DEF rapport BR middelgrote windturbines - Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines.pdf
Tekst van het document
Bosch & van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht 030 – 677 6466
Auteurs H. Ligtenberg Ludo van Broekhuizen
Opdrachtgever Gemeente Dordrecht Spuiboulevard 300 3311 GR Dordrecht
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Datum
30 januari 2024
Versie
0.1
Auteur
Harm Ligtenberg
Tweede lezer
Ludo van Broekhuizen
Bosch & Van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht Tel: Mail: Web:
030-677 6466 info@boschenvanrijn.nl www.boschenvanrijn.nl
© Bosch & Van Rijn 2024 Behoudens hetgeen met de opdrachtgever is overeengekomen, mag in dit rapport vervatte informatie niet aan derden worden bekendgemaakt. Bosch & Van Rijn BV is niet aansprakelijk voor schade door het gebruik van deze informatie
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Inhoudsopgave H OOFDSTUK 1
INLEIDING
4
1.1 1.2
Aanleiding Leeswijzer
4 4
H OOFDSTUK 2
BELEMMERINGENANALYSE
5
2.1 2.2 2.3 2.4
Introductie ruimtelijke analyse Windturbineafmetingen Belemmeringen Nadere toelichting
5 5 6 7
H OOFDSTUK 3 3.1 3.2
H OOFDSTUK 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
RESULTATEN
11
Harde belemmeringen Zachte belemmeringen
11 12
UITWERKING PER ZOEKGEBIED
14
Totstandkoming maximale invulling Zoekgebied 1: 3e Merwedehaven/Merwelanden Zoekgebied 2: Bovenpolder Zoekgebied 3: Polder De Zuidpunt Zoekgebied 4: Kildepot Zoekgebied 5: Zeehaven Zoekgebied 6: Grote Rug
14 14 17 19 22 24 27
Inleiding 2
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
3 Inleiding
3
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1
Aanleiding Bosch & van Rijn heeft voor de gemeente Dordrecht een haalbaarheidsonderzoek naar grootschalige windenergie uitgevoerd. Onderdeel van het onderzoek was een belemmeringenanalyse waarin de technische ruimte voor grootschalige windturbines in de gemeente Dordrecht is onderzocht. De gemeente Dordrecht wenst ook inzicht te krijgen in de ruimte voor middelgrote windturbines tot 135 meter tiphoogte. Daarom heeft de gemeente aan Bosch & van Rijn gevraagd ook een belemmeringenanalyse uit te voeren voor dergelijke middelgrote windturbines. In voorliggende rapportage bieden zijn de methodes en resultaten van de belemmeringenanalyse uiteengezet.
1.2
Leeswijzer In Hoofdstuk 2 is uiteengezet hoe de belemmeringenanalyse is uitgevoerd. De resultaten zijn op kaart en met een korte toelichting opgenomen in Hoofdstuk 3. Hierbij zijn ook verschillende zoekgebieden gedefinieerd. In Hoofdstuk 4 is uiteengezet welke zachte belemmeringen er per zoekgebied aanwezig zijn en wat de potentie is voor de ontwikkeling van windturbines in het betreffende zoekgebied.
4 Inleiding
4
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Hoofdstuk 2 Belemmeringenanalyse 2.1
Introductie ruimtelijke analyse Het doel van een ruimtelijke belemmeringenanalyse is om alle gebieden waar op basis van harde beperkingen geen windparken mogelijk zijn in kaart te brengen. Dit leidt dan omgekeerd tot de mogelijke gebieden binnen de gemeente Dordrecht waar windparken eventueel gerealiseerd kunnen worden. In de analyse worden naast de technische- en juridische belemmeringen ook de belemmeringen die voortkomen uit het beleid in kaart gebracht. De ruimtelijke beperkingen voor windturbines in de gemeente Dordrecht zijn een gevolg van het feit dat voldoende afstand tot verschillende objecten (zoals woningen) en bestemmingen (zoals een vaarweg) moet worden aangehouden. Omdat deze objecten en bestemmingen een belemmering voor het ontwikkelen van windturbines opleveren, worden zij in dit hoofdstuk belemmeringen genoemd. Het resultaat van de ruimtelijke analyse is een belemmeringenkaart waarop de gebieden staan aangegeven waarbinnen het ontwikkelen van een windturbine weinig kansrijk zal zijn. Als we de belemmeringenkaart omkeren volgt hieruit een kansenkaart waarop staat aangegeven in welke gebieden het plaatsen van een windturbine mogelijk wel kansrijk zal zijn. Deze kaarten geven geen laatste oordeel; uit aanvullend onderzoek en nader overleg kunnen soms andere afstanden tot stand komen dan op basis van de belemmeringenanalyse.
Daarnaast kunnen zich in de toekomst ruimtelijke ontwikkelingen in Dordrecht voordoen die op dit moment nog niet zijn meegenomen in dit onderzoek.
2.2
Windturbineafmetingen In de verkennende fase waarin dit ruimtelijk haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd is nog geen beslissing genomen over de exacte afmetingen van eventuele windturbines in de gemeente Dordrecht. De ruimtelijke mogelijkheden voor windturbines zijn echter wel in enige mate afhankelijk van de veronderstelde windturbineafmetingen. Bij het in kaart brengen van de ruimtelijke mogelijkheden is in dit hoofdstuk daarom in overleg met de gemeente Dordrecht uitgegaan van windturbines met een tiphoogte van 135 meter. Dit is een gangbare maat voor middelgrote windturbines. Binnen deze afmetingklasse zijn meerdere windturbinetypen beschikbaar. Ook werden dergelijke turbines nog recent gebouwd, wat een indicatie is dat er een haalbare businesscase mogelijk is. De tiphoogte van een windturbine is het punt dat de wiek van de turbine bereikt op het moment dat hij loodrecht omhoog staat. Dit is de som van de ashoogte en de wieklengte. De verhouding tussen deze ashoogte en de rotordiameter (2x de
Belemmeringenanalyse
5 5
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
wieklengte) verschilt per windturbinetype. In deze studie gaan we uit van een windturbine met een rotordiameter van 90 meter en een ashoogte van 90 meter. Hierbij komt de tiphoogte op 135 meter uit.
2.3
Belemmeringen Bestaande functies kunnen van invloed zijn op de ontwikkelingsmogelijkheden van windparken. Om te voorkomen dat functies net buiten de gemeentegrens over het hoofd worden gezien, worden functies tot 2 km buiten de gemeentegrens beschouwd. Deze functies kennen een wettelijke bescherming in verband met hinder en/of veiligheid en vormen een belemmering. In de belemmeringenanalyse maken wij onderscheidt tussen harde belemmeringen en zachte belemmeringen. Onder harde belemmeringen verstaan wij de belemmeringen die de ontwikkeling van windturbines vrijwel zeker onmogelijk maken. Denk hierbij aan veiligheidseisen voor windturbines die zich (doorgaans) vertalen naar minimaal aan te houden adviesafstanden tussen windturbines en objecten zoals wegen, hoogspanningskabels en buisleidingen. Omdat deze wetgeving en beleidsregels niet in het Activiteitenbesluit milieubeheer zijn opgenomen zijn deze nog wel van kracht. De Handreiking Risicozonering windturbines geeft een overzicht. Daarnaast kan de luchtvaart hoogtebeperkingen voor windturbines opleveren. De Viewer Bouwhoogtebeperkingen Luchtvaart1 geeft hierin inzicht.
Als harde belemmeringen zijn aangehouden: ➢ (Toekomstige) woningen, zorg- en onderwijsinstellingen en panden ➢ Hoogspanningsinfrastructuur, buisleidingen ➢ Bestaande windturbines ➢ Infrastructuur (rijkswegen, spoorwegen, vaarwegen en overige wegen) ➢ Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland ➢ Molenbiotopen ➢ Stiltegebieden ➢ De ‘afvalberg Merwedeheuvel’ Naast harde belemmeringen voorzien we ook zachte belemmeringen. Dit zijn de belemmeringen die de ontwikkeling van windturbines zullen bemoeilijken, maar niet op voorhand uitsluiten. Deze belemmeringen volgen uit landelijk, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid. Onderstaand is een opsomming gegeven van de zachte belemmeringen. Als zachte belemmeringen zijn aangehouden: ➢ Recreatiegebieden ➢ Groene buffer ➢ Toetsingsvlakken luchtvaart ➢ ‘Beschermingscategorie 2/3 buitengebied’ ➢ Waterkeringen (zowel de kernzone als de beschermingszone) ➢ Panden
1
6
Zie: Bouwhoogtebeperking Luchtvaart Viewer (arcgis.com)
Belemmeringenanalyse
6
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
2.3.1
Mogelijke ligging kabeltracé Er zijn plannen voor de aanleg van een nieuwe elektriciteitskabels tussen de hoogspanningsstations van Krimpen aan de IJssel, Geertruidenberg en station Crayestein. Het is op dit moment echter nog niet duidelijk waar deze kabel daadwerkelijk komt te liggen. Er zijn tien mogelijk tracés. Aangezien er nog geen beslissing genomen is, kan deze kabel niet als belemmering worden meegenomen. Wel geeft Figuur 1 een goede indicatie van de mogelijkheden voor de toekomstige ligging.
Figuur 1
Mogelijke ligging kabeltracé
2.4
Nadere toelichting In deze paragraaf zullen de harde en zachte belemmeringen en hun achtergrond verder worden toegelicht. Een deel van de afstanden zijn tot stand gekomen naar aanleiding van het Ontwerpbesluit Windturbines leefomgeving2. Dit ontwerpbesluit is op 23 oktober 2023 gepubliceerd en bevat nieuwe landelijke conceptnormen.
2
https://www.platformparticipatie.nl/windturbinesleefomgeving/ontwerpbesluit-windturbines-leefomgeving/default.aspx
Belemmeringenanalyse
7 7
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
2.4.1
Afstandsnorm/geluidsnorm De conceptnormen bevatten een afstandsnorm en een geluidsnorm. De afstandsnorm betreft 2 keer de tiphoogte die in deze analyse als harde belemmering wordt beschouwd. Het is echter goed mogelijk dat er op die afstand nog niet wordt voldaan aan de geluidsnorm. Deze is onder de concept windturbinebepalingen onderverdeeld in een streefwaarde en een grenswaarde. In principe moet worden voldaan aan de streefwaarde. Deze streefwaarde bedraagt 45 dB Lden als maximale geluidsbelasting op de gevel van omliggende woningen. De grenswaarde is 47 dB Lden. Tot deze waarde mag worden afgeweken in bijzondere gevallen. In tegenstelling tot de afstandsnorm is de geluidsnorm dus geen vaste afstand maar afhankelijk van onder andere de geluidsbelasting van de windturbine. Voor windturbines met een tiphoogte van 135 meter zal de afstandsnorm dus 270 meter zijn. Het is zeer de vraag of op die afstand voldaan kan worden aan de geluidsnorm. Het is lastig om een eenduidige afstand te bepalen waarop er aan de geluidsnorm wordt voldaan. De afstand waarop er aan de geluidsnorm voldaan kan worden is namelijk van meerdere variabelen afhankelijk. Denk hierbij aan de windsnelheidsverdeling op locatie, de hardheid van de bodem maar vooral het windturbinetype. De geluidsproductie verschilt per windturbinetype.
Ook het aantal turbines dat bij elkaar staat is van belang vanwege de cumulatieve geluidseffecten. Om een idee te krijgen bij de afstand waarop er voldaan wordt aan de geluidsnorm, is er een geluidsberekening uitgevoerd. Hierbij is rekening gehouden met het windaanbod op ashoogte (90 meter) boven de gemeente Dordrecht. Er is gerekend met een Enercon E92 2,3 MW. Dit type lijkt qua geluidsbelasting gemiddeld te zijn in zijn klasse. Met dit type wordt er bij een harde bodem op 425 meter voldaan aan de 45 dB Lden norm. In het geval van een zachte bodem wordt er op 350 meter voldaan aan de norm. Daarom is gekozen om 350 meter als harde belemmering aan te houden als afstand rondom woningen.
2.4.2
Panden De veiligheidsafstanden tot panden zijn onder de conceptwindturbinebepalingen aangescherpt ten opzichte van de vorige normen. De standaardwaarde voor het plaatsgebonden risico3. De afstand om aan deze eis te voldoen verschilt per windturbinetype, maar voor de PR 10-6-contour blijkt de vuistregelafstand van de ashoogte + 1/3e wieklengte een goede indicatie te geven. Dit komt neer op 105 meter. Uit de conceptnormen blijkt nog niet duidelijk of er een grenswaarde van PR 10-5 geldt of dat er geen grenswaarde geldt. Voorheen was een waarde van PR 10-5 de norm voor de meeste panden. Voor de PR 10-5-contour geldt dat, bij de turbines van het formaat dat in dit onderzoek beschouwd wordt, deze ongeveer één wieklengte bedraagt. Dit komt neer op 45 meter. Daarom hebben we in de belemmeringenanalyse 45 meter aangehouden als harde belemmering rond panden. Om af 3
Het plaatsgebonden risico (PR) is het risico (uitgedrukt in kans per jaar) dat één persoon die zich onafgebroken en onbeschermd op die plaats bevindt, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een calamiteit. De PR10-6-contour geeft de contour aan waarbinnen het PR groter is dan één op een miljoen.
Belemmeringenanalyse
8 8
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
te wijken van een PR 10-6 naar een PR van 10-5 (of meer) is een onderbouwing nodig. Het is dus belangrijk te vermelden dat de ruimte rond panden tussen de 45 en 110 meter wel binnen de 10-6 contour rondom panden liggen en dat er daarom gemotiveerd moet worden dat het veiligheidsrisico voor personen toelaatbaar is.
2.4.3
Afvalberg Merwede De Merwedeheuvel is een voormalige afvalberging die een overgang vormt tussen de Merwedehaven en de Hollandse Biesbosch. Het is technisch niet mogelijk om een fundering voor een windturbine te realiseren binnen de contouren van de dichtingswand van de afvalberg. Daarom beschouwen we de Afvalberg Merwede als een harde belemmering
2.4.4
Samenvatting belemmeringen Tabel 1 geeft een overzicht van de gehanteerde afstanden tot de verschillende belemmeringen
Tabel 1
Belemmeringen in het plangebied. Harde belemmering
Toelichting
Rijkswegen
De A16 ligt in het westen van de gemeente. Ook de N3 is een rijksweg. Overdraai over de rijkswegbeheergrens is niet toelaatbaar. Tot de rijksweg wordt minimaal een wieklengte afstand aangehouden.
45m
Provinciale en gemeentelijke wegen
Tot provinciale en gemeentelijke wegen gelden geen voorgeschreven minimumafstanden zoals bij rijkswegen het geval is. Om genoeg ruimte voor het plaatsen van windturbines vrij te houden wordt toch een afstand van 20 meter tot overige wegen aangehouden.
20m
Spoorwegen
Er liggen meerdere spoorwegen binnen de gemeentegrenzen van Dordrecht. Vanaf het hart van de spoorlijn wordt 11 meter + een wieklengte aangehouden.
56m
Woningen (afstandsnorm) Woningen (geluidsnorm)
Panden
Hoogspanningsinfrastructuur
Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000
De nieuwe conceptwindturbinebepalingen bevatten een afstandsnorm van 2x de tiphoogte tot alle gevoelige objecten. De nieuwe (concept) windturbinebepalingen bevat een geluidsnorm: de streefwaarde qua geluidsbelasting op de gevel van een gevoelige object is 45 dB Lden. Uit de conceptwindturbinebepalingen blijkt nog niet duidelijk of er een grenswaarde van PR 10-5 geldt of dat er geen grenswaarde geldt. Voorheen was een waarde van PR 10-5 de norm voor de meeste panden. Voor de PR 10-5-contour geldt dat, bij de turbines van het formaat dat in dit onderzoek beschouwd wordt, deze ongeveer één wieklengte bedraagt. Voor een mogelijke windturbine houden we daarom één wieklengte aan t.o.v. panden. Tennet beheert de hoogspanning in Nederland. Vanwege de veiligheid en het belang van de stroomvoorziening adviseren zij om de grootste afstand van ófwel de tiphoogte ófwel de maximale werpafstand bij nominaal toerental te bewaren tot hoogspanningsinfrastructuur. Bij windturbines van dit formaat is veelal de tiphoogte de grootste afstand en hanteren we die in deze analyse. Het Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000 gebieden genieten bescherming. Om de wezenlijke waarden en kenmerken van deze natuurgebieden niet te verstoren zal er afstand bewaard moeten worden. We hanteren minimaal een wieklengte.
Bufferafstand
270m 350m
45m
135m
45m
9 Belemmeringenanalyse
9
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Molenbiotoop
Stiltegebied
Afvalberg Merwede Zachte belemmering Recreatiegebieden en groene buffers
Panden
Hoogtebeperkingen vanuit de luchtvaart
Waterkeringen
Beschermingscategorie 2 en 3: buitengebied
Rondom een historische molen bevindt zich vaak een molenbiotoop, waar het zicht en de open wind beschermd worden. Binnen de gemeentegrenzen van Dordrecht bevindt zich één molenbiotoop Windturbines produceren geluid en gaan daarom niet samen met gebieden die aangewezen zijn als stiltegebied. Ten zuiden en oosten van Dordrecht ligt een groot stiltegebied die een groot deel van het buitengebied van de gemeente Dordrecht beslaat. Windturbines kunnen hier niet worden geplaatst, aangezien het realiseren van een fundering technisch niet mogelijk is. Toelichting In de gemeente Dordrecht liggen verschillende recreatiegebieden en Groene Buffers. Volgens de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening moet de ruimtelijke kwaliteit per saldo gelijk blijven in deze gebieden. Omdat windturbines de ruimtelijke kwaliteit mogelijk beïnvloeden op een negatieve wijze, houden we een wieklengte aan Onder de nieuwe conceptwindturbinebepalingen is de PR 10-6-contour vastgesteld als streefwaarde. Dit komt ongeveer overeen met de ashoogte + 1/3 wieklengte. Het is mogelijk om gemotiveerd van deze streefwaarde af te wijken. Omdat deze belemmering een grote beperking betreft en windturbines niet op voorhand binnen de afstand die benodigd is om aan de streefwaarde te voldoen worden uitgesloten wordt deze belemmering als een zachte belemmering beschouwd. Rondom luchthavens gelden toetsingsvlakken.
In deze toetsingsvlakken is de plaatsing van grootschalige windturbines op voorhand niet uitgesloten. Echter, nadere toetsing door het bevoegd gezag is vereist om vast te stellen of de luchtvaartveiligheid niet in het geding komt. Daarnaast ligt er een laagvliegroute boven de gemeente Dordrecht. Onder deze laagvliegroute zijn al meerdere windturbines gerealiseerd, wat een indicatie is dat dit geen harde belemmering is voor windturbines. Een waterkering bestaat uit een kernzone en een beschermingszone. Binnen de gemeente is een primaire waterkering gelegen van waterschap Hollandse Delta. Dit waterschap heeft de Beleidsregel Windturbines op of nabij primaire waterkeringen opgesteld. Deze beleidsregel bevat randvoorwaarden en toetsingscriteria voor de behandeling van vergunningaanvragen voor windturbines. Bij het uitwerken van een initiatief voor de plaatsing van windturbines dient er in overleg te worden getreden met het waterschap om de waterveiligheid te waarborgen. In de gemeente Dordrecht liggen een aantal gebieden en specifieke waarden die de provincie in stand wil houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden.
-
45m
Bufferafstand
45m
105m
-
-
-
10 Belemmeringenanalyse
10
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Hoofdstuk 3 Resultaten 3.1
Harde belemmeringen Figuur 2 geeft een overzicht van alle harde belemmeringen zoals beschreven in Hoofdstuk 2. Door het samenvoegen van de belemmeringen wordt duidelijk op welke locaties het plaatsen van windturbines mogelijk haalbaar is.
Figuur 2
Harde belemmeringen voor windturbines tot 135 m in de gemeente Dordrecht.
In Figuur 3 zijn de belemmeringen samengevoegd, resulterend in een kansenkaart. Er zijn 6 zoekgebieden te onderscheiden waar de ontwikkeling van windturbines tot 135 m technisch mogelijk is.
11 Resultaten
11
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 3
Kansenkaart windturbines tot 135 m in de gemeente Dordrecht.
3.2
Zachte belemmeringen In Figuur 4 zijn alle zachte belemmeringen weergegeven. waarin de locaties zijn weergegeven waar geen harde belemmeringen gelden met daarbij de zachte belemmeringen. In de praktijk kan blijken dat een gebied toch (deels) ongeschikt is. Als voorbeeld noemen we omdat niet voor alle woningen aan de geluidnorm kan worden voldaan of omdat een windturbine zich niet verenigd met de nog vast te stellen landelijke normen. Het kan ook zijn dat niet voldaan kan worden aan de regels voor natuur voor vogels of vleermuizen op een specifieke locatie. Het is aan de initiatiefnemer om dit nader te onderzoeken, bijvoorbeeld in een projectm.e.r.(beoordeling) of ecologisch onderzoek.
12 Resultaten
12
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 4
Zachte belemmeringen voor windturbines in de gemeente Dordrecht.
In Hoofdstuk 4 is een uitwerking weergegeven per zoekgebied van de zachte belemmeringen en de kansen voor de ontwikkeling van windturbines tot 135 m.
13 Resultaten
13
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Hoofdstuk 4 Uitwerking per zoekgebied De belemmeringenanalyse resulteerde in 6 potentiële zoekgebieden voor windenergie. In dit hoofdstuk beschouwen we per locatie of er daadwerkelijk potentie is voor windenergie. Vervolgens is beschreven aan welke voorwaarden eventuele ontwikkelingen moeten voldoen. Totstandkoming maximale potentie per zoekgebied In het vervolg van dit hoofdstuk zal er per zoekgebied worden aangegeven wat de maximale potentie voor het aantal te plaatsen windturbines is. Het maximale aantal windturbines dat per zoekgebied geplaatst kan worden, is bepaald door het aantal turbines dat in het ‘niet hard belemmerde’ ingepast kan worden met een minimale onderlinge afstand van 4 keer de rotordiameter. Deze onderlinge afstand is een vuistregelafstand die aangehouden wordt om te voorkomen dat windturbines onderling wind afvangen. Dit is onwenselijk vanuit het oogpunt van de energieopbrengst per turbine. In dit onderzoek gaan we uit van turbines met een rotordiameter van 90 meter, wat leidt tot een minimale onderlinge afstand van 360 meter. Het aantal windturbines wat per zoekgebied genoemd wordt is een theoretisch maximum en daarmee verre van realistisch. De aantallen kunnen daarom het beste dienen om de zoekgebieden onderling te vergelijken.
4.1
Zoekgebied 1: 3e Merwedehaven/Merwelanden Zoekgebied 1 Merwelanden ligt ten oosten van de 3e Merwedehaven en ten noorden van het natuurgebied Kikvorsch of Otter. De harde belemmeringen die rondom deze locatie spelen zijn weergegeven in Figuur 5. Het gaat om natuur- en stiltegebieden, woningen, hoogspanning en buisleidingen. Daarnaast is er een technische belemmering in de vorm van de afvalberg Merwedeheuvel. Dit is een voormalige afvalstort die is ingepakt en omgevormd tot een recreatiegebied. Binnen de contouren van de dichtingswand is het technisch niet mogelijk om een fundering voor een windturbine aan te leggen.
14 Uitwerking per zoekgebied
14
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 5
Zoekgebied Merwelanden - harde belemmeringen
Op de locaties waar geen harde belemmeringen gelden is wel sprake van zachte belemmeringen, zoals is weergegeven in Figuur 6. Rondom luchthavens gelden toetsingsvlakken. Dit zoekgebied is gelegen in een dergelijk toetsingsvlak. In deze toetsingsvlakken is de plaatsing van grootschalige windturbines op voorhand niet uitgesloten. Echter, nadere toetsing door het bevoegd gezag is vereist om vast te stellen of de luchtvaartveiligheid niet in het geding komt. Naast deze toetsingsvlakken is er recreatiegebied en ‘beschermingscategorie 2/3 buitengebied’ gelegen in het onbelemmerde gebied. In recreatiegebied is de ontwikkeling van windturbines niet op voorhand uitgesloten. Echter geldt hier wel dat een ontwikkeling binnen recreatiegebied geen beperking mag opleveren voor de openbare toegankelijkheid van het betreffende gebied. Daarnaast zal de ontwikkeling gericht moeten zijn op het vergroten van kwaliteit en recreatieve gebruik binnen het gebied. De plaatsing van een windturbine hoeft niet te betekenen dat het gebied de mogelijkheid tot recreatie verliest. Binnen recreatiegebieden is ook van belang dat bestaande structuren (groen- en waterstructuren) en cultuurhistorische waarden in stand worden gehouden. Hierdoor zal de plaatsing van windturbines in het gebied wel bemoeilijkt worden.
De beschermingscategorie 2 buitengebied , zoals opgenomen in Figuur 6, betreft een aantal gebieden en specifieke waarden die de provincie in stand wil houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden. Beschermingscategorie 3 buitengebied betreft ook deze instandhouding van verschillende Uitwerking per zoekgebied
15 15
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
aanwezige landschappen. De provincie hecht waarde aan onbebouwde en open landschappen. Nieuwe ontwikkelingen in het gebied moeten bijdragen aan het in stand houden, benutten en versterken van deze bestaande gebiedskwaliteiten. De provincie wil hiermee verrommeling en versnippering van het landschap tegengaan. Figuur 6
Zoekgebied Merwelanden - zachte belemmeringen
4.1.1
Potentie energieopwekking In het zoekgebied kunnen maximaal 11 windturbines worden geplaatst. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 55 GWh per jaar.
4.1.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid De ontwikkeling van windenergie in dit zoekgebied is mogelijk. Met name in het noorden, waar de beschermingscategorieën voor het buitengebied niet gelden. Hiervoor gelden echter wel strikte voorwaarden met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit van het recreatiegebied. Een initiatiefnemer moet onderbouwen op welke manier de diversiteit en de kwaliteit van het recreatiegebied en ook de recreatieve waarde van het gebied versterkt worden.
16 Uitwerking per zoekgebied
16
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
4.2
Zoekgebied 2: Bovenpolder Zoekgebied 2 Bovenpolder betreft het gebied tussen de Biesbosch en de stedelijke kern Dordrecht. De harde belemmeringen die de ontwikkeling van windenergie rondom het zoekgebied beperken zijn weergegeven in Figuur 7. Deze belemmeringen betreffen woningen en de aanwezigheid van het stiltegebied ten zuiden van het onbelemmerd gebied. Ook moet er rekening worden gehouden met de hoogspanningslijn die door het zoekgebied loopt, waar vanuit veiligheidsoverwegingen geen windturbine naast gezet kan worden. Het grootste deel van het kansrijke gebied dat resteert, bevindt zich in overlap van de Vierpolders en Alloijzen- of Bovenpolder.
Figuur 7
Zoekgebied Bovenpolder - harde belemmeringen
Op de locaties waar geen harde belemmeringen zijn gelden wel zachte belemmeringen. Deze zijn weergegeven in Figuur 8. In het zoekgebied ligt een luchtvaart toetsingsvlak. Rondom luchthavens gelden toetsingsvlakken. In deze toetsingsvlakken is de plaatsing van grootschalige windturbines op voorhand niet uitgesloten. Echter, nadere toetsing door het bevoegd gezag is vereist om vast te stellen of de luchtvaartveiligheid niet in het geding komt. In het oostelijke gedeelte van het onbelemmerd gebied ligt recreatiegebied. In recreatiegebied is de ontwikkeling van windturbines niet op voorhand uitgesloten. Echter geldt hier wel dat een ontwikkeling binnen recreatiegebied geen beperking oplevert voor de openbare toegankelijkheid van het betreffende gebied. Daarnaast Uitwerking per zoekgebied
17 17
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
zal de ontwikkeling gericht moeten zijn op het vergroten van kwaliteit en recreatieve gebruik binnen het gebied. De plaatsing van een windturbine hoeft niet te betekenen dat het gebied de mogelijkheid tot recreatie verliest. Binnen recreatiegebieden is ook van belang dat bestaande structuren (groen- en waterstructuren) en cultuurhistorische waarden in stand worden gehouden. Hierdoor zal de plaatsing van windturbines in het gebied wel lastiger worden. De beschermingscategorie 2 buitengebied betreft een aantal gebieden en specifieke waarden die de provincie in stand wil houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden. Beschermingscategorie 3 buitengebied betreft de instandhouding van verschillende aanwezige landschappen. De provincie hecht waarde aan onbebouwde en open landschappen. Nieuwe ontwikkelingen in het gebied moeten bijdragen aan het in stand houden, benutten en versterken van bestaande gebiedskwaliteiten. De provincie wil hiermee verrommeling en versnippering van het landschap tegengaan. Het onbelemmerde gebied bevindt zich ook in het Groene buffergebied.
Deze bufferzone kan voorzien in een ruimtelijke ontwikkeling voor zover dit geen grootschalige ontwikkeling betreft en de bufferfunctie van het gebied niet wordt verstoord. De ontwikkeling van grootschalige windenergie lijkt hierdoor op voorhand lastig.
Figuur 8
Zoekgebied Bovenpolder - zachte belemmeringen
18 Uitwerking per zoekgebied
18
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
4.2.1
Potentie energieopwekking In het totale gebied (inclusief de kleine ‘snippers’ rondom de Kop van ’t Land en de westelijke onbelemmerde gebieden) kunnen maximaal 15 windturbines worden geplaatst. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 75 GWh per jaar.
4.2.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid De ontwikkeling van windturbines is kansrijk vanuit technisch oogpunt. Gezien de aanwezigheid van zowel de landschappelijke beschermingscategorieën en het groene buffergebied wordt de ontwikkeling van windturbines in dit gebied echter bemoeilijkt. Voor een ontwikkeling zou aangetoond moeten worden dat deze de landschappelijke en recreatieve kwaliteiten van het gebied niet aantast.
4.3
Zoekgebied 3: Polder De Zuidpunt Zoekgebied 3 bevindt zich in Polder de Zuidpunt. Harde belemmeringen in het zoekgebied die de ontwikkeling van windturbines onmogelijk maken zijn weergegeven in Figuur 9. De belemmeringen worden gevormd door woningen, stiltegebieden en buisleidingen. Ook de aanwezigheid van Natura-2000 gebied, en bestaande windturbines in het zoekgebied leiden tot belemmerd gebied. Het resterende kansrijke gebied bevindt zich grotendeels ten oosten van de spoorlijn, grenzend aan het ZuidMaartensgat.
19 Uitwerking per zoekgebied
19
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 9
Zoekgebied Polder de Zuidpunt - harde belemmeringen
Naast deze harde belemmeringen zijn er zachte belemmeringen in het gebied aanwezig, zoals weergegeven in Figuur 10. Zo vormt de aanwezigheid van het luchtvaarttoetsingsvlak en de groene bufferzone een zachte belemmering voor het zoekgebied. De ontwikkeling van windturbines is door de aanwezige van deze belemmeringen op voorhand niet uit te sluiten. Voor de luchtvaarttoetsing vlakken zal toetsing door het bevoegd gezag moeten uitwijzen of luchtvaartveiligheid niet in het geding komt. De Groene bufferzone kan voorzien in een ruimtelijke ontwikkeling voor zover dit geen grootschalige ontwikkeling betreft en de bufferfunctie van het gebied niet wordt verstoord. De ontwikkeling van grootschalige windenergie lijkt hierdoor op voorhand lastig. De beschermingscategorie 2 buitengebied betreft een aantal gebieden en specifieke waarden die de provincie in stand wil houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden. Beschermingscategorie 3 buitengebied betreft de instandhouding van verschillende aanwezige landschappen. De provincie hecht waarde aan onbebouwde en open landschappen. Nieuwe ontwikkelingen in het gebied moeten bijdragen aan het in stand houden, benutten en versterken van bestaande gebiedskwaliteiten.
De provincie wil hiermee verrommeling en versnippering van het landschap tegengaan. Een klein deel beschikbare ruimte ten westen van het spoor en de snelweg valt samen met een waterkering. De kernzone en het omliggende beschermingsgebied zijn beschermd vanwege het grote belang aangaande de externe veiligheid. Windturbines kunnen falen, waardoor een deel van de waterkering beschadigd raakt. Uitwerking per zoekgebied
20 20
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Daarom zal er getoetst moeten worden wat het effect van een windturbine op de dijk is, en of het toegenomen risico aanvaardbaar is. Bepaalde dijksegmenten zijn belangrijker dan andere en daarom is er op voorhand geen eenduidige uitspraak te doen over de kansrijkheid van windturbines in de buurt van een waterkering.
Figuur 10
Zoekgebied Polder de Zuidpunt - zachte belemmeringen
4.3.1
Potentie energieopwekking In dit gebied kunnen maximaal 26 windturbines worden geplaatst. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 130 GWh per jaar. Kanttekening hierbij is dat de ruimte in het zoekgebied groter wordt als woningen bij een windpark worden betrokken. Als sprake is van een functionele binding zijn op die woningen niet langer regels voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid van toepassing.
4.3.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid De ontwikkeling van windturbines is kansrijk vanuit technisch oogpunt. Gezien de aanwezigheid van zowel de landschappelijke beschermingscategorieën en het groene buffergebied wordt de ontwikkeling van windturbines in dit gebied echter
Uitwerking per zoekgebied
21 21
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
bemoeilijkt. Voor een ontwikkeling zou aangetoond moeten worden dat deze de landschappelijke kwaliteiten en het groene karakter van het gebied niet onevenredig aantast.
4.4
Zoekgebied 4: Kildepot Het zoekgebied Kildepot ligt naast de Kiltunnel ten noorden van het bedrijventerrein Dordtse Kill III. De harde belemmeringen in het gebied zijn weergegeven in Figuur 11. Vanuit het bedrijventerrein vormen de aanwezige panden een belemmering. De bufferafstand tot panden is echter kleiner dan buffers rondom woningen. Dit is omdat dergelijke panden geen verblijfsfunctie omvatten. Naast de aanwezige panden vormen ook woningen en de Kiltunnelweg een harde belemmering. Naast de harde belemmeringen in het zoekgebied is er sprake van zachte belemmeringen, zoals weergegeven in Figuur 12. Het zoekgebied ligt in een luchtvaarttoetsing vlak, waarbij toetsing vanuit het bevoegd gezag moet uitwijzen of de ontwikkeling van windenergie geen belemmering vormt voor de luchtvaartveiligheid. Ook ligt er een waterkering in een groot deel van het zoekgebied. De kernzone en het omliggende beschermingsgebied zijn beschermd vanwege het grote belang aangaande de externe veiligheid. Windturbines kunnen falen, waardoor een deel van de waterkering beschadigd raakt. Daarom zal er getoetst moeten worden wat het effect van een windturbine op de dijk is, en of het toegenomen risico aanvaardbaar is.
Bepaalde dijksegmenten zijn belangrijker dan andere en daarom is er op voorhand geen eenduidige uitspraak te doen over de kansen voor de ontwikkeling van windturbines in de buurt van een waterkering. Daarnaast zijn in de Omgevingsvisie 1.0 van de gemeente Dordrecht eisen gesteld in de gebieden Dordtse Kil I t/m IV met betrekking tot de externe veiligheid. Er is vastgesteld dat de 10-6-contour voor het plaatsgebonden risico binnen het eigen terrein moet blijven. Op deze manier worden naastgelegen terreinen niet belemmerd bij de ontwikkeling van (zeer) kwetsbare gebouwen en locaties. Windturbines hebben ook een dergelijke PR-contour vanwege mogelijke faalmechanismen, zoals mastbreuk en bladafworp. De grootte van de PR10-6-contour van een windturbine hangt af van het type.
22 Uitwerking per zoekgebied
22
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 11
Zoekgebied Kildepot - harde belemmeringen
Figuur 12
Zoekgebied Kildepot - zachte belemmeringen
23 Uitwerking per zoekgebied
23
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
4.4.1
Potentie energieopwekking In dit zoekgebied kunnen maximaal 2 windturbines worden geplaatst. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 10 GWh per jaar.
4.4.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid Gezien het beperkte aantal belemmeringen in het zoekgebied lijkt de ontwikkeling van windturbines in dit gebied kansrijk. Aandachtspunt hierbij is dat er maximaal slechts twee windturbines geplaatst kunnen worden. Ook dient er afstemming plaats te vinden met waterschap Hollandse Delta over de veiligheid van de primaire waterkering en moet er rekening gehouden worden met de eisen uit de Omgevingsvisie 1.0 met betrekking tot het plaatsgebonden risico.
4.5
Zoekgebied 5: Zeehaven Zoekgebied 5 betreft het havengebied. De harde belemmeringen zijn weergegeven in Figuur 13. Een van de harde belemmeringen betreft de haven zelf, en de naastgelegen vaarweg, waarin beiden geen windturbines geplaatst kunnen worden. Daarnaast moet er in het gebied ook rekening worden gehouden met de aanwezige panden in het havengebied, en de omliggende woningen.
24 Uitwerking per zoekgebied
24
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
Figuur 13
Zoekgebied Zeehaven - harde belemmeringen
Naast de harde belemmeringen aanwezig in het zoekgebied ligt het Zeehavengebied onder een luchtvaarttoetsing vlak, waarbij toetsing vanuit het bevoegd gezag moet uitwijzen of de ontwikkeling van windenergie geen belemmering vormt voor de luchtvaartveiligheid. Daarnaast ligt er een waterkering in het zoekgebied. De kernzone en het omliggende beschermingsgebied zijn beschermd vanwege het grote belang aangaande de externe veiligheid. Windturbines kunnen falen, waardoor een deel van de waterkering beschadigd raakt. Daarom zal er getoetst moeten worden wat het effect van een windturbine op de dijk is, en of het toegenomen risico aanvaardbaar is. Bepaalde dijksegmenten zijn belangrijker dan andere en daarom is er op voorhand geen eenduidige uitspraak te doen over de kansen voor de ontwikkeling van windturbines in de buurt van een waterkering. Een grote rol speelt de waterkering in dit gebied niet omdat maar een klein deel van de locaties zonder harde belemmeringen overlapt met de beschermingszone van een waterkering. De ruimte voor havengebonden en risicorelevante bedrijvigheid in Zuid-Holland en Dordrecht is beperkt. Dit vraagt uiteindelijk om maatwerk bij de definitieve locatiekeuze.
Hierbij dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van huidige activiteiten met risico’s conform het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de effecten op de uitgeefbaarheid van de (erfpacht)gronden. Daarnaast zijn er terreinen gelegen die bedoeld zijn voor de opslag van bulk chemicaliën en aardolieproducten (open procesinstallaties). Deze installaties mogen niet binnen de maximale werpafstand bij nominaal toerental van een windturbine komen te liggen. Het aspect externe veiligheid is daarom zeer relevant in dit gebied.
Uitwerking per zoekgebied
25 25
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
In dat kader heeft het college van burgemeester en wethouders een Risicogebied externe veiligheid voor een groot deel van de zeehaven vastgesteld op basis van artikel 5.16 van het Bkl. Het plaatsgebonden risico (PR10-6) van de in het gebied aanwezige bedrijven mag deze veiligheidscontour niet overschrijden. Om het havengebruik, de scheepvaart en de navigatiemogelijkheden op zicht niet te belemmeren is het onwenselijk om windturbines direct aan vaarwegen, dan wel direct aan de havenbekkens te plaatsen (50 meter vanuit de oever). Ook de aanwezigheid van wal- en scheepsradar, de mogelijke verstoring hierop die door windturbines kan worden veroorzaakt en de gevolgen hiervan op de scheepvaart kunnen de ontwikkeling van windturbines belemmeren. Figuur 14
Zoekgebied Zeehaven - zachte belemmeringen
4.5.1
Potentie energieopwekking In dit zoekgebied kunnen maximaal 10 windturbines worden geplaatst op land. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 100 GWh per jaar.
4.5.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid Aangezien windturbines uitstekend passen binnen het industriële karakter van het havengebied en er met een ‘ad-random-opstelling’ mogelijk potentie is voor
Uitwerking per zoekgebied
26 26
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
maximaal 10 moderne windturbines is het zeehavengebied geschikt voor de ontwikkeling van windturbines. Het havengebruik, de scheepvaart en externe veiligheidsvraagstukken kunnen echter uitdagingen vormen bij de ontwikkeling van windturbines.
4.6
Zoekgebied 6: Grote Rug Zoekgebied de grote rug ligt op de Spaarbekken tussen de Merwedepolder en de Stadspolders, ten zuiden van de 2e Merwede Haven. Harde belemmeringen in het gebied zijn weergegeven in Figuur 15. Het gaat hierbij om de aanwezige woningen, panden, buisleidingen en hoogspanningsinfrastructuur. Ook moet er rekening gehouden worden met het Natuurnetwerk Zuid-Holland en de stiltegebieden in het oosten van het zoekgebied. Het onbelemmerde gebied betreft de ‘snippers’ zonder harde belemmeringen rond het Spaarbekken.
Figuur 15
Zoekgebied Grote Rug - harde belemmeringen
Naast de harde belemmeringen aanwezig in het zoekgebied is er sprake van zachte belemmering, zoals weergegeven in Figuur 16. Het zoekgebied ligt in een luchtvaarttoetsing vlak, waarbij toetsing vanuit het bevoegd gezag moet uitwijzen of de ontwikkeling van windenergie geen belemmering vormt voor de luchtvaartveiligheid. Het zoekgebied bestaat grotendeels uit oppervlaktewater. Het betreft het spaarbekken de Grote Rug. Dit brengt extra civieltechnische uitdagingen met Uitwerking per zoekgebied
27 27
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
zich mee bij de eventuele ontwikkeling van windturbines. Ook heeft het spaarbekken een drinkwaterfunctie. Deze functie wordt alleen toegepast in noodsituaties. De beschermingscategorie 2 buitengebied betreft een aantal gebieden en specifieke waarden die de provincie in stand wil houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden. Beschermingscategorie 3 buitengebied betreft ook deze instandhouding van verschillende aanwezige landschappen. De provincie hecht waarde aan onbebouwde en open landschappen. Nieuwe ontwikkelingen in het gebied moeten bijdragen aan het in stand houden, benutten en versterken van deze bestaande gebiedskwaliteiten. De provincie wil hiermee verrommeling en versnippering van het landschap tegengaan. Figuur 16
Zoekgebied Grote Rug - zachte belemmeringen
4.6.1
Potentie energieopwekking In dit zoekgebied kunnen maximaal 7 windturbines worden geplaatst op land. Uitgaande van moderne turbines met een opwekcapaciteit van ca. 5 GWh per jaar is de maximale potentie van dit zoekgebied ca. 35 GWh per jaar.
28 Uitwerking per zoekgebied
28
Belemmeringenanalyse middelgrote windturbines Gemeente Dordrecht
4.6.2
Voorlopige conclusie haalbaarheid Aangezien windturbines uitstekend passen binnen het industriële karakter van het havengebied en er met een ‘ad-random-opstelling’ mogelijk potentie is voor maximaal 10 moderne windturbines is het zeehavengebied geschikt voor de ontwikkeling van windturbines. Het havengebruik, de scheepvaart en externe veiligheidsvraagstukken kunnen echter uitdagingen vormen bij de ontwikkeling van windturbines.
29 Uitwerking per zoekgebied
29
Uitwerking per zoekgebied
30