IHP VO_VSO-Dordrecht - versie 12-2-2024.pdf
Tekst van het document
Integraal Huisvestingsplan vo - vso Dordrecht 2024-2039
12 februari 2024
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
1
INHOUDSOPGAVE inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Managementsamenvatting ..................................................................................... 3 Hoofdstuk 1 – De situatie ...................................................................................... 4 Inleiding ....................................................................................................... 4 Doelstelling ................................................................................................... 4 Aanpak 5 Leeswijzer .................................................................................................... 5 Hoofdstuk 2 – De visie .......................................................................................... 6 Inleiding ....................................................................................................... 6 Strategische visie op Dordrecht ....................................................................... 6 Visie op onderwijs .......................................................................................... 7 Visie op onderwijshuisvesting ........................................................................ 10 Visie op sport en bewegen ............................................................................
11 Hoofdstuk 3 - Het Voortgezet (Speciaal) Onderwijs van Dordrecht ............................ 13 Inleiding ..................................................................................................... 13 Scholen en schoolbesturen ............................................................................ 13 Het onderwijsaanbod.................................................................................... 14 Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen .......................................................... 14 De scholen voor vo ...................................................................................... 15 De scholen voor vso ..................................................................................... 19 Hoofdstuk 4 – De regio ....................................................................................... 22 Inleiding ..................................................................................................... 22 Leerlingenstromen vo ................................................................................... 22 Leerlingenstromen vso ................................................................................. 24 Hoofdstuk 5 - Trends, ontwikkelingen en ambities .................................................. 25 Ontwikkeling leerlingenaantallen in Dordrecht .................................................
25 Andere gemeenten van Drechtsteden ............................................................. 27 Andere trends en ontwikkelingen ................................................................... 27 Beleidsambities ........................................................................................... 30 Hoofdstuk 6 - Analyse van de huisvestingsopgave .................................................. 31 De bouwkundige en functionele kwaliteit van de onderwijshuisvesting ................ 31 Ruimtebehoefte ........................................................................................... 32 Huisvestingsvoorwaarden inclusief onderwijs ................................................... 32 De situatie per schoolbestuur ........................................................................ 33 Toekomstbestendige duurzame huisvesting..................................................... 36 Discrepantie tussen ambities en middelen ....................................................... 36 Bouwopgave ............................................................................................... 38 Analyse van de kosten.................................................................................. 41 Bijlagen ............................................................................................................ 44
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
2
MANAGEMENTSAMENVATTING Gemeente en schoolbesturen zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting in het funderend onderwijs. De gemeente financiert onder andere de verzekering, nieuwbouw, renovatie, uitbreiding en de eerste inrichting van schoolgebouwen. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het onderhoud en exploitatiekosten van de gebouwen. Met dit Integrale Huisvestingsplan (IHP) voor de komende 16 jaar sluiten de gemeente Dordrecht en de Dordtse schoolbesturen aan bij bestaande en nieuwe beleidsdoelen en ambities van het gemeentebestuur. Daarmee willen we langs de lijnen van het huidige gemeentelijk beleid, optimale omstandigheden creëren voor de vorming en opleiding van onze jeugd. Sinds 2016 is er een zekere stilstand geweest in de ontwikkeling van het gemeentelijk vastgoed voor het voortgezet en voortgezet speciaal onderwijs. De toen onderkende opdracht ten aanzien van de vernieuwing en actualisatie van het scholenbestand is alleen maar groter geworden. Als we in deze raadsperiode geen besluiten nemen ten aanzien van de noodzakelijke investeringen, zullen die lasten, mede in verband met de energietransitie, alleen maar verder oplopen en een extra wissel trekken op de toekomst. Dordrecht is een aantrekkelijke onderwijsstad met een gevarieerd scholenaanbod en een regiofunctie.
Om die aantrekkelijkheid te behouden en te versterken is nu in het belang van onze jeugd, een bouwopgave aan de orde die samenhangt met de ouderdom van bestaande panden en de afnemende functionaliteit ervan. Daarnaast moeten alle panden worden verduurzaamd. Vanuit de portefeuillegedachte is het onze ambitie om nieuwe gebouwen energieneutraal te bouwen. De schoolbesturen beginnen met de uitvoering van de Routekaart Verduurzaming voor de panden die nog niet voor vervangende nieuwbouw in aanmerking komen. In dit IHP worden vier noodzakelijke nieuwbouwprojecten onderscheiden. Daarnaast beschrijft het IHP enkele andere belangrijke projecten. Om flexibel aan te kunnen sluiten bij planologische omstandigheden en financiële planningen van de gemeente, brengt dit IHP nu geen volgorde aan in de vier nieuwbouwprojecten. Over de uiteindelijke volgorde zal ‘werkende weg’ en afhankelijk van de snelheid en complicaties van de voorbereidingen, worden besloten. Die besluiten worden vormgegeven in de gemeentelijke investeringsbegrotingen. Vanwege de beschikbaarheid van een surplus aan vierkante meters in het Leerpark, zullen er voor de scholen waarvoor op dat moment nieuwbouw plaatsvindt, relatief weinig tijdelijke huisvestingskosten gelden. In totaal gaat dit IHP uit van een investeringsbehoefte van € 151 miljoen.
Uitgaande van een periode van 16 jaar betekent dit een gemiddelde jaarlast van € 7,3 miljoen. Hier staan uiteraard de jaarlijkse inkomsten tegenover die Dordrecht op basis van het aantal v(s)o-leerlingen ontvangt uit het gemeentefonds. Deze bedroegen voor het voortgezet onderwijs in 2023 bij benadering € 3 miljoen. De huidige kapitaallasten voor onderwijshuisvesting bedragen plm. € 3,5 miljoen. Deze nemen ten gevolge van het IHP-vo-vso met plm. € 4 miljoen per jaar toe. Gemeente en schoolbesturen geven actief uitvoering aan dit IHP door geregeld te overleggen over de realisatie van de doelen, de planningen en de investeringsverdelingen. Elke twee jaar wordt het IHP op basis van de leerlingenprognoses en de actuele ontwikkelingen bijgesteld. In dit IHP is tevens opgenomen dat binnen twee jaar de schoolbesturen met een voorstel zullen komen voor de toekomst van het Leerpark. Met dit IHP is een goede basis gelegd om de huisvesting inhoudelijk te verbinden met onderwijsbeleid, verduurzaming en andere thema's. Gezamenlijk hebben wij geïnvesteerd in verbetering van de onderlinge relaties en verwachtingen. Het is erg belangrijk om deze positieve herstart voort te zetten door te blijven investeren in relatie, proces en uitvoering van de plannen.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
3
HOOFDSTUK 1 – DE SITUATIE ‘We werken voortdurend aan een goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Dat doen we door zoveel mogelijk samen te werken om onze doelen te behalen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Binnen Dordrecht, door ruimte te geven aan initiatieven en daarbij te zorgen voor een samenhangende benadering van initiatieven en opgaven.’ (Uit: ‘Omgevingsvisie Dordrecht’ april 2021)
Inleiding Dordrecht is een stad die trots is op haar rijke historie, haar groen en water, de kwaliteitsvolle omgeving en op haar voorzieningen. Het onderwijs is daar een wezenlijk onderdeel van. Onderwijshuisvesting is een essentiële fysieke randvoorwaarde voor goed onderwijs. Dit Integraal Huisvestingsplan voor het Voortgezet en Voortgezet Speciaal Onderwijs 2024-2039 (hierna: IHP) hangt samen met gemeentelijk beleid én met het beleid van de schoolbesturen. Het IHP heeft een strategisch karakter omdat vanuit visie, beleid en ontwikkelingen, strategische keuzes zijn gemaakt. Het IHP is onder verantwoordelijkheid van het College van B&W tot stand gekomen op basis van intensief overleg tussen gemeente en de Dordtse schoolbesturen voor voorgezet onderwijs (hierna: vo) en voortgezet speciaal onderwijs (hierna: vso). In het kader van de voorbereidingen van het IHP hebben de schoolbesturen voor vo op 10 maart 2022 een brief aan het College van B+W van de gemeente Dordrecht gestuurd. Daarin werd hun visie op de hoofdlijnen van het huisvestingsbeleid van de komende 16 jaar verwoord. In de brief werd gewezen op het feit dat er na realisatie van het Leerpark in 2008 geen nieuwbouw meer is geweest en dat er na 2017 ook geen begin is gemaakt met een systematische aanpak van de noodzakelijke huisvestingsopgaven.
Met de brief van de besturen werd voor het eerst een vervolg gegeven aan de besprekingen uit de periode 2015-2017 over het concept ‘Vestigingsplan 20152074 Voortgezet Onderwijs.’1 In 2022 werden de besprekingen voor een nieuw Integraal Huisvestingsplan geïntensiveerd. Op 31 oktober 2022 is in een gemeenschappelijke vergadering van gemeente en besturen voor vo én vso besloten om een IHP op te stellen voor alle scholen voor vo en vso van de gemeente Dordrecht. De huisvesting voor Yuverta is in dit IHP niet meegenomen, omdat de gemeente Dordrecht geen wettelijke zorgplicht heeft voor de huisvesting van Yuverta. Doelstelling Al in 2020 ontving de Minister van OC+W het advies van de VNG, de PO-Raad en de VO-Raad om alle Nederlandse gemeenten te verplichten om een IHP voor 16 jaar op te stellen. Hoewel de verplichting nog niet is opgelegd, kiezen Dordrecht en de Dordtse schoolbesturen ervoor om een beleidsrijk IHP op te stellen. Een IHP geeft gemeenten en schoolbesturen de kans om samen de investeringsnoodzaak rond de huisvesting van scholen in beeld te krijgen. Dat gebeurt voor de langere termijn. Het IHP biedt daarnaast de kans om te komen tot een routekaart voor het verduurzamen van het onderwijsvastgoed in de komende zestien jaar en het zo te laten voldoen aan de klimaatdoelstellingen van 2030 en 2050.
Schoolbesturen en gemeente willen vanuit visie, trends en ontwikkelingen, richting geven aan de keuzes die gemaakt moeten worden om ook in de toekomst over goed onderwijs en adequate huisvesting van dat onderwijs te kunnen beschikken. Het doel van dit IHP is om duidelijkheid te geven over de richting en de middellange termijnplanning van noodzakelijke huisvestingsinvesteringen in vo en vso.
1
Zie: Werkgroep Vestigingsplan vo/vso; Vestigingsplan 2015-2074 Voortgezet Onderwijs Dordrecht. 16-8-2015, gewijzigd 30-3-2017.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
4
Het IHP vertaalt de onderwijskundige behoefte en de maatschappelijke ontwikkelingen naar een plan voor de gewenste huisvesting. Daarbij spelen de energietransitie en de Routekaart Duurzaamheid2 een belangrijke rol. Uiteraard komen kwantitatieve en kwalitatieve aspecten van de huisvestingssituatie aan bod. Het IHP stelt daardoor gemeente en schoolbesturen in staat om gericht onderwijshuisvestingsbeleid te voeren, strategische keuzes te maken en vraagstukken die zich binnen de looptijd van het plan voordoen, integraal te kunnen afwegen. Omdat de vigerende huisvestingsverordening3 en de jaarlijkse gemeentelijke huisvestingsprogramma’s en de gemeentelijke begroting alleen de korte termijn aangaan, hebben de gemeente Dordrecht en de schoolbesturen echt de behoefte om de huisvestingszaken over een periode van minstens 16 jaar te bezien. Daarmee zijn dus zeker vier raadsperioden gemoeid. Dat is ook belangrijk vanwege de grote opdracht om het gedeeltelijk verouderde scholenbestand in onze gemeente klaar te maken voor de toekomst.
Aanpak Het IHP is in nauw en constructief overleg tussen schoolbesturen en gemeente opgesteld. Door het IHP gezamenlijk te ontwikkelen, zijn de plannen en beleidsvoornemens van de gemeente en die van de scholen bij elkaar gebracht. In interviews met de schoolbesturen is de opzet en uitvoering van het IHP-traject behandeld en zijn beleidsontwikkelingen en beleidswensen doorgenomen. De visies en ambities van de gemeente en de schoolbesturen werden in beeld gebracht. Leerlingenprognoses, gebouwgegevens en leerlingenstromen zijn geanalyseerd, en relevante beleidsdocumenten zijn bestudeerd en besproken. Per schoolbestuur zijn de meest wenselijke aanpassingen van de huisvestingsvoorzieningen in beeld gebracht. Vervolgens is gezamenlijk de haalbaarheid van deze ingrepen in de onderwijshuisvesting verkend. Daarop zijn de keuzes gemaakt die in dit IHP zijn neergelegd. Het IHP blijft gedurende zijn looptijd een levend document dat naar aanleiding van bijgestelde prognoses elke twee jaar opnieuw tegen het licht wordt gehouden.
Leeswijzer Hoofdstuk 1 beschrijft de inleiding, de doelstellingen en de aanpak van dit IHP. Hoofdstuk 2 behandelt de visie van gemeente en schoolbesturen op de stad, het onderwijs, de huisvesting en op sport & bewegen. Hoofdstuk 3 beschrijft het vo en vso van de gemeente. Hoofdstuk 4 analyseert de leerlingenstromen in de regio Dordrecht. Hoofdstuk 5 bespreekt de voor dit IHP relevante trends, ontwikkelingen en beleidsambities. Hoofdstuk 6 analyseert de huisvestingsopgave in het algemeen en per schoolbestuur. Daarna worden de bouwopgave voor de komende 16 jaar en enkele strategische vraagstukken van de komende twee jaar beschreven. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een financiële paragraaf.
2 3
Zie https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/onderwerpen/routekaart-verduurzaming Zie: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-105666.pdf
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
5
HOOFDSTUK 2 – DE VISIE ‘Dordrecht, een stad met bijna 140.000 inwoners. Met een bloeiende binnenstad, veel banen, gezonde bedrijven, en prachtige natuur in en om de stad. Een stad van duurzame energie. Een stad waar inwoners een goede opleiding hebben. Een stad waar mensen graag wonen. Een stad die het goede heeft behouden, maar haar zwakke plekken heeft verbeterd. Dat is onze ambitie met de Agenda Dordrecht 2030.’
Inleiding Onderwijs- en onderwijshuisvestingsbeleid staan niet op zichzelf maar sluiten aan bij de strategische visie van de gemeente. Op die manier geeft het IHP mede richting aan de gewenste lange termijnontwikkeling van de gemeente en de schoolbesturen. Dit hoofdstuk beschrijft verschillende visies van de gemeente. De strategische visie op de gemeente (Agenda Dordrecht 2030)4, en de visies op de sociale en de ruimtelijke structuur (Omgevingsvisie Dordrecht5,) vormen samen met het coalitieakkoord (Politiek Akkoord 2022-2026)6 het kader voor de visie op onderwijs en onderwijshuisvesting. De schoolbesturen vo en vso onderschrijven van harte de visie, doelstellingen en de focus die in deze beleidsdocumenten is geformuleerd. Er is een directe en vitale verbinding tussen de maatschappelijke visie van de gemeente en de educatieve doelen en maatschappelijke functie van het onderwijs. De gemeente wil het potentieel van menselijk kapitaal van de burgers optimaliseren: de stad als weldadige omgeving voor economische, sociale, educatieve en persoonlijke ontwikkeling. Het Dordtse vo en vso staan midden in de stad en haar ontwikkeling en maken daar een actueel en actief deel van uit. De Dordtse ouders rekenen erop dat scholen op een verantwoorde manier zorgen voor scholing, zorg, opleiding en vorming.
Daardoor kunnen die kinderen te zijner tijd als volwaardige stadgenoten deelnemen aan het Dordtse maatschappelijk en economisch leven en op hun beurt hun bijdrage leveren aan de samenleving. Dit sluit goed aan bij de gemeentelijke opgave ‘Menselijk Kapitaal & Arbeidsmarkt' waarvan de uitgangspunten in een vastgestelde startnotitie zijn opgenomen. Inmiddels is ook het uitvoeringsprogramma klaar. Een belangrijk doel is het goed benutten van het arbeidspotentieel van de Dordtse jongeren en jongvolwassenen. Uiteraard is ook de ‘Dordtse Onderwijsvisie 0-12; 2020-2030’ van belang bij de formulering van doelstellingen voor vo en vso en de huisvesting daarvan. Daarnaast werken de scholen, de gemeente en het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs aan een eigen Dordtse visie op het voortgezet onderwijs. Dit gebeurt in afstemming met de andere onderwijspartners. Deze Visie zal gereed zijn in het eerste of tweede kwartaal van dit jaar.
Strategische visie op Dordrecht In het Politiek Akkoord van het College staan belangrijke uitgangspunten voor de formulering van visie voor dit IHP-vo / vso: a) Kansengelijkheid Voor een stad met een relatief groot aantal kinderen uit achterstandssituaties, is het vanzelfsprekend dat kansengelijkheid in het onderwijs een belangrijk onderdeel van de visie vormt.7
4 5 6 7
Zie: https://cms.dordrecht.nl/Onze_stad/Overzicht_Onze_stad/Agenda_Dordrecht_2030 Zie: https://www.omgevingsvisiedordrecht.nl/home Zie: Politiek Akkoord 2022-2026. Samen bouwen aan een sterk en groen Dordrecht. Mei 2022 Zie: Dordtse Onderwijsvisie 2020-2030: https://raad.dordrecht.nl/Documenten/Bijlage-1/Dordtse-Onderwijsvisie-2020-2030-2.pdf; Zie ter vergelijking: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/39/bijna-21duizend-haagse-kinderen-met-risico-op-armoede; en: https://kansenkaart.nl/persoonlijkinkomen#6.63/52.277/5.285
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
6
b) Duurzaamheid en groen In het Politiek Akkoord en de Agenda Dordrecht 2030 zijn duurzaamheid, circulariteit in economie en bouw, het omgaan met groen en de verduurzaming van gebouwen belangrijk. Hier sluit dit Integraal Huisvestingsplan bij aan. c) Veilige, leefbare en levendige stad De gemeentelijke visie op veiligheid en levendigheid past goed bij de opgaven die de schoolbesturen zich hebben gesteld of die wettelijk gelden ten aanzien van de sociale en fysieke veiligheid van schoolgebouwen en -terreinen en bij de rol van cultuureducatie in het onderwijs. Overheid en onderwijs blijven zowel lokaal als regionaal met elkaar in gesprek om afspraken te borgen en daar waar nodig bij te stellen. d) Gezonde arbeidsmarkt Gemeente en onderwijsinstellingen beschouwen een vroege voorbereiding op de steeds veranderende arbeidsmarkt als een gezamenlijke opgave. Daarbij heeft de gemeente de ambitie om regionale accenten te verbinden met het bestaande onderwijsaanbod. De gemeentelijke visie op economische ontwikkeling en een gezonde arbeidsmarkt, heeft dus gevolgen voor de manier waarop het onderwijs het voorbereidend beroepsonderwijs inricht en omgaat met praktijkleren. e) Samenwerking en duidelijkheid In de visie van gemeente en schoolbesturen is samenwerking uit idealisme en omwille van de doelmatigheid belangrijk.
Schoolbesturen willen daarom duidelijke en betrouwbare partners zijn van de gemeente bij de uitvoering van de onderwijs- (huisvestings)visie en de hieruit voorvloeiende doelstellingen.
Visie op onderwijs Onderwijsvisie Vestigingsplan 2017 In 2017 werden in het Vestigingsplan, de beleidspunten en gebouwelijke aspecten van het Dordtse vo geïnventariseerd. De onderwijsvisie van de schoolbesturen en de gemeente kon toen als volgt worden samengevat. a) Kansengelijkheid - Het onderwijs draagt bij aan de verhoging van het opleidingsniveau van de Dordtse bevolking. b) Doorlopende leerlijn / talentontwikkeling - Kinderen en hun talenten worden optimaal ontwikkeld in een doorlopende lijn van 0 tot 18+. c)
Kwaliteit - Het onderwijs is goed en wordt vormgegeven met de mogelijkheden van de 21e eeuw.
d) Aanbod - De scholen werken samen aan een rijk palet van onderscheidende scholen waardoor er wat te kiezen valt voor de Dordtse leerlingen. e) Samenwerking - Speciaal voortgezet onderwijs en voortgezet onderwijs gaan, onder meer vanwege passend onderwijs, intensiever samenwerken. Er werd een visie geformuleerd ten aanzien van de samenwerking die nodig is om steeds goed te kunnen inspelen op de ontwikkeling van leerlingenaantallen en op de situatie in Drechtsteden. Daarnaast werd ervoor gekozen om steeds voldoende flexibiliteit in te bouwen en uit te gaan van medegebruik, bijvoorbeeld waar het gaat om de samenwerking van vo en vso. Ook werd rekening gehouden met een daling van het leerlingenaantal waardoor clustering en samenwerking ook geboden waren.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
7
Onderwijsvisie Integraal Huisvestingsplan 2023 Gemeente en schoolbesturen onderschrijven deze visie en ambities nog steeds, maar zijn het eens geworden over een vertaling van deze ambities naar nieuwe afspraken. Van daaruit zijn de onderwijskundige uitgangspunten van dit IHP beschreven. a. Kansengelijkheid, inclusiviteit en diversiteit. De Dordtse vo/vso-scholen staan midden in de samenleving en stemmen hun lesprogramma’s en begeleiding af op de lokale en regionale situatie. Het percentage kinderen dat afkomstig is uit een sociaaleconomische achterstandsomgeving is groot en volstrekt vergelijkbaar met de situatie in de vier grote steden.8 We kiezen daarom voor inclusiviteit op alle gebied. Dit betekent dat in Dordrecht ieder kind, in lijn met zijn basisschooladvies en ongeacht zijn situatie, een plaats kan vinden op onze scholen. Het betekent ook dat er in Dordrecht veel zorg wordt besteed aan nieuwkomers. De scholen gaan uit van verschillen tussen kinderen en ook van de acceptatie daarvan. Deze zaken komen dan ook nadrukkelijk aan de orde in de programma’s Burgerschapsvorming. We hebben in Dordrecht afgesproken om veel aandacht te besteden aan basisvaardigheden waarvan taal en rekenen de belangrijkste zijn. Daarnaast wordt ingezet op de brede ontwikkeling; vaardigheden die nodig zijn voor de toekomst.
Ook bieden de scholen volop ontwikkelkansen op het gebied van sport en cultuur. De gemeente ondersteunt deze inzet waar mogelijk. Het is ook belangrijk dat we onze scholen zo inrichten dat kinderen die om welke reden dan ook, extra zorg nodig hebben, overeenkomstig de wettelijke bepalingen én overeenkomstig onze ideeën over kansengelijkheid en inclusiviteit, een passende en prettige plek hebben. Onze beleidslijnen ten aanzien van kansengelijkheid en inclusiviteit hebben gevolgen voor de manier waarop we onze schoolgebouwen inrichten. De scholen moeten uitnodigend zijn voor alle jongeren en er moet oog zijn voor diversiteit. Iedere jongere, ouder en professional moet zich welkom voelen in en rond het schoolgebouw. b. Talentontwikkeling; brede vaardigheden In Dordrecht zijn veel onderwijssoorten en opleidingen aanwezig. Er komen heel wat beroepsopleidingen en enkele vormen van hbo voor, waardoor er in beginsel voor elke leerling een geschikt onderwijstraject te plannen is. Daar wordt door de scholen voor vo en vso uiteraard op ingespeeld door het wettelijk verplichte lesprogramma aan te vullen en in te kleuren met eigen onderwijskundige accenten. Bij het uitgangspunt van kansengelijkheid hoort de keuze voor nadrukkelijke talentontwikkeling.
Naast een goede beheersing van de basisvaardigheden is het ontwikkelen van bredere vaardigheden9 belangrijk voor de vorming van jongeren naar volwassenheid. De scholen stimuleren hun leerlingen ook om kanten van zichzelf te ontwikkelen waarbij je meer kan laten zien dan alleen taal en rekenen. Dat wil zeggen dat er op onze scholen veel aandacht is voor culturele en kunstzinnige vorming, sport en verschillende vormen van persoonlijkheidsontwikkeling. Daar hoort ook bij dat we mede in het kader van passend onderwijs, aandacht besteden aan meer- en hoogbegaafdheid en daar talentprogramma’s voor ontwikkelen. Vanuit deze visie op talentontwikkeling, kiezen gemeente en schoolbesturen er ook voor om de keuzes van de scholen terug te laten komen in de vormgeving en inrichting van onze schoolgebouwen. c. Taalontwikkeling Uit de nadruk op kansengelijkheid en inclusiviteit vloeit voort dat scholen veel aandacht besteden aan taalverwerving, taalontwikkeling, leesvaardigheid en anderstaligheid / NT2.10 Daarmee maken we het mogelijk dat we in alle onderwijssoorten, en in elke afdeling van de scholengemeenschappen, de leerlingen hun leerpotentieel laten benutten en iets meegeven waar ze hun hele leven wat aan hebben.
Het kan zijn dat scholen hierbij kiezen voor extra lessen en cursussen, ook voor ouders, aan het eind van de schooldag waardoor onze scholen langer open zijn en ten dienste staan van de wijk, de omgeving en de samenleving.
8 9 10
Zie: https://www.mijnschoolkwaliteit.nl/onderwijsachterstanden-in-beeld/ Zoals 21e eeuwse vaardigheden: https://www.kennisnet.nl/artikel/6648/alles-wat-u-moet-weten-over-21e-eeuwse-vaardigheden/ NT2= Nederlands als tweede taal.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
8
d. Doorlopende leerlijnen Vo en vso sluiten zich aan bij de bij de Visie 0-12 en de versterkte samenwerking tussen kinderopvang en primair onderwijs. De besturen willen die lijn verder versterken door te blijven bijdragen aan een vloeiende overgang tussen po en vo en -in het belang van het kind- aan een warme overdracht van begeleidingsgegevens. Het vso werkt intensief samen met enerzijds het po en so en anderzijds met het praktijkonderwijs en andere vormen van voortgezet onderwijs. De aandacht voor de doorlopende leerlijn is hier van evident belang. Onder meer op basis van deze samenwerking en de intensivering van Passend Onderwijs hebben de Dordtse schoolbesturen het streven om het vso niet te laten groeien. Daarvoor is nodig dat het voortgezet onderwijs meer begeleidend vermogen ontwikkelt. Als daardoor meer kinderen met een begeleidingsvraag het voortgezet onderwijs bezoeken in plaats van het vso, heeft dit uiteraard gevolgen voor de huisvestingssituatie. In alle schoolsoorten van het voortgezet onderwijs worden de overstappen naar vervolgonderwijs ondersteund door speciale functionarissen (LOB-specialisten en decanen) en door het systeem LOB.11De overstap van het vmbo naar het mbo heeft de volledige aandacht van de besturen.
Zij bestuderen de nieuwe wettelijke mogelijkheden om te komen tot doorlopende of geïntegreerde leerroutes.12 Daarbij komen huisvestingvragen aan de orde als vmbo’ers in hun eigen school een mbo-opleiding beginnen. Ook de overstap van vo naar het hoger onderwijs, wordt door de Dordtse scholen intensief voorbereid. Met hun aandacht voor de keuzes van sector, beroep en opleiding, hebben de scholen een verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de plaatselijke arbeidsmarkt. e. Samenwerking Door samenwerking kunnen kansen gecreëerd worden voor kinderen in een tijdsgewricht waarin de schoolomgeving steeds diverser wordt. Het onderwijs werkt inhoudelijk én wat betreft voorzieningen, samen met instanties en bedrijven in de stad. De besturen staan op het standpunt dat door samenwerking een dekkend en gevarieerd aanbod van opleidingen, opleidingsaccenten en ondersteuningsmogelijkheden kan ontstaan. Bovendien is samenwerking tussen vo en vso geboden om passend onderwijs optimaal vorm te geven. Daarnaast wordt door elk schoolbestuur, samenwerking met de gemeente en met andere schoolbesturen omarmd als middel om te komen tot optimaal gebruik van onderwijsvoorzieningen en waar nodig, van gebouwen. f. Preventie, zorg en ondersteuning Leerlingen met een ondersteuningsbehoefte hebben recht op passende hulp.
De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) heeft als opdracht het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van de jeugd van 0-18 jaar, zowel individueel als op populatieniveau. De JGZ heeft dus ook een signaleringsfunctie. Het spreekt vanzelf dat daarnaast kinderopvang en onderwijs van groot belang zijn bij de herkenning van problemen, bij het bieden van preventieve zorg en bij de (lichte) ondersteuning. Ook in Dordrecht wordt geïnvesteerd in kwaliteit en expertise. Preventie en lichte ondersteuning moeten leiden tot vermindering van zware jeugdhulpverlening. Tegelijkertijd moet er snel worden opgeschaald bij het ontstaan van ernstige problematiek. Gemeente en schoolbesturen zijn daar dus beide op hun manier verantwoordelijk voor. Onze ambitie is om integrale ondersteuning van kinderen en jongeren (en hun ouders) tot stand te brengen. Met de ondertekening van het regionale Thuiszitterspact heeft Dordrecht zich verbonden aan het terugdringen en voorkomen van thuiszitters. Hier is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid omgezet in een duidelijke afspraak. Het integraal arrangeren via het onderwijsexpertiseteam (onder leiding van het samenwerkingsverband) moet ervoor zorgen dat hulp snel geregeld kan worden, zelfs als het ingewikkeld is.
Op basis van een gezamenlijk geformuleerde behoefte willen we volledige afstemming bereiken van alle geboden ondersteuning: preventief, reactief, curatief. Het ondersteuningsplan passend onderwijs van het samenwerkingsverband en het Jeugdplan vullen elkaar aan. Vanuit de gemeente wordt binnen het sociaal domein ook werk gemaakt van het versterken van de bestaanszekerheid en het inzetten op sociale cohesie. Het is nadrukkelijk de wens van de gemeente om de diverse onderdelen die daarmee te maken hebben te verbinden aan 11 12
Loopbaanoriëntatie en -Begeleiding. Zie ook: https://www.vo-raad.nl/onderwerpen/loopbaanorientatie-en-begeleiding-lob/praktijk-ondersteuning Zie: https://duo.nl/zakelijk/voortgezet-onderwijs/leerlingenadministratie/doorlopende-en-geintegreerde-leerroute-vmbo-mbo.jsp
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
9
de school(dag) en daarmee aan de onderwijshuisvesting. Preventie en ondersteuning moeten elkaar immers versterken. We willen komen tot een continuüm van onderwijs en jeugdhulpverlening, waarbij het project Jeugdhulp op school (JHOS) zich tot een stevig en duurzaam programma ontwikkelt, waarbij de partners, zich elk vanuit de eigen rol, verantwoordelijk voelen. Gezamenlijk willen we bepalen wat nodig is aan extra ondersteuning voor een kind en eventueel zijn gezin. Het ontschotten en gericht inzetten van financiële middelen is daarbij een extra ambitie. De verschillende vormen van ondersteuning moeten naadloos op elkaar aansluiten. Ook daar heeft het onderwijs een rol en dit kan zeker een effect hebben op de huisvesting.
Visie op onderwijshuisvesting Het aanbod van onderwijs in Dordrecht dient compleet en gevarieerd te zijn. Daarmee wordt bedoeld dat er wat te kiezen moet zijn voor ouders van 12-jarigen op gebied van denominatie, schoolsoorten en onderwijskundige concepten. Ook moeten de schoolgebouwen inspirerende en veilige plaatsen zijn voor medewerkers en leerlingen, zodat de omstandigheden waaronder de Dordtse jeugd kennis en vaardigheden opdoet, optimaal zijn. Hoewel er formele verschillen bestaan tussen de financieringsvrijheid van vo en vso, zijn de schoolbesturen13 autonoom in hun onderwijskundig beleid. Zij geven dit vorm door eigen keuzes te maken binnen de wet en binnen de lumpsumfinanciering. Alle besturen realiseren zich dat de scholen belangrijke delen zijn van het totale aanbod van voorzieningen in de gemeente Dordrecht en wensen in hun huisvestingsbeleid nadrukkelijk aan te sluiten bij het gemeentelijk beleid. Daarnaast bepaalt ook de ontwikkeling van het denken over onderwijs hoe de schoolgebouwen worden vormgegeven. Dat wil zeggen dat niet alleen de beleidskeuzes op gebied van onderwijsinrichting en schoolprofilering bepalen hoe de scholen er uitzien. Dit wordt ook bepaald door de ontwikkelingen in het maatschappelijk denken over onderwijs en door onze gemeenschappelijke visie op onderwijshuisvesting.
De belangrijkste onderdelen van die gemeenschappelijke visie zijn de volgende. a) De Dordtse scholen zijn eigentijds en bieden kansen De leerlingen in Dordrecht verdienen eigentijds onderwijs met goede technologische voorzieningen, een onderwijsinrichting die tegemoetkomt aan de verschillen tussen kinderen en aan een ondersteuningssysteem dat daaraan dienstbaar is. In oude gebouwen met voornamelijk lokalen van 7 bij 7 meter is het niet goed mogelijk om moderne onderwijsvormen te hanteren. Dit speelt een rol bij de afweging of een gebouw nog aangepast kan worden of moet worden verlaten als de afschrijvingstermijn is bereikt. Bij de inrichting van gebouwen wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om de begeleiding die nodig is in het kader van passend onderwijs te laten plaatsvinden in het schoolgebouw zelf. b) De Dordtse scholen zijn duurzaam en groen Het gebouwenbestand van het Dordtse vo en vso is grotendeels verouderd. In 2015 werd al gesproken over een grote ‘bouwkundige opgave’ voor de komende decennia ‘om de gebouwen in stand te kunnen houden.’14 De oudste panden zijn niet zonder grote ingrepen te verduurzamen. Bij (ver)nieuwbouw, ingrijpende renovatie en gedeeltelijke renovatie wordt zo veel mogelijk duurzaam gebouwd.
Dat wil zeggen dat gebruik wordt gemaakt van duurzame materialen en dat optimaal rekening wordt gehouden met de huidige eisen van energieneutraliteit, circulariteit, thermische isolatie en luchtkwaliteit. Bij nieuwbouw wordt gekozen voor energieneutrale bouw (hierna: ENG) en voor een bouwinstructie- en installatiesysteem overeenkomstig het ‘Nieuwe Programma van Eisen voor Frisse Scholen (hierna: Frisse Scholen).15 Bij renovatie geldt die ambitie ook en wordt de haalbaarheid van ENG per project beoordeeld. Ook moet dan beoordeeld worden aan welke categorie van Frisse Scholen kan worden voldaan.
13 14 15
Hiermee worden steeds de besturen voor vo en vso bedoeld. Zie: Vestigingsplan 2015-2074 p 2. Zie: https://www.rvo.nl/sites/default/files/2021/06/PvE-Frisse-Scholen-2021.pdf
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
10
Daarnaast benutten we de mogelijkheden om schoolgebouwen te positioneren in gebieden met goede sportvoorzieningen zodat alle voorzieningen goed gebruikt worden en er steeds sprake is van een verantwoorde macrodoelmatigheid. c) De Dordtse scholen zijn levendig, veilig en leefbaar We willen dat de scholen prettige gebouwen zijn waarin optimaal kan worden geleerd en ontwikkeld. De gebouwen zijn geschikt voor verschillende organisatievormen van het onderwijs en didactische werkwijzen. Niet alleen de schoolgebouwen, maar ook de terreinen, fietsenstallingen en plantsoenen rond de scholen zijn prettig en veilig. Dat wil zeggen dat het sociale beleid van de scholen daarop is gericht én ook dat er aandacht is voor de fysieke aspecten van veiligheid. Bij bouw en herinrichting wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met zaken als licht, vrije zichtlijnen en sociale controle. d) De Dordtse scholen zijn multifunctioneel en flexibel Mede in verband met de ontwikkeling van de prognosecijfers voor Dordrecht, houden we bij alle te maken keuzes voor herhuisvesting van onderwijsvoorzieningen rekening met de uitgangspunten: flexibiliteit en multifunctionaliteit. Zo wordt bij uitbreiding van onderwijsruimten gedacht aan de mogelijkheid of deze te zijner tijd kan worden omgezet in huisvesting of een andere passende publieke voorziening.
Ook wordt waar mogelijk rekening gehouden met de positie van de school in de wijk en aan de mogelijkheid dat het schoolgebouw, met name aan het eind van de dag of in de avond, gebruikt wordt voor sociaalculturele doeleinden en sport. e) De Dordtse scholen zijn bereikbaar en toegankelijk De scholen in de gemeente Dordrecht staan goed verspreid over de stad en zijn goed en veilig bereikbaar. Uiteraard wordt speciale aandacht gegeven aan goede fietspaden. Bij alle onderwijsbouwprojecten dient tijdig overlegd te worden met de relevante gemeentelijke diensten over de wenselijke aanpassing van verkeersituaties, met name met het oog op fietsroutes, kruispunten, rotondes en parkeerplaatsen. Bij het uitgangspunt van ‘bereikbaarheid’ hoort dus dat er parkeergelegenheid bij de scholen is. Dit is ook van belang met het oog op het lerarentekort: we moeten er rekening mee houden dat het aantrekkelijk moet zijn om op onze scholen te werken. Alle schoolgebouwen dienen goed toegankelijk te zijn voor mindervaliden. Dit vloeit voort uit de wetgeving rond passend onderwijs en uit het Bouwbesluit.
Visie op sport en bewegen Vanuit de landelijke voorschriften en zeker ook op basis van de ambities van de schoolbesturen en van de gemeente is er in Dordrecht veel aandacht voor sport en bewegen in het onderwijs. Het is een essentieel onderdeel van de complete opleiding en vorming van de jongeren die aan onze zorgen zijn toevertrouwd. Sport en beweging bevorderen de gezondheid en het welbevinden van de jeugd. Door de systematische opname ervan in het schoolleven wordt gezond gedrag aangeleerd. Dat betreft dan niet alleen sport en beweging maar ook sportiviteit, doorzetten, teamspirit, samenwerken en incasseren. De schoolbesturen willen aansluiten bij de landelijke ontwikkelingen16 én bij het Dordtse sportbeleid. Toen in 2017 de Dordtse sportvisie werd geformuleerd is de ambitie uitgesproken om in 2030 bij de tien sportiefste gemeenten van Nederland te horen. De gemeenteraad bevestigde dat sport leidt tot gezondheid, ontmoeten, ontdekken, samenwerken, integratie, inclusiviteit, ambitie, plezier hebben en participeren in de stad. In het voorjaar van 2023 is inmiddels de nieuwe Sportvisie 2030 vastgesteld. Hier vinden we uiteraard belangrijke raakvlakken met het beleid van de Dordtse schoolbesturen.
Daarom wordt bij de uitwerking van dit IHP rekening gehouden met het Dordtse Sportkompas, met de nieuwe gemeentelijke visie op sportparken, de ontwikkeling van de Dordwijkzone en met de daarop betrekking hebbende beleidsstukken.17 16
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/sport-en-bewegen ; Vgl.: ‘Een leven lang actief.’ Zie ook: https://www.kvlo.nl/Downloads/Koers%20KVLO%202020-2024.pdf Zie: https://raad.dordrecht.nl/Documenten/Concept-dia-actualisatie-Dordtse-sportbeleid-1.pdf;
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
11
De gemeente wil meer functionaliteiten op de sportparken en een v(s)o-voorziening in een sportparkgebied past daarbij. Door de reorganisatie en de ontwikkeling van de Dordwijkzone gaat daar ruimte voor ontstaan. Als er in Dordrecht een school gebouwd wordt, worden de kansen wat dit betreft steeds goed in kaart gebracht. De schoolbesturen en de gemeente streven dus ook hier naar synergie. Voor de scholen is het belangrijk om over eigen sportzalen te beschikken óf dat de gemeentelijke sportvoorzieningen dicht bij de scholen zijn. En voor de gemeente is het van groot belang dat sporthallen niet alleen ’s avonds door verenigingen, maar ook overdag goed gebruikt worden. Daarnaast kunnen de sportzalen in de scholen ’s avonds door de verenigingen gebruikt worden wanneer de exploitatiekosten van dat medegebruik aan de scholen vergoed worden.
Https://issuu.com/dordtsport/docs/het_dordtse_sportkompas_digitaal; Zie ook: Integraal Huisvestingsplan Gymzalen Gemeente Dordrecht dd 16-3-2020; Programma Sportparken 2022-2030
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
12
HOOFDSTUK 3 - HET VOORTGEZET (SPECIAAL) ONDERWIJS VAN DORDRECHT ‘Glansrijke toekomst Dordtse jongeren; we willen jongeren helpen hun veerkracht te vergroten. Jongeren kunnen we beter voorbereiden op een maatschappij en arbeidsmarkt die blijven veranderen. Met goede begeleiding kunnen jongvolwassenen zelf de weg naar een baan en een goede toekomst vinden.’ (Uit: Agenda Dordrecht 203018
Inleiding Dit hoofdstuk schetst het beschikbaar vo en vso onderwijs in Dordrecht. Er wordt ingegaan op het onderwijsaanbod per schoolbestuur, de gebouwelijke situatie, de huidige leerlingenaantallen en de regionale onderwijsplanning. De leerlingen van de scholen voor vo van de gemeente Dordrecht komen uit de stad en de regio waartoe ook Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht behoren. Het onderwijsaanbod is aantrekkelijk en compleet. De scholen variëren naar denominatie, aanwezige schoolsoorten en profilering.
Scholen en schoolbesturen Dordrecht telt zeven BRIN19 -eenheden voor vo en vso. De BRINs voor het vso zijn elk in twee scholen opgedeeld. Het vo in de stad kent twee scholengemeenschappen met meerdere locaties, één vestiging van een regionale scholengemeenschap en twee categoriale scholen. Het vo wordt aangeboden door de Stichting H3O, Stichting Praktijkonderwijs Dordrecht, de Stichting voor christelijk voortgezet onderwijs op reformatorische grondslag ‘De Wartburg’, Stichting Johan de Witt-gymnasium en de Stichting Openbaar Onderwijs Dordrecht. Het vso wordt aangeboden door Stichting Yulius Onderwijs en de Stichting Specialisten Passend Onderwijs (SPON). Scholen (in Dordrecht)
Leerlingen (aantal 2023)
Yulius Onderwijs
2
346
SPON
2
91
Totaal
4
437 regulier
VAVO
totaal
Voortgezet onderwijs
Scholen (in Dordrecht)
Leerlingen (aantal 2023)
Leerlingen (aantal 2023)
Leerlingen (aantal 2023)
Wartburg, loc. Marnix
1
872
0
872
Insula College
3
2.264
32
2.296
Stedelijk Dalton Lyceum
3
2.503
60
2.563
Johan de Witt-gymnasium
1
720
4
724
Hans Petri Praktijkschool
1
223
0
223
Subt ot a a l
8
6 .5 8 2
96
6 .6 7 8
VSO
Yuverta
625
2
627
Tot a a l
7 .2 0 7
98
7 .3 0 5
Tabel 1:
18 19
overzicht vo/vso in Dordrecht zonder de 625 leerlingen van Yuverta (teldatum 1-10-2022)
Zie: https://cms.dordrecht.nl/Onze_stad/Overzicht_Onze_stad/Agenda_Dordrecht_2030/Agenda_Dordrecht_2030_uitgelegd_via_infographic BRIN=Basisregistratie Instellingen. Administratieve aanduiding van OCW.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
13
Het onderwijsaanbod In het vo in Dordrecht worden de schoolsoorten vwo, havo, vmbo en praktijkonderwijs aangeboden. Wartburg Hans Petri (loc. Marnix)
Insula College
J. De Wittgymnasium
SDL
720
Yuverta
Subtotaal
Yulius
Totaal
vwo
157
522
813
2.212
havo
137
624
563
1.324
62
1.386
vmbo
453
1.117
1.128
3.323
196
3.519
pro
124
223
subt ot a a l
872
223
258
7 .4 6 5
258
7 .5 6 3
625
0 2 .2 6 4
720
2 .5 0 3
347 625
7 .2 0 7
VAVO
0
0
32
4
60
2
98
Tot a a l
872
223
2 .2 9 6
724
2 .5 6 3
627
7 .3 0 5
Tabel 2:
2.212
347 98
overzicht vo in Dordrecht (teldatum 1-10-2022)
Er is voor ieder onderwijsniveau voldoende aanbod in Dordrecht. Dit sluit aan op de onderwijsvisie (H2): een dekkend onderwijsaanbod op ieder onderwijsniveau.
Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen Door een Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO) af te sluiten kunnen schoolbesturen in een regio samen het onderwijsaanbod voor een deel vormgeven. Dan gaat het sinds de invoering van de wetgeving ‘Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen’20 niet meer om het openen van nieuwe (neven-) vestigingen maar vooral om afspraken over licenties en het aanbieden van vmbo-profielen. In 2022 hebben de Dordtse schoolbesturen voor regulier VO met hun collega’s uit de regio, een nieuw RPO vastgesteld dat na accordering door het gemeentebestuur voor wat betreft de huisvestingsgevolgen, aan OCW werd voorgelegd. In dit op 3-5-2023 formeel van kracht geworden RPO is aan ontwikkelingen alleen het nieuwe vmbo-profiel D+P voor de groene vmbonevenvestiging van Yuverta aan de Groenezoom opgenomen.21 Het RPO heeft dus geen effect voor dit Integraal Huisvestingsplan. Juist omdat de stichting van nieuwe scholen niet meer onderhevig is aan gemeenschappelijke besluitvorming in een RPO, is het van belang dat de gemeentebesturen in de regio op gezette tijden betrokken worden bij de spreiding van het onderwijsaanbod en de macrodoelmatigheid ervan.
20 21
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/vrijheid-van-onderwijs/oprichten-nieuwe-school Zie: RPO-23/017 Drechtsteden 1-8-2023 – 31-7-2028. Staatscourant 2023/12911 dd 3-5-2023
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
14
De scholen voor vo
Insula College (02CI) – Prot. Christelijk Bevoegd Gezag: CvB van de Stichting H3O o
Halmaheiraplein 5
Gebouw uit 1957 – gemeentelijk monument Gymnasium, atheneum, havo 1120 leerlingen (excl. vavo22) in 2022 (1-10-2021); 1147 leerlingen (excl. vavo) in 2023 (110-22)
o
Koningstraat 294
Gebouw uit 1975 mavo, havo-brugklas 808 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 762 (excl. vavo) leerlingen in 2023
22
Vavo= Voortgezet Algemeen Volwassenen Onderwijs. Opleiding (tot diploma of deelcertificaten) die wordt uitbesteed aan het mbo.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
15
o
Leerparkpromenade 400 en 30023
Gebouw uit 2007 vmbo-basis en kader24 Profielen vmbo: Bouwen, wonen en interieur; Zorg en welzijn; Dienstverlening en producten; Produceren, installeren en energie; (Economie en ondernemen)25. Ook aanwezig: Gemengde leerweg; Leerwegondersteuning; Leerwerktrajecten. 346 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 355 leerlingen (excl. vavo) in 2023
Hans Petri School (27VF) - Alg. Bijzonder Bevoegd Gezag: Bestuur van de Stichting voor Praktijkonderwijs Dordrecht. Personele unie met het CvB van de Stichting H3O. o
Anna van Saksenstraat 11
Gebouw uit 2004 Praktijkonderwijs 220 leerlingen 2022; 223 leerlingen 2023
23 24 25
Formeel is het Adres: Leerparkpromenade 400, maar in de praktijk gebruiken SDL en H3O beide gebouwen voor het vmbo. Profielen: Bron: ‘DUO-Toegestaan Onderwijs 2022.’ Dikgedrukte profielen: aangeboden volgens Schoolgids. Tussen haakjes: profiel waarvoor een ongebruikte licentie aanwezig is.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
16
Johan de Witt-gymnasium (20KZ) - Openbaar Bevoegd Gezag: Rector-bestuurder van de Stichting Johan de Witt-gymnasium o
Oranjepark 11
Gebouw uit 1909 – uitbreiding 2010 – ged. renovatie 2013 – gemeentelijk monument Gymnasium 767 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 720 leerlingen in 2023 (excl. vavo)
Stedelijk Dalton Lyceum (24PY) - Openbaar Bevoegd Gezag: CvB van de Stichting voor Openbaar Onderwijs in Dordrecht o
Overkampweg 125
Gebouw uit 1988 - uitbreiding 2002 Atheneum, gymnasium, havo 778 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 818 leerlingen in 2023 (excl. vavo)
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
17
o
Kapteynweg 3
Gebouw uit 1981 mavo, gemengde leerweg, havo 868 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 891 leerlingen in 2023 (excl. vavo) o
Leerparkpromenade 300 en 40026
Gebouw uit 2007 vmbo-basis en kader Profielen vmbo: Produceren, installeren en energie; Economie en Ondernemen; Horeca, bakkerij en recreatie; Zorg en welzijn. Ook aanwezig: Gemengde leerweg; Leerwegondersteuning; Leerwerktrajecten. 337 leerlingen in 2022 (excl. vavo); 398 leerlingen in 2023 (excl. vavo) o
Eulerlaan 51
Gebouw uit 1974 ISK 150 leerlingen 2022; 212 leerlingen 2023 plus 171 leerlingen in de school voor Oekraïense leerlingen aan de Wielingenstraat (foto rechts).
26
Formeel is het Adres: Leerparkpromenade 300, maar in de praktijk gebruiken H3O en SDL beide gebouwen voor het vmbo.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
18
Wartburg College - Locatie Marnix (00PG04) - Reformatorisch Bevoegd Gezag: CvB van de Stichting voor christelijk voortgezet onderwijs op reformatorische grondslag ‘Driestar-Wartburg’ o
Professor Waterinklaan 41
Gebouw uit 2005 Vwo-onderbouw, havo-onderbouw, mavo, GL, vmbo-basis en kader, praktijkonderwijs. Huisvestingskosten praktijkonderwijs zijn doorgedecentraliseerd: geen deel van dit IHP. Profiel vmbo: Dienstverlening en producten (PIE; M+T; E+O; Z+W). Ook aanwezig: Gemengde leerweg; Leerwegondersteuning; Leerwerktrajecten. 857 leerlingen (excl. vavo) in 2022; 872 leerlingen (excl. vavo) in 2023.
De scholen voor vso Het Tij (01UC) – Alg. Bijzonder Bevoegd Gezag: Bestuur Stichting Yulius Onderwijs o
Groenedijk 49
Gebouw uit 1918 – gemeentelijk monument vso mavo, havo 164 leerlingen in 2022; 156 leerlingen in 2023
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
19
Drechtster College (01UC) – Alg. Bijzonder Bevoegd Gezag: Bestuur Stichting Yulius Onderwijs
o
Atmosfeerstraat 32
Gebouw uit 1971 – Nieuwbouw in voorbereiding buiten dit IHP. vso-vmbo locatie
o
Hugo van Gijnweg 10
Gebouw uit 1966 – Nieuwbouw in voorbereiding buiten dit IHP. Vso-AGL-locatie Leerlingen van de school volgen vmbo-basis/kader óf het uitstroomprofiel arbeidsmarktgericht.27 In totaal zijn er 181 leerlingen in 2022; 190 leerlingen in 2023.
27
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/passend-onderwijs/vraag-en-antwoord/welke-richtingen-kan-ik-volgen-in-het-voortgezet-speciaal-onderwijs
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
20
Kiem (00RK) -Alg. Bijzonder Bevoegd gezag: CvB van de Stichting Specialisten Passend Onderwijs (SPON) o
De Sitterstraat 9
Gebouw uit 2013 vso 11 vso-leerlingen in 2022; 8 vso-leerlingen in 2023
De Stroom (00RK) – Alg. Bijzonder Bevoegd gezag: CvB van de Stichting Specialisten Passend Onderwijs (SPON) o
Reeweg Zuid 22
Gebouw uit 1979 – uitbreiding 2008 vso 82 leerlingen in 2022; 83 leerlingen in 2023 In de gemeente Dordrecht is ook een school voor ‘groen’ vmbo gevestigd (Yuverta) waarvoor de gemeente, net als voor particulier onderwijs, geen huisvestingsplicht heeft.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
21
HOOFDSTUK 4 – DE REGIO ‘Jarenlange kennis en ervaring komen hier samen. Hierin zie je hoe mentaliteit en handelsgeest zijn ingedaald en tonen ‘hoe we het hier doen’; daadkrachtig, nuchter en met een groeiend zelfbewustzijn. Ook het samenwerken komt hier samen. Want Drechtstedelingen hebben geleerd om zich voor een hoger doel aan elkaar te verbinden. De eeuwenlange strijd tegen overstromingen heeft inwoners gesterkt en hun onderlinge band verstevigd. De toenmalige noodzaak om samen te werken is een gewoonte geworden. Zo heeft ‘hard werken’ en ‘samen op zoek gaan naar nog betere oplossingen’ zich in de volksaard van de Drechtstedelingen genesteld.’ (Tekst Homepage Smart Delta Drechtsteden)
Inleiding In de dichtbevolkte regio Drechtsteden zijn relatief veel vo/vso-scholen gevestigd die alle relatief dicht bij elkaar liggen. Omdat vo/vso-leerlingen nogal eens gemeentegrenzen overschrijden bij de keuze van een school, is het van belang de herkomst van de vo/vso-leerlingen in kaart te brengen. Dit hoofdstuk gaat in op de vo/vso-leerlingenstromen in de regio Drechtsteden. De school van Yuverta is daarbij buiten beschouwing gelaten.
Leerlingenstromen vo Er gaan 6.678 reguliere vo-leerlingen in Dordrecht naar school terwijl slechts 4.964 leerlingen daarvan (74%) woonachtig zijn in de gemeente (teldatum 1-10-2022). Er komen dus 1.714 leerlingen uit andere gemeenten naar Dordrecht. De leerlingen op de vo-scholen in Dordrecht (exclusief Yuverta) komen uit: Dordrecht
4.964
74%
Hoeksche Waard
484
7%
Zwijndrecht
240
4%
Sliedrecht
215
3%
Papendrecht
195
3%
Hendrik-Ido-Ambacht
161
2%
Molenlanden
134
2%
Overig
285
4%
Totaal
6.678
Tabel 3:
herkomst leerlingen Dordtse vo-scholen (incl. VAVO) Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
De meeste vo-leerlingen die in Dordrecht wonen, gaan in de eigen gemeente naar school. Van de 5.692 Dordtse leerlingen gaan 4.964 (87%) in de eigen gemeente naar school. Er gaan dus 728 leerlingen (13%) uit Dordrecht buiten de gemeente naar school.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
22
De kinderen in de vo-leeftijd uit Dordrecht (exclusief Yuverta) kiezen een school in de gemeente: Dordrecht
4.964
87%
Rotterdam
241
4%
Papendrecht
230
4%
Zwijndrecht
162
3%
Overig
95
2%
Totaal
5.692
Tabel 4:
schoolkeuze Dordtse vo-leerlingen (incl. VAVO) Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
Deze zijn als volgt over de reguliere vo-scholen verdeeld. Wartburg (Marnix)
Hans Petri
Insula College
J. De Witt
SDL
Totaal
Dordrecht
225
196
2.115
408
2.020
4.964
Hoeksche Waard
93
9
118
51
213
484
Zwijndrecht
87
7
14
43
89
240
Sliedrecht
159
3
17
36
215
Papendrecht
53
1
20
64
57
195
Hendrik-Ido-Ambacht
64
4
6
63
24
161
Molenlanden
93
1
3
13
24
134
Overig
98
5
17
65
100
285
Totaal
872
223
2.296
724
2.563
6.678
Tabel 5:
herkomst van leerlingen per school (incl. VAVO). Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
Uitstroom vo Ondanks het brede vo-aanbod zijn er leerlingen die buiten de gemeente naar school gaan. Het grootste gedeelte (633 leerlingen/11 %) gaat naar Rotterdam, Papendrecht en Zwijndrecht. Dit wordt niet verklaard door een gebrek aan onderwijsaanbod in Dordrecht. De reden voor een schoolkeuze buiten Dordrecht lijkt te liggen in de combinatie van denominatie en schoolsoort 28, een specifiek onderwijsaanbod of specifieke profilering (Vrije School). Leerlingen uit Dordrecht gaan naar verschillende scholen in Rotterdam, Papendrecht en Zwijndrecht. Totaal 76 % van deze uitstroom (483 leerlingen) gaat naar zes scholen (zie tabel). Gemeente
Leerl. uit Dordrecht
De Lage Waard
Papendrecht
194
3%
Develstein
Zwijndrecht
69
1%
Walburg Zwijndrecht
Zwijndrecht
67
1%
Driestar-Wartburg
Rotterdam
66
1%
Vrije School
Rotterdam
51
1%
Willem De Zwijger
Papendrecht
36
1%
School
Overige scholen buiten Dordrecht
245
4%
Totaal
728
13%
Tabel 6:
uitstroom van de leerlingen weergegeven per school Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
De conclusie moet zijn dat Dordrecht een belangrijke onderwijsstad met een regiofunctie is. Er gaan veel minder Dordtse vo-leerlingen de stad uit om naar school te gaan dan dat er leerlingen van elders de stad binnenkomen om een school te bezoeken. De leerlingen die de stad verlaten hebben daar vaak een specifieke reden voor, bijvoorbeeld gelegen in de bijzondere aard van die school.
28
Bijvoorbeeld: Wartburg Marnix heeft geen bovenbouw havo en geen bovenbouw vwo.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
23
Leerlingenstromen vso Er gaan 437 reguliere vso-leerlingen in Dordrecht naar school terwijl slechts 190 leerlingen daarvan (43%) woonachtig zijn in de gemeente (teldatum 1-10-2022). Er komen dus 237 leerlingen (57%) uit andere gemeenten naar Dordrecht om het vso te bezoeken. De leerlingen op de vso-scholen in Dordrecht komen uit: Dordrecht
190
43%
Zwijndrecht
70
16%
Hendrik-Ido-Ambacht
34
8%
Hoeksche Waard
29
7%
Papendrecht
22
5%
Alblasserdam
19
4%
Overig
73
17%
Totaal
437
Tabel 7:
herkomst leerlingen Dordtse vso-scholen Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
De meeste vso-leerlingen die in Dordrecht wonen, gaan in de eigen gemeente naar school. Van de 246 Dordtse vso leerlingen gaan 190 (77%) in de eigen gemeente naar school. Er gaan dus 56 leerlingen (23%) uit Dordrecht, buiten de gemeente naar een voorziening voor vso. De vso-leerlingen uit Dordrecht kiezen een school in de gemeente: Dordrecht
190
77%
Rotterdam
34
14%
Sliedrecht
8
3%
Barendrecht
4
2%
Gorinchem
2
1%
Overig
8
3%
Totaal
246
Tabel 8:
schoolkeuze Dordtse vso-leerlingen Bron: Onderwijsdata DUO (1-10-2022)
Gezien het feit dat vso-voorzieningen doorgaans gezien hun specifieke aard een relatief groot spreidingsgebied hebben, kan gesteld worden dat het percentage van 77% van de Dordtse vsoleerlingen die in hun eigen gemeente naar school gaan, relatief hoog is. Ook hier vervult Dordrecht een belangrijke functie.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
24
HOOFDSTUK 5 - TRENDS, ONTWIKKELINGEN EN AMBITIES ‘Onderwijs geven is en blijft mensenwerk. Leraren en docenten bouwen een band op met hun leerlingen en studenten. In die setting bespreken ze de leerstof met elkaar. Ze merken op hoe de leerlingen en studenten op de leerstof reageren en hoe het meer algemeen met hen gaat. Ze beoordelen complexe situaties en spelen flexibel in op onvoorziene gebeurtenissen. Intelligente technologie kan dit pedagogische en (vak)didactische handelen niet overnemen, maar de leraar/docent daarin wel tegemoetkomen. De technologie brengt bijvoorbeeld systematisch, voor alle leerlingen en studenten en voor ieder afzonderlijk, aspecten van het leren in kaart, zoals hun voortgang. De technologie analyseert systematisch data om op basis daarvan, voor een aantal leerlingen/studenten tegelijk, onmiddellijk en op eventueel verschillende locaties, acties in gang zetten. De uitdaging is zowel de kracht van de leraren en docenten als die van de technologie te benutten.’ (Uit: ‘Inzet van Intelligente Technologie.’ Rapport Onderwijsraad sept.2022) Dit hoofdstuk bespreekt relevante trends en ontwikkelingen in onderwijs- en onderwijshuisvesting en geeft de ambities van gemeente en besturen aan.
Ontwikkeling leerlingenaantallen in Dordrecht Vso-Dordrecht De leerlingenprognose voor het vso (2022, Pronexus) voorziet dat het leerlingenaantal in Dordrecht licht zal afnemen met 3% tot 424 leerlingen in 2038. De prognose wordt elke twee jaar geactualiseerd. De huidige prognose is gebaseerd op teldatum 1‐10‐2022. Hierin is de verwachte invoering van het ‘Leerrecht’ niet meegenomen. Deze wetswijziging zal vermoedelijk leiden tot een toename van het aantal kinderen met een gecompliceerde ondersteuningsbehoefte in het gespecialiseerd onderwijs. Hierdoor kan de geprognosticeerde afname worden gecompenseerd of zelf resulteren in een groei. In het kader van de voorbereiding van dit IHP maakten de vsobesturen melding van een groei in het so en sbo. Dit dient onderwerp van studie en overleg met het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs te zijn. Het is evenwel mogelijk dat die groei zich gaat door-vertalen in het vso. teldatum prognose 2023 2024 2025
Prognose VSO-scholen School
Straat
De Kiem VSO
Reeweg Zuid
8
11
De Stroom
Reeweg Zuid
83
82
De Drechtster
H.v.Gijnweg/Atmosfeerstr.
190
182
Het Tij
Groenedijk
Totaal VSO Tabel 9:
2026
2027
2032
2037
11
11
11
10
10
83
83
84
80
79
184
184
186
176
174
okt. 2022
156
165
166
166
167
160
159
437
440
444
444
448
426
422
leerlingenprognose-vso (Pronexus, 11-2022)
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
25
Vo-Dordrecht De leerlingenprognose voor het vo (2022, Pronexus) voorziet dat het leerlingenaantal in Dordrecht licht zal afnemen met 1% tot 6.160 leerlingen in 2038. De prognose wordt elke twee jaar geactualiseerd. De huidige prognose is gebaseerd op teldatum 1-10-2021. teldatum prognose (inclusief VAVO) 2023 2024 2025 2026 2027
2032
2037
891
859
856
1.203
1.222
1.179
1.166
348
355
336
332
852
854
869
834
824
766
770
769
776
743
738
830
831
840
843
856
825
816
Leerparkprom. 300
398
344
350
351
359
339
334
Kapteynweg
939
907
919
922
940
896
884
Anna van Saksenstraat
223
217
221
222
227
214
211
Chico Mendesring
627
718
724
725
737
708
701
prognose VO-scholen School
Straat
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
872
881
887
887
Insula College
Halmaheiraplein
1.168
1.190
1.200
Insula College
Leerparkprom. 400
355
342
347
Insula College
Koningstraat
773
842
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
724
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
Stedelijk Dalton Lyceum Stedelijk Dalton Lyceum Hans Petri Praktijkschool Yuverta Subtotaal
okt. 2022
6.909
7.038 7.110 7.124 7.232 6.933 6.862
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
219
PM
PM
PM
PM
PM
PM
Stedelijk Dalton Lyceum
Wielingenstraat
177
PM
PM
PM
PM
PM
PM
7.305
Totaal
7.038 7.110 7.124 7.232 6.933 6.862
Tabel 10: leerlingenprognose-vo – inclusief VAVO (Bron: Pronexus, 8-2022) Opmerkingen: a) b)
Voor de SDL-Eulerlaan/Wielingenstraat is het leerlingenaantal volgens DUO aangehouden (398 leerlingen per okt 2022), volgens opgave van het bestuur heeft de school geen 398 leerlingen, maar 383 leerlingen. De vierkante meters voor het Leerpark zijn, overeenkomstig het dagelijkse gebruik, gelijkelijk verdeeld over de twee scholen.
Dit is in lijn met de prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Deze geven aan dat het aantal 0-19-jarigen in Dordrecht de komende 16 jaar met 2% af zal nemen.29
Bevolkingsprognose Dordrecht 7.200 0-4 jr.
7.000 6.800
5-9 jr.
6.600 10-14 jr.
6.400 6.200
15-19 jr.
6.000 5.800 5.600 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2023 2038
5.400
29
Bron: DUO Open Onderwijsdata dec 2022
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
26
Leeftijdscohort
2023
2024
2025
2030
2035
2038
2023-38
0-4 jr.
6.193
6.199
6.234
6.321
6.229
6.147
-1%
5-9 jr.
6.267
6.254
6.189
6.365
6.305
6.295
0%
10-14 jr.
6.654
6.655
6.735
6.342
6.367
6.293
-5%
15-19 jr.
6.564
6.592
6.611
6.944
6.479
6.503
-1%
Totaal
25.678
25.700
25.769
25.972
25.380
25.238
-2%
Tabel 11: bevolkingsprognose voor het aantal 0-19-jarigen in Dordrecht (bron: CBS)
Vanwege de effecten van Corona is het raadzaam binnenkort nieuwe prognoses te laten maken. Zo verwachten de schoolbesturen een reactie op het ‘kansrijk adviseren’ in de coronajaren. Daardoor zullen meer leerlingen afstromen dan de laatste 10 jaar gebruikelijk was. Deze conjuncturele aspecten hebben geen gevolgen voor de huisvestingsvraag van het vo. Wel kunnen er verschuivingen in de schooltypes optreden. Zo maakt de Hans Petri Praktijkschool melding van groei in het teljaar 2023.