'Dordt Ontmoet' initiatiefvoorstel van ChristenUnie-SGP, VSP, en CDA Nieuwe Versie 6-3-2026.pdf

DORDT ONTMOET

Initiatiefvoorstel voor het tegengaan van eenzaamheid

VOORWOORD Eenzaamheid is een probleem dat vraagt om een doordachte en veelzijdige aanpak. Het bestrijden van eenzaamheid is niet eenvoudig. Maar, de voordelen voor de gezondheid van de Dordtse inwoners zijn aanzienlijk. Door te investeren in sociale cohesie en ontmoeting kan Dordrecht een voorbeeld stellen hoe eenzaamheid effectief kan worden bestreden. De levenskwaliteit van eenzame inwoners kan sterk verbeteren. Het is van essentieel belang dat de gemeente deze kans aangrijpt om eenzaamheid actiever aan te pakken en te investeren in een hechtere samenleving. Onze Dordtse samenleving heeft door de jaren heen in veel omstandigheden laten zien dat ze veerkrachtig en sociaal betrokken is. Kijk alleen al naar de grote hoeveelheid positieve energie die tijdens de coronacrisis ontstond. Het was een zware tijd voor vele Dordtenaren. Tegelijkertijd raakten buurten en straten nauwer met elkaar verbonden. Ook zagen we dat na de crisis de verbondenheid terugliep en de ontmoetingen minder vanzelfsprekend werden. Dat vraagt om een stad die ontmoeting stimuleert en samenkomen op gastvrije wijze faciliteert. Onze stad is zoveel kansen en mogelijkheden rijk. Laten we die vol benutten.

Robert de Heer

Bernadette Striebeck

Franciske van Vugt

1

INHOUD 01

Van stilte naar stem: Sannes weg uit eenzaamheid

3

02

Doelen van dit initiatiefvoorstel

4

03

Kenmerken van de Dordtse eenzaamheid

5

04

De aanpak

6

05

Middenin het leven, toch heel alleen: het verhaal van Marry

7

06

Onderbouwing

8

07

Inspirerende voorbeelden

9

08

Risico's en kansen

10

09

Doorlopen (participatie)proces

10

10

Communicatie

11

11

Bronnen

11

12

Ontwerp raadsbesluit

12

2

01 VAN STILTE NAAR STEM: SANNES WEG UIT EENZAAMHEID Lees het ervaringsverhaal van Sanne*. Scan de QR-code om verder te lezen na de introductie. Eenzaamheid kent vele gezichten. Soms ontstaat het niet door een gebrek aan mensen om je heen, maar door het ontbreken van veiligheid en begrip. Dit is het verhaal van Sanne, een jonge vrouw van 24 jaar uit Dordrecht, die opgroeide in een groot gezin waar zorg en stabiliteit ontbraken. Haar jeugd werd gekenmerkt door ingrijpende gebeurtenissen: periodes van uithuisplaatsing, een vader met agressieproblemen, en een moeder die niet in staat was om voor haar kinderen te zorgen. Ondanks dat signalen van problemen zichtbaar waren voor de omgeving, bleef echte hulp uit. Sanne vertelt openhartig over hoe zij zich jarenlang eenzaam voelde, zelfs te midden van anderen. Ze beschrijft hoe ze op jonge leeftijd verantwoordelijkheid voelde voor haar broers en zussen, hoe ze op straat belandde, en hoe een depressie haar leven jarenlang beheerste. Toch is dit niet alleen een verhaal van pijn, maar ook van veerkracht. Sanne wist haar vwo af te ronden, vond steun in therapie en vrijwilligerswerk, en werkt nu aan haar toekomst als docent beeldende vorming. [...] *Sannes naam is gefingeerd. De foto is slechts ter illustratie en betreft ook niet Sanne.

Scan de QR-code om verder te lezen.

Wat leren we uit dit verhaal over het bestrijden van eenzaamheid? Vrijwilligerswerk is belangrijk. Organisaties die aan sociale cohesie werken verdienen een plek om activiteiten te ontwikkelen zodat ontmoeting kan plaatsvinden en relaties kunnen floreren. Jongeren moeten weten waar ze terecht kunnen om in een veilige omgeving het gesprek aan te gaan en gehoord te worden. Instanties zoals kerken en scholen, die signalen ontvangen over eenzaamheid, moeten meer weten over de ondersteuning die beschikbaar is.

3

02 DOELEN VAN DIT INITIATIEFVOORSTEL Dit initiatiefvoorstel raakt aan de volgende doelen: Preventie: er kan voorkomen worden dat (jonge) inwoners in de eenzaamheid terechtkomen doordat scholen en lokale organisaties beter op de hoogte zijn van de mogelijkheden die er zijn; Ondersteuning: (oudere) inwoners weten beter de weg te vinden naar de initiatieven die er al zijn in de stad en die aansluiten op wat zij nodig hebben; Herstel: inwoners worden geprikkeld om zich in te zetten in verenigingen en andere vormen van vrijwilligerswerk, onder andere om daarmee de eigen eenzaamheid te voorkomen. Inwoners die eerst kwetsbaar zijn, komen weer op eigen benen te staan en leveren een eigen bijdrage aan de maatschappij.

Toen volgde vrijwilligerswerk bij Dordtse Helden. Daardoor kwam ik weer meer in contact met anderen en vond ik de invulling van mijn tijd ook weer zinvol.

4

03 KENMERKEN VAN DORDTSE EENZAAMHEID Een groeiend probleem Eenzaamheid is een groeiend probleem in Nederland, en Dordrecht vormt hierop geen uitzondering. Volgens recente statistieken ervaart een significant percentage van de Dordtenaren eenzaamheid. Dit initiatiefvoorstel beoogt een effectieve aanpak van dit probleem door middel van een combinatie van sociale initiatieven, benutten van bestaande voorzieningen, educatie en samenwerking met lokale organisaties.

De omvang van het probleem Steeds vaker bereiken ons nieuwsberichten dat overledenen al weken, maanden of zelfs jaren niet door familie, vrienden of bekenden gemist waren. Het is uitermate verdrietig dat de individualisering van de maatschappij deze keerzijde heeft. Daarnaast nemen ook de verhalen toe van jongeren die het lastig vinden om zich staande te houden in de maatschappij. Als gevolg daarvan verdwijnen jongeren soms in de anonimiteit en vereenzamen ze. Uit gegevens van de gezondheidsmonitor van de DG&J (1) blijkt dat in Dordrecht ruim 50% van de inwoners zich regelmatig eenzaam voelt. Het landelijke gemiddelde (2) van 46% ligt aanzienlijk lager. Ook in onze eigen regio ZHZ (Zuid-Holland-Zuid) scoren we in alle leeftijdsgroepen gemiddeld slecht qua eenzaamheid. Deze cijfers zijn zorgwekkend en wijzen op de noodzaak tot actie in Dordrecht.

Gezondheid en eenzaamheid De gezondheid van mensen die zich eenzaam voelen staat onder druk. Eenzaamheid kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zowel geestelijk als lichamelijk. Deze gezondheidsproblemen hebben daarmee niet alleen impact op de individuen, maar ook op de gemeenschap als geheel.

5

04 DE AANPAK De voorgestelde aanpak, waarbij zoveel als mogelijk wordt aangesloten op wat er in de stad voorhanden is, is als volgt: Het, zowel online- als offline in beeld brengen van bestaande ontmoetingsplekken in de stad, in samenwerking met bestaande wijkinitiatieven en buurthuizen. Het stimuleren van sociale activiteiten zoals het organiseren van (kleinschalige) evenementen, ontmoetingsdagen en workshops in wijkverband. De gemeente komt met een aanpak die inwoners hierin concreter informeert, faciliteert, en laagdrempelig ondersteunt waar nodig. Het opzetten van mentoren-en-buddy-systemen: vrijwilligers worden gekoppeld aan eenzame inwoners voor persoonlijke ondersteuning en gezelschap en voor toeleiding naar een van de vele verenigingen die onze stad rijk is. Bestaande initiatieven die dit van de grond proberen te krijgen verdienen onze volle aandacht, zoals Wij zoeken goede buren. Doe je mee? - Niemand Alleen (3) of Bijzonder initiatief van Nobel’s zet zich in voor sociale contacten: ‘We veranderen de wereld niet, maar kunnen wel steentje bijdragen’. (4) Het uitvoeren van een educatie- en bewustwordingscampagne waarmee de kennis over eenzaamheid wordt vergroot en daardoor eerder wordt herkend. Scholen en huisartsen weten de vrijwilligers en de lokale organisaties in de stad en in de wijk te vinden die zich willen inzetten voor het bestrijden van eenzaamheid.

We leren met elkaar om het gesprek over eenzaamheid te voeren. Het moet mogelijk worden voor ondernemers, organisaties en particulieren om hun eigen ruimte beschikbaar te stellen voor sociale ontmoeting. Er zijn veel potentiële ontmoetingsplekken in de stad waar nog beter gebruik van kan worden gemaakt. Denk aan kerken, moskeeën, bedrijfslocaties, en anderen. Veel organisaties hebben behoefte aan geschikte plekken voor ontmoeting. Laten we zorgen dat de gastvrijheid in onze stad kan worden verzilverd en benut.

6

05 MIDDENIN HET LEVEN, TOCH HEEL ALLEEN: HET VERHAAL VAN MARRY Lees het ervaringsverhaal van Marry*. Scan de QR-code om verder te lezen na de introductie. Mevrouw Marry, ruim in de negentig, woont in een van de ‘Wielen’ in Dordrecht. Haar leven was rijk aan kansen en herinneringen, en haar woning straalt warmte uit met foto’s en mooie spullen. Financieel komt ze niets tekort, maar toch zegt ze: “Van binnen ben ik eenzaam.” Ze mist het persoonlijke contact van vroeger en het samen eten. Alleen naar bed gaan, geen verhalen kunnen delen – dat doet pijn. Hoewel ze nog vitaal is en zelf boodschappen doet, ziet ze ook de eenzaamheid bij anderen. Haar wens? Een ontmoetingsruimte in het gebouw, waar mensen samen koffie, een advocaatje of een biertje kunnen drinken. [...] *Marry’s naam is gefingeerd. De foto is slechts ter illustratie en betreft ook niet Marry.

Scan de QR-code om verder te lezen.

Wat leren we uit dit verhaal over het bestrijden van eenzaamheid? Ontmoetingsplekken zorgen ervoor dat mensen elkaar kunnen aanspreken en dat ze zich gezien voelen; Mensen willen zichzelf graag inzetten als vrijwilliger op de plekken waar ze zelf betrokken zijn; Fysieke ontmoetingsplekken zijn schaars voor ouderen. De behoefte is groter dan het aanbod.

7

06 ONDERBOUWING De voorgestelde aanpak, waarbij zoveel als mogelijk wordt aangesloten op wat er in de stad voorhanden is, is als volgt: Gezondheidsvoordelen In hoofdstuk drie is al aangegeven dat eenzaamheid leidt tot gezondheidsproblemen. Uit vele verschillende onderzoeken (5) blijkt dat het bestrijden van eenzaamheid significante gezondheidsvoordelen met zich meebrengt. Mensen die zich verbonden voelen met anderen hebben een lagere kans op depressie, angststoornissen en andere gezondheidsproblemen. Door het versterken en bevorderen van de sociale netwerken en ontmoeting kan de algehele gezondheid van de Dordtse inwoners verbeteren.

Economische voordelen Eenzaamheid heeft ook economische implicaties. De kosten voor gezondheidszorg en sociale diensten stijgen naarmate eenzaamheid toeneemt. Onderzoek van de universiteit van Maastricht (6) maakt duidelijk dat de maatschappelijke kosten jaarlijks in de miljarden loopt. Investeren in programma’s die eenzaamheid bestrijden kan op de lange termijn kostenbesparend werken voor de gemeente Dordrecht.

Versterking van onderlinge banden Initiatieven die gericht zijn op het verminderen van eenzaamheid versterken de sociale cohesie in de stad. Door inwoners samen te brengen en hen te stimuleren om deel te nemen aan lokale activiteiten, wordt het gevoel van saamhorigheid en een gedeelde verantwoordelijkheid voor elkaar versterkt.

Meedoen In Dordt is er vanuit bestaand beleid aandacht voor eenzaamheid, zoals ook in het uitvoeringsprogramma Elkaar Helpen. Tegelijkertijd mist een concreet eenzaamheidsbeleid en meer concrete invulling van deze problematiek. Een belangrijke manier om eenzaamheid te bestrijden is om mensen meer te laten participeren. Het is van belang om hier vanuit nieuwe gezichtspunten, en meer vanuit voorkómen dan genezen, aan te werken.

Als je het eten klaar hebt, dan moet je gaan zitten en ben je alleen, dan krijg je al een dikke keel en dan moet je ervan huilen.

8

07 INSPIRERENDE VOORBEELDEN We zien dat er mooie initiatieven zijn ontstaan in onze stad. Sprankelende voorbeelden daarvan zijn te vinden in o.a. Dubbeldam en Sterrenburg, waar de wijkplekken en activiteiten voor en door de inwoners worden georganiseerd: Dubbeldammers voor Dubbeldammers en Sterrenburgers voor Sterrenburgers. De kennis die daar is opgedaan, kan in andere wijken worden benut. Een ander voorbeeld betreft de website die voor Dordt West is gelanceerd: https://samendordtwest.nl (7) Op deze site zijn activiteiten te vinden voor de desbetreffende wijken en de site kan daarmee ondersteunend zijn aan de doelen van dit initiatiefvoorstel. Ook biedt het mogelijkheden om stadsbreed ingezet te worden. Ook de gemeente Papendrecht maakt gebruik van een soortgelijk platform voor de hele gemeente: Puur Papendrecht (8), in samenwerking met Mijnbuurtje.nl. Het Goede Buren project van Samen Dordt stimuleert inwoners om zich in te zetten voor iemand in de directe omgeving. Het zijn initiatieven die meer aandacht en een groter bereik verdienen: https://samendordt.nl/niemandalleen/ (3) . In Amersfoort is er een succesvol Maatjesproject, waarbij maatjes geschoold kunnen worden in het ‘zijn’ van maatje. Verschillende kerken in onze stad openen regelmatig de deuren voor ontmoeting en een plek van rust.

Denk aan de Ontmoetingskerk in Sterrenburg waar bijna elke ochtend een inloopmoment is. Welzijn op Recept in Den Haag is een initiatief waarbij huisartsen patiënten doorverwijzen naar welzijns- of beweegactiviteiten in plaats van medicatie voorschrijven. Dit programma is bedoeld voor mensen met psychosociale klachten en biedt ondersteuning door welzijnscoaches of sociaal werkers. Het is geïntroduceerd in samenwerking met ongeveer 40 huisartsenpraktijken en gezondheidscentra in Den Haag. Patiënten kunnen deelnemen aan lokale activiteiten en ondersteuning krijgen om hun welzijn te verbeteren. Sociaal Café Tilburg: Minimaal 1x per week een gratis inloop (koffie + koekje) in buurthuis/bibliotheek met betaalde gastvrouw/heer die getraind is in het maken van contact. Aandacht gaat vooral uit naar 18+, met activiteiten voor dertigers, veertigers en vijftigers. In Tilburg heeft ‘Sociaal Café’ 1.200 bezoekers per maand, waarvan 70% zegt minder eenzaam te zijn. Kaartjesactie bij 75+ en bij verhuizing: Iedereen die 75 wordt of naar een seniorenwoning verhuist krijgt automatisch een persoonlijk kaartje van de burgemeester + folder met 3 laagdrempelige activiteiten in de buurt. Kosten laag, effect groot (mensen voelen zich gezien). Het verkennen van de mogelijkheden om intergenerationeel wonen binnen Dordrecht mogelijk te maken nu landelijk deze subsidiemogelijkheid is beperkt.

Babbelbankjes in Veenendaal met bordjes “Praat Veens met mij!” in het centrum. Simpel maar doeltreffend. Buurtbankjes, hiervan hebben we er in Dordrecht al een aantal. Veel gemeenten hebben een levendige week in de week tegen de eenzaamheid. Dordtse inwoners verdienen dit ook.

9

08 RISICO'S EN KANSEN Een van de belangrijkste bezwaren tegen het opzetten van nieuwe initiatieven betreft de kosten ervan. Eerdere pogingen om eenzaamheid aan te pakken zijn soms mislukt of de resultaten zijn soms moeilijk meetbaar. Dat roept vragen op voor de haalbaarheid van wat er in dit initiatiefvoorstel voorligt. Een ander risico wordt gevormd door een te grote waarde te hechten aan de zelfredzaamheid van onze inwoners. Het lukt helaas niet voor al onze inwoners om in moeilijke levensfases de aansluiting met anderen vol te houden. De zorgen zijn soms zo groot, dat er een vangnet nodig is. Dit voorstel beoogt niet het continu blijven zorgen voor anderen, maar juist het bevorderen van de eigen kracht en mogelijkheden om weer volop aan sociale activiteiten mee te kunnen doen. We zien kansen in het zichtbaar maken van wat er al leeft in onze stad, en in de onbenutte gastvrijheid die er in onze stad is. Uit gesprekken met o.a. bedrijven, buurthuizen, kerken en verenigingen blijkt dat veel kansen onbenut blijven. Een aantal van de kansrijke voorbeelden is genoemd in hoofdstuk 8.

09 DOORLOPEN PARTICIPATIEPROCES De initiatiefnemers hebben Dordtse inwoners gesproken die te maken hebben (gehad) met eenzaamheid. Verder is er een verkenning binnen het maatschappelijk veld over de aanpak en de oplossingen om eenzaamheid te voorkomen. Er is gebruik gemaakt van informatie uit onderzoeken en er zijn veel bronnen geraadpleegd. Twee van de verhalen van onze Dordtse inwoners zijn hier opgenomen. Deze illustreren de ernst van eenzaamheid en daarmee ook de noodzaak om dit te voorkomen en eenzame mensen weer perspectief te bieden.

10

10 COMMUNICATIE In de communicatie naar aanleiding van dit initiatiefvoorstel moet de aandacht voor de beoogde doelen centraal staan. De communicatie richt zich tot de raad, de lokale instanties en maatschappelijk betrokken bedrijven, de wijkteams, de scholen, gezondheidsinstanties en de vrijwilligersorganisaties.

11 BRONNEN 1. Gezondheidsmonitor DG&J: https://www.dienstgezondheidjeugd.nl/programmas-ensamenwerking/kennisprogramma/monitoring 2. VZinfo: https://www.vzinfo.nl/eenzaamheid/leeftijd-engeslacht#:~:text=Van%20de%20volwassen%20bevolking%20voelt,is%20vastgesteld%20m et%20de%20eenzaamheidsschaal 3. Goede buren: https://samendordt.nl/niemandalleen/wij-zoeken-goede-buren-doe-je-mee/ 4. Ouwe taarten van Nobel: https://dordtcentraal.nl/actueel/bijzonder-initiatief-van-nobelszet-zich-in-voor-sociale-contacten-we-veranderen-de-wereld-niet-maar-kunnen-welsteentje-bijdragen-2/ 5. Een tegen eenzaamheid: https://www.eentegeneenzaamheid.nl/wat-iseenzaamheid/oorzaken-en-gevolgen 6. Kernkracht.nl: https://www.kernkracht.nl/eenzaamheid-kost-nederland-twee-miljardper-jaar/ 7. Samen Dordt West: https://samendordtwest.nl 8. Puur Papendrecht: https://puurpapendrecht.nl

11

12 ONTWERP RAADSBESLUIT De raad van de gemeente DORDRECHT; gelezen het initiatiefvoorstel Dordt ontmoet zoals door fracties ChristenUnie-SGP, VSP en CDA ingediend op 16 december 2025; gelezen de wensen en bedenkingen van het college bij dit initiatiefvoorstel; gelet op artikel 147a Gemeentewet; gelet op artikel 37 Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad en adviescommissies van de gemeente Dordrecht; besluit: I.

de uitgangspunten en overwegingen van het initiatiefvoorstel Dordt Ontmoet te onderschrijven;

II.

het college van burgemeester en wethouders de opdracht te geven om: 1. de volgende punten mee te nemen in het bestaande beleid en in het uitvoeringsprogramma Elkaar Helpen: A. een inventarisatie en het, zowel online als offline, in beeld brengen van bestaande ontmoetingsplekken in de stad, in samenwerking met bestaande wijkinitiatieven en buurthuizen. Alle maatschappelijke initiatieven ontvangen deze inventarisatie en worden aangemoedigd gebruik te maken van elkaars werk-, denk- en uitvoeringskracht; B. het stimuleren van sociale activiteiten zoals het organiseren van (kleinschalige) evenementen, ontmoetingsdagen en workshops in wijkverband. Bestaande initiatieven worden waar nodig ondersteund in het vergroten van bekendheid en gestimuleerd in onderlinge samenwerking; C. het versterken van mentor-en buddysystemen: vrijwilligers worden gekoppeld aan eenzame inwoners voor persoonlijke ondersteuning en gezelschap en voor toeleiding naar een van de vele verenigingen die onze stad rijk is. De mentor- en buddysystemen worden actief onder de aandacht gebracht bij zorgverleners, wijkcentra en scholen; D. het uitvoeren van een educatie- en bewustwordingscampagne waarmee de kennis over eenzaamheid wordt vergroot en daardoor eerder wordt herkend.

Elke onderwijskracht en huisartsenpraktijk ontvangt daartoe de nodige informatie van de gemeente, en relevante instanties worden gestimuleerd om hierover met elkaar in gesprek te zijn; E. duidelijk te maken aan ondernemers, organisaties en particulieren hoe hun eigen ruimte beschikbaar gesteld kan worden voor sociale ontmoeting;

12

2. te onderzoeken of delen van het Uitvoeringsprogramma Elkaar Helpen te financieren zijn uit het Participatiebudget van de Sociale Dienst onder de noemer Sociale Activering; 3. de raad, enkele weken voorafgaand aan de behandeling van de begroting, te informeren hoe er uitvoering is gegeven aan dit initiatiefvoorstel.

Ondertekend door

de griffier, G.J.P. van Soest

de voorzitter, N. Mol

13