Horecanota Dordrecht - ruimte voor ontwikkeling.pdf
Tekst van het document
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
13 Gemeente Dordrecht. Bestemmingsplan Amstelwijck 2020) geconsolideerd 2021.
6.3.4 Maatwerkafweging nieuwe horeca
32
VISIE
6.4 Overige horeca en beleidsthema’s In deze paragraaf geven we visie op overige vormen van horeca en op enkele beleidsthema’s.
6.4.1 Overige vormen van horeca Navolgend geven we visie op een overige vormen van horeca: • Blurring: een trend die zich de afgelopen jaren steeds meer voordoet is branchevervaging/blurring (zie kader). De gemeente Dordrecht ziet deze trend ook en staat open voor vernieuwende concepten. De Alcoholwet staat momenteel geen menging toe van detailhandel met horeca waar alcohol geschonken wordt. Dit in het kader van gezondheid en openbare orde. In een aantal gemeenten wordt, onder voorwaarden, licht alcoholische dranken gedoogd. Gemeente Dordrecht staat open voor blurring, dus om mengvormen winkel/horeca toe te staan, mits er geen alcohol geschonken wordt. Het gaat om situaties waarbij de traditionele scheidslijn niet goed meer aansluit bij de manier waarop het publiek tegenwoordig graag winkelt en uitgaat.
16 Enkele willekeurige voorbeelden: een kok van een restaurant mag zijn eigen boek, of bijvoorbeeld producten die hij in zijn zaak gebruikt niet verkopen in zijn zaak. Ook het verstrekken van alcohol in bijvoorbeeld een luxe schoenenzaak is niet toegestaan.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Wat is blurring? Blurring is het mengen van horeca en detailhandel. Het idee daarachter is dat door het verruimen van regels op dit terrein ondernemers meer ruimte wordt geboden om te ondernemen. Dit zogenaamde ‘blurren’ leidt in de praktijk tot vernieuwende concepten maar ook tot discussie. Deze discussie begint bij het feit dat mengen van alcohol en detailhandel wettelijk gezien niet mag. De huidige wetgeving op dit gebied (in de Alcoholwet) is opgezet om alcoholmisbruik tegen te gaan. Daarom zijn de mogelijkheden om alcohol te schenken beperkt en met veel regels omgeven. Daarnaast is het in deze wet aan alcoholverstrekkers (horeca) verboden om aan detailhandel te doen.16
33
VISIE
• Ondergeschikte horeca: gemeente kan onder bepaalde voorwaarden ondergeschikte horeca toestaan (zie bijlage 3: beleidskaders).
• De schaalvergroting in de horeca zet door. Uitbreiding van bestaande
horeca is mogelijk, mits passend in de ruimtelijke toetsingskaders (zie ook paragraaf 6.3).
6.4.2 Omgang fastfoodhoreca In Nederland en ook in Dordrecht neemt het aantal fastservice horecazaken toe. Oftewel: horeca gericht op snelheid. Binnen de fastservice neemt fastfoodhoreca een grote rol in (snackbar, burgerrestaurant, etc.). Fastfoodzaken hebben vaak een andere impact op de omgeving dan reguliere horeca. Denk aan de ruimtelijke uitstraling, bezoekpieken, openingstijden, geur, geluid, etc. Vanwege die ruimtelijke impact is een verdere grote groei van het aantal fastfoodzaken in de Dordtse binnenstad maar ook in sommige wijken buurtwinkelcentra onwenselijk. Gemeente is daarom terughoudend om medewerking te verlenen voor nieuwe fastfoodconcepten.
6.4.3 Terrassenbeleid
6.4.4 Verruiming openingstijden horeca Uit de participatie kwam naar voren dat het Dordtse nachtleven niet echt bruist en dat een versterking wenselijk is. Een deel van de Dordtse horeca/ gasten wil graag ruimere openingstijden. We verruimen daarom het aantal incidentele ‘verlaatjes’ van 5 naar 12 keer per jaar. Met deze ontheffing van sluitingstijden kan de horeca een verzoek doen om later te sluiten dan toegestaan De regeling geldt in horecaconcentratiegebieden en locaties met een horeca 2-bestemming en geldt niet voor paracommerciële horeca19. Buiten de horecaconcentratiegebieden blijft het aantal ‘verlaatjes’ 5 keer per jaar. Ook blijft er de mogelijkheid om een permanente ontheffing voor de openingstijden aan te vragen. Verder verkennen we de mogelijkheden om op donderdag de reguliere sluitingstijd te verruimen, uitsluitend in de horecaconcentratiegebieden. Dit is een wens die o.a. door KHN is geuit. Het nachtleven krijgt met deze regelingen een impuls, op de plek waar horeca geconcentreerd is. Naast oudjaarsnacht is er ook op Koningsnacht en tijdens een groot Dordts evenement zoals Big Rivers een collectieve ontheffingsregeling sluitingstijden oftewel: een kennisgeving incidentele festiviteiten. Dit houdt in dat tijdens deze activiteiten afwijkende geluidsnormen gelden.
17 Dit concept beleid is ter inzage gelegd. Daarop zijn zienswijzen ingediend. Besluitvorming is aangehouden tot de vaststelling van de horecanota. 18 Met uitzondering van de in vergunning opgenomen eventuele afwijkingen. 19 Voor paracommerciële horeca gelden wel uitzonderingen. 20 Wel gelden er uitzonderingen.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Het gebruik van terrassen neemt toe. De klimaatverandering heeft hier ook invloed op. Een levendige (binnen-) stad beschikt over kwalitatief sterke terrassen. Terrassen zijn van groot economisch belang voor ondernemers. Daarnaast dragen goede terrassen bij aan de levendigheid van de stad. Terrassen staan veelal in de openbare ruimte, op gemeentelijke grond en hebben in diverse opzichten impact op de omgeving Tijdens evenementen is die openbare ruimte nodig voor andere functies en moeten terrassen tijdelijk wijken. In algemene zin zet voorliggende nota in op een versterking van het terrasaanbod in Dordrecht. Dat gaat zowel over de omvang, maar ook over de kwaliteit/uitstraling. Bij een aantal terrassen in Dordrecht kan de uitstraling namelijk aantrekkelijker. Dat vraag om goede regulering. Waar mogelijk dienen terrasmogelijkheden benut te worden, conform de Binnenstadsvisie. In 2022, voor de aanvang van dit visietraject, is er een nieuw concept-terrassenbeleid opgesteld 17 dat nog niet is vastgesteld. In het terrassenbeleid worden ook trema’s als schaarse vergunningen e.d. geregeld. De openingstijden van het
terras zijn gelijk aan de openingstijden voor horecagelegenheden18 (zie volgende paragraaf).
34
VISIE
6.4.5 Paracommerciële horeca Paracommerciële horeca is een horecavoorziening bij een niet-commerciële instelling (denk aan stichtingen en verenigingen) die zich in de eerste plaats richt op andere activiteiten, zoals sport, educatie, cultuur, religie, et cetera. Horeca is daar een nevenactiviteit. De horeca-activiteiten zijn zeer verschillend van omvang, kwaliteit en toegankelijkheid. Paracommercie vormt vaak een dilemma. Aan de ene kant zorgt het voor reuring in leefbaarheid in wijken en dorpen. Aan de andere kant is er een ongelijk speelveld dat de (wettelijke) beperking met betrekking tot het schenken van alcohol rechtvaardigt. De regels voor paracommerciele instellingen moet een gemeente in een verordening zetten. In Dordrecht staan die regels in de Alcoholverordening. Onze huidige Alcoholverordening is door de raad vastgesteld op 10 oktober 2023. Paracommerciële instellingen kunnen geen ontheffing van sluitingstijden aanvragen 20 . De gemeente wenst geen oneerlijke concurrentie en heeft een handhavende taak hierin.
6.4.6 Geluidsregeling
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Sommige horecaondernemers wensen incidenteel om meer geluid te produceren. Parralel aan de ‘verlaatjes’ kan de horeca ‘geluidjes’ aanvragen. Binnen de horecaconcentratiegebieden verruimen we het aantal aanvragen per jaar van 4 naar 12. Buiten de horecaconcentratiegebieden verruimen we het aantal ‘geluidjes’ van 4 naar 5 maal per jaar.
35
Strategie en uitvoering
7
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
36
7.1 Nadere uitwerking van beleidskeuzes en thema’s Voorliggend horecabeleid bepaalt op hoofdlijn welke horeca zich vestigt op welke plek. De visie in het voorgaande hoofdstuk is de leidraad. Om die visie te realiseren is op verschillende thema’s strategie en uitvoering nodig. We gaan hier kort op in.
Een horecabedrijf met als hoofddoel verstrekken van bereide kleine etenswaren, al dan niet voor consumptie ter plaatse, bezorg/halen, welke snel bereid worden en waar afname veelal ook later op de avond plaats kan vinden met hoge bezoekfrequentie en bijbehorende verkeers-/publiek aantrekkende werking zoals een snackbar, shoarma- of kebabzaak, grillroom en fastfoodrestaurants. Dordtse nachtleven Uit de participatie kwam naar voren dat het Dordtse nachtleven niet echt bruist en dat een versterking wenselijk is. In Dordrecht is de echte nachthoreca niet geclusterd, maar ligt verspreid in de binnenstad. Het Dolhuis, de Kazerne en Merz vormen tezamen een groot deel van de Dordtse nachthoreca. Het gebrek aan clustering is één van de verklaringen waarom het nachtleven niet echt leeft. Inzet: we gaan met verschillende partijen aan tafel om te verkennen wat nog meer nodig is om het Dordtse nachtleven te stimuleren. Versterking van de gebiedsprofielen Parallel aan voorliggende horecanota zijn gebiedsprofielen voor de Dordtse binnenstad opgesteld. Daarin wordt eveneens ingegaan op kansrijke horeca per deelgebied. De volgende stap is om die gebiedsprofielen in te vullen met de juiste type horeca. Daarin ligt een rol voor zowel marktpartijen
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Planologische kaders horeca binnenstad Horeca (categorie 1 en 2) is nu enkel voorzien in de horecaconcentratiegebieden. Dat houden we zo en is gangbaar. Horeca is niet planologisch vrij toegestaan in de Dordtse binnenstad. Zowel binnen als buiten de horecagebieden geldt voor nieuwe horecagebieden (veelal) dat zij een omgevingsvergunning moet aanvragen, ook bij wisselingen van oude horeca naar nieuwe horeca. Ook dat houden we zo. Het ruimtelijke voordeel hiervan is dat gemeente continu blijft toetsen waar het om gaat (algemene beleidsdoelen en voorkomen omgevingseffecten). Een nadeel kan zijn dat de marktpartijen weinig beweegruimte/rechtszekerheid hebben. Immers bij vernieuwing van concept is een vergunningswijziging nodig. Dat kost tijd en geld. Dit kan een remmend effect hebben op de groei van de horeca. Mogelijk dat ‘locatiezoekers’ voor nieuwe horeca die niet aan Dordrecht gebonden zijn/voelen (bijvoorbeeld landelijke ketens), eerder in een andere stad zich vestigen omdat het in Dordrecht ‘omslachtiger’ is. Inzet: we onderzoeken, met behoud van huidig planologisch kader, of er nog drempelverlagende aanpassingen mogelijk zijn in proces, aanvragen en/of tarieven.
Terughoudend omgaan met nieuwe fastfood Gemeente is terughoudend om medewerking te verlenen voor nieuwe fastfood concepten. Bij een algehele herziening van het bestemmingsplan (straks omgevingsplan) kan gemeente ervoor kiezen om de horecacategorisering aan te passen, zodat fastfoodhoreca een eigen regeling krijgt. Gelet op het huidig planologisch stelsel, is het de vraag of dit ook noodzakelijk is. Wellicht volstaat navolgende aanduiding. Deze regeling kan, indien gewenst, ook gelden voor horeca bezorg/ en afhaalconcepten. Deze behoren immers onder de Dordtse definiëring van horeca. Inzet: we onderzoeken de invoering van een fastfoodcategorie in het bestemmingsplan/omgevingsplan. Navolgende omschrijving kan daarbij toegepast worden.
STR ATEGIE EN UIT VOERING
Dit hoofdstuk beschrijft welke instrumenten nodig zijn om de visie uit het voorgaande hoofdstuk te realiseren.
37
•
• •
•
vastgesteld in de gemeente Dordrecht. (Landelijke) Reuring over dit instrument met betrekking tot privacywetgeving bemoeilijkt het inzetten van CHO. Er is een nieuw model protocol via KHN beschikbaar, dat voldoet aan de privacywetgeving. De sector heeft de lead hierin maar er lijkt op dit moment weinig draagvlak bij de ondernemers, daar er ook geen/nauwelijks behoefte c.q. noodzaak is aan een CHO. Goede handhaving van beleidskeuzen is nodig om de beleidsdoelstellingen te realiseren. Onder handhaving wordt verstaan: het geheel van activiteiten dat gericht is op de naleving van regels. Regels worden op verschillende manieren vastgelegd, zoals in landelijk geldende wetgeving, lokale regelgeving in de vorm van verordeningen en bestemmingsplannen en inrichtings-/persoonsgebonden regels in de vorm van een beschikking/ vergunning. De horecaondernemers zien graag strengere handhaving op paracommercie. Periodieke toetsing van visie en beleid. Evalueer minimaal 1 keer per 5-8 jaar of de visie en beleid nog actueel zijn. Evalueer jaarlijks of beoogde doelen en uitvoeringsprogramma op schema liggen. Serviceverlening. Horecaondernemers hebben met veel (lokale en landelijke) regelgeving van doen en hoge administratieve lasten. Regelgeving die bovendien soms ook tegenstrijdig is.
Door het vereenvoudigen van processen en formulieren, het instellen van ‘1 loketfunctie’, waar mogelijk vergunningen om te zetten in meldingen, meerjarige vergunningen of voor onbepaalde tijd, etc. wordt het voor ondernemers én voor de gemeente stukken eenvoudiger, vaak sneller, efficiënter en goedkoper. Zeker bij nieuwe regelgeving: regel wat moet, laat vrij waar het kan. Inrichting openbare ruimte, gevelbeeld en welstand. Horecabezoek is een recreatieve activiteit, waarbij het ‘decor’ binnen en buiten de zaak de aantrekkelijkheid bepaalt. De openbare ruimte moet in elk geval schoon, heel en veilig zijn, maar ook een attractief en verzorgd gevelbeeld en omgeving versterken de verblijfskwaliteit.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Overige beleidsthema’s Hierna volgen nog enkele beleidsthema’s en afwegingen die van belang zijn voor de Dordtse horecanota. Sommige zaken moeten ‘gewoon op orde zijn’. • Structureel (operationeel) overleg horeca en Gemeente Dordrecht: Een structureel bestuurlijk overleg – KHN Afdeling Drechtsteden (2x per jaar, waarvan 1 keer koppelen aan jaarlijks Breed Horecaoverleg tussen gemeente (burgemeester en wethouder) met horecaondernemers). Daarnaast frequent(-er) ambtelijk overleg over horeca en aanverwante thema’s met de sector. • Openbare orde, veiligheid, integriteitstoetsen en handhaving. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt. Zichtbare preventie (politie, preventief fouilleren, portiers, gastheren aan de deur, camera’s) en een open communicatie tussen overheid/politie, bedrijven en omwonenden zijn essentieel. Dit betreft zowel het locatiebeleid voor nieuwe horeca (de functie moet zich verdragen met de belangen van de openbare orde) als het toegangsbeleid voor horecazaken (met inzet gecertificeerde portiers) en de veiligheidsbeleving en -handhaving ‘op straat’. Zeker ’s avonds en ‘s nachts. Bij integriteitsonderzoeken gaat het om het inzetten van de Wet Bibob ter voorkoming dat de overheid vergunningen verleent waarmee criminele activiteiten (ondermijning) geholpen worden. De gemeente Dordrecht heeft het Bibob beleid geactualiseerd (10 november 2020). Bij aanvragen van o.a.
een Alcoholwetvergunning /horeca exploitatievergunning worden de aanvrager en leidinggevenden getoetst. Daaruit kan een volledige toets volgen.
• Protocol collectieve horecaontzegging CHO. In 2017 is een protocol
STR ATEGIE EN UIT VOERING
(horeca, investeerders en bedrijfsmakelaars) maar ook vanuit gemeente (accountmanagement). Ook moet de focus van gemeente zijn om nieuwe horeca vooral in de aangewezen horecagebieden te faciliteren en daarbuiten te weren. Zo komen de gebiedsprofielen het best tot zijn recht en ook wordt overlast op de omgeving geminimaliseerd. Inzet: we stimuleren initiatiefnemers om zich op de plek te vestigen die aansluit bij de gebiedsprofielen.
38
Dit vraagt om het proactief aanpassen van bestemmingsplannen/ omgevingsplannen. Een concrete vervolgstap is het doorvoeren van de gewijzigde beschrijving van de horeca-categorieën in het bronbestand. Te weten nieuwe omgevingsplannen. Daarnaast is ook sprake van reactief toetsen van bestemmingsplannen/omgevingsplannen op basis van horecaplannen. Dit hangt samen met het continu monitoren van de horecastructuur (vooral de binnenstad) en het actualiseren en evalueren van de beleidskaders. Hoe staat de horecastructuur ervoor, zijn de doelen nog actueel, spelen er nieuwe ontwikkelingen? Voorliggend horecabeleid voorziet in het voorgaande en is onder andere een evaluatie en actualisatie van het voorgaande. Daarnaast is handhaving nodig om te borgen dat de beleidslijnen uit voorliggend horecabeleid worden nageleefd. Naast het bestemmingsplan/omgevingsplan zelf als kader stellend instrument, is vooral de toets aan de Ladder relevant (zie paragraaf 7.4).
Uitvoeringscyclus
STR ATEGIE EN UIT VOERING
7.2 Wisselwerking horecabeleid en bestemmingsplannen/omgevingsplannen
Juridisch
7.3 Beleid is niet in beton gegoten Praktisch
Figuur 4: Uitvoeringscyclus in beeld
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Visie en beleid wordt doorgaans vastgesteld voor de lange termijn. Dit is ook goed, omdat behoefte is aan de stip op de horizon. Investeringen worden immers gedaan voor de langere termijn. De toekomst in de detailhandel en horeca (incl. overnachtingsmarkt) is echter onzeker. Hierdoor is het nodig om als gemeentelijke organisatie het vermogen te hebben om adequaat te kunnen schakelen. Kortom, meer flexibiliteit in beleid en uitvoering. Dit betekent het volgende. • De ‘geest’ van de visie is belangrijker dan de ‘letter’. Initiatieven dienen integraal en zorgvuldig te worden afgewogen. Dit betekent op de eerste plaats kijken waar kansen en mogelijkheden zijn in plaats van beperkingen.
39
• Een gezamenlijke verantwoording voor het gebruik van de openbare ruimte
7.4 Actievere rol van de gemeente
7.5 Juridische kaders
De huidige tijd kent grote opgaven voor de horeca. Dit vraagt om snelheid, souplesse, monitoring én een actievere rol vanuit de overheid. Dit vraagt om een andere, meer actieve rol van de overheid en voortzetting van het huidige ruimtelijk-economische programma.
Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen in het algemeen en horeca in het bijzonder wordt steeds meer waarde gehecht aan duurzaam ruimtegebruik en het voorkomen van substantiële leegstand. Essentieel hierbij is het toepassen van de Ladder voor duurzame verstedelijking en de Dienstenrichtlijn (zie kader).
met bedrijvenverenigingen en belangenorganisaties in Dordrecht. Ook na vaststelling van deze visie is structureel overleg tussen gemeente en marktpartijen raadzaam. • Jaarlijks vindt in samenspraak tussen de gemeente en marktpartijen een evaluatie plaats van zowel de inhoud als het proces van het beleid. In goede samenwerking wordt bekeken waar nieuwe accenten of aanscherpingen nodig zijn in de uitvoering, om actuele opgaven of trends te faciliteren.
is essentieel. Denk aan een gezamenlijk plan voor inrichting van straten/ pleinen. • In de uitvoering en plantoetsing dient aandacht te zijn voor kleine ondernemers/lokaal ondernemerschap en bijzondere concepten. Aanvragen vanuit deze partijen vraagt vaak om meer maatwerk. • Jaarlijkse monitoring en evaluatie is noodzakelijk om op basis van feiten en casussen tijdig te kunnen bijsturen.
Toelichting Ladder voor duurzame verstedelijking De ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ (art. 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening) is een wettelijk verplicht motiveringsinstrument dat doorlopen moet worden voor iedere ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’. Het tweede lid van art. 3.1.6. luidt als volgt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.”
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Om voorliggend visie te bereiken is samenwerking essentieel. Beleid maken is één ding, maar dat betekent niet dat deze visie morgen realiteit is. Om de visie naar uitvoering om te zetten is samenwerking tussen de gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren nodig. • De centrale gedachte in de totstandkoming van dit beleid is dat het de taak van de gemeente is om duidelijke kaders te scheppen voor (nieuwe) ontwikkelingen. De rol van de gemeente ligt bij het opstellen van dit beleidskader, het vertalen van het beleid in de bestemmingsplannen en het toetsen van nieuwe initiatieven aan het beleid. • De gemeente geeft marktpartijen de ruimte om (binnen de kaders) nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken, te innoveren en te experimenten. De invulling van concepten wordt aan de markt overgelaten. Dat biedt ondernemers en vastgoedeigenaren ruimte om (binnen de kaders) te innoveren en te experimenteren. • In de samenwerking dient aandacht te zijn voor structureel publiek/privaat overleg (zie paragraaf 7.1).
STR ATEGIE EN UIT VOERING
• Tijdens de totstandkoming van deze visie zijn intensieve gesprekken gevoerd
40
STR ATEGIE EN UIT VOERING
Initiatieven en de Ladder voor duurzame verstedelijking Nieuwe initiatieven die moeten worden beschouwd als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ moeten per definitie worden getoetst aan de ladder. Dit betekent dat de behoefte van het initiatief moet worden aangetoond en dat de ruimtelijk-functionele effecten op de consumentenverzorging, de voorzieningenstructuur, de leegstand en in het verlengde daarvan het woon-, leef- en ondernemersklimaat aanvaardbaar moeten zijn. Initiatieven en de Dienstenrichtlijn De Dienstenrichtlijn schrijft voor dat horeca (incl. overnachtingsmarkt) recht hebben op vrije vestiging, tenzij onderbouwd kan worden dat ruimtelijke beperking zijn ingegeven vanuit: non-discriminatie, noodzakelijkheid (algemeen belang) en evenredigheid (coherent en effectief). In de praktijk komt het erop neer dat het bestemmingsplan (of het Omgevingsplan) geen samenraapsel mag zijn van willekeurige juridische beperkingen. Toch blijven ruimtelijke beperkingen voor horecavestigingen zowel binnen als buiten de horecastructuur noodzakelijk en evenredig om ruimtelijke effecten (licht, geur, geluid etc.) te beperken en centra vitaal te houden. In bijlage 4 is dit toegelicht.
7.6 Vervolgstappen: uitvoering NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
De keuzes in voorliggende horecanota leiden niet tot wezenlijke wijzigingen in het planologisch stelsel van bestemmingsplannen (straks omgevingsplannnen) en bestemmingen. Wel zijn er beleidswijzigingen voor de openingstijden, ten faveure van het nachtleven in de concentratiegebieden. De specifieke kaders voor de incidentele verruiming en collectieve dagen wordt nader uitgewerkt in goed overleg met de verschillende betrokkenen. Daarnaast zijn enkele voorstellen van kleinere beleidswijzigingen gedaan. Verder zal gemeente haar stelsel van vergunningverlening tegen het licht houden. Doel is om procedures te versnellen (en waar mogelijk te vereenvoudigen) om de gewenste ontwikkeling van de horeca te stimuleren.
41
Bijlagen
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
42
BIJL AGE 1
Bijlage 1
Horeca-indeling - sectoren Onderstaand de onderverdeling van de vier typen horeca in Locatus:
Drankenverstrekkers 59.200.100 59.200.200 59.500.100 59.500.400 59.900.200 59.900.300 59.900.900
Café Discotheek Koffiehuis Koffiebar Sisha Lounge Feestzaal Horeca Overig
Fastservice 59.210.333 59.400.100 59.400.200 59.400.300 59.500.200 59.500.300
Lunchroom Bezorg/Halen Fastfood Grillroom/Shoarma IJssalon Crêpes/wafels/donuts
Restaurants 59.210.392 Pannenkoeken 59.210.430 Café-Restaurant 59.210.434 Restaurant
Hotels Hotels zijn beknopt gespecificeerd in deze analyse. Hotels richten zich op regio (of soms nog verder) en niet op de inwoners van de gemeente, hooguit met hun restaurant of vergadermarkt. In de gemeente Dordrecht zijn 9 hotels, zie paragraaf ’Overnachten in Dordrecht’.
Feestzalen Feestzalen (59.900.300) zijn er in veel verschillende soorten. Soms behoren zij tot een regulier café, soms tot restaurants en soms zijn het autonome bedrijven. Ook verschillen feestzalen onderling wezenlijk qua openingstijden en toegankelijkheid. Dordrecht heeft momenteel één zelfstandige feestzaal, Event Center Dordrecht. In enkele referentiegemeenten komen ook (haast) geen feestzalen voor. Daarom zijn feestzalen uit de voorgaande vergelijkingen gehouden. In de marktbehoefteraming voor de horeca nemen we de feestzalen wel mee als horeca-aanbod.
Congressen en vergaderlocaties
Hotels/Logiesverstrekkers 59.700.100 Hotel 59.700.200 Hotel-restaurant
Coffeeshops Coffeeshop (59.900.100), in de zin van softdrugsverkoop, is geen horeca en derhalve niet opgenomen in de analyse.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Het onderscheid tussen congressen, seminars, symposia, etc. is niet eenduidig afgebakend, maar de definitie van een ‘congres’ is in grote lijnen als volgt: een relatief grootschalige bijeenkomst rond een bepaald thema met een sterk interactief karakter (uitgangspunt in dit kader: minimaal 100 deelnemers). Vaak georganiseerd op regelmatige basis, meerdaags en/of in internationaal verband. Vergaderlocaties zijn kleiner en hebben minder faciliteiten nodig.
43
BIJL AGE 2
Bijlage 2
Analyse horeca Verantwoording analyse
Tabel 1: Bevolkingsprognose benchmarkgemeenten (Primos 2022)
Dit onderzoek maakt gebruik van de meest actuele, betrouwbare en uniforme data van Locatus Retailverkenner (geraadpleegd: december 2022, peildatum 16 september 2022). Waar nodig is dit gecheckt met gegevens van Vastgoeddata (voorheen HorecaDNA). We maken onderscheid in de volgende horecasectoren: drankverstrekkers, fastservice, restaurants en logiesverstrekkers. Zo maken we uniforme vergelijkingen met andere steden. In bijlage 1 worden de sectoren nader toegelicht. De referentie gemeenten zijn Amersfoort, Breda, Delft, Deventer, Gouda, Leiden, Rotterdam en Zoetermeer. De keuze voor deze referentie steden is door de stuurgroep bepaald waarbij een keuze is gemaakt naar vergelijkbare steden. Het zijn steden die qua inwonertal (met uitzondering van Rotterdam) en profiel enigszins vergelijkbaar zijn. Er zijn tevens enkele omliggende steden opgenomen. In het onderzoek wordt de bevolkingsprognose van Primos aangehouden om goed te kunnen vergelijken met benchmarkgemeenten. De gemeente Dordrecht heeft de ambitie uitgesproken om in 2030 bijna 140.000 inwoners te hebben, waarbij nieuwe inwoners zich voornamelijk zullen vestigen in de spoorzone. In de bijlage is ook een modelmatige behoefteraming voor dit scenario toegevoegd.
Gemeente
2022
2030
2040
Bevolkingsgroei
Amersfoort
158.610
175.900
193.160
+22%
Breda
184.710
190.570
194.870
+6%
Delft
104.540
115.340
125.470
+20%
Deventer
101.430
105.700
111.430
+10%
Gouda
74.120
82.040
88.740
+20%
Leiden
125.110
132.210
139.710
+12%
Rotterdam
655.580
702.730
736.470
+12%
Zoetermeer
125.770
135.900
151.210
+20%
Dordrecht *
119.550
126.100
130.540
+9%
Dit type referentie-onderzoek geeft enig vergelijkingsperspectief voor de horeca in Dordrecht. Uiteraard moeten deze vergelijkingen altijd in perspectief worden gezien en de resultaten zijn niet maatgevend. De horeca-indeling uit Locatus (zie bijlage 1) komt niet (volledig) overeen met de horeca-categorieën uit het gemeentelijk beleid (zie horeca-categorieën in paragraaf: Horecaindeling en categorieën). Dat is logisch, de gemeentelijke categorieën verschillen immers per gemeente. Navolgend gaan we eerst in op de horecastructuur voor de hele gemeente. Vervolgens zoomen we in op de binnenstad, als voornaamste (maar niet enige) horecaconcentratiegebied.
* Dit betreft de autonome groei; de beleidsambitie ligt hoger op 140.000 inwoners in 2030. NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Ook de hotelsector wordt kort in beeld gebracht, maar deze is niet meegenomen in de benchmark. Dit vraagt een andere benadering zoals in de inleiding (paragraaf 1.4) toegelicht.
44
BIJL AGE 2
Binnenstad
Noordflank
Staart
Reeland OudNieuwKrispijn Krispijn Crabbehof/ Wielwijk Zuidhoven Industriegebied West
Stadspolders
Dubbeldam Tabel 2: Aantal inwoners per wijk (bron: CBS, 2022)
Sterrenburg
Verspreide bebouwing
Wijk
Inwoners 9.165
Noordflank
7.920
Oud-Krispijn
10.855
Nieuw-Krispijn
4.980
Reeland
11.460
Staart
5.260
Wielwijk
6.235
Crabbehof/Zuidhoven
8.420
Sterrenburg
22.475
Dubbeldam
12.815
Stadspolders
18.605
Industriegebied West
830
Verspreide bebouwing
525
Totaal
119.550
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Binnenstad
45
BIJL AGE 2
Horeca gemeente Dordrecht in cijfers • In de gemeente Dordrecht zijn 258 horecazaken gevestigd met een totaal • • • • •
Horeca-aanbod Dordrecht
vloeroppervlak van 24.377 m² wvo. Dit betekent een groei in aantal verkooppunten van circa 18% ten opzichte van 2013. 21 Met overmacht is het grootste gedeelte van het horeca-aanbod fastservice. Deze hoofdbranche neemt met 138 verkooppunten circa 54% van de Dordrechtse markt in. In 2013 betrof dit nog 43% (93 verkooppunten). Het aantal restaurants in de gemeente Dordrecht is ten opzichte van 2013 beperkt gegroeid van 76 verkooppunten naar 82 verkooppunten. Op dit moment bestaat 32% van het horeca-aanbod in Dordrecht uit restaurants. Het aantal drankverstrekkers in de gemeente is gedaald van 38 in 2013 naar 29 in 2023. Op dit moment bestaat 11% van het horeca-aanbod in Dordrecht uit drankverstrekkers. Het aantal hotels in de gemeente Dordrecht is sinds 2013 afgenomen van 11 naar 9. Op dit moment bestaat 3% van het horeca-aanbod uit hotels. Het aantal horecazaken in de gemeente kent de afgelopen jaren een stabiele stijging. De groei van het aantal fastfoodzaken en de krimp van het aantal drankverstrekkers (vooral cafés) sluit aan bij de Nederlandse trends.
9
29 dranken
82
fastservice
258
restaurants hotels
138
300
2012
250
2014
200
2016
150 100
2018
50
2020
0
2022
dranken
21 Op basis van historische Locatus-data.
fastservice
restaurants
hotels
totaal
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
aantal verkoopppunten
Ontwikkeling horeca-aanbod Dordrecht
46
BIJL AGE 2
Spreiding horeca-aanbod over de gemeente in beeld • Figuur 6 (pagina 48) geeft het gastenvloeroppervlak (hittemap) van
horecazaken per 1.000 inwoners weer. Hieruit blijkt dat er (relatief) veel m² wvo horeca is binnen het westelijk industriegebied. Reden hiervoor is dat in het gebied weinig mensen wonen, maar wel werken én dat er relatief grotere horecabedrijven (o.a. hotels) zijn horeca dan in andere wijken. • Figuur 8 (pagina 50) geeft de exacte locaties weer van het horeca-aanbod in de gemeente (op peildatum), de kleur geeft de sector (‘type’ horeca) weer. • Tabel 3 (pagina 48) geeft de verdeling weer van de horeca in de gemeente Dordrecht, per wijk. Vanzelfsprekend is de grootste horeca concentratie in het stadscentrum. Daaromheen zijn wat kleinere concentraties te zien in met name winkelcentra in de woonwijken. In het buitengebied is er amper (solitaire) horeca te vinden in Dordrecht. • In de binnenstad is een brede mix van de verschillende sectoren zichtbaar. In de woonwijken is overwegend fastservice aanwezig. In het buitengebied en aan het water zitten voornamelijk restaurants.
Figuur 5: Winkelvloeroppervlak heatmap horecazaken per 1.000 inwoners NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
47
BIJL AGE 2
Tabel 3: Aanbod per wijk (bron: Locatus & CBS 2022) Wijk
Vloeroppervlak m2
Binnenstad
135
11.795
Noordflank
15
1.798
Oud-Krispijn
13
506
Nieuw-Krispijn
5
557
Reeland
17
1.524
Staart
7
615
Wielwijk
3
240
Crabbehof/Zuidhoven
7
352
Sterrenburg
13
1.430
Dubbeldam
11
1.337
Stadspolders
9
651
Industriegebied West
10
2.472
Verspreide bebouwing
8
882
257
24.377
Totaal
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Figuur 6: Verdeling horeca-aanbod over de gemeente Dordrecht hittekaart (bron: Locatus 2022 & CBS 2022)
Verkooppunten
48
BIJL AGE 2
Tabel 4: Aantal hotelkamers per hotel
Leegstand in Dordrecht
• In Dordrecht staan op dit moment in totaal 94 commerciële panden
(waaronder horeca) leeg met een totaal oppervlak van 16.400 m². Het overgrote deel hiervan bevindt zich in de binnenstad van Dordrecht (circa 75%). Ook in winkelcentrum Sterrenburg staan 5 panden leeg. (Figuur 7, Q4 2022) • Het leegstandspercentage van het aantal verkooppunten in de gemeente is iets hoger dan het Nederlands gemiddelde. Het leegstandspercentage in m² wvo is met 6,8% relatief hoog ten opzichte van het Nederlands gemiddelde (5,4%). Dit komt vooral door de relatief grootschalige panden aan de Voorstraat die langdurig leeg staan.
Hotels in Dordrecht
• De hotelsector in Dordrecht is relatief beperkt (zie benchmark) de afgelopen
jaren. Er zijn 9 hotels die redelijk verspreid zitten door de gemeente. Drie hotels bevinden zich in of nabij het centrum. Van der Valk, Postillion Hotels en Bastion Hotels bevinden zich langs de hoofdwegen die door de gemeente lopen. De overige drie hotels liggen aan de oostkant van de gemeente richting Nationaal Park de Biesbosch.
Naast deze hotels zijn er een groot aantal Bed & Breakfasts (B&B’s) in Dordrecht (circa 30), airbnb’s, enkele campings en groepsaccommodaties.
Aantal kamers
Bastion hotel De Kop van ‘t Land
4
De Watertoren
8
Hotel Dordrecht
20
Postillion Hotels
77
Stayokay
33
Van der Valk
146
Villa Augustus
45
Stadshotel Steegoversloot
12
Totaal
747
Leegstand
94 winkels
5%
6,7% 6,1%
6,8% 5,4%
verkooppunten
m2 wvo
verzorgingsgebied
16.397 m2 wvo
NL gemiddelde
Per 1.000 inwoners: 137 m2 wvo
0%
Figuur 7: Leegstand in de gemeente Dordrecht (bron: Locatus, Q4 2022)
102
Per 1.000 inwoners NL gemiddelde: 131 m2 wvo
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Leegstandspercentage
Hotel
49
BIJL AGE 2
drankverstrekkers fastservice restaurants hotels
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Figuur 8: Horeca locaties naar sector in de gemeente Dordrecht (bron: Locatus, 2022)
50
BIJL AGE 2
Algemene beschrijving horeca in gemeente Dordrecht Zoals in veel gemeenten is ook in Dordrecht de meeste horeca te vinden in en rond het centrum (in de CBS-wijken Binnenstad, Noordflank, Reeland en Oud Krispijn). In de (woon-)wijken is de horeca veelal geconcentreerd in of nabij winkelcentra. De (grote) hotels bevinden zich veelal buiten het centrum. De horeca in de binnenstad heeft zowel een dag- als uitgaansfunctie voor de regio, al vloeit ook een deel weer af naar Rotterdam en Breda. Het accent ligt hier vooral op keuze, sfeer en belevingskwaliteit, maar vrijwel alle doelgroepen worden in Dordrecht bediend. Wel moeten bezoekers meestal enige afstand overbruggen tussen hun parkeerlocatie en de (horeca)bestemming. Families met kleinere kinderen parkeren graag bij het horecabedrijf. Dat kan niet overal in de binnenstad wat overigens geldt voor veel grotere historische centra. Ook bijvoorbeeld bezoek aan chiquere restaurants waar men chiquer gekleed gaat kan dit een drempel vormen. Er is beperkt straat-parkeren mogelijk, daarnaast zijn parkeergarages beschikbaar.
Ook op basis van de schouw en aanvullende bezoeken is de indruk dat de kwaliteit van de horeca in Dordrecht is toegenomen. Een aantal aansprekende – vernieuwende concepten dragen daaraan bij. Denk aan het Energiehuis en Villa Augustus (sinds 2007).
Voorstraat - Visbrug
Horeca naar deelgebied Centrum In het kernwinkelgebied is een grote diversiteit aan functies: wonen, winkelen, uitgaan, cultuur en andere ‘bedrijvigheid’. De horeca is verspreid over het centrum. Er is geen sprake van een ‘echte’ horecagebieden zoals in sommige andere steden. Bij een aantal pleinen met wat meer terrasruimte is enige clustering, verder is de horeca verspreid over de binnenstad. Er zijn ook bedrijven met terrastuinen. Op enkele locaties is er sprake van overlastmeldingen door bewoners van aangrenzende panden. Het ontbreken van concentraties heeft ook met de gebouwde structuur en geschiedenis van Dordrecht te maken. Wel zijn er in het ‘Toekomstbeeld Binnenstad’ (2021, vastgesteld 1-2-2022) van Dordrecht een aantal horecagebieden aangewezen. Ook het geldende bestemmingsplan voor de binnenstad (2011) doet uitspraken over de horeca in de verschillende deelgebieden van de binnenstad. Navolgend beschrijven we de horeca in de verschillende deelgebieden. Het uitgangspunt zijn de analyses uit de aangehaalde stukken aangevuld met eigen inzichten en bevindingen uit een recente schouw. We beschrijven de voornaamste horecaclusters, maar ook enkele relevante solitaire horecalocaties en potentiele horecagebieden.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Uit het Koopstromenonderzoek (KSO) Randstad 2018 blijkt dat de lokale inwoners de horeca in de binnenstad het rapportcijfer 8,0 geven en bezoekers van buiten de gemeente een 8,1. Het centrum wordt dus goed beoordeeld qua horeca. Meer hierover in figuur 14 (pagina 58) en tabel 6, verderop in dit hoofdstuk.
Schefferspein
51
BIJL AGE 2
Visser’s in de binnenstad, Groenmarkt
To go – centrum (Achterom)
Eetcafé De Wilhelminaboom op industrieterrein
Horeca op Statenplein
Chez Heeren Jansen, solitair aan het water (Dordtsche Kill)
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Villa Augustus nabij Wantij
52
BIJL AGE 2
Horeca buiten het centrum In de wijk-22 en buurtwinkelcentra23 is er horeca van verschillende allure. Het is veelal (fastservice) gericht op de bezoekers van het winkelcentrum. Aan de in-/ uitgangen liggen vaker horecabedrijven die ook buiten winkelopeningstijden geopend zijn, evenals bezorg/afhaal horeca. In deze centra is de voornaamste opgave het behoud van een ‘goede’ functiemix. Horeca en detailhandel hebben veelal andere openingstijden, waardoor het combinatiebezoek beperkt is. Ook geldt een algemene kwaliteitsopgave voor zowel de horeca als de centra in het geheel. Er zijn diverse (vaak) solitair gelegen horecabedrijven. Zo ligt aan de rand van industriegebied Dordtse Kil, met schitterend uitzicht over het water (de Dordtsche Kil,) Chez Heeren Jansen. Een locatie met meer mogelijkheden. Aan de andere kant van de stad, nabij de waterplas Grote Rug is een wereldrestaurant en een leisure center (in Merwehal) gelegen en iets verderop een Stayokay Hostel. De meeste grootschalige hotels liggen aan de hoofdverbindingswegen.
Horeca in de historische binnenstad en schil Kwantitatief In figuur 9 (pagina 54) is het horeca-aanbod in de binnenstad van Dordrecht weergegeven. De historische binnenstad en de schil eromheen wordt aan de noord- en westkant begrensd door de Oude Maas en aan de zuidkant door het spoor. De Blekersdijk, oostelijk deel van de Spuihaven en de Riedijks Haven aan de oostzijde. Middels een schouw (op 1 november 2022) met stakeholders hebben we fysiek kennis gemaakt met het centrum (binnenstad en ook het buitengebied is door BRO tevens bezocht in november 2022). In het gebied zijn in totaal 135 horeca horecazaken aanwezig. Hiervan betreft 50% fastservice, 37% restaurants, 12% drankverstrekkers en 1% hotels.
23 Brouwers
Afhalen-bezorgen
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
22 Crabbehof, Sterrenburg, Wielwijk, Bieshof, Damplein, Reeweg-Oost, Vogelplein
53
BIJL AGE 2
drankverstrekkers fastservice restaurants hotels
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Figuur 9: Horeca-aanbod in de historische binnenstad en schil van Dordrecht (Locatus 2022, bewerking BRO)
54
BIJL AGE 2
Ontwikkeling horeca binnenstad
Ontwikkeling horeca-aanbod binnenstad t.o.v. 2013
• De ontwikkeling van de horeca in de binnenstad van Dordrecht is hiernaast
weergegeven. Hieruit blijkt dat het aantal horecazaken sinds 2013 geleidelijk is toegenomen. • Het aantal fastservice-zaken in de binnenstad is met 40% toegenomen ten opzichte van 2013, met name aan de oostkant van het centrum. • Ook het aantal restaurants nam licht toe met 5 zaken. Het aantal drankverstrekkers is met 3 zaken afgenomen en van de 4 hotels die in 2013 gevestigd waren in de binnenstad, zijn er nu nog twee over. • In figuren 7, 8 en 9 is de spreiding van horeca in de binnenstad weergegeven tussen januari 2008 en januari 2013 om het concentratiebeleid uit het actieprogramma 2007 tot 2012 te evalueren. Zowel in 2013 als in 2023 is geen duidelijke verbetering van horecaconcentratie zichtbaar. Wel zien we anno 2023 een verdere concentratie aan de oostkant van de binnenstad, voornamelijk veroorzaakt door fastservice zaken.
70 60 50 40 30 20 10 0 2013
2015 dranken
Figuur 11: Horeca in de binnenstad van Dordrecht, januari 2013
2017 fastservice
2019 restaurants
2021
2023
hotels
Figuur 12: Horeca in de binnenstad van Dordrecht, januari 2023
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Figuur 10: Horeca in de binnenstad van Dordrecht, januari 2008
80
55
BIJL AGE 2
Benchmark • Het horeca-aanbod per 1.000 banen in de gemeente Dordrecht is met 3,7 relatief beperkt ten opzichte van de benchmarkgemeenten (5,1).
• Met name het aantal drankverstrekkers is 0,4 relatief beperkt ten opzichte
• •
• •
24 In bijlage 7 worden de begrippen binding, toe- en afvloeiing nader verklaard.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
•
van de benchmarkgemeenten (0,84). De verschillen bij respectievelijk fastservice (2.0 om 2.35) en restaurants (1.3 om 1.7) zijn minder groot vergeleken met de benchmarkgemeenten, maar nog altijd een stuk lager. Het aanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Dordrecht is met 2,1 ook relatief beperkt ten opzichte van de benchmarkgemeenten (2,8). Het aantal drankverstrekkers is met 0,2 relatief beperkt ten opzichte van de benchmarkgemeenten (0,5). Ook het aanbod restaurants (0,7 om 0,9) is relatief beperkt. Het aantal fastservice zaken is vergelijkbaar met de benchmarkgemeenten. Het horeca-aanbod in de binnenstad van Dordrecht is vergelijkbaar met de binnensteden van Deventer en Gouda en ligt ten opzichte van de andere benchmarkgemeenten gemiddeld. Wanneer er wordt gekeken naar de verhouding horeca ten opzichte van andere functies binnen de gemeenten blijkt dat er in Dordrecht gemiddeld 3% minder horeca zit ten opzichte van de benchmarkgemeenten, maar dat de verhouding wel vergelijkbaar met Deventer en Gouda. Er moet worden geconstateerd dat de verhouding horeca ten opzichte van andere functies redelijk goed is, maar ook dat het totaalaanbod aan voorzieningen in Dordrecht relatief beperkt is in vergelijking met het aantal banen en inwoners. Het relatief beperkte horeca-aanbod in de gemeente Dordrecht is deels te verklaren vanuit de koopstromen.
De horecabinding 24 van Dordrecht is met 83% vergelijkbaar met de benchmarkgemeenten (gemiddeld 81%). Echter is de toevloeiing in Dordrecht met 22% relatief beperkt ten opzichte van de benchmarkgemeenten (gemiddeld 27%). Hierdoor komt de Gemeente Dordrecht op een saldo van toevloeien en afvloeiing van +4%, terwijl de benchmarkgemeenten een gemiddeld saldo hebben van +8%. In Dordrecht vloeit dus minder horecabestedingen toe dan in de gemiddelde benchmarkstad.
56
1,0
1,0 0,0
0,3
Restaurant
0,9
23%
28%
26%
24% 20%
19%
18% 16%
Gemiddelde: 22%
Zo
r
et er
m
ee
am rd
R
ot te
Le id en
da G
ou
r
D
ev en
te
ft
or sf o er
el
0%
D
0,2
a
5%
ed
0,6
t
10%
Am
dr or D
Restaurant
0,5
ec ht
r ee m
rd
0,2 0,2 0,0
et er
R Fastservice
Figuur 13: Diverse benchmark analyse
am
0,5
Zo
r
0,3 0,3 0,1
ot te
G ou
te
0,3
D
ev en
ft el
Dra nken
1,0
0,5
da
0,5 0,2
0,6
Le id en
0,6
0,4
D
ed Br
or sf o er Am
a
0,5
t
0,0
0,4 0,2
Restaurant
15%
0,7
0,2
0,2
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
0,5
Fastservice
29%
20%
1,0
0,6
0,6
0,6
dr ec ht
2,5
0,4
0,4
1,2
0,9
Verhouding horeca ten opzichte van andere functies
25%
1,0
0,3
0,6
30%
3,0
0,5
1,1
0,7 0,5
Verhouding horeca ten opzichte van andere functies
Aanbod binnenstad per 1.000 inwoners
1,5
1,1
Dra nken
Aanbod binnenstad per 1.000 inwoners
2,0
0,8
1,6
or
Fastservice
1,2
0,5
0,4
1,5
D
ev en te r G ou da
el ft
1,0
0,7
0,5
Dra nken
2,0
1,6
0,7
ot te rd am Zo et er m ee r D or dr ec ht
0,6
D
Br
1,1
Am
er sf oo rt
ed a
0,6
0,0
2,6
1,4
Br
1,3
D
1,0
2,7
2,2
2,3
0,9
1,5
1,0
R
2,1
2,0
0,9
1,2
Le id en
2,8
2,2
2,0
1,3
Am
3,0
2,0
1,4
1,4
1,1
D
1,7
1,6
1,7
ed a
2,0
er sf oo rt
1,7
4,0
1,0
2,5
Br
2,0
Le id en R ot te rd am Zo et er m ee r D or dr ec ht
5,0
ou da
3,0
G
6,0
ev en te r
3,5
el ft
7,0
D
totaal aanbod per 1.000 banen (Alle sectoren)
Totaal aanbod per 1.000 inwoners totaal aanbod per 1.000 inwoners
BIJL AGE 2
Totaal aanbod per 1.000 banen (alle sectoren)
57
BIJL AGE 2
Beoordeling van de horeca
Bevolkingsontwikkeling in inkomensniveau
De benchmarksteden en hun stadscentra zijn allen opgenomen in het Koopstromenonderzoek (KSO 2021). Daarin is de bezoekersbeoordeling voor horeca opgenomen. Tabel 6 toont de uitkomsten. De binnenstad van Dordrecht wordt iets minder goed beoordeeld, en ook de horeca blijft, ondanks de goede score, iets achter op de benchmarkgemeenten. Daartegenover staat het feit dat de binnenstad van Dordrecht haar bezoekers wel even lang weet vast te houden, zie tabel 6, volgende pagina.
In tabel 5 (volgende pagina) is het gemiddelde inkomen van de benchmarkgemeenten opgenomen. Hieruit blijkt dat het gemiddeld inkomen in de gemeente Dordrecht 3% lager licht ten opzichte van het landelijk gemiddelde. 25 Ook ten opzichte van de benchmarksteden ligt het gemiddelde inkomen in Dordrecht lager dan gemiddeld. Een hoger inkomensniveau duidt vaak op meer bestedingen per inwoner aan horeca. Bovendien, in combinatie met de relatief beperkte bevolkingsgroei en mindere toevloeiing 26 ontstaat er naar de toekomst toe, op basis van deze twee indicatoren, relatief minder bestedingsruimte in de gemeente Dordrecht ten opzichte van de benchmarkgemeenten.
Benchmark Koopstromen horeca Benchmark Koopstromen horeca 90%
84%
80%
80%
84%
81%
78%
83%
79%
83%
70% 60%
25 Dit aspect wordt niet in de
40% 30% 20% 10% 0% -10%
35% 28% 21%
16%
5%
Deventer*
Gouda
5%
-5%
Rotterdam
bevolkingsgroei en toevloeiing wel.
12%
9%
Leiden
meegewogen, later genoemde
22%
16%
6%
Delft
29%
25%
15%
Amersfoort
marktruimte berekening
35%
Zoetermeer
Breda
Dordrecht
26 Toevloeiing = bestedingen van inwoners buiten de eigen gemeente / toeristen. Koopkrachtbinding = besteding
-20%
door consumenten bij fysieke Binding
Toevloeiing
Saldo
winkels (horeca) in de eigen gemeente.
Figuur 14: * Voor Deventer is geen KSO data beschikbaar
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
50%
58
BIJL AGE 2
Tabel 5: Gemiddeld inkomen benchmarkgemeenten (CBS, 2022) Gemeente
Doelgroepen
Gemiddeld inkomen
Amersfoort
€ 30.100
Breda
€ 29.500
Delft
€ 26.400
Deventer
€ 26.200
Gouda
€ 27.800
Leiden
€ 29.300
Rotterdam
€ 26.000
Zoetermeer
€ 28.500
Dordrecht
€ 26.900
Nederland
€ 27.800
Tabel 6: Waardering binnenstad benchmarkgemeenten (KSO2021) Binnenstad
waardering totaal
waardering horeca
Amersfoort
97
7,8
8,4
Breda
117
8
8,6
Delft
60
8,0
8,2
Deventer* Gouda
* geen KSO data beschikbaar 72
7,7
8,3
Leiden
67
7,7
8,3
Rotterdam
94
7,8
8
Zoetermeer
84
7,8
8,0
Dordrecht
83
7,5
7,9
Gemiddelde benchmark
84
7,8
8,2
Uiteraard is het voorgaande geen ‘harde’ indeling.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
verblijfsduur (min)
De Dordtse horeca moet verschillende doelgroepen aanspreken zodat er voor ieder een passend aanbod is. Er zijn globaal de volgende doelgroepen voor de Dordtse horeca: • Inwoners gemeente • De inwoners van de binnenstad. Er wonen veel (maar niet alleen) jongeren die nog studeren of net zijn afgestudeerd. Zij leven in de binnenstad en waarderen een goed uitgaansleven en hippe concepten. Dit is een wat specifiekere stedelijke doelgroep. • Verder zijn er de inwoners uit de rest van de gemeente. Zij maken gebruik van veel verschillende functies maar komen vooral om te winkelen, te recreëren en te gaan uit eten of stappen. Dit is een brede meer algemene doelgroep (de massa). Deze groep is vooral (maar niet alleen!) gericht op horeca in het middensegment. • Bestaande uit zowel jongeren, als cultuurrecreanten etc. • Bezoekers uit de regio Specifiek voor horecabezoek heeft Dordrecht geen grote aantrekkingskracht, zoals bijvoorbeeld Breda en Rotterdam dat wel hebben. De koopstromen (matige toevloeiing) bevestigen dat beeld. Bezoeker uit de regio komen vooral om andere redenen naar Dordrecht, waarbij een horecabezoek dan aanvullend kan zijn. • Toeristen Dordrecht heeft een toeristische functie voor een doelgroep die van verder komt en de binnenstad vooral bezoekt vanwege cultuur en musea.
Uit analyse blijkt dat deze groep doorgaans wat ouder is, meer te besteden heeft en hoger is opgeleid. Dit is eveneens een meer specifieke doelgroep.
59
BIJL AGE 3
Bijlage 3
Beleidskaders Provinciaal Omgevingsvisie Zuid-Holland (2022)
• De provincie streeft naar een compact, samenhangend en kwalitatief
hoogwaardig bebouwd gebied, waarbij het gebouwde gebied optimaal benut wordt. Daardoor wordt ingezet op verdichting, concentratie, diversiteit en specialisatie binnen bestaande verstedelijkte gebieden. • De provincie stuurt op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit, als onderdeel van de kwaliteit van de leefomgeving. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten niet alleen functioneel zijn, maar ook duurzaam houdbaar (of bewust tijdelijk) en in hun uiterlijke verschijning op een positieve manier bijdragen aan de kwaliteit van de omgeving. Ruimtelijke kwaliteit begint met het kiezen van de juiste plek voor nieuwe ontwikkelingen. • De provincie stuurt op sterke en complementaire centra binnen de stedelijke agglomeraties. Om de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat te waarborgen, wordt er binnen de provincie ingezet op levendige en dynamische centra. Het is hierbij van belang dat centrumfuncties, waaronder horeca, geaccommodeerd worden in de centra en niet in de periferie. De aard en omvang van de voorzieningen moet aansluiten bij de aard en omvang van de locatie.
Regionaal Groeiagenda Drechtsteden 2030 woongebieden die aantrekkelijk zijn voor een volgende generatie. • De woon- en leefomgeving wordt verbeterd en in binnensteden wordt ingezet op een aantrekkelijke en compacte binnenstad met verrassende interactiemilieus. Zowel toeristisch bezoek als dagelijks bezoek van inwoners naar de binnenstad biedt potentie voor doorgroei. Horeca heeft hierbij een belangrijke rol in het langer vasthouden van gasten. • De aantrekkingskracht en economische vitaliteit van de regio wordt mede bepaald door de nabijheid van het werk en zeker de voorzieningen in
Gemeentelijk Omgevingsvisie 1.0 gemeente Dordrecht (2021)
• Om de ambities van de gemeente naar 2030 toe mogelijk te maken
zijn scherpe keuzes nodig. Groei van de stad staat centraal, maar ook thema’s zoals werk, bereikbaarheid, verbetering van de leefomgeving en duurzaamheid zijn belangrijk voor de gemeente. • Groei van de stad zorgt voor een toenemende vraag aan voorzieningen. In 2030 moet de eigenheid, zelfbewustheid en grootstedelijke voorzieningen van Dordrecht worden aangevuld met een optimale connectie met de Randstad enerzijds en het Nationaal Park De Biesbosch anderzijds. • Toerisme en recreatie neemt richting 2030 verder toe in de gemeente, net als de bedrijvigheid in Dordrecht. Er worden kansen op werk geboden aan ondernemers en inwoners waardoor er een positief toekomstbeeld is voor alle inwoners van de stad.
Horecanota Binnenstad 2002-2007 (2002)
• In het huidige horecabeleid staat het versterken van de horeca als onderdeel van het aantrekkelijk verblijfsklimaat ten doel. Horeca en terrassen op de juiste plek zorgen voor versterking van de aantrekkingskracht van de horeca. • De gemeente wil een actieve rol spelen in de versterking van de horeca in de binnenstad. De gemeente heeft een faciliterende rol en maakt afspraken met ondernemers om de gestelde doelen te behalen. • In de visie wordt uitgegaan van een bredere binnenstad dan waar de gemeente tegenwoordig vanuit gaat het geval is. In het ‘Toekomstbeeld Binnenstad’ wordt verder ingegaan op de compacte binnenstad.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
• In het kader van goed wonen moeten er in de regio duurzame, gezonde
Rotterdam. Verbetering van de bereikbaarheid van Rotterdam voor inwoners uit de Drechtsteden zou zowel de aantrekkingskracht als de woonregio en de arbeidsparticipatie vergroten. Tegelijkertijd profiteren omliggende regio’s ook van een sterke en aantrekkelijke regio Drechtsteden.
60
BIJL AGE 3
De Dordtse horeca in Ontwikkeling (2007)
‘Toekomstbeeld Binnenstad’ (vastgesteld 1-2-2022)
• In 2007 werd vastgesteld dat er weliswaar sprake was van een lichte
• De binnenstad is in toenemende mate een verblijfs- en ontmoetingsplek
toename in het horeca-aanbod, maar dat zowel zakelijke- als particuliere gebruikers nog beter bediend konden worden, zowel betreft de omvang als de diversiteit van het aanbod. Het binden van eigen inwoners aan de eigen horeca en het aantrekken van gasten buiten de gemeente, voornamelijk in de avond verdiend aandacht. • Om de horeca verder te stimuleren en een inhaalslag te maken is een actieprogramma opgesteld. De horeca moet een van de pijlers zijn voor een aantrekkelijke binnenstad. De ambitie van de horeca moet in lijn zijn met de ambitie van de gehele binnenstad. • De horeca in Dordrecht moet kwantitatief en kwalitatief sterk genoeg zijn om Dordtenaren en Drechtstedelingen van alle leeftijden aan zich te binden en in staat zijn de verblijfsduur van toeristische bezoekers te verlengen. Daarnaast moet de horeca bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de stad en het aantrekken van hogere inkomensgroepen en bedrijvigheid naar de gemeente. • Het actieprogramma liep tot 2012 maar is daarna niet meer geëvalueerd zoals in 2007 is gedaan.
Concrete acties actieprogramma (2007-2012)
• • • • •
in horecaconcentratiegebieden Ontwikkeling van horeca binnen stedelijke projecten Ontwikkeling Nieuwstraat als eetstraat Ontwikkelen monitoringsinstrument vastgoed horeca Verruimen vaartijden waterbus Optimaliseren communicatiemiddelen bereikbaarheid binnenstad
•
•
•
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
• Verdichting horeca concentraties • Faciliteren ontwikkeling 4 hotellocaties • Stimuleren vestiging van andere functies dan horeca op begane grond
•
waardoor beleving van de binnenstad ook steeds belangrijker wordt. Horeca draagt bij aan deze beleving en dus wordt het belang van horeca in de binnenstad van Dordrecht ook steeds belangrijker. Er is behoefte aan een meer aantrekkelijk commercieel horeca-aanbod. De gemeente heeft zich ten doel gesteld het horeca-aanbod te waarborgen en bevorderen. Daarnaast komt er meer aandacht voor hotels om een langer verblijf te stimuleren en wordt er de verbinding met andere soorten aanbod in de binnenstad gemaakt om een meervoudig bezoekmotief te stimuleren. Een goed evenwicht tussen winkels en horeca is van belang. In de Binnenstadvisie is invulling aan de indeling van de binnenstad gegeven. In het kernwinkelgebied is ruimte voor publiekgerichte functies, waaronder winkel ondersteunende (dag-) horeca en horeca concentratiegebieden, in de plint. Daarnaast is ook buiten het kernwinkelgebied ruimte voor winkel ondersteunende horeca. In figuur 17 is de toekomstige invulling in kaart gebracht. In de aangegeven overloopgebieden is veel flexibiliteit voor invulling van de panden, mits het een passende en renderende invulling betreft. In de transformatiegebieden wordt gezet op niet publieksgerichte functies. Om een gevarieerd, compact en aantrekkelijk aanbod in de binnenstad te waarborgen, wordt het niet-dagelijks aanbod, waaronder horeca, buiten de binnenstad beperkt.
Hier is alleen ruimte voor aanbod met een functie voor de buurt. Er wordt meer ruimte voor terrassen gecreëerd. Er is echter beperkte ruimte in de binnenstad en het verminderen van autoverkeer in de binnenstad is hiervoor van belang. Het doel is clusteren van terrassen om overlast te voorkomen. Locaties voor permanente uitbreiding worden zorgvuldig gewogen en er wordt aandacht besteed aan uitstraling en kwaliteit.
61
te vinden. Dit leidt tot eenfuncties. organische verkleuringpublieksgerichte van dit gebied. Er is meer ruimte naar niet publieksgerichte De bestaande functies worden voor andere functies, zoals kantoren, sport wonen. gestimuleerd om zich te verplaatsen naar hetofkernwinkelgebied. De achterblijvende •
Transformatiegebieden: in deze gebieden actief ingezet de transformatie bebouwing wordt actief gestimuleerd om tewordt transformeren naarop woningen of andere naar niet publieksgerichte functies. De bestaande publieksgerichte functies worden niet-publieksgerichte functies. BIJL AGE 3
gestimuleerd om zich te verplaatsen naar het kernwinkelgebied. De achterblijvende bebouwing wordt actief gestimuleerd om te transformeren naar woningen of andere niet-publieksgerichte functies.
Legenda
16
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Figuur 6: Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht. Bron: Ik Onderneem! Figuur 15: Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht, bron: ‘Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht – Slijpen aan een Diamant’ Visie binnenstad Dordrecht
62 Figuur 6: Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht. Bron: Ik Onderneem! Visie binnenstad Dordrecht
16
BIJL AGE 3
Hotelbeleid Er is geen specifiek hotelbeleid in de gemeente Dordrecht.
Beleidsregels Bed & Breakfast Dordrecht (2011)
Horeca op locaties zonder horecabestemming is in principe niet toegestaan, echter wil de gemeente ondergeschikte horeca wel mogelijk maken zonder dat er sprake is van strijdigheid met het bestemmingsplan. Hiervoor moet de horeca aan de volgende punten voldoen: • De horeca-activiteit moet ondergeschikt zijn aan de hoofdfunctie en moet de hoofdfunctie ondersteunen. • De horeca-activiteiten moet complementair zijn aan de hoofdfunc-tie. • Het horecagedeelte mag uitsluitend bereikbaar zijn via de entree van de hoofdfunctie, om te voorkomen dat het horecagedeelte een zelfstandige stroom bezoekers trekt. • Voor de ondergeschikte horeca mag geen specifieke aandacht worden gevraagd (geen afzonderlijke reclames, openingstijden) via welk medium dan ook (internetsites, brochures, etc.). • Het horecagedeelte van locaties met een detailhandelsbestemming of dienstverleningsbestemming mag niet door een derde, niet zijnde de exploitant van de hoofdfunctie, worden geëxploiteerd. • De ondergeschikte horeca in locaties met een detailhandelsbestemming of een dienstverleningsbestemming mag maximaal 25% van het bruto verkoopvloeroppervlak van de inrichting beslaan met een maximum van 35 vierkante meter (geen terrassen).
• Indien op een locatie met een detailhandelsbestemming of dienst verleningsbestemming alcoholhoudende drank voor gebruik ter plaatse wordt verstrekt is geen sprake meer van ondergeschikte horeca.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Een omgevingsvergunning voor het exploiteren van een Bed & Breakfast in een woning kan worden verleend indien wordt voldaan aan de volgende criteria: a. Door de bewoner van een woning mogen in de woning niet meer dan 4 bedden worden aangeboden voor het tegen betaling verstrekken van kortstondig toeristisch nachtverblijf, waarbij maximaal 25% van het vloeroppervlak van de woning met inbegrip van aan- en uitbouwen tot een maximum van 50 m2 mag worden gebruikt voor Bed & Breakfastgerelateerde activiteiten. b. Degene die de beroepsactiviteit in de woning uitvoert dient tevens bewoner van de woning te zijn. c. Op eigen terrein dient te worden voorzien in de parkeer- en stallingbehoefte die Bed & Breakfast oproept. d. In afwijking van het bepaalde onder c. mag op de openbare weg worden geparkeerd, voor zover dat niet leidt tot een onevenredige aantasting van de verkeers- en parkeersituatie ter plaatse. e. De activiteit dient qua aard, omvang en uitstraling te passen in een woonomgeving. f. Er mag geen detailhandel plaatsvinden. g. Aan de buitenzijde van de woning of elders op het bouwperceel mogen behoudens een kleine naams- en beroepsuitoefening, geen uiterlijke kenmerken voor Bed & Breakfast worden aangebracht.
Beleidsregel Ondergeschikte horeca op locaties zonder horecabestemming (2011)
63
BIJL AGE 3
Horeca-indeling en categorieën (in bestemmingsplannen) Het bestemmingsplan Historische binnenstad (2011) hanteert de volgende definitie en categorisering voor horeca (zie kader):
Definitie horeca en categorieën Het bedrijfsmatig verstrekken van dranken en/of spijzen, voor gebruik ter plaatse en/of nachtverblijf; onder horeca wordt mede verstaan een afhaalwinkel/-centrum. Er zijn 2 horeca-categorieën: • Horeca-1: een horecabedrijf dat is gericht op het hoofdzakelijk overdag en in de avond verstrekken van dranken en etenswaren en/ of het bieden van nachtverblijf, zoals een café een restaurant, een croissanterie, een snackbar, een koffiehuis, een hotel. • Horeca-2: een horecabedrijf dat voor het goed functioneren ook ’s-nachts geopend moet zijn en dat tevens een groot aantal bezoekers aantrekt, zoals een discotheek, dancing, nachtclub. In de historische binnenstad gaat het hierbij om Dolhuis, Kazerne, Merz, kelder V&D27. Die bedrijven krijgen een specifieke aanduiding “Horeca > 2”
27 Op de locatie Pontonnier en de kelder van de V&D is geen horeca-2 gevestigd, maar wel bestemd.
NOTA HORECA GEMEENTE DORDRECHT
Horeca-1 en -2 is, buiten de aangegeven locatie in figuur 9, in de binnenstad niet rechtstreeks (vrij) planologisch vergund.
64
BIJL AGE 3
Om zoveel mogelijk flexibiliteit te hebben bij de vestiging van horeca-1 is bewust niet onderverdeeld in categorieën of aantallen. Volstaan wordt met het leggen van een koppeling met de karakteristiek van het gebied, zoals: • Ondersteunend aan het winkelgebied. Hierbij gaat om horeca die in ieder geval overdag is geopend en waar ook het winkelend publiek terecht kan. Voorbeelden zijn: automatiek, broodjeszaak, cafetaria, snackbar, lunchroom, tearoom, traiteur, restaurant. Deze horecabedrijven zijn zo mogelijk ook ’s avonds geopend. • Ondersteunend aan schakelpunt. Hier kom je de stad binnen of er is sprake van een bijzondere locatie qua ligging, uitzicht. De horeca op deze locaties dient de uitstraling te hebben die bij de plek past. Ook hier is sprak van openingstijden overdag en in de avond. • Ondersteunend aan de toeristische route. De toeristische route slingert door een deel van de historische binnenstad en kan ondersteund zijn door horeca, gericht op de bezoekers/gebruikers van die route. Voorbeelden zijn: lunchroom, tearoom, traiteur, restaurant, proeflokaal. De openingstijden liggen hier primair overdag en een deel van de avond.