Evaluatie project energietoeslag 2022.pdf

Evaluatie energietoeslag 2022

Opdrachtnemer: Daniel Delwel

Inhoudsopgave Voorwoord ................................................................................................................................... 2 1.

Beknopte samenvatting...................................................................................................... 3

2.

Terugblik op een jaar energietoeslag................................................................................... 5

3.

Resultaten ......................................................................................................................... 9

4.

Opbrengsten en belemmerende factoren ...........................................................................10 4.1 Opbrengsten ......................................................................................................................10 4.2 Belemmerende factoren .....................................................................................................10

5.

Aanbevelingen ..................................................................................................................10 5.1 Aansturing..........................................................................................................................10 5.2 Resultaatgericht werken .....................................................................................................11 5.3 Communicatie en postverzending ........................................................................................11 5.4 Overwegingen bij vaststelling beleid 2023 ............................................................................11

1

Voorwoord De prijzen van elektriciteit en gas zijn in 2022 sterk gestegen, dit merkt iedereen in de energierekening. Het CBS becijferde dat een huishouden bij gemiddeld verbruik in 2022 op jaarbasis zo’n € 1.300 meer kwijt is aan energie dan in 2021, inclusief bovengenoemde verlaging van de energiebelasting. Dat is een stijging van 86%. Deze prijsstijging komt extra hard aan bij inwoners met een laag inkomen. Voor hen kunnen enkele tientallen euro’s per maand al het verschil maken tussen wel en niet rondkomen. In de zoektocht naar een structurele oplossing voor alle type huishoudens is het kabinet samen met de VNG, Divosa en gemeenten tot de conclusie gekomen dat alleen een meer generieke oplossing via de categoriale bijzondere bijstand uitvoerbaar is. Verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand betekent – in tegenstelling tot de individuele bijzondere bestand - dat we niet hoeven vast te stellen dat het huishouden ook daadwerkelijk is geconfronteerd met een sterk gestegen energierekening en dat het huishouden deze energierekening financieel niet kan dragen. Niet alleen de inwoners in de bijstand hebben last van de energieprijzen, ook bijvoorbeeld werkenden met een laag inkomen komen in de knel. De overheid heeft beoogd om niet alleen huishoudens met een sociaal minimum maar ook bijvoorbeeld werkenden te voorzien van ondersteuning.

Zo is er bijvoorbeeld gekomen om de inkomensgrens vastgesteld op 120% van het wettelijk sociaal minimum (WSM) en is er binnen de Drechtsteden een extra doelgroep vastgesteld tussen de 120 tot 130% (WSM). Voor deze groepen is er een fysieke en digitale aanvraagmogelijkheid beschikbaar gesteld. Het doel van deze evaluatie is om uiteen te zetten hoe de afhandeling van het toekennen en uitbetalen van de energietoeslag is verlopen, hoe de samenwerking is verlopen, en het uiteindelijke effect van de handelswijze/keuzes die gemaakt zijn tijdens dit project. In de onderstaande hoofdstukken wordt het project energietoeslag geëvalueerd. De evaluatie is als volgt vormgegeven. Door middel van een beknopte samenvatting, een korte terugblik, de resultaten, opbrengsten en belemmerende factoren, en aanbevelingen komen verschillende aspecten van het proces rondom het project aan bod. Zo wordt met deze evaluatie een goede eerste stap gezet voor de energietoeslag 2023. Veel leesplezier!

2

1. Beknopte samenvatting Doelgroepen:

Inkomens tot 120% WSM (€ 1.300,-) Inkomens tussen de 120% en 130% WSM (€ 900,- / € 1.100,-)

Ingediende aanvragen per gemeente:

Gemeente

Aanvragen

Ambtshalve betalingen

Totaal inclusief afgewezen

Afgewezen/ Dubbel

Alblasserdam Dordrecht Hendrik-IdoAmbacht Papendrecht

793 7048

455 4963

1248 12011

227 2227

925

470

1395

249

1282

737

2019

368

Sliedrecht Zwijndrecht HardinxveldGiessendam Totaal

1005 2253

671 1570

1676 3823

321 629

576

236

812

140

13882

9102

22984

4161

Resultaat aanvragen:

- In de leeftijd 18 t/m 26 jaar zijn er 836 aanvragen ontvangen. - In de leeftijd 27 t/m 45 jaar zijn er 3381 aanvragen ontvangen. - In de leeftijd 46 t/m 65 jaar zijn er 3526 aanvragen ontvangen. - In de leeftijd 66+ zijn er 6139 aanvragen ontvangen.

Bezwaar:

Er zijn 221 bezwaarschriften ontvangen, hiervan zijn er 64 gegrond, en is er voor 46 bezwaren nog geen besluit genomen. De overige 111 zijn ongegrond, ingetrokken of niet ontvankelijk.

Kosten per gemeente inclusief uitvoeringskosten (inhuur):

Gemeente

totaal bedrag jaarrekening

Alblasserdam Dordrecht Hendrik-IdoAmbacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht HardinxveldGiessendam Totaal

€ €

1.250.649 13.810.080

bedrag jaarrekening verdeeld Extra kosten o.b.v. rijksbudget gemeenten* Kosten <120 Kosten 120>130 - € 1.300 - € 900 € 1.154.344 € 96.305 € 12.746.646 € 1.063.434

€

1.540.202

€ 1.421.600

€

118.602

€ € €

2.080.090 1.870.145 3.810.768

€ 1.885.209 € 1.726.136 € 3.460.282

€ € €

157.280 144.009 288.686

€

943.767

€

871.093

€

72.674

€

25.305.701

€ 23.265.311

€

1.940.990

€

37.600

€

61.800

€

99.400

* Extra kosten i.v.m. de afwijkende aanvulling van €500,- i.p.v. €300,- voor de groep 120>130

Totaal:

Er is een totaal van € 23.833.502,- aan toeslagen uitbetaald, en € 1.472.200,- aan uitvoeringskosten (inhuur) uitbetaald.

3

Uitvoeringskosten:

Het percentage uitvoeringskosten is 5.8% van de totale kosten. Het Rijk heeft in haar financiering rekening gehouden met 6,4%.

Dienstverlening:

De afdeling Klantenservice heeft 14034 gesprekken energietoeslag afgehandeld.

Communicatie:

Voor de communicatie naar de inwoners, ketenpartners en medewerkers van de SDD zijn de volgende middelen ingezet: - website SDD/Landingspagina - Beschikbare vragen en antwoorden (meest gestelde vragen) - Persberichten - Nieuwsbrieven aan de ketenpartners - Ondersteuning aan de gemeenten en wijkteams - Ondersteuning bij het aanvraagtraject - Folders - Social media - Berichtgeving op SID In alle fases van het project is er ingezet op snelle en volledige informatieverstrekking, hiervoor zijn regelmatig persberichten gepubliceerd en is er voor de informatie energietoeslag gekozen voor een prominente plaatsing op de startpagina van de website SDD.

Aanbevelingen 2023:

- Inkomens en vermogenstoets laten uitvoeren door het Inlichtingenbureau. - Doorontwikkeling digitale aanvraag. - Minimale aanpassing van de beleidsregels waardoor er met de data van 2022 een grotere groep categoriaal uitgekeerd worden. (Schatting van 90% van de aanvragen met behulp van het Inlichtingenbureau) - Uitbreiding projectgroep voor kortere lijnen en verbeterde samenwerking tussen de Klantenservice, het team Energietoeslag en de afdeling middelen. - Tijdig de samenwerking starten met SVB, RBZ en GBD om data uitwisseling aan te laten sluiten bij de ambtshalve betaling. - Samenwerking opstarten met het DUO voor het mogelijk uitsluiten van studenten. - Een beperkte vermogenstoets voor de categoriale uitbetaling laten uitvoeren door het Inlichtingenbureau. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de vermogensgegevens die bekend zijn bij de Belastingdienst. Het gaat hierbij om het banksaldo op 31 december 2022 en niet om andere vermogenscomponenten zoals een woning of auto. De beperkte vermogenstoets ook inrichten bij het aanvraagtraject. Een vermogenstoets maakt de regeling 'gerichter': een vermogenstoets zal naar verwachting leiden tot een kleinere doelgroep en daarmee lagere programmakosten.

4

2. Terugblik op een jaar energietoeslag Eind 2021 is de projectgroep energietoeslag gestart, voortkomend uit het aankomende wetvoorstel om de burger met een laag inkomen te compenseren voor de toename in de energiekosten. Een unieke situatie omdat het niet vaak voorkomt dat er een dusdanig groot project gestart wordt zonder vastgestelde wet. Om de inwoners te informeren over de ontwikkelingen is de afdeling communicatie gestart met berichtgeving op onze website. Deze informatieverstrekking loopt tot de dag van vandaag en wordt continu voorzien van nieuwe informatie. Een landelijke richtlijn volgde, het ministerie van SZW hecht eraan dat de eenmalige energietoeslag door gemeenten zoveel mogelijk uniform wordt uitgevoerd, ook gezien de landelijke aard van de huidige energieproblematiek. Om deze uniformiteit te bevorderen heeft het ministerie van SZW in afstemming met de VNG onderhavige richtlijn opgesteld ten aanzien van de doelgroep en het uit te keren bedrag. Ondanks dat er meerdere bevoegdheden waren is er gekozen voor de bevoegdheid om de eenmalige energietoeslag ambtshalve (dus zonder aanvraag) toe te kennen aan de huishoudens waarvan de getoetste inkomensgegevens bij de gemeente bekend zijn. Voor het overige deel waarvan deze gegevens niet bekend waren is een aanvraagtraject ingericht.

Vaststellen criteria In de Drechtsteden is ervoor gekozen om een inkomen tot 130% van het Wettelijk sociaal minimum (WSM) in aanmerking te laten komen voor de energietoeslag 2022. Dit is een grotere doelgroep dan in de landelijke richtlijn, waarin wordt uitgegaan van de inkomens tot 120% van het WSM. Er is voor deze grotere doelgroep gekozen omdat hiermee naast minima met een uitkering uitdrukkelijk ook gepensioneerden en werkenden met een laag inkomen bereikt kunnen worden. Uit cijfers van het CBS blijkt dat in de Drechtsteden de groep met een inkomen tussen de 120% en 130% voor een belangrijk deel bestaat uit werkenden (22%) en gepensioneerden (64%). Om de uitbreiding betaalbaar te houden is bij aanvang voor gekozen om voor de groep met een inkomen tussen de 120% en 130% WSM de energietoeslag vast te stellen op € 600. Inkomen tot 120% WSM komen in aanmerking voor € 800. Het Rijk heeft in juli 2022 bekendgemaakt extra middelen beschikbaar te stellen, zodat gemeenten de energietoeslag met € 500 kunnen verhogen voor de doelgroep tot 120% WSM. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van 8 september is besloten om voor de doelgroep tot 120% WSM een verhoging door te voeren van € 500 en de verhoging van de Energietoeslag voor de doelgroep 120-130% WSM voor te leggen aan de gemeenteraden.

De uitkomst hiervan is dat in Albl asserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht en Sliedrecht de verhoging € 300,- bedraagt, en in Papendrecht en Zwijndrecht € 500,-. Kostendelers Zoals het Rijk heeft aangegeven is de energietoeslag bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen. De energietoeslag is dan ook uitbetaald per huishouden, en niet per bijstandsgerechtigde of per inwoner. De Participatiewet ziet kostendelers als separate, individuele huishoudens. Gehuwden of samenwonenden worden gezien als één huishouden. Daarnaast is het ook de meest praktisch uitvoerbare mogelijkheid om kostendelers als zelfstandig rechtssubject te zien dat voor het volledige bedrag in aanmerking komt. Personen in een inrichting Personen in een inrichting zijn uitgesloten van de Energietoeslag omdat zij geen energiekosten hebben. Deze worden door de zorginstelling betaald. We hebben alle personen die een uitkering met 5

een inrichtingsnorm ontvangen of woonachtig zijn in een (vanuit de WMO bekend adres van een) inrichting, uit de ambtshalve betaling gefilterd. Ondanks het uitsluiten van deze groep zijn er een minimaal aantal betalingen gedaan aan personen in een inrichting hiervan was het adres van de inrichting bij ons niet bekend. Samenwerking met externe partners Via een aantal partners hebben we de rechthebbenden vallend onder de ambtshalve groep weten uit te breiden. Naar de volgende partners is een verzoek toegezonden aangevuld met de criteria die vastgesteld zijn voor de rechthebbende: - Sociale Verzekeringsbank (SVB) - Regionaal Bureau Zelfstandigen (RBZ) - Gemeentebelastingen en Basisinformatie Drechtsteden (GBD) Terugkijkend naar het jaar 2022 heeft de samenwerking ervoor gezorgd dat een grotere doelgroep de categoriale verstrekking van de energietoeslag heeft ontvangen en er een verbeterde samenwerking is ontstaan op het gebied van gegevens uitwisseling. Sociale Verzekeringsbank en Regionaal Bureau Zelfstandigen De ambtshalve betaling zoals beoogd op 11 april 2022 is niet gelukt. Dit kwam omdat de reactie van Sociale Verzekeringsbank en Regionaal Bureau Zelfstandigen te laat binnen kwam om te verwerken in de eerste ambtshalve betaling. We hebben het opgelost door aan deze rechthebbende in een tweede ambtshalve betaling de energietoeslag uit te keren.

Gemeentebelastingen en Basisinformatie Drechtsteden Wat betreft de gegevens van de GBD bleek de aangeleverde informatie onvoldoende om hiermee een uitbetaling te doen. Vaak ging het om mensen die vele jaren geen gemeentebelastingen hebben betaald, waardoor de bankgegevens in de tijd onvoldoende betrouwbaar zijn geworden. Deze personen hebben hierdoor gebruik moeten maken van de (digitale) aanvraagmogelijkheid. Deze aanvragen zijn er later uitgehaald aangezien het recht door de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen al was bepaald en bij de aanvraag de juiste bankgegevens zijn ingevuld, een snelle beoordeling was hierdoor mogelijk. Aanvraagtraject Naast de ambtshalve betaling met bovengenoemde ketenpartners hebben inwoners de mogelijkheid gehad zelf een aanvraag in te dienen. Vanaf 19 april was er de mogelijkheid om een aanvraag in te dienen zowel digitaal als fysiek. Op de avond van 20 april waren er al 2100 aanvragen ingediend. De beschikbare digitale aanvraag kan hiermee worden bestempeld als een succes. In de loop van het jaar heeft het geleid tot een totaal van 13883 aanvragen. Ondanks een instructie/uitleg bij het indienen van de aanvraag kwamen er in de beginfase veel aanvragen binnen die niet vergezeld waren van de drie benodigde bewijsstukken, namelijk een inkomensspecificatie, een ID-bewijs en een kopie van de bankpas voor het bankrekeningnummer.

Oplossingen hiervoor zijn geboden door: - Aanvullende communicatie op de website - Aanpassing uitleg bij de aanvraag Intern proces Beoordelen aanvragen In de eerste maanden kwamen er meer aanvragen binnen dan kon worden verwerkt, dit heeft geleid tot piekbelasting in de uitvoering. Door deze piekbelasting in combinatie met het uitblijven van de benodigde stukken was het voor de ingehuurde collega's lastig om een snelle uitvoering en uitbetaling van de aanvragen te verzorgen. 6

Het beoordelen van een aanvraag energietoeslag is vergelijkbaar met een aanvraag bijzondere bijstand voor een niet-klant. Verschil: Bij een aanvraag Energietoeslag hoeft er geen noodzaakbeoordeling plaats te vinden. Overeenkomst: Er moet een inkomenstoets plaatsvinden. Er zijn veel variaties als het gaat om het inkomen, denk hierbij aan: - ZZP'ers - Per 4 weken loon - Uitzendkrachten - Wat is het vakantiegeldpercentage? - Zijn er vrijlatingen of belastingteruggaves - Etc. Deze variaties en moeilijkheidsgraden zorgen bij de beoordeling van een deel van de aanvragen voor een uitdaging. Verdagingsbrieven Door de piekbelasting in de uitvoering hebben we ondanks: - de inzet van extra personeel - de doorontwikkeling van de het aanvraagtraject - de doorontwikkeling van het werkproces vier keer verdagingsbrieven moeten versturen. Een verdagingsbrief wordt aan de aanvrager verzonden als de wettelijke termijn van afhandeling (8 weken) niet wordt gehaald. Klantenservice (AKS) De prijsstijging van de energiekosten en de beschikbare toeslag is vanaf eind 2021 sterk van invloed geweest op het telefoonaanbod bij AKS. Hoge nood bij de burgers en een flinke werkvoorraad bij de afhandeling zorgde voor een overbelasting van het team AKS wat resulteerde in lange wachtrijen.

Gewapend met een FAQ en een e-mailadres van het energietoeslagenteam achter de hand voor vragen zijn hier het afgelopen jaar meer dan 14034 gesprekken energietoeslag afgehandeld. Vanuit AKS zijn er op verschillende vlakken signalen afgegeven ter bevordering van de werkwijze, verwerking van de aanvragen en de communicatiewensen van onze klanten. Communicatie Voor de communicatie naar de inwoners, ketenpartners en medewerkers van de SDD zijn de volgende middelen ingezet: - website SDD/Landingspagina - Beschikbare vragen en antwoorden (meest gestelde vragen) - Persberichten - Nieuwsbrieven aan de ketenpartners - Ondersteuning aan de gemeenten en wijkteams - Ondersteuning bij het aanvraagtraject - Folders - Social media - Berichtgeving op SID In alle fases van het project is er ingezet op snelle en volledige informatieverstrekking, hiervoor zijn regelmatig persberichten gepubliceerd en is er voor de informatie energietoeslag gekozen voor een prominente plaatsing op de startpagina van de website SDD. Ook is er een belangrijke rol geweest in het redigeren van de beschikkingen en verdagingsbrieven. Het doorverwijzen naar schuldhulpverlening bij het ontstaan van problematische schulden is hier een goed voorbeeld van. 7

Middelen Gemeente

totaal bedrag jaarrekening

bedrag jaarrekening verdeeld obv rijksbudget Kosten <120 - € 1.300

Extra kosten gemeenten*

Kosten 120>130 - € 900

Alblasserdam

€

1.250.649

€ 1.154.344

€

96.305

Dordrecht

€

13.810.080

€ 12.746.646

€

1.063.434

Hendrik-Ido-Ambacht

€

1.540.202

€ 1.421.600

€

118.602

Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht HardinxveldGiessendam

€ € €

2.080.090 1.870.145 3.810.768

€ 1.885.209 € 1.726.136 € 3.460.282

€ € €

157.280 144.009 288.686

€

943.767

€

871.093

€

72.674

Totaal

€

25.305.701

€ 23.265.311

€

1.940.990

€

37.600

€

61.800

€

99.400

* Extra kosten i.v.m. de afwijkende aanvulling van €500,- i.p.v. €300,- voor de groep 120>130 WSM

Er is een totaal van € 23.833.502,- aan toeslagen uitbetaald, en € 1.472.200,- aan uitvoeringskosten (inhuur) gemaakt. Financiële doorvertaling Energietoeslag Rijksbudget (tabel jaarverslag) Jaarrekening Kosten <120 - € 1.300 Totaal Rijksbudget Drechtsteden Tekort t.o.v. Rijksmiddelen Kosten 120>130 - € 900 Extra kosten gemeenten Papendrecht en Zwijndrecht Totaal tekort t.o.v. Rijksmiddelen (inclusief extra doelgroep

Overzicht 2e burap € 22.753.332 € 21.331.907 € 1.421.425 € 1.702.890

€ € € €

23.265.311 21.331.907 1.933.404 1.940.991

€

99.400

€

3.973.794 €

Verschil € € € €

511.979 511.979 238.101

€

99.400

3.124.315 €

849.479

Er is een overschrijding van het budget dat door het kabinet beschikbaar is gesteld voor de uitvoering van de energietoeslag. Dit komt doordat de Drechtsteden in hun beleid een ruimere doelgroep hebben gekozen, waarbij ook inkomens tussen 120-130% WSM in aanmerking komen. Een andere reden is dat het bereik en het aantal ontvangen aanvragen hoger is dan verwacht. Dit heeft eraan bijgedragen dat de uitvoeringskosten hoger zijn dan verwacht.

8

3. Resultaten In totaal zijn er in het afgelopen jaar 13882 aanvragen energietoeslag gedaan. Terugkijkend op het totaal van de aangevraagde uitgekeerde toeslagen kunnen er een aantal cijfers gepresenteerd worden:

In de leeftijd 18 t/m 26 zijn er 834 aanvragen ontvangen.

In de leeftijd 46 t/m 65 jaar zijn er 3518 aanvragen ontvangen.

In de leeftijd 27 t/m 45 jaar zijn er 3373 aanvragen ontvangen.

In de leeftijd 66+ zijn er 6133 aanvragen ontvangen.

Zoals hierboven is weergegeven is er in de leeftijdscategorie 66+ een grote groep personen die een aanvraag voor de energietoeslag heeft ingediend, hier is uit op te maken dat er een grote groep 66+ binnen de Drechtsteden een inkomen heeft van maximaal 130% van het wettelijk sociaal minimum.

AKS heeft in 2022: 14034 gesprekken energietoeslag afgehandeld.

Er zijn 4161 aanvragen afgewezen.

Er zijn 221 bezwaarschriften ontvangen

Er is € 23.833.502,aan toeslagen uitbetaald

Van deze aanvragen zijn er 4161 afgewezen. Er zijn in de doelgroep tot 120% WSM 16.945 uitbetalingen gedaan. In de doelgroep 120% tot 130% WSM zijn 1.878 uitbetalingen gedaan. Verwachtingen In de AB notitie van maart 2022 werd rekening gehouden met drie scenario's, een bereik onder de aanvraaggroep van 25%, 40% en 60% (voor de doelgroep tot 120% =15.800). In het scenario met het meeste gebruik werd rekening gehouden met een bereik onder de aanvraaggroep van 60% (4.380), waarbij het totale bereik inclusief de ambtshalve groep 82% bedraagt. In de doorgerekende scenario’s van maart 2022 was de prognose dat we financieel uit zouden komen met de middelen, tenzij het totale bereik boven de 80% komt. Op dat moment was een bereik van meer dan 80% bij geen enkele minimaregeling eerder voorgekomen. Resultaten

Ambtshalve doelgroep Aanvraag doelgroep < 120% WSM Totaal bereik doelgroep < 120% WSM Doelgroep 120% > 130% Totaal bereik doelgroep < 130% WSM

Totaal aantal huishoudens Drechtsteden

Bereik

Toekenningen

9.102

100%

9.102

6.698

117%

7.843

15.800 3.600

107% 52%

16.945 1.878

19.400

97%

18.823

9

4. Opbrengsten en belemmerende factoren 4.1 Opbrengsten Met een bereik van rond de 100% rechthebbende energietoeslag hebben we een goed beeld van de personen binnen de Drechtsteden met een inkomen tot 120% van het WSM. Goede en duidelijke communicatie op de website. Goede samenwerking tussen de gemeenten op het gebied van communicatie naar de rechthebbende Goede samenwerking tussen de SDD en SVB, RBZ en GBD Een goede basis voor een adequate afwikkeling met minder uitvoeringskosten in 2023

4.2 Belemmerende factoren • • • • • • • •

Piekdrukte bij het aanvragen van de energietoeslag Moeilijkheidsgraad om de aanvragen snel te beoordelen (inkomenstoets) Snelheid van uitbetalen Onduidelijkheid van rechthebbende bij de samenwerkingspartners Nabetalingen Onterecht ingediende aanvragen Grote toename telefonie AKS (wanneer ontvang ik mijn toeslag?) Bereikbaarheid team energietoeslagen door flexibele werktijden

5. Aanbevelingen 5.1 Aansturing •

• •

•

•

In 2022 waren bijna alle betrokken afdelingen vertegenwoordigd in de projectgroep. In 2023 is de aanbeveling om onder andere ook AKS te laten aansluiten in het team om nog kortere lijnen tussen de uitvoerende teams te creëren. De mogelijkheid om een inkomenstoets en vermogenstoets te laten verzorgen door het inlichtingenbureau kan er voor zorgen dat het aantal te beoordelen aanvragen lager is dan in 2022. Hierdoor kan er een kleiner uitvoerend team energietoeslag opgezet worden. Veel beoordeling zijn in de avonduren en in de weekenden gedaan, hierdoor was de bereikbaarheid van de werkgroep voor de rest van de organisatie minimaal. Wenselijk is om een minimale bezetting tijdens kantooruren vast te stellen voor 2023. In 2022 was de controle op gewerkte uren versus afgehandelde aanvragen bijna niet mogelijk door een vertraging van 4 weken tussen het indienen van uren en uitbetalen. Controle hierop is te laat opgestart. In 2023 zal direct deze controle ingeregeld moeten worden. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden zoals het werken met tijdschrijven (WBU) en het instellen van een maximaal aantal uren per week. Tijdig bepalen waar de zwaartepunten binnen de organisatie liggen zodat er ingespeeld kan worden op piekdrukte. (bijvoorbeeld bij AKS)

10

5.2 Resultaatgericht werken • •

•

•

• •

Doorontwikkeling van de digitale aanvraag. Aanmaken van nieuwe codering van de werkprocessen energietoeslag 2023 om een duidelijk beeld tussen de aanvragen 2022 en 2023 te creëren. Door een minimale aanpassing van de beleidsregels kan met de data van 2022 een grotere groep categoriaal uitgekeerd worden, hiervoor kan gebruik gemaakt worden van de inkomenstoets uitgevoerd door het inlichtingenbureau. Concreet betekend dit lagere uitvoeringskosten voor inhuur. De doorlooptijd van de vragen afkomstig van AKS aan het team energietoeslag was buiten de gewenste normen van de SDD, gezien het aantal vragen dat dagelijks is aangeboden was dit onvermijdelijk. Veel vragen kunnen worden ondervangen door dagelijks een medewerker van het team energietoeslag plaats te laten nemen bij AKS. Betrekken van de afdeling contractbeheer bij de controle van het lijstwerk (uitfiltering van instellingen waar geen bijdrage aan de energiekosten wordt gevraagd) Samenwerking opstarten met het DUO voor het mogelijk uitsluiten van studenten

5.3 Communicatie en postverzending • •

Afstemming briefverzending met de klantenservice Geen aanpassingen ten opzichte van 2022

5.4 Overwegingen bij vaststelling beleid 2023 •

Aandachtspunten bij vaststellen doelgroep 2023:

Wettelijke groep: Inkomens tot 120% Wettelijk sociaal minimum (WSM) Uitgesloten: - jongeren tot 21 jaar; - verblijf in inrichting en geen eigen energiekosten; - gedetineerden; - dak- en thuislozen; - studenten. Ambtshalve groep: Aan huishoudens die de energietoeslag 2022 hebben ontvangen en waarvan blijkt uit de inkomenstoets van het Inlichtingenbureau dat het inkomen niet is veranderd. (grote besparing op uitvoeringskosten) Aan huishoudens die in de periode vanaf 1 januari tot 1 juni 2023 (hebben) ontvangen: - algemene bijstand; - bijzondere bijstand; - Persoonlijk minimabudget; - IOAW, IOAZ, Bbz 2004; - Aio-uitkering; - kwijtschelding gemeentebelastingen 2023.

11

•

Mogelijkheid om inwoners met een aanzienlijk vermogen uit te sluiten.

De bedoeling van het Rijk is dat er voor de energietoeslag niet wordt gekeken naar het vermogen, maar het staat gemeenten vrij om toch een vermogenstoets in te voeren. Een vermogenstoets maakt de regeling 'gerichter': een vermogenstoets zal naar verwachting leiden tot een kleinere doelgroep en daarmee lagere programmakosten. Volgens het CBS kwam het doorsnee vermogen van huishoudens met een laag inkomen uit op € 900 en hadden zeven op de tien huishoudens met een laag inkomen geen of een kleine vermogensbuffer.(1) De verhoging van de uitvoeringskosten kan worden verminderd door een beperkte vermogenstoets in te voeren. Zo biedt het Inlichtingenbureau de mogelijkheid om, naast de eerder genoemde inkomenscheck, een vermogenscheck te doen. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de vermogensgegevens die bekend zijn bij de Belastingdienst. Het gaat hierbij om het banksaldo op 31 december 2022 en niet om andere vermogenscomponenten zoals een woning of auto. De vermogenscheck van het Inlichtingenbureau kan alleen worden gehanteerd voor het bepalen van de ambtshalve doelgroep, en niet voor de aanvraaggroep. We kunnen een aanvraag namelijk niet afwijzen op grond van vermogensgegevens die we via het Inlichtingenbureau ontvangen. Dit wordt opgelost door inwoners bij hun aanvraag te laten te laten verklaring dat zij een laag vermogen hebben.

Dit betekent dat inwoners geen bewijsstukken zoals bankafschriften hoeven in te leveren en dat het minimale extra uitvoeringswerkzaamheden oplevert. •

Kostendelers meenemen in de energietoeslag 2023?

Zoals het Rijk heeft aangegeven is de energietoeslag bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen. De energietoeslag is dan ook uitbetaald per huishouden, en niet per bijstandsgerechtigde of per inwoner. De Participatiewet ziet kostendelers als separate, individuele huishoudens. Gehuwden of samenwonenden worden gezien als één huishouden. Daarnaast is het ook de meest praktisch uitvoerbare mogelijkheid om kostendelers als zelfstandig rechtssubject te zien dat voor het volledige bedrag in aanmerking komt. •

De energietoeslag 2023 in een keer uitbetalen?

We hebben signalen ontvangen over inwoners die de jaarafrekening niet konden betalen, maar de eerder ontvangen energietoeslag 2022 al hadden uitgegeven. Dit pleit voor periodieke uitbetaling van de energietoeslag 2023. Echter, dit levert uitvoeringstechnische kanttekeningen op voor de aanvraaggroep, aangezien deze kan aanvragen in de periode juni tot november 2023. Er kan hierdoor niet voor alle toekenningen een zelfde periodieke uitbetaaldatum worden gekozen. Daarnaast kan in elk geval niet periodiek uitbetaald worden bij aanvragen die in november of december 2023 worden afgehandeld, aangezien uit de wet volgt dat uiterlijk op 31 december 2023 uitbetaald moet zijn. Dit zal een volledige betaling van de toeslag tot gevolg hebben.

1 CBS, Armoede en sociale uitsluiting 2020, https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2021/49/armoede-en-

sociale-uitsluiting-2021

12