Dordt Oost - Analyse (Alle Wijken).pdf
Tekst van het document
Sterrenburg
Toekomstbestendige Economie
(ONBENUT) ARBEIDSPOTENTIEEL
18 T/M 30 ZONDER STARTKWALIFICATIE
OPLEIDINGSNIVEAU
2020 2021
Dordrecht
30%
Gebied Oost
26%
Wijk 09 Sterrenburg
28%
43% 46% 41%
Sterrenburg 1-Oost
38%
Zuilenburg en omgeving 0%
19%
44% 20%
Opleiding: Laag
40%
Opleiding: Middel
Het percentage jongeren zonder startkwalificatie is in de periode tussen 2020 en 2021 met 1,3% toegenomen in de wijk Sterrenburg, maar ligt lager dan het stedelijk gemiddelde. Dit wijst op een relatief gunstige situatie binnen de wijk in vergelijking met de stad als geheel, ondanks de stijging. Het is echter belangrijk om aandacht te blijven besteden aan het voorkomen van vroegtijdige schoolverlaters en het bevorderen van educatieve kansen en mogelijkheden voor jongeren in de wijk Sterrenburg om een positieve ontwikkeling te waarborgen.
28% 46%
30%
Conclusies
19%
50% 36%
Eindtotaal
16%
43%
22%
Uit de data blijkt dat, hoewel het percentage jongeren zonder startkwalificatie in de wijk Sterrenburg in Dordrecht tussen 2020 en 2021 met 1,3% is toegenomen, dit percentage nog steeds lager ligt dan het stedelijk gemiddelde.
25% 43%
27% 60%
80%
Sterrenburg 12,4 % 13,7 %
Wat valt op?
28%
47%
Blaauwweg en omgeving Wittenstein en omgeving
27%
Dordrecht 15,3% 15,5%
100%
AANTAL INWONERS TUSSEN 18 EN 67
Opleiding: Hoog
Wat valt op?
Uit de data blijkt dat de buurten Blaauwweg e.o., Sterrenburg 1-Oost en Zuilenburg e.o. een opvallend patroon vertonen wat betreft opleidingsniveau. In deze buurten zijn er significant meer mensen met een laag opleidingsniveau en aanzienlijk minder mensen met een hoog opleidingsniveau in vergelijking met andere buurten.
Conclusies
De buurten Blaauwweg e.o., Sterrenburg 1-Oost en Zuilenburg e.o. kennen specifieke sociaaleconomische en educatieve uitdagingen, die nader onderzoek en gerichte interventies rechtvaardigen om de kloof in opleidingsniveaus te verkleinen en gelijke kansen te bevorderen.
Dordrecht Stadspolders
Inwoners 18 t/m 67 79.230 13.590
% Totaal 65,2% 59,6%
Wat valt op?
Sterrenburg heeft een lager percentage inwoners tussen 18 en 67 jaar in vergelijking met het totale aantal inwoners. Deze leeftijdscategorie vertegenwoordigt doorgaans het grootste arbeidspotentieel in een gemeenschap.
Conclusies
Het lagere percentage inwoners tussen 18 en 67 jaar in Sterrenburg duidt op demografische kenmerken die invloed hebben op de arbeidsparticipatie en economische activiteit binnen de wijk. Het is belangrijk om deze factoren verder te onderzoeken en maatregelen te overwegen.
VOORTIJDIGE SCHOOLVERLATERS (WIJKNIVEAU)
Een voortijdig schoolverlater is een jongere die tussen de 12 en 23 jaar is; niet staat ingeschreven op een school; geen startkwalificatie heeft (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger); niet uit het praktijkonderwijs of het voortgezet speciaal onderwijs komt. 2020 2021
Dordrecht 3,4% 3,3%
Sterrenburg 3,1% 4,2%
Wat valt op?
Uit de gegevens blijkt dat de wijk Sterrenburg een significante toename heeft in het percentage voortijdige schoolverlaters tussen 2020 en 2021, waarbij het percentage met 1,1% is gestegen. Dit staat in contrast met het stedelijk gemiddelde, dat juist een lichte afname vertoont in dezelfde periode.
Conclusies
Het percentage voortijdige schoolverlaters in de wijk Sterrenburg is in de periode tussen 2020 en 2021 met 1,1% fors toegenomen; terwijl het stedelijk gemiddelde iets afgenomen is. Deze bevindingen benadrukken de urgentie van gerichte maatregelen en interventies binnen de wijk Sterrenburg om het aantal voortijdige schoolverlaters te verminderen en de kansen op een succesvolle educatieve loopbaan te vergroten.
Sterrenburg
Toekomstbestendige Economie
WW Gebied Dordrecht Gebied Oost Wijk 11 Stadspolders Blaauwweg en omgeving Sterrenburg 1-Oost Wittenstein en omgeving Zuilenburg en omgeving
PERCENTAGE WERKENDEN Aantal WW 930 340 130 10 30 30 10
Percentage 0,77% 0,63% 0,70% 0,66% 0,72% 0,96% 0,58%
Gebied Dordrecht Gebied Oost Wijk 09 Sterrenburg Blaauwweg en omgeving Sterrenburg 1-Oost Wittenstein en omgeving Zuilenburg en omgeving
Arbeidsparticipatie 67% 70% 66% 53% 54% 68% 64%
Werkloos 33% 30% 34% 47% 46% 32% 36%
Wat valt op?
Wat valt op?
Wat opvalt in deze dataset is dat hoewel het percentage mensen in de WW varieert, het over het algemeen lager ligt dan het gemiddelde voor Dordrecht. De enige uitzondering hierop is de buurt Wittenstein e.o., waar het percentage mensen in de WW hoger is dan het gemiddelde voor Dordrecht.
De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost hebben opvallend lagere arbeidsparticipatiepercentages en hogere werkloosheidspercentages.
Conclusies
Opvallend is de lage arbeidsparticipatie en hoge werkloosheid in de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. Deze discrepantie wijst mogelijk op specifieke sociaaleconomische uitdagingen of belemmeringen die de arbeidsmarktdeelname in deze buurten beïnvloeden. Het is belangrijk om nader onderzoek te verrichten om de oorzaken van deze patronen te begrijpen en gerichte interventies te ontwikkelen om de arbeidsparticipatie te bevorderen en werkloosheid te verminderen in deze gemeenschappen.
De analyse toont aan dat het percentage mensen in de WW in Sterrenburg varieert tussen verschillende buurten, waarbij de meeste buurten onder het stedelijke gemiddelde liggen, behalve Wittenstein e.o., die hoger dan het gemiddelde scoort. Een aanbeveling voor verder onderzoek zou zijn om demografische factoren nader te onderzoeken, zoals leeftijdsopbouw en opleidingsniveau. Dit kan helpen bij het identificeren van specifieke kwetsbaarheden en behoeften in deze buurt en het ontwikkelen van gerichte interventies en beleidsmaatregelen om werkloosheid te verminderen.
BIJSTAND
Gebied Dordrecht Gebied Oost Wijk 09 Sterrenburg Blaauwweg en omgeving Sterrenburg 1-Oost Wittenstein en omgeving Zuilenburg en omgeving
Aantal Bijstand 3670 1020 600 120 310 30 60
Conclusies
Percentage 3,02% 1,89% 2,63% 7,87% 7,47% 0,96% 3,50%
Bron: cbs.nl
Wat valt op?
Opvallend in deze data is de aanzienlijke variatie in het aantal mensen in de bijstand binnen Sterrenburg. Terwijl de meerderheid van de gebieden onder het stedelijke gemiddelde ligt, vertonen de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost aanzienlijk hogere percentages mensen in de bijstand.
Conclusies
De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost tonen aanzienlijk hogere percentages van bijstandsafhankelijkheid. Een aanbeveling zou zijn om verder onderzoek te verrichten naar de specifieke factoren die bijdragen aan de hogere bijstandspercentages in Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. Dit onderzoek kan helpen bij het ontwikkelen van gerichte interventies, zoals programma's voor werkgelegenheidstraining en sociale ondersteuning, om de bijstandsafhankelijkheid te verminderen en de economische veerkracht van deze buurten te versterken.
Sterrenburg
Toekomstbestendige Economie
INKOMEN
PERCENTAGES LAAG INKOMEN EN SOCIAAL MINIMUM 20,0% 15,0%
GEMIDDELD INKOMEN PER INWONER Dordrecht
28.100,00
Gebied Oost
29.641,18
10,0% 5,0% 0,0% -5,0% -10,0%
Wijk 09 Sterrenburg
27.200,00
Blaauwweg en omgeving
20.100,00
Sterrenburg 1-Oost
20.700,00
Wittenstein en omgeving
30.100,00
Zuilenburg en omgeving
-15,0%
24.200,00 €-
€ 5.000
€ 10.000
€ 15.000
€ 20.000
€ 25.000
€ 30.000
Wat valt op?
€ 35.000
In gebied Oost ligt het gemiddelde inkomen per inwoner hoger dan het stedelijke gemiddelde in Dordrecht (+1.541 euro), maar in de wijk Sterrenburg is het lager dan het stedelijk gemiddelde (-900 euro). De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost hebben het laagste gemiddelde inkomen per inwoner.
Laag Inkomen
Onder sociaal minimum
110% van sociaal minimum
120% van sociaal minimum
Gebied Oost
-3,2%
-3,3%
-4,4%
-5,2%
Wijk 09 Sterrenburg
-2,0%
-1,6%
-2,4%
-2,2%
Blaauwweg en omgeving
5,7%
8,2%
11,3%
14,1%
Sterrenburg 1-Oost
5,3%
5,9%
8,7%
13,1%
Wittenstein en omgeving
-5,1%
-5,4%
-8,1%
-10,3%
Zuilenburg en omgeving
-1,3%
-0,7%
-0,8%
-0,7%
Wat valt op?
Het percentage huishoudens met een laag inkomen en huishoudens die zich bevinden onder of rondom het sociale minimum is in de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost hoger dan het gemiddelde van Dordrecht.
Conclusies
De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost zijn economisch zwakke buurten.
Conclusies
De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost hebben een significant lager gemiddeld inkomen per inwoner.
Sterrenburg
Toekomstbestendige Economie
ONDERWIJS
CONCLUSIES
ONDERWIJSACHTERSTANDEN
BEDRIJVIGHEID
Te verwachten onderwijsachterstanden peuters & basisschoolleerlingen met een verhoogd risico op een onderwijsachterstand Gebied Nederland: Dordrecht: Sterrenburg: Dubbeldam: Stadspolders:
Percentage 15% 22% 15% 7% 15%
Wat betreft bedrijvigheid scoort de wijk Sterrenburg gemiddeld. Deze zijn verspreid over de wijk te vinden. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de buurten Vredenburg en Wittenstein, gevolgd door Sterrenburg 1 Oost. Met de grootste concentratie rond het winkelcentrum Sterrenburg. Deze laatste zorgt voor meer dan 500 banen in ongeveer 48 verkooppunten. Binnen Sterrenburg zijn de meeste bedrijven actief in de branches zakelijke dienstverlening en overheid, onderwijs & zorg. Horeca speelt nauwelijks een rol in Sterrenburg. Ook zijn er geen bedrijventerreinen te vinden in Sterrenburg.
(ONBENUT) ARBEIDSPOTENTIEEL
Minste scoort De Driehoek (plek 17), gevolgd door De Keerkring (nr. 20).
De data onthullen aanzienlijke variaties in sociaaleconomische indicatoren binnen Sterrenburg. Buurten zoals Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost tonen hogere percentages bijstandsafhankelijkheid en een lagere arbeidsparticipatie. Bovendien is binnen Sterrenburg een zorgwekkende stijging in het aantal jongeren zonder startkwalificatie, ondanks een relatief gunstige situatie vergeleken met het stedelijk gemiddelde. Gerichte interventies en verder onderzoek zijn essentieel om de kloof in opleidingsniveaus te verkleinen, de arbeidsmarktdeelname te bevorderen en werkloosheid te verminderen in deze gemeenschappen.
Het Kristal (21), De Meridiaan (23), Sterrekijker (32) en Dominee J Polyanderschool (34) volgen daarna.
INKOMEN
Wat valt op?
Binnen Sterrenburg zijn 6 scholen meegenomen in onderzoek naar te verwachten onderwijsachterstanden. Totaal in Dordrecht 35. Van de 6 hebben 2 gemiddelde score en de 4 andere hebben en kleine verwachting op achterstand.
NIVEAU VAN UITSTROOMPROFIEL
De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost worden gekenmerkt als economisch zwakke buurten, met een significant lager gemiddeld inkomen per inwoner dan het stedelijke gemiddelde en hogere percentages huishoudens met een laag inkomen of die zich rondom het sociale minimum bevinden dan het gemiddelde in Dordrecht. Het is essentieel om gerichte economische stimuleringsprogramma's en sociale ondersteuning te implementeren in deze buurten om de economische veerkracht te versterken, de werkgelegenheid te bevorderen en de kwaliteit van leven voor de bewoners te verbeteren.
Gebied Nederland: Dordrecht: Sterrenburg: Dubbeldam: Stadspolders:
ONDERWIJS
Het gemiddeld eindadvies is een centrummaat om de resultaten tussen wijken te kunnen vergelijken. Het gemiddelde is berekend op basis van de volgende indeling: 10 = vwo, 9 = havo/vwo, 8 = havo, 7 = vmbo gt/havo, 6 = vmbo gt, 5 = vmbo kb/vmbo gt, 4 = vmbo kb, 3 = vmbo bb/vmbo kb, 2 = vmbo bb en 1 = pro. Score 6,78 6,63 6,72 7,62 6,73
De scholen in de wijk Sterrenburg scoren heel gemiddeld vergeleken met landelijk cijfer wat betreft onderwijsachterstand en niveau van uitstroomprofiel. De scores zijn hoger dan Dordts gemiddelde. De scholen die net iets minder goed scoren wat betreft te verwachten onderwijsachterstand liggen in de buurten Driehoek e.o. (Driehoek) en Mildenburg e.o. (De Keerkring).
Wat valt op?
De scholen in de wijk Sterrenburg scoren heel gemiddeld vergeleken met landelijk cijfer wat betreft onderwijsachterstand en niveau van uitstroomprofiel. De scores zijn hoger dan Dordts gemiddelde. De scholen die net iets minder goed scoren wat betreft te verwachten onderwijsachterstand liggen in de buurten Driehoek e.o. (Driehoek) en Mildenburg e.o. (De Keerkring).
Sterrenburg
Toekomstbestendige Economie
DOEL: KLIMAATBESTENDIGE STAD
WIJK: STERRENBURG Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
ALGEMEEN
Dordrecht werkt al vele jaren aan een klimaatbestendige stad. En aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. De klimaatambitie van Dordrecht is om een groene, levendige stad te zijn. Een stad waar bewoners zijn voorbereid op een extremer klimaat en een hogere zeespiegel. Dit doen we door meer groen en blauw toe te voegen aan de stad. En door te kijken hoe we het aanwezige groen en blauw beter kunnen benutten en met elkaar kunnen verbinden. En dat in de volle breedte: van stadsparken tot geveltuinen. Variërend van getijdeparken tot individuele maatregelen tegen wateroverlast en overstromingen.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
GROEN/BLAUW DORDRECHT (1/2)
Wat valt op? • • •
Sterrenburg
Er worden drie nieuwe waterverbinding voorgesteld in Sterrenburg, de vraag is hoe het hiermee staat. Er zijn ambities om koppelkansen bij ontwikkelingen te benutten, de vraag is in hoeverre dit gebeurd in de praktijk. Op deze kaart wordt de positie van Sterrenburg goed duidelijk. Het stadspark en de polder zijn belangrijke en grote groenstructuren die binnen handbereik liggen.
Klimaatbestendige Stad
GROEN/BLAUW DORDRECHT (2/2)
“Het klimaat verandert in Nederland. De gemiddelde temperatuur stijgt, de hoeveelheid en de intensiteit van neerslag zijn toegenomen en perioden van droogte en hitte komen vaker voor. In 2030 is Dordrecht bestand tegen de (nadelige) effecten van de klimaatverandering. Dit wordt bereikt door een drietal onderdelen. 1. Robuuste, groenblauwe structuren te versterken. De vier groenblauwe hoofdstructuren (De Urbanisten. (2020, februari). Groenblauw Eiland van Dordrecht, beknopte ruimtelijke visie.) worden behouden, beschermt en versterkt. Dit zijn: • Het Getijdenlandschap dat de rijke randen van het Eiland vormt; • De Dordtwijkzone die opnieuw wordt uitgevonden als centraal park en klimaatbuffer; • De historische Dijklinten waaruit het eiland in ringen is opgebouwd; • Het Killenlandschap dat vooral zichtbaar is als grillige (binnendijkse) waterlopen. 2. Klimaatbestendig inrichten en beheren onderdeel te maken van het gemeentelijk beleid en handelen. Robuuste- en kleinschalige structuren tot aan de voordeur, van hoge kwaliteit, zorgen samen voor: • Voldoende bergingsruimte in de groenstructuren en watersystemen om wateroverlast door piekbuien te voorkomen. • De juiste soortkeuze, standplaats en diversiteit in het groen om bestand te zijn tegen (extreme) hitte en droogte.
• De juiste inrichting, beheer en stabiliteit in het ecosysteem (gezonde biodiversiteit) in het water om de waterkwaliteit in tijden van (extreme) hitte en droogte op peil te houden. • Voldoende schaduw en verkoeling om mens en dier comfortabel door de stad te leiden, zonder daarbij overlast of gezondheidsklachten te ervaren door (extreme) hitte. • Duurzame kwaliteit wordt daarnaast bereikt door circulariteit (hergebruik) toe te passen in inrichting en beheer. Ontstaan van afvalstromen wordt zoveel mogelijk voorkomen om het milieu niet onnodig te belasten. 3. Inwoners te stimuleren tot vergroening.
Wat valt op? • • •
Wat er gedaan moet worden lijkt, hoewel nog wat abstract, duidelijk te zijn. Op welke termijn dit moet gebeuren en waar de prioriteiten liggen lijkt vooralsnog in het midden gehouden. Er worden tuincoaches ingezet en steenbreek acties. Graag zouden we weten wat hier de voortgang van is. Er zou meer oppervlaktewater in de wijk komen, maar dit is nog niet ingetekend.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
HITTE
Dordrecht werkt al vele jaren aan een klimaatbestendige stad. En aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. De klimaatambitie van Dordrecht is om een groene, levendige stad te zijn. Een stad waar bewoners zijn voorbereid op een extremer klimaat en een hogere zeespiegel. Dit doen we door meer groen en blauw toe te voegen aan de stad. En door te kijken hoe we het aanwezige groen en blauw beter kunnen benutten en met elkaar kunnen verbinden. En dat in de volle breedte: van stadsparken tot geveltuinen. Variërend van getijdeparken tot individuele maatregelen tegen wateroverlast en overstromingen.
GROENSTRUCTUREN Groen binnen openbare ruimte
Groen op eigen terrein
Boom per buurt
Grijs per buurt
Wat valt op? • • • •
Groene wijk. 50-75% van de openbare ruimte is groen Sterrenburg is relatief groene wijk met veel groen in de openbare ruimte. De totale hoeveelheid groen is lager in de buurten: Mildenburg, Zuilenburg, Vredeburg en Minnaertweg. In de wijken Zuilenburg, Wittenstein, Vredeburg, Minnaertweg en Sterrenburg 1-west zijn op een aantal plekken weinig groenstructuren te vinden. Mildenburg en Zuilenburg hebben relatief weinig groen op eigen terrein.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
REGEL 3-30-300 (TOTAALSCORE)
REGEL 30
30 Regeling in Sterrenburg 3
Wat valt op? • • • •
In het algemeen scoort de wijk niet goed op de 3-30-300 regel. Het noordelijke gedeelte scoort beter dan het zuidelijke gedeelte. Het zuidelijke gedeelte scoort zeer slecht op de 30 regel. Vooral Wilgenwende scoort nog slecht op de 3 regel. Verder valt de omgeving rondom de Regulushof, de heelalstraat en de Weerdestein op vanwege de slechte score. In het algemeen is het relatief diffuus welke huizen slecht en goed scoren. Gemiddeld scoort de wijk goed op de 3 regel.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
HITTE – MEEST URGENT
1.
SOCIALE KWETSBAARHEID HITTE
Wat valt op? • De broosheid in Sterrenburg 1-west is hoog, maar hier liggen maar beperkt omgaven qua vergroenen.
Wat valt op? •
De meest urgente hittestress komt daar voor waar we het minste groen vinden. Het vergroenen van de buurten zal dus zeker op de agenda moeten staan voor deze wijk.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
WATER PER BUURT
Wat valt op? • De killen zorgen lokaal voor water in Sterrenburg. In het algemeen is Sterrenburg relatief arm aan water. • In de overige buurten is water gesitueerd aan de randen. De kernen van deze buurten zullen daardoor niet worden afgekoeld door water, ook zal regenwater niet direct afgewaterd kunnen worden waterstructuren, maar zal dit in de grond moeten gebeuren. • De buurten Minnaertweg, Zuilenburg en Vredeburg en Sterrenburg 1-oost vallen licht negatief op.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
WATER TEKORT OF OVERSCHOT GEMIDDELD LAAGSTE GRONDWATERSTAND (GLG)
DROOGTE (MEEST URGENTE PLEKKEN) Wat valt op? • De grondwaterstanden zijn gemiddeld in veruit de meest plekken in de wijk. • Wilgewende valt negatief op, hier is de laagste grondwaterstand zeer hoog. Wateroverlast zal mogelijk een rol gaan spelen als de infiltratiekansen niet goed zijn. • Ook heeft deze grondwaterstand invloed op de vegetatie. Veel planten zullen “verzuipen”.
Wat valt op? •
Sterrenburg
De hoge laagste grondwaterstanden zorgt ervoor dat droogte niet een probleem vormt voor de wijk.
Klimaatbestendige Stad
RISICO PAALROT
Wat valt op? • In de buurten Sterrenburg 1-oost, Sterrenburg 1-west, Blaauwweg en Minnaertweg is er een aanwezige kans op paalrot. In de overige buurten is deze kans zeer laag.
Sterrenburg
ONDIEPE FUNDERING
Wat valt op? •
Alleen Sterrenburg 1 – oost en west hebben te maken met ondiepe funderingen.
Klimaatbestendige Stad
BODEMDALING 2020-2050
BODEMDALING DOOR OPHOGING
Wat valt op? • Bodemdaling door ophoging op een slappe bodem lijkt een aanwezig probleem te zijn in Sterrenburg. Het lijkt om grote verzakkingen te gaan tot 100cm. • In Sterrenburg 1 – west en oost gaat dit mogelijk tot problemen leiden aangezien een deel van de huizen ondiep gefundeerd is.
Wat valt op? • In de buurt Sterrenburg 1-West en Waterman speelt dit beperkt (3 tot 10cm). • Alleen in Sterrenburg 1-west zal dit mogelijk een probleem gaan vormen, omdat hier deels ondiep gefundeerd is.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
STEDELIJKE INFILTRATIE KANSEN
WATERDIEPTE BIJ INTENSE NEERSLAG
Wat valt op?
Wat valt op?
• De kaart laat zien dat de infiltratiekansen in Sterrenburg niet goed zijn. Dit is verbazend aangezien het best een groene wijk betreft. • Ook op plekken waar grote groene structuren te vinden zijn is de infiltratie slecht (Sterrenburg park)
• •
GEMIDDELD HOOGSTE GRONDWATERSTAND (GHG)
•
Het water is dieper op de rondwegen van Sterrenburg. Hier zouden wellicht meer infiltratiemogelijkheden moeten worden gecreëerd. Het water is dieper in de wijk Blauwweg, Sterrenburg 1-west en Minnaertweg. Bij een verduurzaming zal hier mogelijk een koppelkans liggen. Wilgenwende lijkt de echte uitdaging te zijn. Hier ontstaan grote problemen qua waterdiepte. Het grondwater staat hier in droge en natte periode zo hoog dat de grond maar beperkt water kan opnemen.
Wat valt op? • •
De gemiddelde grondwaterstand is vrij gemiddeld op de meeste plekken Wilgenwende is de hierop, zoals verwacht, de uitzondering.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
BEGAANBAARHEID WEGEN BIJ INTENSE NEERSLAG
WATERHOOGTE BIJ INTENSE NEERSLAG
Wat valt op?
Wat valt op?
1. 2. 3.
De begaanbaarheid blijft op veel plekken goed in wijk. De uitzonderingen zijn vooral in het zuiden te vinden in de buurten: Vredeburg en Wittenstein. Dat Wilgenwende niet bovengemiddeld slecht eruit springt lijk te beteken dat er toch op een manier water wordt afgevoerd.
Sterrenburg
1. 2.
Te weinig gegevens om goed een uitspraak te doen. De omgeving Oost Kil lijkt een plek te zijn die in de gaten gehouden moet worden.
Klimaatbestendige Stad
CONCLUSIES
Sterrenburg is een relatief groene wijk en ook gunstig gepositioneerd, met het stadspark en de polder als belangrijke groenstructuren binnen handbereik. Ook spelen de killen en dijken een grote rol in de groenstructuur. Er worden voorstellen gedaan voor groen/blauwe verbindingen, maar het is onduidelijk hoe ver de implementatie hiervan gevorderd is. Hoewel de ambities helder zijn, is het van belang te kijken in hoeverre deze doelen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Een van de belangrijkste doelen blijft om groen en blauwe structuren met elkaar te verbinden.
HITTE
Het buitengebied zorgt voor verkoeling, waardoor de buurten Zuilenburg, Mildenburg, Minnaertweg en Vredenburg niet negatief worden beïnvloed. Hier liggen echter wel de opgaves voor groen. Op haast alle aspecten van groen; bomen, plantsoenen, groen op eigen terrein, etc. lopen deze buurten achter op de rest van de wijk. Het voorstel is dan ook om op deze buurten in te zetten en niet te sterk te kijken naar het heat-Island effect. Dit effect is namelijk vertekend door de groene omgeving, maar de wijk kan wel degelijk verkoeld worden. Het is essentieel om voldoende groenvoorzieningen te behouden of te creëren om de negatieve effecten van hitte tegen te gaan en de leefbaarheid te verbeteren.
WATERTEKORT EN OVERSCHOT
De grondwaterstand is overal in Sterrenburg hoog, er moeten nog worden achterhaalt hoe we hier precies mee om moeten gaan. Ook de bodemdaling door opgehoogde plekken is groot. Natuurlijke bodemdaling is daarentegen minimaal aanwezig. Ook hier is het onduidelijk wat precies de consequenties zijn voor nu.
Sterrenburg
Klimaatbestendige Stad
DOEL: DUURZAME EN KLIMAATNEUTRALE STAD
WIJK: STERRENBURG Sterrenburg
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
ENERGIETRANSITIE
ENERGIE LABELS
TRANSITIEVISIE WARMTE – HVC TRACE
Dordrecht
16%
Gebied Oost
17%
Wijk 09 Sterrenburg
7%
Waterman en omgeving
1% 0% 3% 2% 0%
9% 27%
53%
9%
6% 4%
2%
9%
6%
51%
9%
17%
6%
20%
A
4% 0%
62%
33%
0%
B
40%
C
D
60%
E
8% 2% 5%1% 0% 0%
87%
Zuilenburg en omgeving 1%
3% 7% 0% 0%
84%
Wittenstein en omgeving 1%5%
Vergeleken met andere wijken in Gebied Oost heeft Sterrenburg de meeste potentie om aan te sluiten op het warmtenet. In de rest van de stad springen de wijken Wielwijk en Crabbehof er ook uit qua warmtenet potentie.
14%
42%
6%
24%
Vredenburg en omgeving 2% 8%
•
3% 0%
98%
Sterrenburg 1-West 2%4%
Aantal buurten is al aangesloten op warmtenet (Sterrenburg 1-Oost, Blaauwweg e.o., deel van Sterrenburg 1-West en Minnaertweg). Overige buurten staan op planning voor lange termijn (na 2031). Voor Wilgenwende ligt de keuze nog open: all electric of op de langere termijn warmtenet.
6% 1% 0%
63%
6%
13%
Sterrenburg 1-Oost
•
4%
11%
9%
89%
Smitsweg
Wat valt op?
4% 4%2%
85%
Mildenburg en omgeving 1% 7% Minnaertweg en omgeving
6% 4% 3% 3% 8%
57%
Driehoek en omgeving 2% 6%
8%
14%
62%
8% 3%
9%
11%
46%
21%
13%
Blaauwweg en omgeving
7%
29%
15%
F
80%
100%
G
Wat valt op? • •
In Sterrenburg heeft 83% van de woningen een energie label C of hoger. In de buurt Blauwweg en omgeving is dit 69%. In de buurt Sterrenburg 1-Oost is dit 72%. In de buurt Sterrenburg 1-West is dit 60%.
Conclusies
In Sterrenburg, net als in heel Gebied Oost, zijn er relatief meer woningen met een energie label van C (83%) of beter dan in Dordrecht als geheel (60%). Binnen gebied Oost scoort Stadspolders veel hoger (96%) en Dubbeldam iets lager (68%).
UITFASERING E T/M G:
Verhouding t.o.v. aantal woningen = 10.351 2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
928
797
660
517
276
32
3
Wat valt op?
Vanaf 2023 dient er ongeveer 9% van het totaal aantal woningen in Sterrenburg verbeterd worden. Stadsbreed moeten er de komende jaren 29% woningen aangepakt te worden om een beter energielabel te krijgen. Sterrenburg is al behoorlijk duurzaam. Alleen in Stadspolders moeten er minder woningen aangepakt te worden (0,2%).
Sterrenburg
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
VERZWARING ELEKTRICITEITSNET: STROOMSTATIONS EN 380 KV Gebied Gebied Oost Wijk 09 Sterrenburg Blaauwweg en omgeving Driehoek en omgeving Mildenburg en omgeving Minnaertweg en omgeving Smitsweg Sterrenburg 1-Oost Sterrenburg 1-West Vredenburg en omgeving Waterman en omgeving Wittenstein en omgeving Zuilenburg en omgeving
Geschikte daken in Sterrenburg
Verzwaring elektriciteitsnet 96 25 1 4 3 2 1 1 0 5 1 5 2
Wat valt op? • •
In Sterrenburg zijn 25 nieuwe stroomstations nodig. In vergelijking, Dubbeldam heeft er 41 benodigd, waarvan 14 in de buurt Dubbeldam zuid. In de wijk Stadspolders moeten 30 stroomstations toegevoegd worden. Totaal Dordrecht en andere wijken opzoeken
Conclusies
In totaal moeten er in Sterrenburg 25 nieuwe stroomstations worden aangelegd, maar in andere wijken is soms nog meer nodig. In Vredenburg en omgeving (5), Wittenstein en omgeving (5), en Driehoek en omgeving (4) zijn de meeste nodig.
AANTAL GESCHIKTE DAKEN EN DAKOPPERVLAK VOOR ZONNEPANELEN
Zonnedakje info, ter vergelijking met andere wijken en t.o.v. totaal aantal aanwezige daken? Ongeveer 19.000 daken zijn er in Dordrecht nog geschikt om zonnepanelen op te leggen. Een groot daarvan, ongeveer 19% bevindt zich in de wijk Sterrenburg. Het gaat om een dakoppervlak van 242.000 m2 Wijken met het grootste aantal geschikte daken
Sterrenburg
Wijken met het grootste geschikte dakoppervlak [x1.000m2]
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
AANTAL AANWEZIGE ZONNE INSTALLATIES Waarom is dit relevant? • • • •
Verzwaring net nodig Opslag stroom Smart charging Verband met bouwjaar? WOZ-waarde? Inkomen? Wijk/Buurt Gebied Oost Wijk 09 Sterrenburg Blaauwweg en omgeving Driehoek en omgeving Mildenburg en omgeving Minnaertweg en omgeving Smitsweg Sterrenburg 1-Oost Sterrenburg 1-West Vredenburg en omgeving Waterman en omgeving Wittenstein en omgeving Zuilenburg en omgeving
Aantal 3875 1361 28 81 146 76 237 54 82 214 105 272 66
Opgesteld vermogen 12951 4453 76 245 433 267 834 160 312 720 288 908 211
Wat valt op? • • • •
Op 20% van de daken in Sterrenburg liggen zonnepanelen. Gemiddeld in Dordrecht is dit 16%. Alleen in de wijk Stadspolders liggen er meer. Ter vergelijking, in de wijk Noordflank zijn op 10% van de daken zonnepanelen te vinden. Jaarlijks brengen zonnepanelen stadsbreed 68.900 MWh op. Sterrenburg levert hiervan ca 11%.
Sterrenburg
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
LAADINFRA
STRATEGISCH TE PLAATSEN LAADPALEN
Wat valt op?
De wijk Sterrenburg beschikt al over een flink aantal laadpalen in de openbare ruimte en dat wordt het komende jaar uitgebreid. Richting 2030 zijn nog eens een fors aantal extra laadpalen nodig. Binnen gebied Oost is Sterrenburg koploper in zowel het aantal bestaande laadpalen als benodigde laadpalen. In de buurten Sterrenburg 1 oost, Vredenburg e.o., Waterman e.o. en Waterman zijn op weg naar 2030 de meeste laadmogelijkheden in de openbare ruimte nodig.
Er zijn op dit moment ongeveer 90 laadpalen aanwezig of in voorbereiding in de openbare ruimte in Sterrenburg. In Dubbeldam gaat het om ca 45 laadpalen en in Stadspolders om ca 60.
Sterrenburg
Er worden binnen nu en 2 jaar 45 laadpalen (strategisch) bijgeplaatst in Sterrenburg. In de buurt Sterrenburg 1 oost worden de meeste laadpalen bijgeplaatst, 8. Gevolgd door de buurten Vredenburg e.o., Minnaertweg e.o. en Waterman e.o. (allen 6 laadpalen). Ter vergelijking, in Dubbeldam 37 en Stadspolders 50 laadpalen. In heel Dordrecht ongeveer 300. Op basis van trends, demografische en sociaaleconomische gegevens, de mogelijkheid om op eigen terrein te parkeren en andere data zijn prognoses gemaakt hoeveel extra laadpalen er tussen 2026 en 2030 nodig zijn. In Stadspolders zijn in 2030 150 laadpalen nodig, dat zijn er ca 40 meer t.o.v. situatie in 2026. In Dubbeldam moeten er richting 2030 nog eens 25 laadpalen toegevoegd worden en in Sterrenburg ongeveer 73. In totaal zijn er in gebied Oost tussen 2026 en 2030 135 extra laadpalen nodig.
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
CONCLUSIE
In Sterrenburg zijn er nog winsten te behalen in de energie transitie. Vooral in de buurten Blaauwweg en omgeving, Sterrenburg 1-Oost en Sterrenburg 1-West zijn er nog relatief veel slechtere energie labels. Ongeveer 9% van het totaal aantal woningen in Sterrenburg dient nog verbeterd te worden. Hoewel het elektriciteitsnet er beter voor staat dan in andere wijken, moeten er nog steeds een aantal stroomstations bij komen. Vooral in Vredenburg en omgeving, Wittenstein en omgeving, en Driehoek en omgeving is deze behoefte relatief groot. Binnen gebied Oost is Sterrenburg koploper in zowel het aantal bestaande laadpalen als benodigde laadpalen. In de buurten Sterrenburg 1 oost, Vredenburg e.o., Waterman e.o. en Waterman e.o. zijn op weg naar 2030 de meeste laadmogelijkheden in de openbare ruimte nodig.
Sterrenburg
Duurzame en Klimaatneutrale Stad
DOEL: BIODIVERSE STAD
WIJK: STERRENBURG Sterrenburg
Biodiverse Stad
VISIE GROEN/BLAUW
In het jaar 2030 kent het Dordts groenblauw een gezonde, evenwichtige biodiversiteit. De laatste decennia is de Nederlandse- en zo ook Dordtse biodiversiteit hard achteruitgegaan. Deze algemene achteruitgang is in 2030 gestopt door knelpunten, zoals met invasieve exoten, op te lossen. Daarbovenop is ingezet op het behoud van biodiversiteit door natuurgebieden en specifieke soorten te beschermen. De ontwikkeling van biodiversiteit, leefgebieden en ecosystemen is versterkt door meer ecologische potenties te benutten. Plannen worden afgestemd op (doel) soorten die van nature voorkomen in Dordrecht en daadwerkelijk van de plannen kunnen profiteren. De ontwikkeling van soorten die hoger in de voedselketen staan is ook gestimuleerd door te voorzien in een gezonde basis van planten en insecten. Continue monitoring volgens een monitoringsplan, op niveau van soortgroepen, maakt de ontwikkeling van Dordtse biodiversiteit inzichtelijk en maakt gericht bijsturen mogelijk. De sterk toegenomen biodiversiteit maakt het (gemeentelijk) groen beter bestand tegen ziekten, plagen en extreme weersinvloeden. Het biedt natuurbeleving en een gezonde leefomgeving aan Dordtenaren. Dordrecht is omgeven door robuuste natte en droge natuur- en groengebieden. In het landschap bevinden zich veel aaneengesloten, ecologische verbindingen.
In de stad bevinden zich aaneengesloten structuren zoals bermen en watergangen, die als ecologische verbinding kunnen fungeren. Ook gebieden zoals parken en (dak)tuinen fungeren als ecologische stapstenen in de stad. De robuuste en kleinere structuren en gebieden vormen samen het ecologisch netwerk. Via dit netwerk wordt de natuur steeds diffuser tot aan de voordeur van de Dordtenaar gebracht. Dit netwerk van groen, blauw en bomenstructuren wordt beschermd en verder versterkt. Naast een sterk vertakt, fysieke netwerk wordt ingezet op de ecologische kwaliteit van dit netwerk. Al een aantal decennialang wordt ecologisch beheer toegepast en steeds verder geprofessionaliseerd, in met name de bermen. Dit beheer leidt tot zichtbare verbetering van de biodiversiteit. Er zijn veel meer gebieden waar ecologisch beheer goed mogelijk en waardevol is, zonder daarbij gebruiksfuncties of veiligheid aan te tasten. Het ecologisch beheer wordt in vervolgprojecten dan ook verder geprofessionaliseerd. De aanpak die hieruit voortkomt wordt uitgerold over de gemeente. Dit zorgt ervoor dat traditioneel en ecologisch, of natuurgericht, beheer in 2030 naast elkaar en gecombineerd plaatsvinden. Om in 2030 de doelstelling voor een Biodiverse stad te hebben bereikt, is het nodig om achteruitgang te stoppen en biodiversiteit te behouden en versterken.
Dit is mogelijk door het beleid, beheer en de maatregelen uit dit Groenblauwprogramma toe te passen.
Wat valt op? • •
Op wijkniveau worden er vooral uitspraken gedaan over beheer. M.u.v. de Wantijzone en de faunapassages.
Sterrenburg
Biodiverse Stad
GROEN/BLAUW DORDRECHT VISIEKAART GROEN/BLAUW
PRINCIPEDOORSNEDE VAN DE BIOTOPEN EN HABITATS
Wat valt op? • • •
Het Spoorpark/Oudendijk is zeer groen verbeeld, het is onduidelijk of hier concrete plannen voor liggen. Verder worden ook de verbindingen over de N3 getrokken, onduidelijk wat dit concreet betekent. Komen de gewenste soorten daadwerkelijk voor in de wijk?
Sterrenburg
Biodiverse Stad
DOELKAART BIODIVERSITEIT
KNELPUNTENKAART
Wat valt op? • Er zijn twee ingrepen in Sterrenbrug; De faunapassages en het creëren van geleidelijke land- waterovergangen. Het is onbekend of dit al gebeurd is.
Bron: https://drechtsteden.enl-mcs.nl/portal/apps/experiencebuilder/experience/?id=8eed571d7d494d26bdc33008d2ac74d9
Onderzoek en nulmetingen
Onderzoek naar de Dordtse biodiversiteit is hard nodig. Om te kijken hoe de biodiversiteit op het Eiland van Dordrecht ervoor staat en zich ontwikkelt, heb je een vertrekpunt nodig. Daarom is de gemeente in 2021 begonnen met een nulmeting van de biodiversiteit. Dit is toen uitgevoerd op zes plekken, verspreid over het Eiland van Dordrecht. Het Natuurwetenschappelijk Centrum heeft de nulmetingen uitgevoerd in het Wantijpark, Project Vlijweide, Kors Monsterpad, Sportpark Reeweg en langs de Zeedijk. Inmiddels is op 5 van de 6 locaties een herhaling uitgevoerd. Met de resultaten van de nulmetingen en de herhalingen kunnen we nagaan of de genomen maatregelen het gewenste effect hebben. Voor het stadspark is een nulmeting uitgevoerd door Ecoresult en de Natuur- en Vogelwacht Biesbosch voert jaarlijks een monitoring uit voor het ecologisch beheer in hun areaal. Ook wordt er door het Natuurwetenschappelijk Centrum stadsbreed onderzoek gedaan naar gebouwbewonende soorten vleermuizen, gierzwaluwen en de huismussen ten behoeve van een soortmanagementplan.
Wat valt op? • •
De doelkaart laat minder visie zien dan de Groenblauw visiekaart. Is de Nulmeting gedaan, zo ja, wat is hier de uitslag van? Komen er concrete acties uit?
Sterrenburg
Biodiverse Stad
FLORA EN FAUNA GROENSTRUCTUREN
Groen binnen openbare ruimte
Groen op eigen terrein
Boom per buurt
Groen per buurt
Wat valt op? • Over het algemeen is Sterrenburg een groene wijk • Diverse grote groenstructuren; sterrenburgpark, killen, etc. • Ook in de directe omgeving van Sterrenburg is veel groen te vinden. • Onvoldoende zicht op soorten beplanting/struiken maar relatief groene wijk
Sterrenburg
Biodiverse Stad
WAARNEMINGEN, FAUNAVOORZIENINGEN EN SOORTEN
Aantal Waargenomen Soorten per jaar
Wat valt op? • • • •
Op plekken met minder groen zijn er ook minder waarnemingen. T.o.v. bijv. Dubbeldam (16) zijn er weinig faunavoorzieningen (1) Grote verschillen in soorten per hectometer per buurt, maar dit lijkt ons onwaarschijnlijk in het echt. Het aantal waargenomen soorten groeit elk jaar. Het verband is echter onduidelijk. Het kan zijn dat er meer mensen rapporteren vandaag de dag.
Sterrenburg
Biodiverse Stad
FAUNA VOORZIENINGEN
BOMEN
Wat valt op? •
Er is slechts een enkel faunavoorziening t.b.v. vleermuizen.
Wat valt op? • • •
Sterrenburg
Het is onduidelijk of er genoeg variatie in het type bomen zit (nagaan). Op diverse plekken in de wijk vallen gaten wat betreft bomen. Aangezien bomen een belangrijke rol vervullen wat betreft biodiversiteit, lijkt het goed om deze gaten te vullen. De buurt Waterman, Driehoek en Sterrenburg 1-west zijn relatief zeer boomrijke wijken (mede door de Killen). In alle overige wijken vallen regelmatig gaten waarin weinig volwassen bomen zijn te vinden. Dit wil niet zeggen dat er geen jonge bomen, struiken of groenstructuren te vinden zijn. Tussen de huizen van Wilgenwende, Sterrenburg 1-oost, Minnaertweg en Vredeburg zijn de grootste gaten te vinden.
Biodiverse Stad
VAN MONOCULTUREN NAAR POLYCULTUREN
Bij de keus van bomen is biodiversiteit en klimaatbestendigheid de leidraad, niet de oorspronkelijke herkomst. We kiezen in de toekomst voor het vergroten van biodiversiteit en voor een variatie in inheemse soorten en soorten die zich nu thuis voelen in het gebied tot aan de lijn Lyon-Bordeaux. Daarmee versterken we de lokale biodiversiteit en maken we een langzame aanpassing aan de klimaatverandering mogelijk. Ook wordt het totale bomenbestand meer robuust voor ziekten.
Wat valt op • •
Er is sprake van een hoofdstructuur. Die is het sterkst in Sterrenburg 2. Sterrenburg 1 blijft hierin achter. In Sterrenburg zijn veel bomen aan vervanging toe.
Sterrenburg
Biodiverse Stad
VEEL TE WEINIG GROEN
VEEL TE WEINIG BOMEN
Wat valt op?
Wat valt op?
•
Gebieden met “veel te weinig groen” concentreren zich met name in het uiterste zuiden van de wijk (bij Smitsweg). In mindere mate komen deze gebieden ook voor in het mid-zuiden van de wijk.
Sterrenburg
•
Gebieden met “veel te weinig groen” zijn veelvuldiger en verspreider door de wijk aanwezig dan gebieden “veel te weinig groen”. In bijna alle buurten van de wijk komen de gebieden voor. Concentratie in het uiterste zuiden van de wijk (bij Smitsweg) valt echter ook hier weer op.
Biodiverse Stad
VEGETATIE
EIKENPROCESSIERUPS
Ziekten en plagen treden op wanneer sprake is van een onbalans in het evenwicht van een ecosysteem. Deze onbalans kan ontstaan door klimaatverandering, ingrijpende veranderingen van het landschap, door invasieve exoten en door aanleg van zogenaamde monoculturen. Aandacht behoevende ziekten of plagen die in Dordrecht voorkomen zijn: Botulisme, Essentaksterfte en Eikenprocessierups. Klik hier voor meer informatie. Ziekten en plagen leiden tot het verdringen of afsterven van andere soorten flora en fauna en hebben daarmee negatieve impact op de biodiversiteit. Om de achteruitgang van biodiversiteit door ziekten en plagen te stoppen hanteert Dordrecht een aanpak van signaleren, beheren en actief ingrijpen. Door gerichte onderzoeken wordt verdere verspreiding voorkomen. Dit wordt nader uitgewerkt in het ziekten en plagenbeleid.
Wat valt op? • •
Hoge en geconcentreerde vegetatie langs de doorgaande wegen en bij parken. Een gevarieerde score binnen de woonbuurten.
Invasieve exoten
In Nederland komen inmiddels ca. 2170 exoten voor, waarvan bijna 1200 soorten definitief gevestigd zijn. Bekende en invasieve exoten in Dordrecht die een grote, negatieve impact hebben op de biodiversiteit zijn: Nijlgans, Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Deze soorten concurreren met inheemse soorten flora en fauna, welke zij verdringen met achteruitgang van biodiversiteit tot gevolg. Dordrecht is verplicht om verspreiding van de soorten op de Unielijst te voorkomen en zet zich aanvullend in om verspreiding te voorkomen of beperken van andere overlast gevende soorten die niet op de Unielijst staan, zoals de Japanse duizendknoop.
Wat valt op? •
Sterrenburg
Met name in de grotere groenstructuren komt de eikenprocessierups voor (Sterrenburgpark en Oost- Kilpark). Dit vormt mogelijk ook een probleem t.o.v. van de recreatie.
Biodiverse Stad
VOLKSTUINEN EN MOESTUINEN
Waar kan ik wel groenten en fruit verbouwen? In een groot gedeelte van het grondgebied van de gemeente Dordrecht is de bodem schoon genoeg voor standslandbouw, zoals bijvoorbeeld Crabbehof, Sterrenburg en grote gedeelten van Stadspolders, Krispijn en Dubbeldam. Verder zijn er diverse locaties vinnen de ‘verontreinigde’ stadswijken waarvan de bodem niet is verontreinigd of inmiddels is gesaneerd door het aanbrengen van schone grond. Ook op deze locaties is dus standslandbouw mogelijk.
Bron:
Wat valt op? • •
In Sterrenburg is de bodem schoon genoeg voor stadslandbouw. Er zijn twee grotere moes-/volkstuinen te vinden.
Sterrenburg
Biodiverse Stad
BODEM
GROEN/GRIJS
GRONDWATER BESCHERMING
Bron:
Wat valt op? •
De buurten die op de bomenkaart negatief opvallen springen er nu ook uit m.u.v. Wittenstein die springt er positief (groen) uit.
Wat valt op? •
Er zijn directe acties nodig in de wijk
Sterrenburg
Biodiverse Stad
GROEN/GRIJS (BUURTEN) Wittenstein
Sterrenburg
Vredenburg
Biodiverse Stad
CONCLUSIES
De nulmeting van de biodiversiteit in Sterrenburg is slechts op enkele plekken uitgevoerd, wat resulteert in een gebrek aan een helder beeld van de biodiversiteit in het gebied. Bovendien is er momenteel geen budget beschikbaar voor monitoring. Er is een dringende behoefte aan actie om verbindingen te creëren, gevaarlijke situaties en knelpunten voor dieren en groen aan te pakken. Het opstellen van een soortmanagementplan (SMP), dat zich richt op het onderzoek naar soorten en planten is een belangrijke stap voorwaarts. Hoewel er vermoedens zijn dat de biodiversiteit achteruitgaat, ontbreken harde cijfers.
FLORA EN FAUNA
Het is opvallend dat er op verschillende locaties gaten vallen in de groenstructuur, wat ook wordt weerspiegeld in de waarnemingen van soorten. Het belang van verbindingen tussen groengebieden wordt hiermee benadrukt. Prioriteit zou moeten liggen bij het verbeteren van groenstructuren, gevolgd door het verbeteren van de kwaliteit ervan. Als er voldoende informatie is over de kwantiteit van het groen, moet de focus verschuiven naar het verbeteren van de kwaliteit. Het Handboek NIBO (Natuur Inclusief Bouwen en Ontwerpen) kan hierbij als leidraad dienen. Wat betreft bomen; de buurten Waterman, Driehoek en Sterrenburg 1-west zijn relatief zeer boomrijke buurten (mede door de Killen). In alle overige wijken vallen regelmatig gaten waarin weinig volwassen bomen zijn te vinden. Dit wil niet zeggen dat er geen jonge bomen, struiken of groenstructuren te vinden zijn. Wilgenwende is, waarschijnlijk door de leeftijd, nog niet voorzien van veel (volwassen) bomen. Aangezien er ook op diverse plekken bomen moeten worden vervangen, lijkt het verstandig om een uitgebreid groen-, water-, bos- en bomenplan voor de wijk op te stellen. Door slim om te gaan met de plaatsing van groen hoeft dit niet meer te kosten.
GROND
De buurten die op de bomenkaart negatief opvallen springen er ook uit in de verhouding groen/grijs m.u.v. Wittenstein die springt er positief (groen) uit. Het verschil tussen een van de groenste buurten en een van de minst groene buurten is zowel in de openbare ruimte als op privéterrein zichtbaar. Het lijkt er ook op dat de opbouw van de wijk anders is, waardoor deze verschillen ontstaan. Toch zou dit gecompenseerd kunnen worden.
Sterrenburg
Biodiverse Stad
KENSCHETS
WIJK: DUBBELDAM Dubbeldam
Kenschets
KENSCHETS Bron: Wikipedia
Dubbeldam was een dorp op het Eiland van Dordrecht, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De vroegere gemeente werd per 1 juli 1970 samengevoegd met de gemeente Dordrecht en maakt sindsdien als wijk deel uit van deze stad. Dubbeldam bestaat uit een oude dorpskern, een paar voormalige landwegen en veel nieuwbouw. Van de oude dorpskern is door afbraak en nieuwbouw in de jaren zestig weinig meer te zien. De wijk ligt bijna direct aan het natuurgebied de Hollandse Biesbosch. Voor Dordtse begrippen wonen er veel welgestelden. De naam Dubbeldam is eenvoudig te verklaren als "dam in de Dubbel", een riviertje dat door de Groote of Hollandsche Waard liep. In 1282 wordt de locatie voor het eerst vermeld. Ergens in de veertiende eeuw krijgt het dorpje met de omliggende boerderijen de status van ambacht. Als in de nacht van 18 op 19 november 1421 de Sint-Elisabethsvloed een einde maakt aan de Groote of Hollandsche Waard, verdrinkt Dubbeldam met 17 andere dorpen. De rechten op de ambachten bleven echter (zij het als dode letter) in stand en toen er in de zestiende eeuw in het gebied ten zuiden en oosten van Dordrecht weer gepolderd werd, kreeg Arend Cornelisz., burgemeester van Dordrecht en heer van (het eveneens verdronken) De Mijl, interesse in de rechten over Dubbeldam, die hij in 1554 van het gewest Holland als erfpacht verkreeg. Vanaf ca.
1560 begonnen hij en zijn opvolgers het gebied systematisch in te polderen. Het was van groot belang voor Dubbeldam om de grenzen vast te stellen, daar werd een commissie voor ingesteld. Landmeters trokken rond 1560 een 'ree' (grenslijn) tussen Dordrecht en Dubbeldam ter hoogte van ongeveer Reeweg-Oost. De vier polders waar het ambacht Dubbeldam uiteindelijk uit zou bestaan waren: Oud-Dubbeldam, de Noordpolder, de Zuidpolder en de Aloïsenpolder. De polder Wieldrecht werd in 1659 een zelfstandig ambacht. Het dorp Dubbeldam werd in 1630 groot genoeg geacht voor een eigen kerk.
Oudere Dubbeldammers hoeven niet te verhuizen en kunnen zo nodig hun intrek nemen in Seniorencomplex De Gravenhorst of Verpleeghuis Het Parkhuis. Voor nieuwe Dubbeldammers zijn buurten gecreëerd, zoals het Burgemeester Beelaertspark, Klein Dubbeldam en De Hoven. Hier zijn grote woningen gebouwd op ruime kavels. Dubbeldam heeft de beschikking over een zwembad: De Dubbel. Voor sporters zijn er Voetbalvereniging Dubbeldam, TCD (Tennis Club Dubbeldam), korfbalvereniging Sporting Delta en hockeyclub "DMHC". De paardensportliefhebber kan naar Landelijke Rijvereniging Dubbeldam. Jaarlijks vinden in het voormalige dorp twee evenementen plaats die veel belangstellenden trekken: Koningsdag en Rommeldam. Rommeldam wordt sinds 1975 jaarlijks georganiseerd door de hervormde kerk De Wijnstok. Op 15 maart 2014 werd op het Damplein namens de gemeente Dordrecht een kombord onthuld met daarop de tekst Dubbeldam en daaronder in het klein gem. Dordrecht. Hiermee gaf de gemeente symbolisch erkenning aan gevoelens van een eigen historische identiteit van de inwoners van Dubbeldam.[2]
Dubbeldam was lange tijd niet meer dan een paar huisjes rond een kerk. In 1632 stonden er slechts 56 huizen, honderd jaar later waren dat er 107 en in 1840 was dit aantal gegroeid tot 243. Na 1750 werd het grondgebied van Dubbeldam flink uitgebreid met nieuwe polders en groeide ook het dorp uit tot een plaats van redelijke omvang. In 1816 werd de gemeente Dubbeldam geformeerd, die in 1857 de gemeentes Wieldrecht en De Mijl zou annexeren. De macht van de ambachtsheer was met de vorming van de gemeente geminimaliseerd, al bleef hij tot 1929 rechten over Dubbeldam houden. Het grondgebied van Dubbeldam besloeg vanaf 1857 ongeveer 3/4 deel van het Eiland van Dordrecht, het qua inwonertal veel grotere Dordrecht moest het met een veel kleiner deel doen. Vanaf 1871 werden herhaaldelijk stukken grondgebied door het uitbreidende Dordrecht geannexeerd. Om de aanleg van de spoorlijn naar Sliedrecht mogelijk te maken werd rond 1880 grond geruild met Dordrecht en het gebied rond 't Vissertje aan Dubbeldam toegevoegd. Smalend kunnen oude Dubbeldammers nu nog zeggen: 'Het station van Dordrecht staat op het grondgebied van Dubbeldam'. Zelf had Dubbeldam samen met 't Vissertje een stopplaats aan de spoorlijn Elst - Dordrecht: stopplaats 't Visschertje. Deze werd in 1926 gesloten. Dordrecht bleef groeien en had veel meer ruimte nodig.
Ondanks pogingen in de jaren zestig om het dorp, door het te doen uitgroeien tot een voorstad van Dordrecht, zijn zelfstandigheid te laten behouden werd Dubbeldam op 1 juli 1970 geheel samengevoegd met Dordrecht. Dubbeldam heeft zijn status als dorp onder protest moeten opgeven. Er is een winkelcentrum waar de dagelijkse boodschappen gedaan kunnen worden, bovendien wordt er wekelijks op dinsdagochtend markt gehouden. Er zijn basisscholen voor zowel openbaar als voor bijzonder onderwijs. De Openbare Bibliotheek Dubbeldam is onderdeel geworden van die van de bibliotheek AanZet, daardoor kan deze ook putten uit een veel grotere collectie. Verder zijn er vier kerken gevestigd: de Maranathakerk (Gereformeerde Kerk van Dordrecht), Kerk van Dubbeldam - de Wijnstok (Hervormde Gemeente Dubbeldam), Emmanuel (R.K. Dordrecht) en Evangelische Gemeente Jozua.
Dubbeldam
Kenschets
BUURTEN Voor dit onderzoeksrapport hebben we de wijk Dubbeldam, bestaande uit 14 buurten, grondig geanalyseerd. Deze buurten zijn: 1. Vissersdijk-West 2. Vissersdijk-Noord 3. Vissersdijk-Beneden 4. Vissersdijk-Oost 5. Dubbeldam-Noord 6. Egstraat en omgeving 7. Oudendijk en omgeving 8. Bastion locatie 9. Locatie Karel Lotsyweg 10. De Hoven 11. Albert Schweitzerplaats 12. Dubbeldam-Zuid 13. Zuidpolder 14. Belthure Park Om de analyse overzichtelijk en relevant te houden, hebben we ervoor gekozen om ons te concentreren op een beperkt aantal buurten. Deze selectie is gebaseerd op een combinatie van initiële data-analyses en de expertise van gemeentemedewerkers, lokale partners, professionals, en de bewoners zelf. In de eerste fase van de analyse hebben we onderzocht hoe de verschillende buurten zich verhouden tot het gemiddelde van de stad, het gebied en de wijk. Buurten die significant afweken van deze gemiddelden zijn nader bekeken. De bevindingen uit deze analyses zijn vervolgens getoetst en verrijkt door gesprekken met collega’s, partners en bewoners, om te verifiëren of de gegevens hun ervaringen en inzichten weerspiegelden en om eventuele ontbrekende aspecten te identificeren. Op basis van deze grondige evaluatie is ervoor gekozen om de volgende drie buurten centraal te stellen in dit rapport: • • •
Dubbeldam-Noord Dubbeldam-Zuid Oudendijk en omgeving
Deze buurten zullen verder worden uitgediept en geanalyseerd in de daaropvolgende secties van dit rapport.
Dubbeldam
Kenschets
INWONERS
HUISHOUDSAMENSTELLING
AANTAL INWONERS
Dordrecht
Gebied Aantal Inwoners Dordrecht 121.430 Gebied Oost 54.110 Wijk 10 Dubbeldam 12.820 Dubbeldam-Noord 4.960 Dubbeldam-Zuid 5.245 Oudendijk en omgeving 30
40,4%
Gebied Oost
26,9%
31,6%
Wijk 10 Dubbeldam
30,8%
26,3%
Dubbeldam-Noord
38,5%
33,3%
26,4% 0%
37,6%
35,2%
31,0%
Dubbeldam-Zuid
32,7%
35,7%
35,0% 20%
Eenpersoonshuishoudens
40%
38,4% 60%
Huishoudens zonder kinderen
80%
Huishoudens met kinderen
100%
Wat valt op?
Dubbeldam vertegenwoordigt ongeveer 11% van de totale bevolking van Dordrecht (121.430 inwoners).
Wat valt op?
De wijk Dubbeldam maakt deel uit van Gebied Oost, dat in totaal 54.110 inwoners telt. Dit betekent dat Dubbeldam ongeveer 24% van de inwoners van Gebied Oost vertegenwoordigt.
De wijk Dubbeldam heeft gemiddeld minder eenpersoonshuishoudens dan het stedelijk gemiddelde. Desondanks ligt het aandeel eenpersoonshuishoudens in de buurt Dubbeldam-Noord hoger, wat erop wijst dat in deze buurt relatief veel alleenstaanden wonen.
Het meest opvallende in deze dataset is dat de buurt Oudendijk e.o. slechts 30 inwoners heeft. Dit is extreem laag in vergelijking met de andere buurten en wijst erop dat dit gebied dunbevolkt is, wellicht met slechts een paar huishoudens of zelfs als grotendeels onbewoond landelijk gebied. De buurten Dubbeldam-Noord en Dubbeldam-Zuid hebben vergelijkbare inwoneraantallen, met respectievelijk 4.960 en 5.245 inwoners.
Het aandeel huishoudens mét kinderen ligt in Dubbeldam hoger dan het stedelijk gemiddelde. Dit suggereert dat de wijk aantrekkelijk is voor gezinnen.
LEEFTIJD INWONERS
Omdat de data van Oudendijk en omgeving te kleine groepen bevat (kleiner dan 10), kan en mag hier niet over gerapporteerd worden.
Dordrecht
15,4%
11,6%
53,3%
19,7%
Gebied Oost
15,8%
11,7%
50,1%
22,4%
Wijk 10 Dubbeldam
15,3%
12,0%
Dubbeldam-Noord
14,1%
10,8%
Dubbeldam-Zuid
16,8%
Oudendijk en omgeving
16,7% 0%
<15 jaar
Gebied Gem. Huishoudensgrootte Dordrecht 2,1 Gebied Oost 2,3 Wijk 11 Dubbeldam 2,4 Dubbeldam-Noord 2,2 Dubbeldam-Zuid 2,4 Oudendijk en omgeving 1,0
32,0%
43,1%
26,8%
45,5%
11,0%
HUISHOUDGROOTTE
26,6%
46,1%
83,3% 20%
15-25 jaar
40%
25-65 jaar
60%
65+ jaar
80%
Ook wonen er meer huishouders zonder kinderen in Dubbeldam, wat aangeeft dat de wijk ook aantrekkelijk is voor volwassen koppels of senioren.
100%
Wat valt op?
In Dubbeldam vormt de leeftijdsgroep 25-65 jaar 46,1% van de bevolking. Hoewel de meerderheid van de bevolking van deze wijk zich in de werkzame leeftijd bevindt, ligt dit aandeel aanzienlijk lager dan het stedelijk gemiddelde en gemiddelde van Gebied Oost.
Wat valt op?
De gemiddelde huishoudgrootte ligt in Gebied Oost hoger dan het stedelijk gemiddelde. Dit kan duiden op een grotere aanwezigheid van gezinnen of meerpersoonshuishoudens in dit gebied. Ook de buurten Dubbeldam-Noord en Dubbeldam-Zuid e.o. hebben een hogere gemiddelde huishoudensgrootte (respectievelijk 2,2 en 2,4). In de buurt Oudendijk e.o. bedraagt de huishoudgrootte 1,0.
Het aandeel van de bevolking van 65 jaar en ouder ligt in Dubbeldam met 26,6% hoog, vooral in de buurt Dubbeldam-Noord (32%). Dit wijst erop dat er in deze wijk een relatief groot aantal ouderen woont. De buurt Dubbeldam-Zuid heeft het hoogte percentage jongeren onder de 15 jaar, wat kan wijzen op een buurt waar relatief veel gezinnen met jonge kinderen wonen. In de buurt Oudendijk e.o. komen de leeftijdsgroepen jongeren onder de 15 jaar en 65 jaar en ouder niet voor.
Dubbeldam
Kenschets
BESTEMMINGSPLANNEN
Wat valt op? • •
De buurten Dubbeldam-Noord en Dubbeldam-Zuid hebben voornamelijk een woon-bestemming. Enkele gebieden in deze buurten hebben een gemengde functie of zijn gereserveerd voor bedrijven of detailhandel. De buurt ‘Oudendijk en omgeving’ heeft een gemengde functie omdat De Hoop daar zit gevestigd.
Dubbeldam
Kenschets
GEBOUWEN (FUNCTIE EN SOORT)
Wat valt op?
De meeste gebouwen in Dubbeldam hebben uitsluitend een woonfunctie. Dit woongebied is vooral geconcentreerd in de buurten Dubbeldam-Noord en Dubbeldam-Zuid en binnen deze buurten zijn er enkele gebieden waar er geen woonfunctie is, zoals bijvoorbeeld het Damplein. In de buurten ‘De Hoven’ en ‘Vissersdijk-Oost’ zijn alleen gebouwen met uitsluitend een woonfunctie. In de buurten om het woongedeelte heen zijn er grote gebieden waar geen woonfunctie is, zoals de ‘Albert Schweitzerplaats’ (ziekenhuis en politiebureau, ‘Locatie Karel Lotsyweg’ (Optisport, zwembad en schaatsbaan), en Oudendijk en omgeving (de Hoop).
Dubbeldam
Kenschets
LEEFTIJD VAN GEBOUWEN
Wat valt op? • •
Dubbeldam is een redelijk oude wijk. In Dubbeldam-Noord zijn de meeste gebouwen gebouwd in het begin van de 20e eeuw, of zelfs nog daarvoor. In het westen en noordelijk deel van de wijk zijn er enkele gebieden te zien die in de jaren 90 gebouwd zijn.
Dubbeldam
Kenschets
DOEL: AANTREKKELIJKE STAD
WIJK: DUBBELDAM Dubbeldam
Aantrekkelijke Stad
ALGEMEEN GROENBLAUWE STAD Groenblauw speelt in 2030 de hoofdrol in een aantrekkelijke openbare ruimte. In een aantrekkelijke stad zorgt de uitstraling van de openbare ruimte ervoor dat het er prettig wonen, werken en verblijven is. Men voelt zich thuis op het eiland van Dordrecht. Met zijn vele monumenten en het daar aanwezige groen en blauw is de historische binnenstad het visitekaartje van Dordrecht. Daarnaast is Dordrecht een stad met veel groen en water en dat wordt gewaardeerd door bewoners en bezoekers. Er wordt dan ook op ingezet op versterking van de Dordtse karakteristieken via groen en blauw. Water is zichtbaar, beleefbaar, bereikbaar, veilig en waar mogelijk door groen omzoomd. Het groen is verzorgd, veilig, divers, toegankelijk en stimuleert gebruikswaarden. Ook wordt ingezet op structuren die bijdragen aan het positieve, vooruitstrevende, groenblauwe imago. Het Getijdenlandschap, de Dordtwijkzone, de historische dijklinten en het Killenlandschap zijn belangrijke structuren die herkenbaarheid geven aan het Eiland van Dordrecht. Overige groenblauwe structuren zijn op deze cultuurhistorische landschapsstructuren gebaseerd en maken de ontstaansgeschiedenis van het Eiland zichtbaar. Het groenblauwe netwerk wordt gekoesterd en verder versterkt. Lijnvormige landschapselementen zoals windsingels en cultuurhistorische lanen worden hiervoor in ere hersteld.
Groenblauwe structuren worden met historische plekken verbonden. Het cultureel en landschappelijk groenblauw erfgoed wordt beschermd door belangrijke groenstructuren en -gebieden vast te leggen op kaart en hier beschermingsstatus aan te koppelen. Voor de vier cultuurhistorische landschapsstructuren worden gebiedsvisies uitgewerkt waarmee verbeteringen in inrichting en beheer kunnen worden doorgevoerd. Een aantrekkelijke leefomgeving wordt ook bereikt met hoogwaardige inrichting. Dat betekent dat kwalitatief, bij de locatie passend materiaal wordt gebruikt en dat de juiste plant- en boomsoorten op de juiste plek worden geplant. Een hoogwaardige inrichting, vakkundig beheer en juist gebruik van de openbare ruimte zorgen samen voor een positieve beleving van de stad, wijk en buurt. Juist gebruik wordt gestimuleerd door via groen in te zetten op een sterke sociale cohesie. Over het algemeen wordt in wijken met sterke sociale cohesie minder overlast ervaren en is minder sprake van criminaliteit en verloedering. Groenblauwe waarden dragen bij aan versterking van de sociale cohesie (Onderzoek Wageningen Universiteit ‘Zeven redenen om te investeren in een groene stad’). Hierdoor voelen bewoners zich veiliger in groene wijken. Naast meer groen en kwalitatief beter groen wordt sociale cohesie versterkt door inwoners meer te betrekken bij het groen.
Zowel door inwoners te laten meedenken over inrichting en beheer, als door waar mogelijk gebruiksgroen, zoals groene verblijfsplaatsen, toe te passen. Naast een positieve beleving voor bewoners verhoogt groenblauw ook de aantrekkelijkheid van een gebied voor bedrijven en ondernemers. Groen en water verhogen de economische waarde. Huizen aan water- of natuurgebieden hebben een hogere waarde dan huizen die niet aan dergelijke gebieden grenzen. De aanwezigheid van groen en blauw in de buurt is steeds belangrijker voor een positief vestigingsklimaat. Dit is een interessant gegeven voor een groeiende en ambitieuze stad als Dordrecht en maakt de noodzaak helder om meer aandacht te schenken aan groen en blauw bij ruimtelijke ontwikkelingen.”
Wat valt op? • •
Het bomenprogramma kan goed aansluiten op de versterking van de bomenstructuur in Dubbeldam. Er zijn nog een aantal buurten in Dubbeldam, met name Noord en Vissersdijk, waar nieuwe boomstructuren toegevoegd kunnen worden.
Dubbeldam
Aantrekkelijke Stad
LEEFBAARHEID – TOTAALSCORE Een verschil van 0,13 is voor Dordrecht een afwijking van 1 standaarddeviatie.) De Leefbaarometer bestaat uit vijf dimensies: woningvoorraad, fysieke omgeving, voorzieningen, sociale samenhang en overlast & onveiligheid. Het Nederlands gemiddelde is nul. De waarden kunnen variëren van 50 tot en met +50. Een waarde +9 t/m 9 (zoals in alle drie de wijken) betekent een ruim voldoende leefbaarheid; Gemiddeld woont 1/8 van de huishoudens in Nederland in een buurt of wijk met een zwakke of onvoldoende leefbaarheid.
Dordrecht
4,06
Gebied Oost
4,13
Wijk 10 Dubbeldam
4,22
Dubbeldam-Noord
4,22
Dubbeldam-Zuid
4,27
Oudendijk en omgeving
3,49 0,00
1,00
2,00
3,00
4,00
5,00
Wat valt op? • • •
Dubbeldam scoort erg goed ten opzichte van Dordrecht en gebied Oost (4,22 versus 4,06) Dubbeldam-Zuid scoort het beste van de wijk (4,27) Oudendijk scoort heel erg laag ten opzichte van Dordrecht, gebied Oost en de rest van Dubbeldam (3,49). Mogelijk komt dit door De Hoop
Dubbeldam
Aantrekkelijke Stad
LEEFBAARHEID – BUURTSCORES
WONEN
DORDRECHT
DORDRECHT OOST
Afwijking
Afwijking
-4,44
Fysiek Veiligheid
-4,07
Veiligheid
Sociaal
-2,39
Sociaal
Voorzieningen 0
5
10 15 20 25
WIJK: DUBBELDAM
Dordrecht
3,15 -0,08 1,49
Woningvoorraad
-3,31
-1,68 -25 -20 -15 -10 -5
0
5
12,09
Fysiek Veiligheid Sociaal
2,60
Sociaal
Voorzieningen
3,40
Voorzieningen
-25 -20 -15 -10 -5
0
5
5,24
-1,63 -25 -20 -15 -10 -5
10 15 20 25
DUBBELDAM-ZUID 16,69
Fysiek
9,11
Veiligheid
Sociaal
2,50
Sociaal
Voorzieningen
3,72
Voorzieningen
Woningvoorraad
Woningvoorraad
0,39 0
5
10 15 20 25
Wijk 10 Dubbeldam
72%
12%
67%
13%
74%
0%
5
10 15 20 25
10% 16% 20%
16%
10%
99% 20%
Koopwoningen
40%
Woningcorporatie
60%
Particuliere huur
80%
100%
Wat valt op? • •
• •
In Dubbeldam staan ongeveer 5450 woningen. Dubbeldam heeft ongeveer 75% koopwoningen, 18% sociale huurwoningen en 7% overige huur. Stadsbreed is deze verdeling 57% koop, 32% sociale huur en 11% overige huur, in gebied Oost 68% koop, 24% sociale huur en 8% overige huur. Oudendijk/ De Hoop heeft enkel huurwoningen dus deze voorraad zal onevenredig zijn, dit wordt ook bevestigd in de tabel. Dit geeft echter wel een apart beeld van de buurt. Van de sociale huurwoningen is 66% eigendom van woningcorporaties en 34% van particuliere verhuurders. De gemiddelde WOZ-waarde bedraagt € 455.000. In Dordrecht is dit € 290.000.