IHP VO_VSO-Dordrecht - versie 12-2-2024.pdf
Tekst van het document
Andere gemeenten van Drechtsteden In de andere gemeenten in de Drechtsteden of de regio is de situatie anders. In Hendrik Ido-Ambacht, de Hoeksche Waard en Sliedrecht krimpt het aantal jongeren (0-20 jaar) eveneens. In Papendrecht en Zwijndrecht daarentegen groeit het aantal jongeren (0-20 jaar). Gemeente
Leeftijdscohort
Hendrik-Ido-Ambacht
0-20 jr.
8.400
8.300
8.200
8.100
Hoeksche Waard
0-20 jr.
18.600
18.400
18.200
17.800
Papendrecht
0-20 jr.
6.900
6.900
6.900
6.800
6.900
7.100
3%
Sliedrecht
0-20 jr.
6.100
6.000
6.000
6.000
6.000
5.900
-3%
Zwijndrecht
0-20 jr.
Totaal
2023
2024
2025
2030
2035
2038
2023-38
8.100
8.300
-1%
18.000
18.200
-2%
9.700
9.600
9.600
9.700
9.800
9.900
2%
49.700
49.200
48.900
48.400
48.800
49.400
-1%
Tabel 12: bevolkingsprognose voor het aantal 0-19-jarigen in de buurgemeenten van waaruit veel vo-leerlingen naar Dordrecht komen (Bron: CBS)
Bij de opstelling van dit IHP is voor de komende zestien jaar uitgegaan van een krimpend aantal leerlingen in de leeftijdscategorie 12-18 jaar. De krimp van het voortgezet onderwijs in Dordrecht volgt het landelijke patroon.30 Als we de prognoses per school bekijken, valt op dat Dordrecht wat betreft de ontwikkelingen per schoolsoort, ook een landelijk beeld volgt. De krimp is namelijk ook in Dordrecht het grootst in de kader- en basisberoepsgerichte leerwegen van het vmbo.
Andere trends en ontwikkelingen De volgende trends en ontwikkelingen zijn ook relevant voor de onderwijshuisvesting in de komende jaren. Nieuwkomers en vluchtelingen Vanwege het oplopend aantal migraties ten gevolge van internationale problemen als hongersnood en de oorlog in Oekraïne, is het leerlingenaantal van de Internationale Schakelklas in 2022 sterk gestegen. In het gebouw aan de Eulerlaan zijn nu 212 leerlingen gehuisvest. Voor het onderwijs aan leerlingen uit Oekraïne is een aparte dependance in gebruik genomen waar nu 171 leerlingen zitten. Wanneer vanwege de actuele ontwikkelingen gekozen wordt voor een ad hoc beleid ten aanzien van de Oekraïense leerlingen, blijft over dat de gestage groei van het aantal leerlingen dat les krijgt in de Eulerlaan, in de nabije toekomst moet leiden tot het maken van structurele keuzes ten aanzien van de huisvesting.
30
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/leerlingendaling/prognosecijfers-leerlingendaling
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
27
Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Dordrecht heeft achterstandswijken en gemiddeld net zoveel leerlingen met een sociaaleconomische achterstand als in de vier grote steden. Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid31 is een samenwerking tussen BZK, OCW, SZW, Justitie & Veiligheid, VWS, gemeenten en lokale partners, als scholen, woningbouwcorporaties, politie, zorginstellingen en ondernemers die helpen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag te krijgen. Dordrecht participeert met de wijk Dordt West in dit programma met 18 andere gemeenten. Het Dordtse voortgezet onderwijs wordt hierbij betrokken. Dit is onder meer belangrijk omdat de coronatijd met online leren en minder dagelijkse begeleiding bij het leerproces, in het bijzonder slecht uitpakte voor achterstandsleerlingen. Dordrecht participeert niet alleen in dit Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid maar doet ook mee aan het Voorloperstraject ‘Rijke Schooldag’ van de subsidieregeling ‘School en omgeving’32 en volgt het traject ‘Preventie met gezag.’33 Uit deze projecten vloeien structurele afspraken met landelijke partners én met scholen in de stad voort, waardoor er ook een effect is op de huisvestingssituatie. Lerarentekort Ook in het voortgezet (speciaal) onderwijs doet het lerarentekort zich voelen.
Het is van belang dat gemeente en schoolbesturen er samen voor zorgen dat het extra aantrekkelijk is om leraar te zijn op een van de scholen in Dordrecht. Daarover zijn de schoolbesturen al met de gemeente in gesprek. Er wordt gedacht aan speciale huisvestingsprogramma’s maar zeker ook aan het extra aantrekkelijk maken van de scholen als plaatsen om te komen werken. Het devies is dus: zorg voor prettige, frisse scholen met werkruimte voor leraren: scholen die goed bereikbaar zijn voor auto, fiets en openbaar vervoer en parkeermogelijkheden hebben. Samenwerking in de gemeente en regio Het voortgezet (speciaal) onderwijs staat volop in het maatschappelijk leven en zoekt op alle niveaus samenwerking met buurten, Jeugdzorg, bibliotheken, cultuur-, zorg- en sportinstellingen en het bedrijfsleven. Daarbij gaat het om het optimaal benutten van in de gemeente en regio aanwezige specialismen, maar ook om de macrodoelmatigheid van voorzieningen. Zo zijn bibliotheken in de praktijk een vorm van naschoolse opvang voor scholieren en studenten en maakt het vmbo regelmatig gebruik van mogelijkheden van buitenschools leren. Dit kan leiden tot versterking van de multifunctionaliteit van schoolgebouwen. Structurele financieringsvraagstukken Het is bekend dat de Nederlandse gemeenten met een structureel probleem zitten als het gaat om de financiering van de Jeugdzorg.
Daarnaast is ook de huisvesting van scholen in het funderend onderwijs, structureel problematisch te noemen. Niet alleen vanwege de actueel oplopende bouwkosten maar ook doordat de landelijke overheid de benodigde bouwkosten niet volledig vergoedt34, zit dus ook de gemeente Dordrecht met een vraagstuk als het gaat om de huisvesting van haar scholen. Vastgoed-ontwikkelprogramma’s en monumentenbeleid van Dordrecht Met de scholenplanning en scholenbouw sluit het voortgezet onderwijs zoveel mogelijk aan bij bestaande en toekomstige vastgoed-ontwikkelprogramma’s en bij het monumentenbeleid van de gemeente en de regio. Zo is de afspraak gemaakt dat bij inventarisatie van gemeentelijk vastgoed met een monumentstatus in het kader van de energietransitie, ook de onderwijsgebouwen met een monumentstatus worden meegenomen.
31
32
33 34
Zie:
https://open.overheid.nl/repository/ronl-b338d560857e5f1227939ee0e47ac14db6d6ee63/1/pdf/nationaal-programma-leefbaarheid-en-veiligheid.pdf; en: https://cms.dordrecht.nl/Inwoners/Overzicht_Inwoners/Nieuws_bekendmakingen_en_pers/Nieuwsarchief/2022/Juli/Dordrecht_doet_mee_aan_het_Nation aal_Programma_Leefbaarheid_en_Veiligheid Dordrecht doet mee aan het Voorloperstraject ‘Rijke Schooldag’. Zie: https://www.gelijke-kansen.nl/voorlopers. Zie ook : https://www.dus-i.nl/subsidies/school-enomgeving/informatie-over-de-regeling Zie: https://hetccv.nl/fileadmin/Bestanden/Onderwerpen/Ondermijning_en_jongeren__toolbox_/GCO-Noordanus_Ondermijning_Preventie_met_Gezag.pdf Zie: https://open.overheid.nl/repository/ronl-ef2b60a9-d422-45f2-bf1c-bb8a63583b9a/1/pdf/Verantwoordelijkheidsverdelingen%20onderwijshuisvesting.pdf ; https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/11/23/kamerbrief-update-aanpak-verouderde-schoolgebouwenen; https://www.vo-raad.nl/nieuws/minister-duikt-voor-urgente-structurele-investeringen-in-onderwijshuisvesting
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
28
Functionaliteit Ontwikkelingen op het gebied van onderwijs stellen eisen aan schoolgebouwen. De belangrijkste onderwijsontwikkelingen die effecten hebben op de eisen aan schoolgebouwen zijn: 35 Passend Onderwijs De wet Passend Onderwijs geldt sinds schooljaar 2014-2015. Het doel is om leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte een passende plek geven binnen het onderwijs. Dit heeft gevolgen voor de onderwijshuisvesting. In sommige schoolgebouwen moeten voorzieningen getroffen worden om kinderen met lichamelijke problemen en/of gedragsproblemen onderwijs te kunnen bieden. Differentiatie De didactiek wordt -ook overeenkomstig de toetsingskaders van de onderwijsinspectie -steeds meer afgestemd op de individuele onderwijsbehoefte van leerlingen. Daartoe is meer differentiatie in de lesorganisatie nodig. Dit wordt nog versterkt door het structureel worden van een deel van het geld dat in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (‘de Coronagelden’) beschikbaar is gesteld. Ook hierdoor ontstaat namelijk een vraag naar kleinere instructieruimten, groepswerkkamers, en gedifferentieerd werken in het algemeen. Schoolgebouwen moeten ruimten bieden om deze verschillende lesvormen mogelijk te maken. Digitalisering Binnen het onderwijs gaat meer aandacht uit naar ICT. Leerlingen moeten basale ICTvaardigheden aanleren.
Tegelijkertijd maakt ICT grote hoeveelheden informatie toegankelijk en worden daardoor eigen leerroutes vanzelfsprekender. Digitale hulpmiddelen (smartboard, internet, iPads e.d.) worden steeds meer ingezet. Schoolgebouwen moeten ruimtes en infrastructuur voor deze functies bieden. Professionalisering De toenemende aandacht voor scholing en professionalisering van onderwijspersoneel leidt tot de vraag naar (samen)werkkamers voor onderwijspersoneel. Flexibiliteit De maatschappij verandert. Welke kennis, vaardigheden en inrichting van gebouwen in de toekomst nodig zijn is nog onzeker. Schoolgebouwen moeten daarom flexibeler worden ingericht en eenvoudiger kunnen worden aangepast. Zo is er bijvoorbeeld een trend om er bij nieuwbouw voor te zorgen dat aparte ruimtes aparte ingangen hebben en binnenwanden verplaatst kunnen worden. Relatie met dit IHP: De gemeente en de schoolbesturen willen deze vijf ontwikkelingen betrekken bij de onderwijshuisvesting. Duurzaamheid (co2-reductie, klimaatbestendigheid, binnenklimaat) In het Klimaatakkoord is afgesproken de CO2-uitstoot in 2030 met 49% terug te brengen ten opzichte van 1992 en in 2050 bijna-energieneutraal te zijn.
Het kabinet heeft de ambitie voor reductie van CO2-uitstoot in 2030 zelfs verhoogd naar 55% en wenste ‘het beleid te richten op een (nog) hogere opgave, wat neerkomt op ongeveer 60% in 2030’.36 Daarnaast is afgesproken om door klimaatadaptatie de kwetsbaarheid voor klimaatverandering te verminderen. Nederland wil in 2050 klimaatbestendig zijn ingericht door zogenaamde ‘ruimtelijke adaptatie’. Deze ruimtelijke adaptatie moet ervoor zorgen dat er zo weinig mogelijk schade is door hittestress, wateroverlast en droogte. De bestaande wettelijke eisen ten aanzien van duurzaamheid en verduurzaming van schoolgebouwen worden nog verder aangescherpt. Zo bestaat het gasloos bouwen sinds 2018 en kennen we het bijna-energie-neutrale-gebouw (BENG) sinds 2020. In 2025 komt daar het verplicht aanbrengen van zonnepanelen bij. Aan bestaande schoolgebouwen worden steeds meer eisen gesteld. Scholen met een relatief hoog energieverbruik37 zijn sinds 2019 verplicht energiebesparende maatregelen te nemen. Daarnaast is er toenemende aandacht voor milieubelasting van bouwen, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde van gebouwen. Gebouwen moeten klimaat-adaptief worden. Tenslotte is er met name sinds de coronapandemie extra aandacht voor de luchtkwaliteit.
Het binnenklimaat heeft grote invloed op de prestaties van docenten en leerlingen en dus op het leren en voldoende ventilatie is belangrijk om besmettingen via de luchtwegen te voorkomen.
35 36 37
Zie: Algemene Rekenkamer (2016), Schoolgebouwen primair en voortgezet onderwijs: de praktijk gecheckt. Coalitieakkoord, 15 december 2021 Scholen die op jaarbasis 25.000 m3 of meer aardgas(equivalenten) of 50.000 kWh of meer elektra verbruiken.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
29
De implementatie van duurzaamheid brengt kosten met zich mee die niet zijn voorzien in de huidige VNG-normbedragen. Om alle scholen te laten voldoen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van het Klimaatakkoord is landelijk ongeveer € 21 miljard nodig. Het gaat daarbij om € 700 miljoen per jaar. Dit blijkt uit de ‘Sectorale Routekaart Verduurzaming Schoolgebouwen.’ Daarbij is uitgegaan van een reductie van de CO2-uitstoot met 49% in 2030. Relatie met dit IHP: De gemeente en schoolbesturen willen de geldende voorschriften optimaal hanteren en een duurzaam beleid voor schoolgebouwen voeren.
Beleidsambities Op grond van de gemeentelijk beleid en de visie van gemeente en schoolbesturen op onderwijsbeleid en onderwijshuisvesting, worden bij huisvestingsvraagstukken in de komende 16 jaar de volgende beleidsambities gehanteerd. a) Huisvesting is bouwkundig en functioneel goed. Dat wil zeggen dat bij het vaststellen van bouwprojecten, door gemeente en schoolbestuur naar een balans wordt gezocht tussen bouwkundige kwaliteit (bouwbesluit; Frisse scholen; e.d.) en een indeling en inrichting die passen bij eigentijd onderwijs en bij de onderwijskundige keuzes van de school. b) Huisvesting ondersteunt een breed onderwijsaanbod. Dat wil zeggen dat elke school anders is en dat daar een specifiek gebouw bij hoort. Het complete onderwijsaanbod van de gemeente komt dan ook tot uiting in een gevarieerd aanbod van schoolgebouwen. Scholen voor vo gaan goed samen met voorzieningen voor sport (sportparken / sporthallen). Dat geldt ook voor het vso met dien verstande dat juist hier een eigen sportvoorziening -gezien de doelgroep- de voorkeur heeft. c)
Huisvesting ondersteunt inclusief onderwijs. Dat wil zeggen dat de scholen op een goed bereikbare en levendige plaats in de stad staan. Dat geldt ook voor scholen voor vso die vanwege veranderd beleid niet langer de wens hebben om aan de randen van de stad te staan. Alle scholen zijn goed toegankelijk en veilig.
d) Huisvesting is flexibel en in beginsel multifunctioneel. Dat wil zeggen dat het aantal onderwijsruimten in schoolgebouwen relatief eenvoudig is aan te passen en dat de gebouwen ook (deels) door andere bij het onderwijs passende voorzieningen kunnen worden gebruikt. e) Huisvesting is onderwijskundig en gebouwelijk toekomstbestendig, groen en duurzaam. Dat wil zeggen dat bij bouwprojecten rekening wordt gehouden met de doelstellingen van Rijk en gemeente ten aanzien van duurzaamheid, groenvoorziening, waterbeheersing en circulariteit.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
30
HOOFDSTUK 6 - ANALYSE VAN DE HUISVESTINGSOPGAVE ‘Een koploperspositie is belangrijk, omdat het bijdraagt aan de (inter)nationale positionering van Dordrecht binnen de (maritieme) maakindustrie. Daarbij levert het verschillende kansen op, zoals opleidingstrajecten op het gebied van maritieme innovatie en het ontwikkelen van fieldlabs (proeftuinen). Een succesvol voorbeeld daarvan is de Duurzaamheidsfabriek, aangewezen als landelijk fieldlab voor de Smart Industry. De campusontwikkeling Leerpark groeit komende jaren verder uit tot een plek waar leren, innoveren en ondernemen samenkomen. Dat gebeurt onder andere met de toevoeging van de Dordrecht Academy en toevoeging van productiefaciliteit voor start-ups.’ (Uit: ‘Omgevingsvisie Dordrecht.’ p.47) De gemeente Dordrecht en de schoolbesturen willen de onderwijsgebouwen kwalitatief op orde brengen. Deze paragraaf beschrijft globaal de bijzonderheden en kwalitatieve knelpunten van de schoolgebouwen voor vo en vso. De bouwkundige en functionele kwaliteit van de onderwijshuisvesting Het gebouwenbestand is bouwkundig en functioneel deels op orde. Er ligt echter nog een grote opgave. Er is een kwaliteitsslag nodig om te komen tot een passend, kwalitatief goed en toekomstbestendig gebouwenbestand.
Het huidig gebouwenbestand, met drie monumenten en negen van de veertien gebouwen van vóór 1990, draagt het risico van onderwijskundige stagnatie en een niet wenselijke ‘opstroping’ van investeringen als dit te veel vooruit wordt geschoven. Bouwkundig is een aantal gebouw toe aan vervangende nieuwbouw of ingrijpende renovatie. Daarnaast stellen onderwijskundige ontwikkelingen en de profilering van scholen eisen aan de functionaliteit van het gebouwenbestand. Schoolgebouwen moeten verduurzamen in verband met de energietransitie en het Klimaatakkoord en het binnenklimaat van schoolgebouwen moet worden verbeterd. Matrix huisvestingsopgave ROOD Pand ouder dan • Insula 40 jr Halmaheiraplein • Insula Koningstraat • SDL Kapteynweg Pand 25-40 jaar oud Pand jonger dan 25 jr
•
ORANJE • Johan de Wittgymnasium • SDL Eulerlaan • Het Tij • De Stroom
GROEN
SDL Overkampweg* • • • •
Nieuwbouw voorzien 2023
• •
Insula Leerparkpromenade Hans Petri Praktijkschool SDL Leerparkpromenade Wartburg-Locatie Marnix Kiem Drechtster College
Tabel 13: matrix huisvestingsopgave
Rood = urgent: nieuwbouw nodig. Prioriteit in IHP. Oranje = nieuwbouw of renovatie nodig. Besluiten binnen de looptijd van dit IHP. Groen = bestaand gebouw verduurzamen *) = semipermanent gebouwd in 1988
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
31
Ruimtebehoefte Wat betreft de bouwopgaven wordt uitgegaan van de volgende ruimtebehoefte38 van het vo. onderwijs Huisvestingscapaciteit en ruimtebehoefte
leerlingen 2032
gebouw capaciteit
ruimte behoefte
VO Scholen
Straat
(okt. 2031)
m2 BVO
m2 BVO
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
859
5.802
7.665
-1.863
Insula College
Halmaheiraplein
1.179
6.473
8.012
-1.539
Insula College
Leerparkprom. 400
336
5.952
4.100
1.852
Insula College
Koningstraat
834
5.786
5.784
2
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
743
5.962
5.419
543
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
825
6.037
5.908
129
Stedelijk Dalton Lyceum
Leerparkprom. 300
339
5.952
4.116
1.836
Stedelijk Dalton Lyceum
Kapteynweg
896
7.091
6.028
1.063
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
219
3.300
2.962
338
Stedelijk Dalton Lyceum Hans Petri Praktijkschool
Wielingenstraat
177
1.386
1.094
292
Anna van Saksenstraat
214
3.381
2.957
424
424
6.621
57.121
54.045
3.076
3.076
Subtotaal Yuverta
Chico Mendesring
Totaal
ruimte Tekort (-)/
ruimte Tekort (-)/
Overschot (+) Overschot (+) -1.863 315 543
3.658
708 7.329
Tabel 14: genormeerd ruimtetekort (-) / overschot (+) per vo-school Opmerkingen: 1) 2) 3) 4)
Voor de SDL-Eulerlaan/Wielingenstraat is het leerlingenaantal volgens DUO aangehouden (398 leerlingen per okt 2022), volgens opgave van het bestuur heeft de school geen 398 leerlingen, maar 383 leerlingen. In de berekening van ruimtebehoefte zijn de VAVO-leerlingen ook meegenomen. Bij de uitwerking van projecten moet per school bekeken worden of extra ruimte nodig is. In de praktijk gebruiken Insula en SDL de twee gebouwen van het Leerpark gezamenlijk. Daarom is het totale aantal beschikbare m2 gelijk over beide scholen verdeeld. Beide scholen hebben volgens deze benadering een overcapaciteit. Die overcapaciteit wordt ingezet door het Da Vinci College. Wartburg, locatie Marnix is lid van het Samenwerkingsverband REFSVO dat heeft gekozen voor ‘opting out’ van het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo). Deze leerlingen worden dus niet meer met een extra ruimtebehoefte geregistreerd. Daarmee wordt in de uiteindelijke berekening van de ruimtebehoefte rekening gehouden. Voor de lwoo-leerlingen in Dordrecht op de scholen van SDL en H30 geldt geen opting out.
Huisvestingsvoorwaarden inclusief onderwijs Zoals aangeven in de onderwijsvisie hebben het vso en vo de ambitie om onder meer vanwege passend onderwijs, intensiever samen te werken. Het streven is om het vso niet te laten groeien en het voortgezet onderwijs meer begeleidend vermogen te laten ontwikkelen. Meer aandacht besteden aan meer- en hoogbegaafdheid hoort daar ook bij. Door een groter begeleidend vermogen van reguliere vo scholen zullen meer kinderen met een begeleidingsvraag het voortgezet onderwijs bezoeken in plaats van het vso. De vo-schoolgebouwen zijn nog niet aangepast aan dit meer inclusieve onderwijs. De ambitie is in elk geval om de begeleiding van leerlingen die plaatsvindt in het kader van passend onderwijs in het vo-schoolgebouw zelf te laten plaatsvinden. Daarbij gaat het vooral om het voorzien in voldoende spreekkamers. De investeringen hiervoor zijn beperkt. De ontwikkelingen binnen het vso (o.a. Leerrecht) leiden ook tot een vraag naar speciale ruimten als verzorgingsruimten en spreekkamers, ook vanwege de aanwezigheid van jeugdhulp in de school.39
38 39
Uitgaande van de leerlingenprognose voor 2032 Daarbij spelen vraagstukken als huur van ruimtes door zorgaanbieders.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
32
De situatie per schoolbestuur Schoolbestuur H3O en Praktijkschool Hans Petri Insula College Halmaheiraplein Het gebouw aan het Halmaheiraplein stamt uit 1957 en is geen adequaat schoolgebouw meer te noemen. De plek in de stad is goed, maar het gebouw is volstrekt verouderd. Het gebouw remt vanwege zijn rigide indeling, de onderwijsontwikkelingen. Ingrijpende renovatie kan lastig zijn vanwege de bouwtechnische situatie en vanwege de status van gemeentelijk monument. Insula College Koningstraat Het gebouw aan de Koningstraat is van 1975 en is verouderd en niet meer geschikt voor eigentijds onderwijs. Het gebouw voldoet niet aan de minimale eisen van thermische isolatie. Het gebouw moet worden aangepast aan de ontwikkeling van de nieuwe leerweg vmbo, waarin de leerlingen naast de theorievakken een praktijkgericht programma krijgen. Insula College Leerparkpromenade De situatie op het Leerpark is bijzonder te noemen. De gebouwen (uit 2007) en voorzieningen zijn goed, maar het leerlingenaantal van de vmbo-school van het Insula College is evenals dat van SDL te klein aan het worden met het oog op de haalbaarheid van keuzeprogramma’s en ten opzichte van het aantal vierkante meters. Hans Petri praktijkschool Het gebouw van de Hans Petri praktijkschool is uit 2004.
Er is sprake van leerlingengroei (voorlopig aantal van 244 op teldatum 1-10-2023; zie ook Hoofdstuk 5: Ontwikkeling leerlingenaantallen). Het gebouw voldoet op zich. Er zijn wel wensen ten aanzien van het gebruik voor eigentijds praktijkonderwijs, onder meer voor wat betreft de verhouding praktijkruimten en avo-lokalen. Het schoolbestuur wil met de gemeente overleggen over de verbouwing die het bestuur voornemens is, omdat daarbij niet alleen sprake is van een andere indeling in onderwijsruimten maar ook van duurzaamheidsmaatregelen.
Schoolbestuur Johan de Witt-gymnasium Oranjepark Het uit 1909 stammende schoolgebouw is een gemeentelijk monument. In 2010 is er een nieuw gedeelte aangebouwd waarna in 2012 en 2013 een gedeeltelijke renovatie heeft plaatsgevonden. Er vindt separaat overleg plaats tussen gemeente en schoolbestuur over de kwaliteit van een aantal toen uitgevoerde werkzaamheden en de problematiek die dat oplevert voor het onderhoud en de exploitatie van het iconische gebouw. In dat kader is door een externe partij een rapport opgemaakt op basis waarvan gemeente en schoolbestuur in het najaar van 2023 de afspraak maakten om twee zaken te onderscheiden. 1e de verduurzaming van het gebouw. Dit is een onderdeel van het IHP en wordt op basis daarvan en van de Routekaart aangepakt. 2e de constateringen ten aanzien van de renovatie van 2013. Gemeente en schoolbestuur gaan hier separaat over in gesprek, evenals over de klachten van het schoolbestuur over de specifieke uitvoering van toen uitgevoerde werkzaamheden. Daarnaast zijn er zorgen over de op handen zijnde gebiedsontwikkeling, in verband met de veiligheid en de bereikbaarheid van de school.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
33
Schoolbestuur Stedelijk Dalton Lyceum Dordrecht SDL Overkampweg Het gebouw aan de Overkampweg stamt uit 1988 en is ondanks een aanbouw uit 2002 geen adequaat schoolgebouw meer te noemen. De plek in de stad is goed, maar het gebouw is met name omdat het als semipermanent is gebouwd, volstrekt verouderd. De school staat op een terrein dat voor andere doeleinden bestemd was. Daarom werd destijds (1988) voor tijdelijkheid en semipermanente bouw gekozen. Onderzoek moet uitwijzen of nieuwe huisvesting noodzakelijk is of dat het mogelijk is om een gedeelte te slopen en delen van het gebouw te behouden en die ingrijpend te renoveren. SDL Kapteynweg Het schoolgebouw aan de Kapteynweg stamt uit 1981 en is ondanks veel investeringen van het bestuur niet meer geschikt voor eigentijds onderwijs en geen adequaat schoolgebouw meer te noemen. Het gebouw is volstrekt verouderd. Ook hier moet onderzoek uitwijzen of nieuwbouw dan wel ingrijpende renovatie aan de orde is. SDL Leerparkpromenade De gebouwen (uit 2007) en voorzieningen zijn goed, maar het leerlingenaantal van de vmbo-school van het Stedelijk Dalton Lyceum is evenals dat van het Insula College te klein aan het worden met het oog op de haalbaarheid van keuzeprogramma’s en ten opzichte van het aantal vierkante meters. Onder meer om die reden wordt het toekomstperspectief van de school door het bestuur nader in beeld gebracht.
SDL Internationale Schakelklas Het ISK van SDL is gehuisvest op de in Dordrecht traditionele wissellocatie aan de Eulerlaan. Daar is ook het bestuurskantoor van het SDL en IKC ‘Het Kristal’ gevestigd. Het gebouw is uit 1974. Er moet bij een herziening van dit IHP besloten worden over permanente bouw. De school heeft een dislocatie aan de Wielingenstraat waar het onderwijs aan Oekraïense leerlingen van 12-18 wordt verzorgd. Er moet hoe dan ook gezorgd worden voor adequate huisvesting van de leerlingen die nieuw in ons land zijn. Daarbij is het van belang om flexibiliteit en multifunctionaliteit in te bouwen vanwege de onvoorspelbaarheid van de internationale politieke situatie. Vanwege bouwprojecten die in het kader van dit IHP worden ondernomen, blijft de noodzaak bestaan om wissellocaties beschikbaar te hebben.
Schoolbestuur Driestar – Wartburg Wartburgcollege - locatie Marnix – Professor Waterinklaan De school is gehuisvest in het gebouw dat stamt uit 2005. Vanwege de groei van de school wordt gebruik gemaakt van een dependance in het Leerpark. Omdat de huisvestingskosten van het praktijkonderwijs van het Wartburgcollege in 2005 werden doorgedecentraliseerd, blijft díe afdeling buiten de scope van dit IHP. Voor de groei van het leerlingenaantal van de school is een uitbreiding van het beschikbaar aantal onderwijsruimten aan de orde. Het bestuur heeft aangegeven een voorkeur te hebben voor één duidelijk herkenbare (dis)locatie in plaats van gefragmenteerde inwoning elders. Daarbij zou het bestuur graag met de gemeente onderzoeken of het mogelijk is om de leerlingengroei van het avo op te lossen door het praktijkonderwijs -binnen het systeem van doordecentralisatie- elders te huisvesten.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
34
Schoolbestuur SPON Kiem De school is gevestigd in een pand aan de De Sitterstraat uit 2013. Omdat deze Mytylschool is bedoeld voor kinderen van 4 tot 18+ met een lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperking, of voor kinderen die langdurig ziek zijn, heeft het gebouw veel specialistische zorgvoorzieningen. In 2022 zijn 12 van de 266 leerlingen in de vso-leeftijd. De Stroom Deze cluster drie-voorziening voor leerlingen van 12 tot 18+ met een verstandelijke beperking is gevestigd in een pand aan de Reeweg Zuid uit 1979. Vanwege de aard van het onderwijs zijn er binnen de school veel praktijklokalen voor branchegerichte trainingen. Het gebouw is onderhoudstechnisch in orde, maar de lokalen zijn klein en moeilijk te ventileren. Met 83 leerlingen in 2022 en 95 in 2023 is de maximale capaciteit van het gebouw bereikt. Direct na de looptijd van dit IHP is het gebouw 60 jaar oud en feitelijk afgeschreven. Daarom zal bij een herijking van het IHP de nieuwe huisvesting van de school aan de orde zijn.
Schoolbestuur Yulius Het Tij De cluster vier-voorziening voor leerlingen van 12 tot 18+ is gevestigd in een monumentaal pand aan de Groenedijk, uit 1918, waarin ook het Ambulant Leercentrum40 van het samenwerkingsverband is gehuisvest. De specifieke aard van het gebouw en de status van monument maken het lastig om het pand te verduurzamen. Onder meer omdat er sprake is van incourante vierkante meters is het oude pand krap en niet volledig geschikt voor de doelgroep. Er is ook geen aula. Daar komt bij dat de wanden en vloeren veel geluid doorlaten. Er is dicht bij de school geen gymnastiekvoorziening beschikbaar. Bij een herziening van dit IHP moet besloten worden over de toekomstige huisvesting van de school waarbij het schoolgebouw meer geschikt is voor het type leerling. Drechtster College Al vóór vaststelling van dit IHP was er nieuwbouw in voorbereiding genomen voor deze voorziening voor cluster vier-leerlingen van 12-18+. De kosten van deze nieuwbouw vallen buiten de berekeningen van dit IHP. Door de nieuwbouw komen de beide thans gebruikte panden vrij. Het schoolbestuur heeft echter de wens om, vanwege bijzondere begeleidingsprogramma’s vanuit het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, het gebouw aan de Hugo van Gijnweg te blijven gebruiken.
40
Zie: https://swvdordrecht.nl/wp-content/uploads/2018/06/Nieuwsbrief_juli_2017_v4_003.pdf
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
35
Toekomstbestendige duurzame huisvesting De gemeente en schoolbesturen willen toekomstbestendige en duurzame onderwijshuisvesting realiseren. Deze paragraaf gaat in op het beleid van Dordrecht op het gebied van toekomstbestendige en duurzame onderwijshuisvesting. Huidige beleid toekomstbestendige en duurzame huisvesting Op dit moment hebben gemeente en schoolbesturen nog geen expliciet vastgelegd beleid voor wat betreft groene en duurzame huisvesting. Schoolbesturen zijn zich aan het oriënteren op de verduurzamingsopgave. De hoogte van de budgetten die de gemeente ter beschikking stelt voor investeringen in de onderwijshuisvesting zijn gericht op het voldoen aan de eisen uit het bouwbesluit. Dit betekent dat op dit moment geen hogere eisen aan schoolgebouwen worden gesteld dan dat ze moeten voldoen aan bouwbesluit voor wat betreft energiepresatie en ventilatie. Er zijn nog geen extra budgetten voor binnenklimaat of verduurzaming beschikbaar gesteld. De ambitie voor toekomstbestendige, groene en duurzame huisvesting: circulair bouwen waar mogelijk De ambitie voor toekomstbestendige en duurzame onderwijshuisvesting van schoolbesturen en gemeente voor het vo/vso is als volgt: Als een schoolgebouw in aanmerking komt voor vervangende nieuwbouw, wordt onderzocht of duurzame renovatie ook een optie is. -
Bij (vervangende) nieuwbouw dient het onderwijsgebouw Energieneutraal (ENG) te zijn, gasloos, klimaatbestendig en te voldoen aan Frisse Scholen Klasse B. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijkheden van vergroening van het schoolterrein.
-
Bij renovatie (in plaats van vervangende nieuwbouw) is ENG, gasloos, klimaatbestendigheid en Frisse Scholen Klasse B eveneens het streven. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijkheden van vergroening van het schoolterrein. Als deze ambities niet-haalbaar blijken, wordt gekeken naar wat wél haalbaar is. Renovaties worden dan tenminste BENG uitgevoerd.41 Waar de renovatie op onderdelen niet kan voldoen aan Klasse B, wordt deze in klasse C uitgevoerd.
-
Bij vervangende nieuwbouw wordt via een pilot onderzocht wat de benodigde extra investering is om circulair te bouwen.
-
De schoolbesturen gaan aan de slag met de Routekaart Duurzaamheid42 voor de gebouwen die nog niet in aanmerking komen voor vervangende nieuwbouw of daaraan gelijkwaardige renovatie. Dat betekent dat zij voor de overige schoolgebouwen een conditiemeting laten uitvoeren conform NEN 2767 met een daarbij horende meerjaren-onderhoudsplanning en dat de besturen voor elk gebouw een Energie Prestatie Advies (EPA) laten opstellen. Daarmee wordt inzichtelijk welke maatregelen en investeringen nodig zijn om te komen tot een ENGgebouw dat voor wat betreft ventilatie voldoet aan Frisse Scholen Klasse B. De Routekaart brengt in kaart welke besparingen op energiekosten mogelijk zijn en geeft daarmee ook voor de schoolbesturen aan welke mede-investeringen in het gebouw mogelijk zijn. Daardoor krijgen besturen en gemeente goed in beeld wat nodig is om via dit IHP en de Routekaart te komen tot een totaalplan voor het toekomstbestendig maken van het Dordtse scholenbestand. Op basis van de rapportages zal bij de actualisatie van het IHP een voorstel worden gedaan over de noodzakelijke bijdrage vanuit gemeente en schoolbesturen om aan de gestelde opgave te kunnen voldoen.
Discrepantie tussen ambities en middelen Er bestaan tegenstrijdigheden in het beleid van de Rijksoverheid ten aanzien van de bekostiging van onderwijshuisvesting. Deze paragraaf bespreekt de discrepantie. Wet- en Regelgeving De ambities van de Rijksoverheid sluiten niet aan bij de bestaande wet- en regelgeving. Bewindspersonen van OCW, maar ook van andere ministeries, spreken zich geregeld ambitieus uit over onderwijshuisvesting. Ze leggen daarbij een relatie tussen de kwaliteit van schoolgebouwen 41
42
BENG = Bijna Energie Neutraal Gebouw. Dit is de thans wettelijk voorgeschreven bouwwijze voor scholen. Hierin zijn de maximale energiebehoefte per m2 per jaar, het maximale fossiele energieverbruik per m2 en het minimale aandeel hernieuwbare energie voorgeschreven. ENG = Energie Neutraal Gebouw. Hierin is het gebouwgebonden energiegebruik (warmwater, verwarming, koeling, ventilatie, verlichting) op jaarbasis nul. Zie ook hoofdstuk 6. Zie https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/onderwerpen/routekaart-verduurzaming en: https://www.vo-raad.nl/nieuws/routekaart-voor-duurzame-gebouwenmet-goed-binnenklimaat
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
36
en de leerprestaties.43 De hoge ambities van de Rijksoverheid zijn echter niet uitgewerkt in wet- en regelgeving. In de wetgeving is wél opgenomen dat: een minimaal vloeroppervlak vereist is; scholen hun gebouwen behoorlijk moeten onderhouden; gemeenten voor onderwijshuisvesting een bekostigingsplafond moeten vaststellen dat redelijkerwijs kan voorzien in de huisvestingsbehoefte van scholen. Daarnaast moeten schoolgebouwen, net als alle andere gebouwen, voldoen aan de eisen in het Bouwbesluit en de Wet milieubeheer. Financiële middelen De ambities van de Rijksoverheid met betrekking tot duurzaamheid sluiten evenmin aan bij de regelgeving voor onderwijshuisvesting. Zoals in hoofdstuk 5 werd aangeven, is voor de implementatie van het Klimaatakkoord landelijk € 21 miljard nodig voor de huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. De overheid heeft echter de bekostiging voor onderwijshuisvesting aan gemeenten en schoolbesturen nog niet verhoogd. Verdeling verantwoordelijkheden onderwijshuisvesting Door het huidige stelsel van onderwijshuisvesting worden gemeenten en schoolbesturen niet gestimuleerd om gezamenlijk doelmatig te opereren. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor nieuwbouw. Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor onderhoud en exploitatie.
De Dordtse schoolbesturen hebben echter een grote bereidheid om met de gemeente te overleggen over de manier waarop de lumpsum-middelen als die voor onderhoud en installaties, ook kunnen worden aangewend voor de verduurzaming van de schoolgebouwen. De gemeente is op haar beurt bereid mee te denken over het aanvragen en inzetten van subsidies en wil de komende jaren ook structureel samenwerken op het gebied van deze gebouwelijke ontwikkelingen. Zowel gemeente als besturen onderkennen dat de ambities groter kunnen zijn dan de beschikbare middelen en dat er compromissen gesloten moeten worden. De bestaande discrepantie is door OCW onderkend. Men is bezig de wetgeving er op aan te passen. Op voorstel van de VNG, PO- en VO-raad gaat het ministerie drie onderling met elkaar samenhangende wetswijzigingen doorvoeren. Doel van dit voorstel is om meer duidelijkheid te scheppen voor scholen en gemeenten over de verantwoordelijkheid voor goede schoolgebouwen. Daarnaast dient de onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor renovatie opgeheven te worden. Het moet mogelijk worden dat gemeenten en scholen hun investeringen en exploitatieuitgaven beter op elkaar afstemmen en scholen en gemeenten moeten een beter meerjarig inzicht krijgen in de benodigde investeringen.
De voorstellen voor wetswijziging waarover consensus bestaat betreffen in ieder geval: Neem de voorziening renovatie op als juridisch alternatief voor vervangende nieuwbouw. Neem in de wet op dat gemeenten een meerjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP) vaststellen met een doorkijk van minimaal 16 jaar, waarvan de eerste vier jaar juridisch verplichtend zijn.
43
Algemene Rekenkamer (2016), Schoolgebouwen primair en voortgezet onderwijs: de praktijk gecheckt.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
37
Bouwopgave Uit de analyse van de gebouwelijke situatie van het voortgezet (speciaal) onderwijs van de gemeente Dordrecht volgt de volgende bouwopgave in het kader van dit Integraal Huisvestingsplan. 1) Prioriteiten IHP Insula College Halmaheiraplein
Nieuwbouw. Vervangende bouw op de sportvelden in de buurt en bouw van appartementen in het oude -monumentale- gebouw zou onderzocht kunnen worden. In het nieuwe gebouw wordt rekening gehouden met eigentijdse onderwijsvormen en andere uitgangspunten van dit IHP.
Insula College Koningstraat
Nieuwbouw. Het bijna vijftig jaar oude gebouw leent zich niet voor renovatie. In het nieuwe gebouw wordt rekening gehouden met de nieuwe inrichting van het mavo-onderwijs en met andere uitgangspunten van dit IHP.
Sted. Dalton College Overkampweg
Nieuwbouw of ingrijpende renovatie (voor 40 jaar). Het gebouw werd met semipermanente materialen gebouwd waardoor het zich niet leent voor renovatie. In het nieuwe gebouw wordt rekening gehouden met eigentijds onderwijs en met andere uitgangspunten van dit IHP.
Sted. Dalton College Kapteynweg
Nieuwbouw of ingrijpende renovatie (voor 40 jaar). In het nieuwe gebouw wordt rekening gehouden met de nieuwe vakken binnen het mavo- en havo-onderwijs.
Johan de Witt-Gymnasium
Renovatie (30 jaar). Op basis van een NEN2767-conditiemeting en een bijbehorende MOP44 wordt bepaald welke renovatiewerkzaamheden nodig zijn om het gebouw structureel voor het onderwijs te kunnen behouden. Daarbij geldt dat als urgent beoordeelde reparaties met prioriteit worden uitgevoerd en over de andere geadviseerde zaken bij de eerste actualisatie van dit IHP een besluit wordt genomen. Er wordt ook een EPA45 opgesteld waarbij duidelijk wordt wat nodig is qua duurzaamheid en hoe de investeringsverdeling zal zijn.
44 45
MOP=Meerjarig OnderhoudsPlan EPA= Energie Prestatie Advies
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
38
2) Overeenkomstig verordening vo Wartburg College - loc. Marnix
Uitbreiding. De uitbreiding vanwege de toename van leerlingen kan gezocht worden in het Leerpark waarbij gestreefd wordt naar een situatie met één herkenbare dislocatie, of door huisvesting elders van de praktijkschoolleerlingen, in het verlengde van de al langer geldende afspraken over gedeeltelijke doordecentralisering.
3) Overeenkomstig ‘Duurzame Stad’ van de Agenda Dordrecht 2030 Acties die de komende twee jaar worden uitgevoerd om de beleidsambities van Rijk en gemeente te kunnen uitvoeren: Verduurzaming
Alle schoolgebouwen van het voortgezet (speciaal) onderwijs van de gemeente worden conform de Routekaart gescand op noodzaak en mogelijkheden van verduurzaming. Dit is de verantwoordelijkheid van de besturen. Zie ook de paragraaf over ‘Toekomstbestendige en duurzame huisvesting.’ De adviesrapporten per school, de uitvoering, en de financiering zijn onderwerp van gesprek tussen schoolbesturen en gemeente.
4) Strategisch overleg dat de komende twee jaar gevoerd gaat worden a) Toekomst ISK b) Toekomst Leerpark c) Samenwerking met de Duurzaamheidsfabriek Ad a) Toekomst ISK Bij de bespreking van de toekomstige huisvesting van de Internationale Schakelklas worden zaken betrokken als flexibiliteit; multifunctionaliteit; medegebruik; regionale verantwoordelijkheid van Drechtsteden en van het Samenwerkingsverband en de functie die de wissellocatie Eulerlaan thans nog heeft. Ad b) Toekomst vmbo-scholen op Leerpark Bij de ontwikkeling van het Leerpark in de jaren 2003-2005 was de ambitie om daar, in een eigentijdse setting, 2.000 leerlingen van de kader- en basisberoepsgerichte leerwegen te huisvesten. Het Leerpark werd opgezet als een bijzonder interessante en kansrijke integratie van voorbereidend beroepsonderwijs, innovatief & technisch bedrijfsleven, dagrecreatie, en wonen.46 Inmiddels is duidelijk dat de ambitie niet is gehaald. In heel Nederland is met name het vmbo gekrompen. Die krimp zet zich de komende jaren voort.47 Voor de twee vmbo-scholen is de huisvesting te groot geworden. Het huidig aantal leerlingen is veel lager dan destijds werd verwacht (<800 in plaats van de geprognosticeerde 2.000 leerlingen voor de vmbo-scholen van SDL en Insula gezamenlijk). Ook het aantal mbo-studenten in het Leerpark neemt sterk af.
48 In de praktijk blijkt bovendien dat ouders het Leerpark in eerste instantie te grootschalig en te onrustig vinden. Door deze ontwikkelingen is er veel leegstand hetgeen uiteraard leidt tot exploitatieproblemen. Er wordt binnen twee jaar, dus vóór 1 februari 2026, door schoolbesturen een voorstel ontwikkeld voor de toekomst en de huisvesting van de twee vmbo-scholen (van SDL en Insula) die nu op het Leerpark zijn gevestigd. De IHP-partners spreken daarbij af dat de komende twee jaar gebruikt worden om in nauw overleg met de gebruikers van het Leerpark een plan op te stellen voor een toekomstbestendige beroepsopleidings-kolom in Dordrecht. Daarmee wordt aangesloten bij
46 47 48
Zie: https://www.duurzaamheidsfabriek.nl/; https://www.leerpark.nl/leerpark/het-leerpark/; Zie bijvoorbeeld: https://sectorrapportage.vo-raad.nl/leerlingendaling Voor het landelijk beeld, zie https://www.nieuwsbrievenminocw.nl/actueel/nieuws/2022/11/nieuwsbrief-mbo-november/sterke-afname-van-het-aantal-mbostudenten.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
39
de doelen van het Politiek Akkoord en de Agenda Dordrecht 2030. Een positief effect van de leegstand in het Leerpark is dat er voor de scholen die op een bepaald moment in een nieuwbouwtraject zitten en waarvan de oudbouw is gesloopt, zonder extra huisvestingskosten, tijdelijke huisvesting beschikbaar is. Een optimale volgorde van bouwprojecten zorgt ervoor dat het Leerpark als continue wissellocatie kan worden gebruikt, tot de vier nieuwbouwprojecten zijn voltooid. Ad c) Samenwerking met de Duurzaamheidsfabriek De Duurzaamheidsfabriek biedt volop mogelijkheden voor het onderwijs om innovatie en technologie toe te passen in het onderwijs. Bij de uitvoering van dit IHP wordt een project opgezet met de Duurzaamheidsfabriek, het netwerk van innovatieve bedrijven, specialisten en kennisinstituten dat samenwerkt in een pand van het Leerpark. Er is met de aanwezigheid van de Duurzaamheidsfabriek in de gemeente een unieke kans om een project in te richten dat in adviserende zin betrokken wordt bij de uitvoering van dit IHP. Daarbij kunnen ook onderwijsprojecten worden opgezet om de verhuizing van scholen te begeleiden en de betrokkenheid van de Dordtse leerlingen bij bouwzaken in hun eigen stad en duurzaamheidskwesties in het algemeen te vergroten. Het is dan ook een uitgelezen kans om projecten als dit, inpasbaar te maken in het curriculum van het onderwijs.
5) Op termijn Binnen de looptijd van dit IHP zal moeten worden nagegaan in hoeverre de verduurzaming van bestaande gebouwen en de realisatie van nieuwbouw of renovatie van de als prioriteit aangegeven gebouwen, hebben geleid tot een toekomstbestendig schoolgebouwenbestand in Dordrecht. Van de gebouwen die nu niet als prioritair zijn aangegeven, moet uiterlijk over twaalf jaar zijn bepaald of ze in de volgende cyclus voor nieuwbouw of ingrijpende renovatie in aanmerking komen. Van gebouwen als die van Het Tij en De Stroom moet die vraag vermoedelijk eerder worden gesteld. De gewenste functionele aanpassing van de inrichting van de Hans Petri Praktijkschool, gericht op het aanpassen van de manier van werken aan gewijzigde inzichten over praktijkonderwijs, is primair de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. Waar de verbouwingsplannen met verduurzaming en levensduur verlengende maatregelen samenhangen, kan overleg met de gemeente volgen zoals beschreven staat in paragraaf ‘Toekomstbestendige duurzame huisvesting.’
6) Volgorde bouwprojecten De vier nieuwbouwprojecten zullen elk heel specifieke voorbereidingstrajecten vergen. Daarom wordt ervoor gekozen om de bouwvoorbereidingen tegelijk te beginnen. De vordering van de verschillende voorbereidingstrajecten, de planologische complicaties, de beschikbaarheid van wissellocaties en de begrotingsbeslissingen van de gemeente bepalen dan uiteindelijk de bouwvolgorde. Over de aanpak van de tekortkomingen van de vorige renovatie en de uitbreiding ervan in het kader van de energietransitie, wordt al overleg gevoerd tussen de gemeente en het Johan de Wittgymnasium.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
40
Analyse van de kosten Rekening houdend met prijsontwikkelingen, bestaat er nu een investeringsbehoefte van ca. € 135 miljoen over de komende 16 jaar. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een investeringsopgave van ca € 17 miljoen in het kader van verduurzaming van het gehele vo/vsogebouwenbestand. Uitgaande van een globale spreiding van de investeringen over de jaren 20252032 (8 jaar), reguliere afschrijvingstermijnen van 40 jaar en een rekenrente van 3% betekent dit een kapitaallast die oploopt naar een maximum van circa € 7.800.000 in het jaar 2034. Bij een spreiding van de investeringen over 16 jaar wordt de kapitaallast maximaal € 7.300.000 in het jaar 2042. Hier staan uiteraard de jaarlijkse inkomsten tegenover die Dordrecht op basis van het aantal v(s)oleerlingen ontvangt uit het gemeentefonds. In 2023 bedroegen deze voor het voortgezet onderwijs ongeveer € 3 miljoen. De huidige kapitaallasten voor onderwijshuisvesting bedragen ongeveer € 3,5 miljoen.
Investeringen uitbreiding
meerkosten verduurzaming verduurzaming
leerlingen
ruimte beh.
vervangende
2032
2032
nieuwbouw
(okt. 2022) 1.179
m2 BVO 7.890
25.200.000
2.000.000
834
5.713
17.700.000
1.400.000
1.365
5.100.000
400.000
ENG/gasloos
ENG/gasloos
Frisse scholen
Frisse scholen
scholen
Straat
Insula College
Halmaheiraplein
Insula College
Koningstraat
Insula College (3x gymzaal / sporthal)
Koningstraat
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
825
5.838
18.100.000
1.500.000
Stedelijk Dalton Lyceum (ISK)
Eulerlaan
212
2.962
9.500.000
700.000
Stedelijk Dalton Lyceum (Oekraïense leerlingen)
Wielingenstraat
171
1.294
4.800.000
300.000
Stedelijk Dalton Lyceum
Kapteynweg
896
5.743
17.800.000
1.400.000
Stedelijk Dalton Lyceum (3x gymzaal / sporthal)
Kapteynweg
1.365
5.100.000
400.000
renovatie
ruimte tekort Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
859
1.863
6.100.000
600.000
BVO gebouw 1)
2) 3)
Johan de Witt-gymnasium (bouwdeel uit 1909)
Oranjepark
2.650
4.800.000
Johan de Witt-gymnasium (uitbreiding uit 2010)
Oranjepark
743
3.312
0
De Stroom (bouwdeel uit 1979)
Reeweg Zuid
856
De Stroom (uitbreiding uit 2008)
Reeweg Zuid
331
Het Tij
Groenedijk
1.662
Meerkosten inclusief schoolgebouw Verduurzamingsopgave overige vo/vso-gebouwen
11.173
5)
Tijdelijke huisvesting
6.000 Totaal
1) Johan de Witt: renovatie monument (bouwtechnisch, duurzaamheid) 3) Het Tij:
3.000.000 1.000.000
4)
2) De Stroom:
700.000
ventilatie op orde brengen, lokalen vergroten Totaal renovatie monument (funtioneel, bouwtechnisch, binnenklimaat, duurzaamheid)
17.000.000 6.000.000 110.300.000
6.100.000
8.700.000
24.800.000
700.000
104.300.000 151.000.000
4) Aanname gemeentelijke bijdrage verduurzaming. Daadwerkelijke bijdrage gemeente afhankelijk van de uitkomsten van de Routekaart verduurzaming (zie prioriteit 3, blz. 39) 5) Tijdelijk huisvesting: 1 school van 6.000 m2 gedurende 2 jaar
Tabel 15: investeringsbehoefte 2024-2039
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
41
Financiële uitgangspunten Bij de raming van de kosten werden de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd: -
Totale kosten
Bij de raming van de totale kosten is uitgegaan van de stichtingskosten (investeringskosten minus grondkosten). De in de tabellen weergegeven kosten zijn inclusief BTW en op het prijspeil van 2023.
-
Stichtingskosten
De stichtingskosten voor de nieuwbouw van scholen en gymzalen zijn niet berekend op basis van de normbedragen, maar op basis van de kengetallen in de tabel hieronder.
m2 BVO 1.000 2.000 3.000 6.000 gymzaal
3.200 vervangende nieuwbouw nieuwbouw €/m2 3.700 3.300 3.200 3.100 3.700
4.000 uitbreiding
€/m2 3.700 3.300
500 meerkosten (ENG/gasloos) Frisse scholen €/m2 300 300 250 250 300
1.800 renovatie (ENG/gasloos) Frisse scholen €/m2 1.800 1.800 1.500
800 renovatie beperkt €/m2
800 800
Tabel 16: kengetallen stichtingskosten.
De reden voor deze afwijking is gelegen in de recente uitzonderlijke en grote prijsstijgingen, die nog niet in de huidige normbedragen zijn verwerkt. -
Kosten renovatie
De kosten voor renovatie zijn afhankelijk van de benodigde ingrepen. Voor de renovatie het Johan de Witt en Het Tij is uitgegaan van een kengetal van € 1.800/m2. Voor de Stroom is uitgegaan van een lagere benodigde investering: € 800/m2, omdat de ingrepen (ventilatie op orde brengen) hier minder uitgebreid zijn.
-
Kosten verduurzaming vervangende nieuwbouw Het realiseren van energie-neutrale en gasloze scholen bij vervangende nieuwbouw of ingrijpende renovatie vraagt om een extra investering van € 8,7 miljoen. Hiermee kan de ambitie van gemeenten en schoolbesturen worden gerealiseerd om de schoolgebouwen energieneutraal te maken en daarmee bij te dragen aan het behalen van de klimaatdoelen.
-
Kosten verduurzaming bestaande gebouwen Schoolbesturen zullen de komende jaren via de Routekaart verduurzaming in beeld brengen wat de kosten zijn om de scholen te verduurzamen. Investeringen die binnen 5-10 jaar kunnen worden terugverdiend zijn daarbij in principe voor rekening van de schoolbesturen. Om het gebouwenbestand van de vo-scholen in Dordrecht te laten voldoen aan de klimaatambities voor 2050 zijn echter aanvullende investeringen nodig. Deze extra investeringen zijn vooralsnog geraamd op € 24,8 miljoen. Daarmee worden de scholen voorzien van goede isolatie, ventilatie, zonnepanelen en een gasloze verwarming met bijbehorende bekabeling.
-
Sloopkosten
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
De sloopkosten zijn buiten beschouwing gelaten, omdat nog geen keuze is gemaakt voor de locaties van de nieuwbouw. De nieuwbouw kan op dezelfde locatie plaatsvinden, maar er kan ook worden gekozen voor een andere locatie. In dat geval zijn sloopkosten niet van toepassing.
42
-
Tijdelijke huisvesting
Kosten voor vervangende, tijdelijke huisvesting gedurende vervangende nieuwbouw, renovatie of uitbreiding zijn beperkt meegenomen. We gaan er vooralsnog vanuit dat een groot deel van de tijdelijke huisvesting kan geschieden op het Leerpark. Als richtlijn voor de huur van noodlokalen kan worden uitgegaan van €150 per m2 per jaar (inclusief BTW). De plaatsingskosten bedragen circa €150/m2.
-
Ruimtebehoefte
Voor nieuwbouw van scholen is uitgegaan van de ruimtebehoefte die benodigd is in het jaar 2032. In de berekening van ruimtebehoefte zijn de VAVO-leerlingen ook meegenomen. Bij de uitwerking van de bouwopgaven moet per school beoordeeld worden of er in de school ruimte nodig is voor leerlingen die in de statistiek een VAVO-traject volgden.
-
Grondopbrengsten
Mogelijke grondopbrengsten zijn afhankelijk van het grondbeleid van de gemeente Dordrecht. Opbrengsten van af te stoten locaties kunnen niet worden ingezet als kostenverlichting, maar vallen terug in de algemene middelen van de gemeente.
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
43
BIJLAGEN Bijlage I – Leerlingenprognose teldatum prognose (inclusief VAVO) 2023 2024 2025 2026 2027
Leerlingen prognose VO-scholen
2028
2029
2030
2031
2032
2042
BRIN
School
Straat
00PG-04
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
872
881
887
887
891
885
878
870
864
859
884
02CI
Insula College
Halmaheiraplein
1.168
1.190
1.200
1.203
1.222
1.220
1.212
1.200
1.189
1.179
1.153
02CI-01
Insula College
Leerparkprom. 400
355
342
347
348
355
353
349
344
340
336
332
02CI-02
Insula College
Koningstraat
773
842
852
854
869
867
860
851
842
834
814
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
724
766
770
769
776
772
765
756
749
743
745
24PY
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
830
831
840
843
856
855
848
840
832
825
810
24PY-02
Stedelijk Dalton Lyceum
Leerparkprom. 300
398
344
350
351
359
357
353
348
343
339
336
24PY-05
Kapteynweg
939
907
919
922
940
936
927
915
905
896
885
27VF
Stedelijk Dalton Lyceum Hans Petri Praktijkschool
Anna van Saksenstraat
223
217
221
222
227
225
223
219
217
214
212
24PY-08
Yuverta
Chico Mendesring
627
718
724
725
737
735
729
722
715
708
699
Subtotaal
okt. 2022
6.909
7.038 7.110 7.124 7.232 7.205 7.144 7.065 6.996 6.933 6.870
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
219
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Wielingenstraat
177
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
PM
7.305
Totaal
7.038 7.110 7.124 7.232 7.205 7.144 7.065 6.996 6.933 6.870 2%
3%
3%
5%
4%
3%
2%
1%
0%
-1%
teldatum prognose 2023 2024 2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2042
11
11
11
11
10
10
10
10
212
Leerlingen Prognose VSO-scholen BRIN
School
Straat
00KK
De Kiem VSO
Reeweg Zuid
00RK
De Stroom
Reeweg Zuid
83
82
83
83
84
83
82
82
81
80
80
01UC-08
De Drechtster
H.v.Gijnweg/Atmosfeerstr.
190
182
184
184
186
185
182
180
178
176
177
01UC-09
Het Tij
Groenedijk
Totaal VSO
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
okt. 2022 8
11
11
156
165
166
166
167
166
165
163
162
160
163
437
440
444
444
448
445
440
435
431
426
430
1%
2%
2%
3%
2%
1%
0%
-1%
-3%
44
Bijlage II – Schoolgebouwen, oppervlakte en bouwjaar BRI N
V O - School
St ra a t
bouw j aar
BV O onde rw ij s
00PG-04
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
2005
5.802
5.802
02CI
Insula College
Halmaheiraplein
1957
6.473
6.473
02CI-01
Insula College
Leerparkprom. 400
2007
4.718
02CI-02
Insula College
Koningstraat
1975
5.786
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
1909
2.650
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
2010
3.312
24PY
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
1988/2002
6.037
6.037
24PY-02
Stedelijk Dalton Lyceum
Leerparkprom. 300
2007
7.185
7.185
24PY-05
Stedelijk Dalton Lyceum
Kapteynweg
1981
7.091
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
1981
3.300
3.300
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Wielingenstraat
1.386
1.386
27VF
Hans Petri Praktijkschool
Anna van Saksenstraat
2004
Tot a a l
BV O gy m za a l
BV O t ot a a l
4.718 830
6.616 2.650
640
697
3.381
3.952
7.788
3.381
5 7 .1 2 1
2 .1 6 7 BV O gy m za a l
5 9 .2 8 8
BRI N
V SO - School
St ra a t
bouw j aar
BV O onde rw ij s
00RK
Kiem
De Sitterstraat 9
2013
5.322
5.322
00RK
De Stroom
Reeweg Zuid
1979
837
837
00RK
De Stroom
Reeweg Zuid
1997
00RK
De Stroom
Reeweg Zuid
2000
415
415
01UC
Drechtster College
Hugo van Gijnweg
1966
1.154
1.154
01UC-08
Drechtster College
Atmosfeerstraat 32
1971
1.306
1.306
01UC
Het Tij
Groenedijk
1918
1.662
1.662
Tot a a l
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
232
1 0 .6 9 6
232
BV O t ot a a l
232
1 0 .9 2 8
45
Bijlage III – Schoolgebouwen, onderhoudskosten m2 BRI N
V O Schole n
Ge bouw
Bouw j a a r
BV O (ond+gym) m
2
€ (totaal)
€/m2/jr.
O nde rhoud
O nde rhoud
€ (10 jr. totaal)
€/m2/jr.
00PG-04
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
2005
5.802
604.914
02CI
Insula College
Halmaheiraplein
1957
6.473
geen actuele gegevens
02CI-01
Insula College
Leerparkprom. 400
2007
4.718
1.851.959
02CI-02
Insula College
Koningstraat
1975
6.616
geen actuele gegevens
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
1909/2010
6.602
1.014.589
15
24PY
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
1988/2002
6.037
1.110.553
23
24PY-02
Stedelijk Dalton Lyceum
Leerparkprom. 300
2007
7.185
2.642.006
37
24PY-05
Stedelijk Dalton Lyceum
Kapteynweg
1981
7.788
1.274.873
20
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
1981
3.300
1.851.959
56
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Wielingenstraat
27VF
Hans Petri Praktijkschool
Anna van Saksenstraat
V SO Schole n
Ge bouw
2004
Bouw j a a r
3.381
SPON Kiem VSO
De Sitterstraat 9
00RK
SPON De Stroom
Reeweg Zuid
01UC-08
Yulius Drechtster College
01UC-08 01UC-09
39
1 0 .3 5 0 .8 5 3
MOP = 8 jr.
m2
€ (totaal)
€/m2/jr.
O nde rhoud
O nde rhoud
€ (10 jr. totaal)
€/m2/jr.
BV O 2
204
2013
5.322
76.823
14
1979/2000
1.484
49.186
33
Hugo van Gijnweg
1966
1.154
nvt (nieuwbw)
nvt (nieuwbw)
Yulius Drechtster College
Atmosfeerstraat 32
1971
1.306
nvt (nieuwbw)
nvt (nieuwbw)
Onderwijs Het Tij
Groenedijk
1918
1.662
425.491
26
1 0 .9 2 8
5 5 1 .5 0 0
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
MOP = 8 jr.
geen actuele gegevens
5 9 .2 8 8
(ond+gym) m 00RK
MOP = 8 jr.
1.386
Tot a a l
BRI N
13
46
Bijlage IV – Schoolgebouwen, kosten energie BRIN
VO Scholen
Adres
Bouwjaar
BVO
Gas+Elektr
Gas+Elektr
Gas
Elektra
2
€
€ / m2
€
€
m 00PG-04
Wartburg, loc. Marnix
Prof. Waterinklaan
2005
5.802
42.173
7
20.867
21.306
02CI
Insula College
Halmaheiraplein
1957
6.473
110.163
17
96.869
13.294
02CI-01
Insula College
Leerparkprom. 400
2007
4.718
76.965
16
46.099
30.866
02CI-02
Insula College
Koningstraat
1975
6.616
74.214
11
56.029
18.185
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
Oranjepark
1909/2010
6.602
155.157
24
113.651
41.506
24PY
Stedelijk Dalton Lyceum
Overkampweg
1988/2002
6.037
290.873
48
54.324
236.549
24PY-02
Stedelijk Dalton Lyceum
Leerparkprom. 300
2007
7.185
353.656
49
81.646
272.010
24PY-05
Stedelijk Dalton Lyceum
Kapteynweg
1981
7.788
304.346
39
51.206
253.140
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Eulerlaan
1981
3.300
133.198
40
24PY-08
Stedelijk Dalton Lyceum
Wielingenstraat
1.386
27.164
20
27VF
Hans Petri Praktijkschool
A. van Saksenstraat
3.381
43.519
13
59.288
1.540.746
2004
Totaal *)
Energiekosten Wartburg, loc. Marnix = Exclusief opbrengsten zonnepanelen
**)
Leerpark heeft een warmtepomp
BRIN
VSO Scholen
Adres
Bouwjaar
BVO
SPON - Kiem VSO
De Sitterstraat 9
00RK
SPON - De Stroom
Reeweg Zuid
01UC-08
Yulius - Drechtster College
01UC-08
Yulius - Drechtster College
01UC-09
Yulius - Het Tij
***)
27.164 28.900
14.619
320.374
761.699
Gas+Elektr
Gas+Elektr
Gas
Elektra
€
€ / m2
€
€
2
(ond+gym) m 00RK
133.198
2013
5.322
21.766
4
15.039
6.727
1979/2000
1.484
42.814
29
38.631
4.183
Hugo van Gijnweg
1966
1.154
18.943
16
11.153
7.790
Atmosfeerstraat 32
1971
1.306
20.737
16
13.958
6.779
Groenedijk
1918
1.662
26.334
16
17.468
8.866
10.928 Energiekosten Kiem / De Stroom obv kengetallen: € 0,25/m3 gas / € 0,10/kWh
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
47
Bijlage V – Gymnastiekuren – behoefte en gebruik Gymnastiek
2023
genormeerde
(okt. 2022)
behoefte
eigen gymzaal
Sport+
BRIN
VO Scholen
00PG
Wartburg, loc. Marnix
872
97
-
106
02CI
Insula College
1.852
202
120
42
20KZ
Johan de Witt-gymnasium
724
56
40
24PY
Stedelijk Dalton Lyceum Hans Petri Praktijkschool
7.297
239
120
223
44
28
Totaal
8.244
638
(klokuren/wk)
27VF
Sport Boulevard Niewe Noord-
Totaal
polderweg (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) 6,5
113 120 100
282 140
21,5
40
249
308
215
28
40
811
Capaciteit/wk
308
280
80
120
120
120
leerl. aant. 2023
genormeerde behoefte
gebruik eigen gymzaal
gebruik Atmosfeerstr.
gebruik Waterinkln.
gebruik Nolensweg
gebruik Spirea
gebruik Totaal
(klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk) (klokuren/wk)
28
BRIN
VSO Scholen
(okt. 2022)
(klokuren/wk)
00KK
SPON - Kiem VSO
8
2
-
00RK
SPON - De Stroom
83
20
40
01UC-08
Yulius - Drechtster College Yulius - Het Tij
190
41
156
34
Totaal
437
97
40
24
Capaciteit/wk
40
40
01UC-09
Reeweghal
67
Capaciteit/wk gymnastiek Gymnastiek
Waterinkln.
Capaciteit/wk
-
-
-
-
1.028
0 40
23,75
13
8
45
33
13
8
117
80
40
40
240
32,5
33
*) Aanname VSO: groepsgrootte van 3 bij leerlingen met categorie 2 en 3 Insula - eigen gyzmaal (Koningstraat)
3x gymzaal
SDL - eigen gymzaal (Kapteynweg)
3x gymzaal
De Stroom VSO - eigen gymzaal (Reeweg Zuid)
1x gmzaal
Sporthal Sport+ (Leerpark)
4 gymzalen (12x21) + 2 spelzalen (28x22) = 8 zalen / 1x gymzaal niet-beschikbaar voor VO-onderwijs
Spelzaal Waterinklaan
sportzaal (22x28) / in 2-en te splitsen
Reeweghal (Halmaheiraplein)
sporthal
Sport Boulevard (F. Blankers-Koenweg) Korfbalhallen CKV Oranje Wit (Nieuwe Noordpolderweg 5)
sporthal
Dordrecht IHP-vo/vso 12 februari 2024
sporthal
48