisie zal worden gebruikt om te bepalen waar kwalitatieve verdichting kan plaatsvinden en onder welke voorwaarden. Waar mogelijk zetten we in op multifunctioneel ruimtegebruik. Zowel binnen de bebouwde contouren als daarbuiten. Daarbij zal ook oog moeten zijn voor de noodzakelijke reductie van de stikstofemissies via het Schone Lucht Akkoord (SLA) voor het behoud van de natuurwaarden zoals binnenstedelijk groen en de Biesbosch. We stellen de omgevingsvisie 2.0 vast. Begroting 2025 Onze groeiambitie vraagt om heldere en scherpere beleidskeuzes welke we vastleggen in de geactualiseerde omgevingsvisie. In het proces om te komen tot de omgevingsvisie 2.0 zijn medio 2024 ruimtelijke keuzes besproken met de raad. Ook vragen nieuwe ontwikkelingen zoals de Regionale Energie Strategie (RES), aangepast beleid en een politiek akkoord om een aanscherping en waar nodig aanvulling van de Omgevingsvisie. Voor ontwikkelingen in de Zeehaven worden kaders opgenomen in de geactualiseerde versie. We brengen demografische ontwikkelingen in beeld en het daarbij behorende niveau van voorzieningen via referentienormen, om zo gebieden integraler te benaderen.

Daarbij wordt 'de Staart' als nieuw gebied toegevoegd aan de omgevingsvisie voor een gedetailleerdere uitwerking. Als onderdeel en als nadere uitwerking van de omgevingsvisie werken we voor het buitengebied duidelijke perspectieven en kaders uit. Aandacht gaat uit naar een goede balans tussen Stad, Biesbosch en de Polders, waarin voldoende ruimte is voor recreatie, landbouw en natuur. Een verfijning in een programma is vervolgens nodig voor een stabiel grond/ pachtbeleid, en de uitwerking van de opgaven voor de landbouw en biodiversiteitsdoelen voor het gebied. We hebben geleerd van de totstandkoming van de eerste versie en passen deze lessen toe bij de actualisering. Ook hebben we inmiddels enige ervaring met de doorwerking van de Omgevingsvisie in de overige beleidsinstrumenten, waardoor beter kan worden ingespeeld op bijvoorbeeld de op te stellen Programma's. De 7 geformuleerde doelen blijven het uitgangspunt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De Omgevingsvisie 2.0 is afgerond en is in september 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Deze is te raadplegen via regels-op-de-kaart (Omgevingsvisie gemeente Dordrecht - Regels op de kaart - Omgevingsloket). Tevens is dit document ook beschikbaar als pdf bestand.

We brengen een Ontwikkelstrategie voor Dordrecht tot stand. Begroting 2025 Als uitwerking van de Omgevingsvisie 2.0 stellen we een ontwikkelstrategie op. Deze dient als gedetailleerdere leidraad voor de ontwikkeling van de stad. Hierin leggen we de toe te passen gewenste kwaliteit en richtlijnen vast. Onder andere de verdichtingsprincipes, inhoudelijke doelen omgevingsvisie, de gebiedsprogramma’s en welstand worden hierbij gebruikt. We geven aan waar we gaan ontwikkelen en wanneer en welke rol de gemeente pakt. We presenteren een beknopte aanpak per gebied en geven aan welke samenwerking we voorzien per gebied. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 en begin 2026 is een eerste versie van de ruimtelijke ontwikkelstrategie opgesteld. Dit ambtelijke instrument faciliteert het lange termijn en strategisch denken dat in gang is gezet binnen de gemeente Dordrecht. Het instrument draagt bij aan een weloverwogen ruimtelijke ontwikkeling van het eiland van Dordrecht. Het instrument geeft de (hoofd)uitgangspunten die we hanteren bij de ruimtelijke ontwikkeling, geeft een overzicht van de huidige en toekomstige ontwikkellocaties en ruimtelijke ontwikkelingen, en maakt voor deze locaties inzichtelijk welke kwaliteit hier kan worden bereikt voor Dordrecht. Dit alles in het licht van de beperkte middelen (geld en capaciteit) van de gemeente.

Hierbij is de invalshoek: op welke ontwikkelingen kan de gemeentelijke inzet het meest doelmatig worden gericht om optimaal bij te dragen aan de vastgestelde doelen en ambities.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

90

We stellen, in regionaal verband, de Ruimtelijke Strategie Drechtsteden op. Begroting 2025 Begin 2025 stellen we in regionaal verband de Ruimtelijke Strategie Drechtsteden vast, inclusief uitvoeringsprogramma. Met de Strategie handelen we als regio proactief richting provincie en Rijk op een groot aantal belangrijke ruimtelijke keuzen die vragen om een (boven)regionale aanpak. Na vaststelling starten we regionaal met de uitvoering van de Strategie en uitvoeringsprogramma. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De Ruimtelijke Strategie Drechtsteden is in september 2025 vastgesteld door alle colleges van de Drechtstedengemeenten. Gemeente Gorinchem heeft de Ruimtelijke Strategie Drechtsteden bovendien onderschreven, aangezien zij later bij het proces zijn aangehaakt. De opgeleverde Ruimtelijke Strategie bevat geen uitvoeringsprogramma, maar vormt de basis voor de Regionale Investeringsagenda (RIA) Drechtsteden. De planning is dat deze RIA Drechtsteden in juni 2026 gereed is en in oktober 2026 wordt vastgesteld. We stimuleren het gebruik van de omgevingstafel. Begroting 2025 De gemeente Dordrecht heeft in het verleden, met de naderende inwerkingtreding van de Omgevingswet, de omgevingstafel voorbereid. De omgevingstafel heeft tot doel om met alle belanghebbenden te komen tot een vergunbare aanvraag.

Onder ander de ontwikkeling van Amstelwijck heeft als pilot gediend. Recent is voor onder meer het project AZC een omgevingstafel ingesteld. Het gebruik van de omgevingstafel willen we vaker toepassen om het integraal werken en het vroegtijdig signaleren van slimme combinaties te bevorderen. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Bij het verder concretiseren van de toepassing van de omgevingstafel is duidelijk geworden dat het, naast het incidenteel inzetten van een omgevingstafel bij grote gebiedsontwikkelingen, waardevol is om structureel gebiedsgericht te werken met een initiatieventafel voor ruimtelijke ontwikkelingen. Aan deze initiatieventafel worden binnenkomende initiatieven van derden besproken door een brede groep vakinhoudelijke disciplines. Dit maakt het werk van onder meer gebiedsmanagers efficiënter en stimuleert een meer integrale benadering. Daarmee sluit het aan bij de geest van de Omgevingswet en dient het hetzelfde doel als de omgevingstafel: het vroegtijdig en integraal adviseren. Doelstelling 4: Het realiseren van de bereikbaarheidsopgave in een verdichtende stad, waarbij we inzetten op het versterken van het OV-systeem en het gebruik van de fiets. Om de bereikbaarheidsopgave in een verdichtende en groeiende stad te realiseren is een mobiliteitstransitie nodig.

Om dit voor elkaar te krijgen hebben we in het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 belangrijke kaders en maatregelen vastgelegd zoals het nabijheidsprincipe, STOMP principe, herroutering autoverkeer ten faveure van lopen, fietsen, deelvervoer en OV, verdere invoering 30 km/u en meer sturend parkeerbeleid. Met deze kaders geven we de meeste prioriteit aan de vervoerswijze die zowel het minste ruimtebeslag heeft als de grootste groep mensen kan faciliteren. Versterking van de kwaliteit van het openbaar vervoer is een belangrijk onderdeel van het Mobiliteitsplan. Dit doen we onder meer middels de verbetering van het spoortracé Leiden – Dordrecht aan de hand van de MIRT-verkenning Oude Lijn. Er is gebleken dat de huidige infrastructuur ontoereikend is. Aanpassing van het bestaande station Dordrecht is nodig. Daarnaast is behoefte aan een hoogfrequenter ritaanbod (Citysprinter) en realisatie van het nieuwe station Leerpark. We maken wijkuitwerkingen van het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040. Begroting 2025 Het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 geeft op structuurniveau kaders en maatregelen op stedelijk netwerkniveau. Om deze kaders, zoals het STOMP-principe, goed te laten landen in de wijken zijn nadere uitwerkingen op wijkniveau noodzakelijk. In 2025 en 2026 stellen we deze uitwerkingen op waarmee we duidelijke en realiseerbare handvatten bieden om de komende jaren mee aan de slag te gaan.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

91

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 is gestart met de wijkuitwerkingen van het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040. Hiervoor is een plan van aanpak vastgesteld waarin de stad gefaseerd per gebied wordt uitgewerkt, in de volgorde Oost, Centrum, West en WDO. Voor gebied Oost is in 2025 de inventarisatiefase afgerond en zijn nulmetingen uitgevoerd. Daarnaast is gestart met de analyse van data over verkeer, openbaar vervoer, fietsgebruik, bereikbaarheid van voorzieningen en verkeersveiligheid. Dit heeft geleid tot een concreet en gebiedsgericht beeld van de mobiliteitsopgave in Oost en vormt de basis voor gerichte maatregelen ter versterking van fiets en openbaar vervoer in een verder verdichtende stad. In 2026 wordt de wijkuitwerking voor Oost afgerond en start de uitwerking voor gebied Centrum. We verbeteren de fietsnetwerken. Begroting 2025 Op basis van het uitvoeringsprogramma Fiets 2023-2026 en Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 werken we verder aan het verbeteren van het fietsnetwerk. In 2025 starten we met onderhoud van Kromhout & Cornelis de Wittstraat. Deze wordt heringericht tot fietsstraat. Ook starten we met het onderhoud van de Toulonselaan & Krommedijk waarbij de fietsvoorzieningen verbeterd worden.

Ook maken we, mede in het kader van de Regiodeal, een start met een kwaliteitsverbetering van het netwerk gericht op Rotterdam (Metropolitane Fietsroute) door de bewegwijzering te verbeteren en binnen aanverwante onderhoudsprojecten de kwaliteit van fietsvoorzieningen te verbeteren. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het ontwerpproces voor de Toulonselaan is in 2025 gestart, met uitvoering in 2026. In 2025 is de verkenning van de Metropolitane Fietsroute Rotterdam–Dordrecht gestart; uitwerking volgt in 2026 en uitvoering eind 2026 of begin 2027. De herinrichting tot fietsstraat van de Kromhout en Cornelis de Wittstraat wordt in 2026 uitgevoerd. De plannen voor de Krommedijk zijn voorlopig gepauzeerd vanwege onderzoek naar verkeersstromen. Verder wordt hard gewerkt aan de herinrichting van de Burgemeester de Raadtsingel/Havenstraat/Korte Parallelweg. Deze werkzaamheden worden medio 2026 afgerond. We zetten in op de doorontwikkeling van de verbindingen over het water. Begroting 2025 Na een moeizame start van het nieuwe Waterbus contract werken we (regio en provincie) nu samen met Aqualiner en Damen Shipyards aan de doorontwikkeling van de waterbus. Een ander onderdeel van de doorontwikkeling is de veerpont verbinding, geëxploiteerd door Riveer (gemeente Gorinchem), met Werkendam.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2025 is de Waterbusdienst van Aqualiner voortgezet met gerichte aanpassingen in de concessie. Lijn 20 (Dordrecht–Rotterdam) en lijn 22 (Dordrecht–Papendrecht–Zwijndrecht) zijn behouden als kernlijnen binnen het OV en blijven het grootste deel van de reizigers bedienen. Lijn 23 (Dordrecht–Sliedrecht) is beëindigd vanwege lage bezetting en beschikbare alternatieven. Lijn 21 (Rotterdam–Kinderdijk) is uit de concessie gehaald en voortgezet als commerciële, seizoensgebonden toeristische verbinding. Daarnaast is in 2025 een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de gemeente Altena en Riveer voor de exploitatie van de veerpond Kop van ’t Land. Omdat het schip het einde van zijn technische levensduur nadert, is gestart met onderzoek naar vervanging en verduurzaming. Dit onderzoek loopt door in 2026. We gaan het parkeren, vooral in de binnenstad en Schil, anders organiseren. Begroting 2025 Om meer ruimte te creëren voor onder meer vergroening en verblijven werken we aan de capaciteitsanalyse en schuifoperatie om de parkeerder stapsgewijs op de juiste plek te laten parkeren.

Zaken die we hierbij betrekken zijn de komst van de parkeergarage onder het Dordthuis, de vergroting van de parkeercapaciteit van de Spuihaven middels sloop en nieuwbouw en de realisatie van de Maasparkgarage (in plaats van het parkeerterrein Weeskinderendijk). Verder werken we in 2025 een verdere tariefdifferentiatie voor het parkeren nader uit. De verwachte ingangsdatum hiervan is 1 juli 2025.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

92

In 2025 actualiseren we de beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten met nieuwe parkeernormen aan de hand van de nieuwe CROW publicatie 774 Parkeerkencijfers en de Prestatieafspraken Dordrecht in relatie tot de sociale woningbouw. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Slim parkeren is iets wat meerjarig loopt. In 2025 zijn de stappen in schuifoperatie voorbereid. In april heeft de gemeenteraad hiervoor de ambitie voor het realiseren van de nieuwe parkeergarages, te weten Dordthuis, Spuihavengarage, uitbreiding garage Gezondheidspark, Grote Markt, Steegoversloot en Maasparkgarage, vastgesteld. Zodra de parkeergarage onder het Dordthuis gereed is in 2026 kunnen de eerste stappen voor het parkeren op de juiste plek in gang gezet worden. Ook is in 2025 de aanbesteding voor sloop en nieuwbouw van de parkeergarage Spuihaven in gang gezet en is het bestemmingsplan om de Maasparkgarage mogelijk te maken in 2025 vastgesteld. Verder is de tariefdifferentiatie parkeren op 1 juli 2025 ingevoerd en zijn de beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten geactualiseerd aan de meest recente parkeerkencijfers van publicatie 744 van het CROW en zijn hiermee in lijn gebracht met de prestatieafspraken sociale woningbouw.

We maken een (door)ontwikkelplan voor deelmobiliteit. Begroting 2025 De deelmobiliteit ontwikkelt zich snel en grillig. Op dit moment zijn er geen aanbieders bereid om deelmobiliteit in de gemeente aan te bieden binnen het vergunningsstelsel periode 2024 – 2026. Enkel Donkey Republic, actief via de OV-concessie is actief in de gemeente. Deelmobiliteit zien we als aanvulling op het pakket aan alternatieven voor het gebruik van privéauto's, we streven naar een uitgebreid netwerk van deelmobiliteit. We gaan de rol en (duurzame) beschikbaarheid van deelmobiliteit verder onderzoeken en maken een (door)ontwikkelplan. In dit plan betrekken we ook het vervolgonderzoek naar andere potentiële locaties voor buurthubs. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De wereld van deelmobiliteit is continu in beweging. Het doorontwikkelplan deelmobiliteit richt zich op versterken van bestaande initiatieven en het introduceren van nieuwe oplossingen in Dordrecht. Het doel is een geïntegreerd netwerk van deelvervoermogelijkheden te creëren, dat tegemoetkomt aan de diverse behoeften van bewoners, ondernemers en bezoeker, en tegelijkertijd bijdraagt aan een groener, gezonder en aantrekkelijker Dordrecht. In 2025 zijn het aantal deelfietsen en deelauto's uitgebreid. In 2026 gaan we hiermee verder en richten we ons op het monitoren en uitbreiden van mobiliteitshubs.

Daarnaast komen er grote hinder werkzaamheden aan, waarbij een groot beroep wordt gedaan op deelmobiliteit. Het rondmaken van dit plan, is nog een aandachtspunt het komende jaar.

2.2.6.3 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de jaarstukken een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de programma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBV-indicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren (opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026).

In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een

Jaarstukken 2025 Dordrecht

93

eerste 0-meting uitgevoerd. In het voorjaar van 2025 heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in deze Jaarstukken over 2025. Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD Elf van de aanvullende indicatoren voor zijn door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) gemeten met behulp van een vragenlijstonderzoek (de Stadsenquete). In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024 (de Omnibusenquete). Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. In het voorjaar van 2026 zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025 (voor de 2026 meting). Vergelijkingen tussen 2026 en 2025 zullen daarmee straks wel goed mogelijk zijn.

BBV-indicatoren

Begroting 2026

Jaarstukken 2025

G40

Nieuwbouw - per 1.000 woningen

5,3 (2024)

5,3 (2024)

8,9 (2024)

Functiemenging - %

52,9 (2023)

54,1 (2024)

56,3 (2024)

Aanvullende indicatoren Omschrijving 2 Woningvoorraad 0 Mix soort en type woningen in voorraad

0-Waarde 2024

Actuele waarde 2025

Totaal woningvoorraad Dordrecht Totaal woningvoorraad Dordrecht (2024): 57.322 (2025): 57.606 Totaal aantal huurwoningen: 23.184 Totaal aantal huurwoningen: 23.538 (40%) (41%) • Huurwoningen corporatie: • Huurwoningen corporatie: 14.958 (26%) 15.161 (26%) • Overige huurwoningen: 8.226 • Overige huurwoningen: 8.377 (14%) (15%) Totaal aantal koopwoningen: 32.304 (56%) • Prijsklasse tot €250.000: 5.679 (10%) • €250.000-€280.000: 2.737 (5%) • €280.000-€390.000: 13.135 (23%) • €390.000-€600.000: 7.905 (14%) • €600.000 en meer: 2.848 (5%)

Totaal aantal koopwoningen: 32.822 (57%) • Prijsklasse tot €250.000: 4.401 (8%) • €250.000-€280.000: 2.550 (4%) • €280.000-€390.000: 12.458 (22%) • €390.000-€600.000: 9.897 (17%) • €600.000 en meer: 3.516 (6%)

Woningen WOZ-waarde onbekend Woningen WOZ-waarde onbekend (o.a. nieuwbouw, kleinere (o.a. nieuwbouw, kleinere wooneenheden en woningen waarbij wooneenheden en woningen waarbij vanwege een bezwaarprocedure geen vanwege een bezwaarprocedure geen WOZ-waarde is vastgesteld): 1.834 WOZ-waarde is vastgesteld): 1.246 (3%). (2%).

Jaarstukken 2025 Dordrecht

94

2 Verkeersveiligheids 1 beleving Ervaren • Dordt totaal: 55% • Dordt totaal: 50%* verkeersoverlast in de buurt Wijken: Wijken: (parkeerproblemen, • Binnenstad: 64% • Binnenstad: 62% te hard rijden, • Noordflank/Stadswerven: 64% • Noordflank/Stadswerven: 61% agressief • Oud-Krispijn: 69% • Oud-Krispijn: 55% verkeersgedrag) - % • Nieuw-Krispijn: 65%* • Nieuw-Krispijn: 53% inwoners dat veel • Reeland: 61% • Reeland: 57% overlast ervaart • Staart: 54%* • Staart: 49% • Wielwijk/Dordtse Hout: 55%* • Wielwijk/Dordtse Hout: 50% • Crabbehof/Zuidhoven: 59%* • Crabbehof/Zuidhoven: 49% • Sterrenburg/Wilgenwende: • Sterrenburg/Wilgenwende: 47% 44% • Dubbeldam/De Hoven: 41% • Dubbeldam/De Hoven: 38% • Stadspolder(s)/Oudelandshoek • Stadspolder(s)/Oudelandshoek /Vissershoek: 52% /Vissershoek: 46% *Door het lage aantal respondenten in * Zie de nieuwe opzet van deze wijk is dit cijfer indicatief. onderzoeksmethode in 2025.

2 Verkeersongevallen 2 Aantal Aantal verkeersongevallen naar type verkeersongevallen (2024): naar type • Uitsluitend materiële schade ongevallen: 440 • Letsel ongevallen: 138 • Dodelijke ongevallen: 2

Aantal verkeersongevallen naar type (2025): • Uitsluitend materiële schade ongevallen: 333 • Letsel ongevallen: 179 • Dodelijke ongevallen: 1

Aantal verkeersongevallen naar type (voortschrijdend gemiddelde 20222024): • Uitsluitend materiële schade ongevallen: 443 • Letsel ongevallen: 143 • Dodelijke ongevallen: 3

Aantal verkeersongevallen naar type (voortschrijdend gemiddelde 20232025): • Uitsluitend materiële schade ongevallen: 396 • Letsel ongevallen: 162 • Dodelijke ongevallen: 2

Jaarstukken 2025 Dordrecht

95

Verplaatsingen in de Drechtsteden Verplaatsingen inwoners Drechtsteden naar vervoersmiddel

23

Functie naar vervoersmiddel (2024): Functie naar vervoersmiddel (2025): •

•

•

•

•

•

•

Bron 20 WOZ data, bewerking OCD

Werk; Auto: 57%, OVTrein/bus: 11%, OV-Waterbus of veerdienst: 1%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 26%, Te voet: 3%. Opleiding; Auto: 40%, OVTrein/bus: 30%, OV-Waterbus of veerdienst: 2%, Brommer/scooter: 0%, Fiets: 25%, Te voet: 1%. Winkelen; Auto: 40%, OVTrein/bus: 4%, OV-Waterbus of veerdienst: 1%, Brommer/scooter: 0%, Fiets: 34%, Te voet: 20%. Uitgaan overdag; Auto: 40%, OV-Trein/bus: 5%, OVWaterbus of veerdienst: 1%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 35%, Te voet: 16%. Uitgaan avond; Auto: 55%, OV-Trein/bus: 4%, OVWaterbus of veerdienst: 0%, Brommer/scooter: 0%, Fiets: 28%, Te voet: 11%. Sport in club verband; Auto: 37%, OV-Trein/bus: 0%, OV-Waterbus of veerdienst: 0%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 52%, Te voet: 9%. Natuur of water in regio; Auto: 30%, OV-Trein/bus: 0%, OV-Waterbus of veerdienst: 0%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 39%, Te voet: 27%.

•

•

•

•

•

•

•

Werk; Auto: 49%, Trein: 17%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 2%, Fiets: 26%, Te voet: 5%. Opleiding; Auto: 40%, Trein: 28%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 2%, Fiets: 25%, Te voet: 4%. Winkelen; Auto: 33%, Trein: 7%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 35%, Te voet: 22%. Uitgaan overdag; Auto: 30%, Trein: 9%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 2%, Fiets: 42%, Te voet: 16%. Uitgaan avond; Auto: 36%, Trein: 9%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 1%, Fiets: 37%, Te voet: 14%. Sport in club verband; Auto: 38%, Trein: 3%, OVWaterbus of veerdienst: 0%, Brommer/scooter: 2%, Fiets: 46%, Te voet: 15%. Natuur of water in regio; Auto: 37%, Trein: 3%, Boot: 0%, Brommer/scooter: 2%, Fiets: 45%, Te voet: 12%.

Frequentie Jaarlijks

21 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de Jaarlijks nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 22 VIA statistiek ongevallen Jaarlijks, indien mogelijk. Meest recente data 2024 23 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de Jaarlijks, indien mogelijk nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. * Verantwoording OCD: In 2024 is deze variabele gemeten in de Regiodeal meting (https://raad.dordrecht.nl/Documenten/Bijlage-7Conceptrapportage-Regiodeal-nulmeting-aantrekkelijkheidwoonomgeving-2.pdf), hierdoor zijn de huidige resultaten over 2025, die gemeten zijn via de Stadsenquête 2025, niet te vergelijken met de resultaten uit de Stadsenquête 2024.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

96

2.2.6.4 Wat heeft het gekost? Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen en onttrekkingen uit reserves. In deze jaarstukken is een verschillenanalyse per programma opgenomen. Hierin geven we de belangrijkste oorzaken aan van de hieronder genoemde verschillen ten opzichte van de actuele begroting. Bedragen x € 1.000

Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

Begroting 2025

Werkelijk 2025

Lasten

129.216

102.713

Baten

61.437

43.497

Saldo

67.779

59.216

Toevoeging reserves

64.838

76.195

Onttrekking reserves

85.843

84.022

Totaal programma

46.774

51.389

Met de programmarekening is een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde baten en lasten op productniveau. Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves. Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

Begroot Werkelijk Verschil Verkeersveiligheid

Begroot Werkelijk

Verschil

744

637

107

452

386

-66

Vergunningen

9.794

9.597

197

5.314

5.042

-272

Vergunningen

444

413

31

-21

21

4

4

Monumenten

608

635

-27

1

7

6

Planologisch juridisch instrumentarium

125

939

-814

215

171

-44

Bouwgronden wonen zonder exploitatie

88.317

71.553

16.764

19.230

12.792

-6.438

Exploitatie gemeentelijke eigendommen

1.932

2.097

-165

6.045

6.301

256

822

794

28

Bedrijventerreinen

11.799

-323

12.122

13.983

246

-13.737

Hoofdinfrastructuur (auto, fiets, water en OV)

3.856

4.564

-708

888

1.510

622

Parkeren

7.943

8.006

-63

14.718

15.722

1.004

Woningbouw

2.831

3.821

-990

592

1.317

725

129.215

102.712

26.503

61.438

43.498

-17.940

Funderingen

Grondbeleid en ontwikkeling

Totaal

Verschil tov actuele begroting excl. mutaties reserves (a)

8.563

Stortingen in reserves Reserves Mutaties in de reserves

Begroot Werkelijk Verschil 64.838

76.194

-11.356

Onttrekkingen uit reserves Begroot Werkelijk 85.843

84.022

Mutaties reserves (b) Totale verschil t.o.v. actuele begroting Totale verschil t.o.v. actuele begroting (a+b)

Jaarstukken 2025 Dordrecht

Verschil -1.821 -13.177

194.053

178.906

15.147

147.281

127.520

-19.761 -4.614

97

3 Financiën van Dordrecht 3.1 Algemene Dekkingsmiddelen

In de zes begrotingsprogramma's is beschreven wat we concreet hebben bereikt, wat we daarvoor gedaan hebben en wat het heeft gekost. Het onderdeel Algemene Dekkingsmiddelen is relatief beleidsarm en wijkt, evenals de overige onderdelen onder de Financiën van Dordrecht, in opzet en inhoud af van die structuur. Om de begroting structureel en reëel in evenwicht te houden, moet tegenover kosten ook een dekking staan. Voor een groot deel zijn dat de algemene dekkingsmiddelen: inkomsten van de gemeente die vrij besteed zijn. Het resultaat werd naast macro-economische ontwikkelingen zoals inflatie, de stijging van de rente en de krapte op de arbeidsmarkt vooral beïnvloed door een aantal incidentele meevallers. We zien overigens dat net als in voorgaande jaren behoorlijke fluctuaties in de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds en daartegenover steeds meer specifieke uitkeringen. Dat maakt het steeds moeilijker een betrouwbaar en voorspelbaar meerjarenbeeld te krijgen. Vrijwel alle gemeenten staan voor grote financiële uitdagingen vanaf 2026 en ook voor Dordrecht geldt dat deze deels te wijten zijn aan rijksbeleid. Ombuigingen Onderdeel van de vaststelling van de Perspectiefnota 2026 was een omvangrijk pakket aan ombuigingsmaatregelen. Vanaf de jaren 2026 tot en met 2029 dragen de maatregelen bij om te komen tot een sluitende begroting.

Beginnend van € 4 miljoen aan besparingen in 2026 loopt dit op tot € 15 miljoen in 2029. Om het totale pakket aan ombuigingen te kunnen volgen worden jaarlijks bij de begroting de ombuigingsmaatregelen voor het komende begrotingsjaar weergegeven. Hiervoor is vanaf Begroting 2026 een extra paragraaf aan de begroting toegevoegd, genaamd 'paragraaf Ombuigingen'. In deze paragraaf wordt meer zicht gegeven over het totaal aan ombuigingsmaatregelen dat effect heeft op het desbetreffende begrotingsjaar. Daarnaast wordt in de paragraaf jaarlijks inzicht gegeven in de ombuigingsmaatregelen met maatschappelijk effect, waarvan besloten is deze te monitoren. Financiële uitgangspunten Om onze financiële huishouding gezond te houden en ook in de toekomst gesteld te staan, hanteerden we de volgende uitgangspunten in 2025: • Het structureel sluitend houden van de begroting is een grote uitdaging. We hebben ons echter kunnen houden aan de afspraken voor een sluitende meerjarenbegroting. Deze afspraak geldt voor in ieder geval de periode 2024-2029, waarbinnen de ambities van het Politiek Akkoord 2022-2026 waargemaakt moeten worden. De Begroting 2026 sluit op dit moment nog voordelig. Uit de inventarisatie van de financiële knelpunten voor de Perspectiefnota 2027 blijkt dat de uitdaging om de begroting vanaf 2027 sluitend te krijgen groot is.

• We zijn zorgvuldig omgegaan met het belastinggeld van de inwoners. We staan voor een ten opzichte van andere gemeenten bescheiden en in relatie tot onze voorzieningen en financiële uitdagingen, reëel gemeentelijk lastenniveau. • We hebben ons niet gehouden aan de bestaande norm voor de weerstandsratio van minimaal 1,0 om in staat te zijn risico's op te kunnen vangen. • We hebben zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande en nieuwe externe middelen (fondsen vanuit Europa, het Rijk, provincie en andere partners), waarbij gemeentelijke middelen worden ingezet als cofinanciering, vliegwiel en soms voorfinanciering. • We hebben gewerkt met gemeenschapsgeld, waarbij we hechten aan een transparante verantwoording. We optimaliseren de P&C-producten via de lijn van de Nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

98

3.1.1 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de jaarstukken een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de programma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBV-indicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Er zijn geen aanvullende indicatoren opgenomen op dit onderdeel Algemene Dekkingsmiddelen.

BBV-indicatoren

Begroting 2026

Jaarstukken 2025

G40

Woonlasten éénpersoonshuishouden - €

929 (2025)

929 (2025)

955 (2025)

Woonlasten meerpersoonshuishouden - €

946 (2025)

946 (2025)

1.040 (2025)

3.1.2 Wat heeft het gekost?

Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen en onttrekkingen uit reserves. In deze jaarstukken is een verschillenanalyse per programma opgenomen. Hierin geven we de belangrijkste oorzaken aan van de hieronder genoemde verschillen ten opzichte van de actuele begroting. Bedragen x € 1.000

Algemene Dekkingsmiddelen

Begroting 2025

Werkelijk 2025

Lasten

14.757

7.877

Baten

466.246

463.370

Saldo

-451.488

-455.494

Toevoeging reserves

17.983

17.669

Onttrekking reserves

63.732

63.858

Totaal programma

-497.237

-501.683

Met de programmarekening is een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde baten en lasten op productniveau. Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves.

Jaarstukken 2025 Dordrecht

99

Algemene Dekkingsmiddelen

Bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

Begroot Werkelijk Verschil Algemene uitkering Belastingheffing

Begroot Werkelijk

Verschil

406.904

407.186

282

932

41.091

40.273

-818

3.268

2.336

Geldleningen

904

678

226

1.157

1.120

-37

Beleggingen

2.994

594

2.400

5.670

5.696

26

Resultaatsrekening

1.623

Vastgoed niet in eigen gebruik

16.263

15.611

6.573

4.343

-2.230

Treasury

-10.295

-11.342

1.047

4.851

4.753

-98

Totaal

14.757

7.877

6.880

466.246

463.371

-2.875

1.623 652

Verschil tov actuele begroting excl. mutaties reserves (a)

4.005

Stortingen in reserves Reserves Mutaties in de reserves

Onttrekkingen uit reserves

Begroot Werkelijk Verschil

Begroot Werkelijk

17.983

17.669

314

63.732

63.858

32.740

25.546

7.194

529.978

527.229

Mutaties reserves (b) Totale verschil t.o.v. actuele begroting

Verschil 126 440

Totale verschil t.o.v. actuele begroting (a+b)

4.445

3.2 Overhead 3.2.1 Overheadkosten

In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is gedefinieerd welke lasten en baten onderdeel uitmaken van de paragraaf overhead. Met als doel om het inzicht in de overhead te verbeteren en de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De Dordtse overhead heeft voor een gedeelte betrekking op de Servicegemeente Dordrecht die de meeste van de PIJOFACH-taken voor de gemeente Dordrecht uitvoert. Daarnaast draagt de gemeente zelf de directe kosten van huisvesting en facilitaire zaken. Tot slot zijn een groot deel van de eigen personeelskosten en de daaraan verbonden algemene kosten overheadkosten. Hiertoe behoren bijvoorbeeld de directie, secretariaat, planning en control en organisatieadvies. Bedragen x 1.000 Overheadkosten per onderdeel

Jaarrekening 2025

Begroot 2025 Jaarrekening 2024

Servicegemeente Dordrecht (SGD)

€ 21.824

€ 21.365

€ 21.325

Personeelskosten overhead

€ 20.834

€ 18.378

€ 26.918

Algemene en personeelsgebonden kosten

€ 14.236

€ 11.205

€ 12.950

Huisvesting & Facilitaire Zaken

€ 5.293

€ 5.055

€ 3.065

Subtotaal overheadkosten

€ 62.187

€ 56.003

€ 55.851

Overhead naar grondexploitaties

-€ 5.919

-€ 2.343

-€ 5.899

Totaal overheadkosten

€ 56.268

€ 53.660

€ 58.359

De totale netto overheadkosten in de Jaarrekening 2025 bedragen € 62 miljoen (waarvan € 5,9 miljoen wordt toegerekend aan grondexploitaties en investeringen), waarbij rekening is gehouden met een bijdrage van derden van € 32 miljoen. In onderstaande tabel wordt dit nader gespecificeerd en vergeleken met 2024. De totale exploitatiebegroting van de gemeente Dordrecht bedraagt ongeveer € 687 miljoen in 2025. De netto overhead bedraagt circa 7,7% van de totale exploitatiekosten. De overheadkosten dalen in 2025 ten opzichte van 2024, dit wordt hoofdzakelijk

Jaarstukken 2025 Dordrecht

100