Concept Gebiedsprioritering Dordt Oost.pdf

4. Dubbeldam

26

Conceptversie 9 april 2025

Onderwijs De scholen in Dubbeldam scoren beter dan gemiddeld vergeleken met landelijke cijfers op onderwijsachterstand en niveau van uitstroom. De scores zijn ook beter dan het Dordts gemiddelde.

Prioriteiten voor een toekomstbestendige economie in Dubbeldam Er zijn voor dit doel geen prioriteiten geformuleerd voor Dubbeldam.

4.6 Klimaatbestendig Groenblauw

Hoewel Dubbeldam beschikt over groene elementen, is de wijk qua opzet beperkt groen. Er liggen kansen om de wijk beter te verbinden met het stadspark en buitengebied. De parken Dubbelmondepark, Overkamppark en Sportparken zijn belangrijk als onderdeel van het nieuw te ontwikkelen Stadspark. Daarnaast fungeren de Nijhoflaan, Provinciale weg en Oudendijk als belangrijke groene verbindingen daar naar het Stadspark en buitengebied. Ook kunnen de bestaande grenzen van de wijk, die zowel groene als blauwe kenmerken hebben, beter beleefbaar worden gemaakt.

Hitte In Dubbeldam is overal hittestress, maar Dubbeldam-Noord en de omgeving van het ziekenhuis zijn het heetst. Dubbeldam-Noord is de buurt binnen de wijk Dubbeldam waar de meeste uitdagingen en kansen liggen. In dit gebied zijn minder water- en groenstructuren aanwezig, wat resulteert in verhoogde hittestress. Er ontbreken (volwassen) bomen tussen de huizen en op privéterreinen, wat een belangrijke kans biedt voor verbetering in de hele wijk. Dit wordt bevestigd door de lage scores op de 3-30-300-methode8. Om deze situatie te verbeteren, zou de buurt verder moeten worden vergroend en voorzien van waterstructuren. Overigens is de afstand tot een koele plek wel goed in heel Dubbeldam.

Wateroverlast en droogte Er zijn enkele opvallende wateroverlastlocaties: ziekenhuis, Gravensingel, Stevensweg en omgeving Baron van Boetzelaerlaan. Voor deze buurten is het van belang dat er passende oplossingen worden gerealiseerd, zoals het aanleggen van waterstructuren, om wateroverlast te voorkomen. Uit het Watergebiedsplan is gebleken dat er een groot tekort aan waterberging (oppervlaktewater) is in Dubbeldam. Tijdens droge periodes zien we wat lagere grondwaterstanden in Oud Dubbeldam en wat drogere gebieden in het Overkamppark.

Funderingen

Ook zien we mogelijke problemen ontstaan op het gebied van bodemdaling in DubbeldamNoord en Dubbeldam-Zuid. Tussen de 5% en 30% van de huizen is ondiep gefundeerd. Dit betekent dat een deel van de huizen verzakt en verder kan verzakken in de toekomst, wat waarschijnlijk tot problemen leidt.

3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren. 8

4. Dubbeldam

27

Conceptversie 9 april 2025

Prioriteiten voor een klimaatbestendig Dubbeldam Hier zetten we ons voor in: ➢ Verbinden van bestaand groen en blauw. Dubbeldam beter verbinden met het stadspark en buitengebied door het vergroenen van de Nijhoflaan en Provinciale weg. ➢ Vergroenen van de buurt Dubbeldam-Noord. In deze buurt zijn de minste groenstructuren te vinden. Deze buurt moet daarom worden vergroend o.a. door het toevoegen van grote bomen t.b.v. de vegetatie. ➢ Verminderen van wateroverlast. De bekende wateroverlastlocaties zijn: ziekenhuis, Gravensingel, Stevensweg en omgeving Baron van Boetzelaerlaan. Ook is er in Dubbeldam te weinig waterberging (oppervlaktewater). Het is belangrijk dat verder verkend wordt hoe de waterberging verbeterd en de wateroverlast verminderd kan worden. ➢ Onderzoek naar ondiepe fundering en bodemdaling. Er is meer informatie nodig over de verwachte gevolgen van de relatief veelvoorkomende ondiepe funderingen en bodemdaling.

4.7 Duurzaam en klimaatneutraal Energie- en warmtetransitie

In slechts één buurt in Dubbeldam is op korte termijn verwarming door het warmtenet voorzien: Albert Schweitzerplaats. Voor de overige wijken is warmtenet pas op lange termijn een mogelijke optie, of wordt ingezet op volledig elektrisch of meer besparingsmaatregelen. De energietransitie opgave in Dubbeldam is relatief groot: circa 27% van het totaal aantal woningen in de wijk dient nog verbeterd te worden. De buurt Dubbeldam-Zuid blijft hier nog iets verder achter. Een aandachtspunt hierbij is dat het bouwjaar van de meeste woningen in Dubbeldam het lastig maakt om te verduurzamen.

Laadinfra

In de wijk Dubbeldam zijn er richting 2030 nog extra laadpalen nodig. Er zijn op dit moment circa 45 laadpalen aanwezig of in voorbereiding in de openbare ruimte in Dubbeldam. Tot 2026 worden al 37 laadpalen bijgeplaatst in de wijk. In 2030 zijn 107 laadpalen nodig, dat zijn er circa 25 meer ten opzichte van de geplande situatie in 2026. Binnen Dordt Oost heeft Dubbeldam het minst aantal laadpalen nodig. Dit hangt mogelijk samen met de mogelijkheden om als particulier op eigen terrein laadinfra te plaatsen. In de buurt Dubbeldam-Zuid lijken de meeste publieke laadmogelijkheden nodig te zijn.

Verzwaring elektriciteitsnet

De stroombehoefte (o.a. door overgang naar volledig elektrisch of hybride) en het aantal zonnepanelen in Dubbeldam vraagt om een flinke toename van stroomstations: 41. Vooral in de buurt Dubbeldam-Zuid is deze behoefte relatief groot (14).

4. Dubbeldam

28

Conceptversie 9 april 2025

Prioriteiten voor een duurzaam en klimaatneutraal Dubbeldam Hier zetten we ons voor in: ➢ Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij en energiezuinig. Het streven naar een duurzaam en klimaatneutraal Dubbeldam vereist een integrale aanpak, waarbij het opstellen van een wijkuitvoeringsplan (WUP) voor een aardgasvrije en energiezuinige wijk centraal staat. Dit plan vormt een praktische leidraad voor de transitie naar duurzame warmtevoorziening en energie-efficiëntie in Dubbeldam. Bewoners, huiseigenaren en andere belanghebbende worden hier actief bij betrokken. ➢ Verzwaring van het elektriciteitsnet met 41 stroomstations. Door toename elektrisch gebruik en het voorbereid zijn op toekomstig gebruik, is verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. In Dubbeldam moeten daarvoor nieuwe stroomstations worden aangelegd. In DubbeldamZuid is de prioriteit het hoogst (14).

4.8 Biodivers Groenblauw structuren

Hoewel Dubbeldam enkele groene elementen bevat langs wegen (bijvoorbeeld Zuidendijk, Schenkeldijk, etc.), in parken (Dubbelsteynpark, De Hoven, Dubbelmondepark, Overkamppark), polders en sportpark Schenkeldijk, is de wijk niet van oorsprong ontworpen met een geïntegreerde groenblauwe infrastructuur. Met name in Dubbeldam-Noord is het openbare groen schaars. Daarentegen hebben particuliere percelen in de wijk relatief veel groen, maar het aantal volwassen bomen is beperkt, vooral binnen de woonbuurten. Dubbeldam grenst aan het buitengebied en vormt een essentieel onderdeel van de (stads)randzone. Het is cruciaal om duidelijke beslissingen te nemen over de ontwikkeling van deze (stads)randzone, gezien het belang ervan als schakel tussen stad en land. Daarnaast speelt het nieuw aan te leggen Stadspark een belangrijke rol voor de wijk. Door ecologische verbindingen te creëren tussen het park en de woonwijken, kan het groen beter worden ervaren en krijgt biodiversiteit meer ruimte binnen Dubbeldam.

Flora en fauna Het aantal waarnemingen van plant- en diersoorten ligt laag in de wijk, hoewel er wel al op diverse plekken faunavoorzieningen zoals een uilenverblijf of vleermuizenbox zijn geplaatst. Precieze informatie over (1) waar welke diersoorten voorkomen (waarnemingen geven naar verwachting geen compleet beeld) en (2) de variatie/kwaliteit van planten/bomen (en hun bijdrage aan de biodiversiteit) ontbreekt momenteel echter. Om kansrijke locaties voor ingrepen te kunnen identificeren en specifieke prioriteiten te kunnen stellen is er aanvullend onderzoek nodig.

4. Dubbeldam

29

Conceptversie 9 april 2025

Prioriteiten voor een biodivers Dubbeldam Hier zetten we ons voor in: ➢ Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen (bijvoorbeeld bij de sportparken) en de verspreiding van diersoorten. Dit moet meer inzicht geven in de huidige bijdrage aan de biodiversiteit binnen de wijk en helpen om specifieke prioriteiten te kunnen stellen. ➢ Sterke ecologische verbinding maken tussen de wijk en het Stadspark. Door ecologische verbindingen te creëren tussen het park en de woonbuurten en door kwalitatief hoogwaardig groen toe te voegen aan de wijk, krijgt biodiversiteit meer ruimte binnen Dubbeldam. ➢ Vergroenen van Sportpark Schenkeldijk. Hoewel de precieze bijdrage aan biodiversiteit nog verder onderzoek nodig heeft, is de groenwaarde naar verwachting beperkt. Het verhogen van de groenwaarde moet de leefomgeving van mens en dier verbeteren en bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk.

4.9 Overzicht prioriteiten voor Dubbeldam In onderstaande tabel worden de prioriteiten voor Dubbeldam geclusterd weergegeven per buurt: Buurt Dubbeldam-Noord

Prioriteit Vergroenen

Dordtse doelen Klimaatbestendig

De Hoven en Vissersdijk

Verbeteren van het aanbod van sport- en speelplekken

Aantrekkelijk

Daarnaast zijn er enkele prioriteiten van toepassing op de gehele wijk: Wijk Dubbeldam

4. Dubbeldam

Prioriteit Ondersteunen van ouderen bij het langer zelfstandig kunnen wonen in de buurt. Passende huisvesting en voorzieningen. Woningaanbod verbreden – Realisatie van woningen voor senioren en hiermee doorstroming bewerkstelligen. Ontmoetingen en onderlinge sociale cohesie tussen verschillende leefstijlen en bevolkingsgroepen versterken Onderzoek naar de behoefte van bewoners aan (verschillende) deelmobiliteitsoplossingen en openbaar vervoer Verminderen van geluidsbelasting nabij Groenekruislaan, Noordhoevelaan, Nijhofflaan en Eikenlaan Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij en energiezuinig Verzwaring van het elektriciteitsnet met 41 stroomstations Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen (bijvoorbeeld bij de sportparken) en de verspreiding van diersoorten Sterke ecologische verbinding maken tussen de wijk en het Stadspark Vergroenen van Sportpark Schenkeldijk Verbinden van bestaand groen en blauw

Dordtse doelen Aantrekkelijk

Verminderen van wateroverlast. Onderzoek naar ondiepe fundering en bodemdaling

Klimaatbestendig Klimaatbestendig

Aantrekkelijk Aantrekkelijk Bereikbaar Gezond Duurzaam en klimaatneutraal Duurzaam en klimaatneutraal Biodivers Biodivers Biodives Klimaatbestendig

30

Conceptversie 9 april 2025

5. Sterrenburg 5.1 Kenschets van de wijk Aantal inwoners: Leeftijd inwoners: Huishoudsamenstelling: Gem. huishoudgrootte: Aantal woningen: Woningvoorraad: Eigendom sociale huur: Gem. WOZ-waarde:

22.785 17% <15 jaar / 10% 15-25 jaar / 49% 25-65 jaar / 24% 65+ jaar 36% eenpersoons / 35% met kinderen / 29% zonder kinderen 2,2 10.350 62% koop / 30% sociale huur / 8% overige huur 94% woningcorporaties / 6% particuliere verhuur 286.000 Figuur 9: Infographic over de wijk Sterrenburg

Beschrijving van de wijk

Sterrenburg is de meest dichtbevolkte wijk van de stad. Het is gelegen aan de rand van de Dordtse Biesbosch en een populair wijk om te wonen. De wijk is grotendeels gebouwd in de jaren zestig en zeventig en is verdeeld in vier delen: Sterrenburg I, II, III en Wilgenwende. Sterrenburg I en een deel van Sterrenburg II hebben de kenmerken van naoorlogse wederopbouwwijken: rechte straten, met relatief veel hoogbouw en ruim opgezet met veel groen tussen de huizenblokken. Sterrenburg II en III zijn typische jaren zeventig wijken. Ze worden vaak aangeduid als ‘bloemkoolwijken’ omdat de plattegrond trekken vertoont van een doorgesneden bloemkool, met een zich fijn vertakkend stelsel van doodlopende straten en woonerven. De buurt Wilgenwende bestaat sinds 2016 met woningen in het hogere segment. Midden in de wijk liggen het winkelcentrum Sterrenburg, het cultureel centrum en het Sterrenburgpark. Behalve het kleinere winkelcentrum Slangenburg zijn er verder weinig winkels in de wijk. De woonbuurten hebben elk hun eigen basisschool. Veel verkeer gaat over de Copernicusweg, welke de wijk in fysieke beleving in tweeën splitst. Aan de oostkant van de wijk ligt het grote Sportpark Schenkeldijk, terwijl aan de westkant van Sterrenburg III het Sportpark Smitsweg is gelegen.

5. Sterrenburg

31

Conceptversie 9 april 2025

Buurten Sterrenburg is onderverdeeld in 11 buurten. In de gebiedsanalyse is specifiek ingezoomd op de buurten Sterrenburg 1-Oost, Blaauwweg e.o., Wittenstein e.o. en Zuilenburg e.o., omdat deze buurten significante afwijkingen vertonen ten opzichte van het gemiddelde van de stad, het gebied en/of de wijk.

Figuur 10: CBS buurtindeling van de wijk Sterrenburg

5.2 Aantrekkelijk Leefbaarheid Op de Leefbaarometer9 scoort de leefbaarheid van Sterrenburg ruim voldoende, maar wel iets onder het gemiddelde van Dordrecht en het laagst binnen Dordt Oost. Er zijn drie buurten die relatief lager scoren: Blaauwweg e.o., Sterrenburg 1-Oost en Zuilenburg e.o. De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost vooral op het gebied van sociale aspecten, veiligheid en woningvoorraad. Dit zijn buurten met vooral veel sociale huurwoningen. Daarnaast springt de buurt Zuilenburg e.o. er licht negatief uit in vergelijking met de rest van Sterrenburg, op sociale aspecten en woningvoorraad.

9

De Leefbaarometer is een instrument van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om tot op laag schaalniveau (100x100 meter) en voor geheel Nederland een inschatting te geven van de leefbaarheid. Dat is gedaan aan de hand van een groot aantal kenmerken van de woonomgeving, zoals type voorzieningen, lokale geluidsbelasting en onveiligheid. De Leefbaarometer geeft een indruk van waar het naar verwachting goed of slecht is gesteld met de leefbaarheid (signalering) en hoe die leefbaarheid zich ontwikkelt (monitoring).

5. Sterrenburg

32

Conceptversie 9 april 2025 Binnen de buurt Sterrenburg 1-Oost is wooncomplex Eisingahof (141 woningen) momenteel aangewezen als gebied in het kader van de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek (WBMGP). Hier wonen onder andere veel studenten, statushouders en jongeren met een Wajonguitkering. Ook wonen er veel jongeren die begeleid worden door een maatschappelijke instelling zoals Trivium en Reclassering.

Wonen / verdichten

Sterrenburg heeft monotone opgebouwde buurten. Dit is ook te zien in de verhouding koop- en huurwoningen per buurt. Op wijkniveau is wel een gemêleerd beeld te zien. De wijk heeft een sterke behoefte aan betaalbare woningen voor starters en senioren en meer diversiteit aan woningtypen (menging van alle woningsegmenten) binnen de verschillende buurten zodat mensen in hun wijk kunnen blijven wonen. De verdichtingsstrategie richt zich op 1) het optoppen, splitsen en verbouwen van panden, 2) (leegstaand) vastgoed herontwikkelen, en 3) bij (wijk)voorzieningen). Sterrenburg heeft twee gebieden met voorzieningen waar grote potentie zit wanneer slimmer met de ruimte wordt omgegaan: de gebieden nabij beide winkelcentra. De verdichtingspotentie kent een bandbreedte van + 825 tot 1900 woningen. Er is een aantal woonvoorzieningen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang met in totaal 113 plaatsen.

Voorzieningen Het winkelcentrum Sterrenburg speelt een cruciale rol in het voorzieningenaanbod van de wijk. Ondanks deze belangrijke functie, scoort de wijk slechts rapportcijfer 6,4 op het gebied van voorzieningen. Mogelijk speelt de reisafstand naar het centrum van Sterrenburg een rol, aangezien het een relatief grote wijk betreft. Om de situatie te verbeteren, is het noodzakelijk om (nieuwe) voorzieningen beter te verspreiden. Hierbij is het van groot belang dat het kleinschalige winkelcentrum Slangenburg behouden blijft. Er is meer vraag naar kinderopvang en huisartsen dan er aanbod in de wijk bestaat. Dit vereist een visie om deze disbalans aan te pakken. Daarentegen zijn er genoeg scholen en is er een gevarieerd aanbod aan sport- en speelmogelijkheden verspreid over de wijk. Deze sport- en speelvoorzieningen zijn ook goed vertegenwoordigd in gebieden waar de gezondheid als minder goed wordt ervaren, zoals de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. Voor hondeneigenaren zijn er eveneens voldoende faciliteiten aanwezig in de wijk.

Schoon, heel en veilig

Het rapportcijfer 7,8 voor wonen en woonomgeving binnen Sterrenburg ligt boven het gemiddelde van Dordrecht. De wijk wordt als zeer groen ervaren, waarbij 9 op de 10 bewoners aangeven dat er voldoende groen in de buurt is en de kwaliteit ervan beoordelen met een 7,6. Volgens de 3-30-300-methode10 scoort de wijk echter niet overal even goed. Het noordelijke gedeelte van de wijk presteert beter dan het zuidelijke gedeelte, dat zeer slecht scoort op de 30regel. Een groot percentage (91%) van de wijkbewoners vindt Sterrenburg aantrekkelijk om in te bewegen. Er zijn echter ook negatieve aspecten: slechts 12% van de bewoners vindt dat er genoeg te doen is voor jongeren en 28% klaagt over overlast van zwerfvuil. Bewoners van Sterrenburg voelen zich veiliger dan de gemiddelde inwoner van Dordrecht. Er wordt weinig 3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren. 10

5. Sterrenburg

33

Conceptversie 9 april 2025 sociale overlast ervaren van bijvoorbeeld dronken mensen, drugsgebruik of hangjongeren. Op buurtniveau springen wederom de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost er negatief uit. In Blaauwweg e.o. zijn de overlastmeldingen toegenomen. De buurten Sterrenburg 1-West en Blaauwweg scoren op meerdere misdrijf aspecten slecht.

Sociale cohesie Er zijn diverse locaties in de wijk waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Hoewel dit voor de meeste bewoners voldoende is, geeft ⅓ van de inwoners aan meer sociaal contact te willen. Uit gesprekken met wijkprofessionals blijkt dat er weinig sociale samenhang is binnen straten of buurten, wat deels wordt toegeschreven aan de uiteenlopende achtergronden en leefstijlen van de bewoners. Vooral ouderen en jongeren hebben behoefte aan meer ontmoetingsruimtes in de buurt. Daarnaast ligt het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet of zich inzet voor de buurt onder het stedelijk gemiddelde, wat nog verder gestimuleerd zou kunnen worden.

Prioriteiten voor een aantrekkelijk Sterrenburg Hier zetten we ons voor in: ➢ Verbeteren van leefomstandigheden in de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. Verbeteren van de sociale aspecten en veiligheid in de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost, waar voornamelijk sociale huurwoningen zijn. Dit vereist gerichte maatregelen om de leefomstandigheden te verbeteren, met speciale aandacht voor sociale voorzieningen, veiligheid en de kwaliteit van de woonomgeving. ➢ Het toekomstbestendig (aanbod op peil; verspreiding) maken van het voorzieningenniveau in de wijk. Verbeteren van het voorzieningenaanbod in Sterrenburg, wat momenteel slechts rapportcijfer 6,4 scoort. Dit omvat een betere spreiding van voorzieningen. Ook moet de disbalans tussen vraag en aanbod van huisartsen en kinderopvangplekken aangepakt worden om een toekomstbestendig voorzieningenniveau te realiseren. ➢ Vergroenen van de buurten Minnaertsweg e.o., Zuilenburg e.o., Vredenburg e.o., Sterrenburg 1-West en Wittenstein e.o. Het bevorderen van een groene leefomgeving in de buurten Minnaertsweg e.o., Zuilenburg e.o., Vredenburg e.o., Sterrenburg 1-West en Wittenstein e.o., waar momenteel minder groen aanwezig is.

Dit kan bijvoorbeeld worden bereikt door het stimuleren van groeninitiatieven met beschikbaar budget (zoals de Wijkwensen subsidie), het ondersteunen van projecten zoals tegelwipacties waarbij bewoners tegels inruilen voor groen, en door de openbare ruimte te vergroenen. ➢ Ondersteunen van ouderen bij het langer zelfstandig wonen in de wijk. Versterken van de kwaliteit van leven en zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen in de wijk door bijvoorbeeld de openbare ruimte en het activiteitenaanbod beter af te stemmen op hun behoeften.

➢ Versterken van de sociale cohesie. Versterken van de sociale cohesie in Sterrenburg, een

groeiende en diverse wijk. Dit doen we door ontmoetingen en activiteiten te organiseren die verschillende leeftijds- en bevolkingsgroepen aanspreken, waardoor het aanbod van sociale voorzieningen stijgt en buurtbewoners met elkaar in contact blijven. Daarnaast wil de gemeente actief in contact blijven met bewoners en hen betrekken bij toekomstige plannen en uitdagingen.

➢ Woningaanbod verbreden binnen de buurten – Realisatie van kleinere, betaalbare woningen door middel van optoppen, splitsen en verbouwen van bestaande panden.

5. Sterrenburg

34

Conceptversie 9 april 2025

5.3 Bereikbaar Bereikbaarheid Het grootste deel van de wijk Sterrenburg is goed bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. De bereikbaarheid van de buurt Wilgenwende scoort lager. Binnen de wijk zijn alle basisvoorzieningen goed (binnen 10 minuten) bereikbaar met de fiets. Dit geldt niet te voet: de buurten Wilgenwende en Minnaertweg e.o. liggen meer dan 10 minuten lopen van alle basisvoorzieningen. Ook de buurt Waterman e.o. is verder gelegen van enkele van deze voorzieningen.

Parkeerdruk Bewoners van het noordelijk deel van Sterrenburg geven aan dat in de huidige situatie al sprake is van parkeeroverlast doordat parkeerders met bestemming Gezondheidspark uitwijken naar omliggende woongebieden. Bewoners maken zich zorgen dat bij een verhoging van de parkeerkosten op het Gezondheidspark de parkeeroverlast in Sterrenburg nog meer zal toenemen.

Verkeersveiligheid

De wijk Sterrenburg valt gelukkig niet bijzonder op wat betreft verkeersonveiligheid. Wel moet er aandacht zijn voor dit thema op met name de hoofdwegen in de wijk, te weten: Galileilaan en Copernicusweg.

Mobiliteit Wat opvalt in Sterrenburg is dat de inwoners relatief veel gebruik maken van het openbaar vervoer. Met name de haltes bij beide winkelcentra en in de buurt Blaauwweg e.o. worden goed gebruikt. Ook zijn er in absolute zin veel gebruikers van doelgroepenvervoer in de wijk Sterrenburg. Echter, relatief gezien valt dit aantal mee gezien het hoge aantal inwoners van deze wijk. Het aanbod en gebruik van deelmobiliteit in Dordt Oost is tot op heden vrij laag. Extra inzet hierop is mogelijk gewenst. Verder is het gebruik van de fiets en het bezit van een auto per huishouden vrij gemiddeld. In Wilgenwende hebben huishoudens gemiddeld meer auto’s en in de buurten Sterrenburg 1-Oost en Blaauwweg e.o. ligt het autobezit juist lager. In de buurt Vredenburg e.o. zijn de meeste auto’s te vinden per km2.

Prioriteiten voor een bereikbaar Sterrenburg Hier zetten we ons voor in: ➢ Verbeteren van de bereikbaarheid van de buurt Wilgenwende. Deze buurt is relatief meer afhankelijk van auto’s. We zetten ons daarom in voor het verbeteren van voorzieningen voor lopen en fietsen. Bij de wijkuitwerkingen van het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 wordt onderzocht of en hoe de bereikbaarheid van Wilgenwende kan worden verbeterd. ➢ Verminderen van parkeeroverlast nabij Gezondheidspark. De parkeeroverlast van het Gezondheidspark in de woonbuurten moet teruggedrongen worden. Dat doen we o.a. door stadsbreed verdere uitwerking te geven aan het STOMP-principe11 en door in de verdere ontwikkeling van het Gezondheidspark te onderzoeken welke maatregelen de parkeeroverlast kunnen tegengaan.

Bij het STOMP-ontwerpprincipe staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de ruimte, maar gaan we eerst uit van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS (deelvervoer). Als laatste wordt de privé-auto meegenomen in de inrichting. 11

5. Sterrenburg

35

Conceptversie 9 april 2025 ➢ Stimuleren van (schoon) deelvervoer in de wijk. Om de bereikbaarheid van Sterrenburg in de toekomst te waarborgen, is het essentieel om de manier van verplaatsen aan te passen. Hoewel het openbaar vervoer en de fiets al goed worden gebruikt in Sterrenburg, blijft het aanbod en gebruik van deelmobiliteit achter. Aandacht moet uitgaan naar wat we nu al kunnen doen in het stimuleren van en experimenteren met deelvervoer in deze wijk. Ook ouderen hebben hier behoefte aan, bijvoorbeeld voor het vervoer naar voorzieningen zoals een huisarts of supermarkt.

5.4 Gezond Mentale en fysieke gezondheid De wijk Sterrenburg scoort op vrijwel alle gezondheidsaspecten gelijk of lager dan het gemiddelde van Dordrecht. Het aantal WMO- en Jeugdwet cliënten is net iets hoger dan het gemiddelde en dit geldt ook voor het aantal personen dat minder regie ervaart op hun eigen leven. Binnen de wijk Sterrenburg vragen de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost om gerichte aandacht op het thema gezondheid. Deze buurten vertonen specifieke uitdagingen op het gebied van mentale en fysieke gezondheid van bewoners: ze kennen een hogere prevalentie van ernstige eenzaamheid, angst en depressie, lagere ervaren regie over het eigen leven en lagere ervaren gezondheid. Dit is deels te verklaren omdat hier relatief veel ouderen en kwetsbare jongeren wonen. Daarnaast is het percentage bewoners dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen in deze buurten hoger dan het Dordts gemiddelde.

Leefstijl Ook in het kader van leefstijl behoeven eerdergenoemde buurten, maar ook de buurt Zuilenburg e.o., extra aandacht. Er is sprake van meer ernstig overgewicht en de bewegingsrichtlijn wordt minder vaak gehaald. De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost hebben ook minder wekelijkse sporters. In deze buurten is behoefte aan specifieke interventies om een actieve en gezonde levensstijl te bevorderen.

Gezonde leefomgeving In en rondom de wijk Sterrenburg zijn voldoende plekken om actief buiten te zijn, zoals speelplekken en diverse wandel-, loop- en fietsroutes. De Smitsweg, Wieldrechtse Zeedijk, Schenkeldijk en Zuidendijk zijn de meest gebruikte plekken hiervoor. De concentratie van geluidsgevoelige panden in de wijk Sterrenburg, met name langs doorgaande wegen zoals Eulerlaan, Copernicusweg, Blaauwweg, benadrukt de noodzaak van maatregelen om de geluidbelasting te verminderen, gezien de potentiële impact op de gezondheid van de bewoners. Wat betreft luchtkwaliteit zijn er geen grote verschillen binnen Dordrecht, maar blijft er een algemene behoefte aan verbetering om de geactualiseerde WHO-advieswaarden te halen. Specifieke focus op de wijk Sterrenburg lijkt momenteel niet noodzakelijk.

5. Sterrenburg

36

Conceptversie 9 april 2025

Prioriteiten voor een gezond Sterrenburg Hier zetten we ons voor in: ➢ Preventie van gezondheidsproblemen en ontwikkelen van leefstijlinterventies voor de buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. Dit moet zorgen voor gezondere inwoners en vermindering van gezondheidsverschillen met als doel dat inwoners langer in goede gezondheid leven. ➢ Verminderen van geluidsbelasting met name langs doorgaande wegen als Eulerlaan, Copernicusweg, Blaauwweg en anderen. Het is essentieel om projecten in de wijk, grootschalige verduurzaming van woningen en de wijkuitwerking van het Mobiliteitsplan 2040 te benutten om deze doelstelling te verwezenlijken.

5.5 Toekomstbestendige economie Bedrijvigheid

Wat betreft bedrijvigheid scoort de wijk Sterrenburg gemiddeld. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de buurten Vredenburg e.o. en Wittenstein e.o., gevolgd door Sterrenburg 1-Oost. Winkelcentrum Sterrenburg zorgt voor meer dan 500 banen in circa 48 verkooppunten. Horeca speelt nauwelijks een rol in Sterrenburg. Ook zijn er geen bedrijventerreinen te vinden in de wijk.

Arbeidspotentieel

Sterrenburg heeft een wat lager percentage inwoners tussen de 18 en 67 jaar in vergelijking met het stedelijk gemiddelde. Deze leeftijdscategorie vertegenwoordigt doorgaans het grootste arbeidspotentieel in een gemeenschap. De arbeidsparticipatie in de wijk (66%) ligt net iets onder het stedelijk gemiddelde. Opvallend is de lage arbeidsparticipatie en hoge werkeloosheid in de buurten Blaauwweg e.o. (53%) en Sterrenburg 1-Oost (54%). Deze discrepantie wijst mogelijk op belemmeringen die de arbeidsdeelname in deze buurten beïnvloeden.

Inkomen De data onthullen aanzienlijke sociaaleconomische variaties binnen Sterrenburg. De buurten Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost worden gekenmerkt als sociaaleconomisch zwakkere buurten, met een significant lager gemiddeld inkomen per inwoner dan het stedelijke gemiddelde en hogere percentages huishoudens met een laag inkomen of een inkomen rondom het sociale minimum. Bovendien vertonen deze buurten hogere percentages bijstandsafhankelijkheid en een lagere arbeidsparticipatie.

Onderwijs

De scholen in de wijk Sterrenburg scoren gemiddeld vergeleken met landelijk cijfers over onderwijsachterstand en niveau van uitstroomprofiel. De scores zijn hoger dan het stedelijk gemiddelde van Dordrecht. Opvallend is wel dat binnen Sterrenburg een aanzienlijke stijging is in het aantal jongeren zonder startkwalificatie, hoewel dit percentage nog altijd lager ligt dan het stedelijk gemiddelde.

Prioriteiten voor een toekomstbestendige economie in Sterrenburg Hier zetten we ons voor in:

➢ Ontwikkelen van het sociaaleconomisch toekomstperspectief van bewoners in Blaauwweg e.o. en Sterrenburg 1-Oost. In deze buurten zijn gerichte interventies nodig om de kloof in opleidingsniveaus te verkleinen, de arbeidsmarktdeelname te bevorderen en werkloosheid te verminderen. 5. Sterrenburg

37

Conceptversie 9 april 2025

5.6 Klimaatbestendig Groenblauw

Sterrenburg is een relatief groene wijk en tevens gunstig gepositioneerd naast het Stadspark en de polder. In de wijk zelf zijn de killen en de dijken de belangrijkste dragers van de groenstructuur. Zij verbinden de wijk met het stadspark en het buitengebied. Het Sterrenburgpark wordt als belangrijk wijkpark gezien en ook aangesloten op het stadspark.

Hitte

Hittestress speelt in de gehele wijk een rol. Het vergroenen van de wijk als geheel zal daarom op de agenda moeten staan. De echte urgente plekken zijn lokaal. Per locatie zal er moeten worden bekeken of er urgente opgaven liggen. De buurten die nu al opvallen zijn: Zuilenburg e.o., Mildenburg e.o. en Wittenstein e.o.. In de buurten Zuilenburg e.o., Mildenburg e.o., Minnaertsweg e.o., Wittenstein e.o. en Vredenburg e.o. zien we kansen om te vergroenen. Op haast alle aspecten van groen (bomen, plantsoenen, groen op eigen terrein, etc.) lopen deze buurten namelijk achter op de rest van de wijk. De buurten met hittestress en de buurten met kansen om te vergoenen komen grotendeels overheen. Het is essentieel om voldoende groenvoorzieningen te behouden of toe te voegen om de negatieve effecten van hitte tegen te gaan en de leefbaarheid te verbeteren. Ook moet er extra aandacht naar lokale problemen in kwetsbare buurten zoals Sterrenburg 1-Oost en Blaauwweg e.o.. Deze buurten worden extra getroffen door hun sociale kwetsbaarheid. Een andere graadmeter voor groen is de 3-30-300 methode12. Als we deze bekijken valt op dat Sterrenburg vooral in het zuiden slecht scoort op de 30-regel. Dit komt overeen met de hierboven genoemde observatie/buurten.

Wateroverlast en droogte

De grondwaterstand in droge periode is wat laag voor de gehele wijk. Er zijn een paar plekken waar wateroverlast voor kan komen bij hevige regenval. In Sterrenburg is het areaal aan oppervlaktewater (circa 5%) vrij laag voor een stedelijk gebied dat in het midden van het eiland gepositioneerd is en daardoor een lange weg heeft af te leggen naar het uitwateringsgemaal Loudon aan de rivierzijde. Daarom moet er worden ingezet op het toevoegen van oppervlaktewater.

Funderingen In Sterrenburg staan de meeste woningen op betonnen palen, waardoor ze geen last hebben van bodemdaling. Uitzondering hierop zijn dijkwoningen die soms een ondiepe fundering hebben.

12

3-regel: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30-regel: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300-regel: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren.

5. Sterrenburg

38

Conceptversie 9 april 2025

Prioriteiten voor een klimaatbestendig Sterrenburg Hier zetten we ons voor in: ➢ Vergroenen van de wijk. Er liggen kansen om de buurten Zuilenburg e.o., Mildenburg e.o., Minnaertsweg e.o. en Vredenburg e.o. verder te vergoenen en daarmee af te koelen. Op veel vlakken lopen deze buurten achter op het gebied van groen. De buurten Sterrenburg 1-Oost en Blaauwweg e.o. worden extra getroffen door hitte vanwege hun afstand tot het buitengebied en sociale kwetsbaarheid. Daarom is het belangrijk om voldoende groenvoorzieningen in deze buurten te behouden of te creëren om de negatieve effecten van hitte te verminderen en de leefbaarheid te verbeteren. ➢ Verbeteren waterkwaliteit en -kwantiteit. Denk bijvoorbeeld aan het verbreden van bestaande watergangen of het aanleggen van natuurvriendelijke oevers.

5.7 Duurzaam en klimaatneutraal Energie- en warmtetransitie De Transitievise Warmte geeft aan dat het warmtenet de (toekomstige) warmteoplossing is voor de wijk Sterrenburg. Deze visie wordt echter geactualiseerd, waardoor er mogelijk op buurt- en straatniveau andere keuzes gemaakt worden. Inmiddels zijn de Blaauwweg e.o., Sterrenburg 1Oost, een deel van Sterrenburg 1-West en de nieuwbouw aan de Grote Hondring al op het warmtenet aangesloten. Voor verdere fasering is een wijkuitvoeringsplan nodig. In de buurt Wilgenwende zijn zowel de woningen als de appartementen aardgasvrij, De woningen worden verwarmd en gekoeld middels een warmtepomp of volledig elektrisch. In Sterrenburg zijn er nog meer mogelijkheden voor winst in de energietransitie. Vooral in de buurten Blaauwweg e.o., Sterrenburg 1-Oost en Sterrenburg 1-West zijn nog relatief veel woningen met lagere energielabels. Ongeveer 9% van de woningen in Sterrenburg moet nog verbeterd worden.

Laadinfra Sterrenburg is koploper in Gebied Oost wat betreft zowel het aantal bestaande laadpalen als de benodigde laadpalen. De buurten Sterrenburg 1-Oost, Vredenburg e.o., en Waterman e.o. zullen in 2030 de meeste laadmogelijkheden in de openbare ruimte nodig hebben.

Verzwaring elektriciteitsnet

Hoewel het elektriciteitsnet er beter voor staat dan in andere wijken, zijn er nog extra stroomstations nodig. Vooral in Vredenburg e.o., Wittenstein e.o., en Driehoek e.o. is deze behoefte groot.

Prioriteiten voor een duurzaam en klimaatneutraal Sterrenburg Hier zetten we ons voor in:

➢ Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij. Het opstellen van een uitvoeringsplan waarin definitieve keuzes gemaakt worden over hoe en wanneer de wijk aardgasvrij wordt. Bewoners, huiseigenaren en andere belanghebbende worden hier actief bij betrokken. ➢ Verzwaring van het elektriciteitsnet. Door toename elektrisch gebruik, verbetering van energielabels en het voorbereid zijn op toekomstig gebruik is verzwaring van het

5. Sterrenburg

39

Conceptversie 9 april 2025 elektriciteitsnet nodig. In Sterrenburg moeten daarvoor 25 nieuwe stroomstations worden aangelegd. In de buurten Vredenburg e.o. (5), Wittenstein e.o. (5), en Driehoek e.o. (4) is de prioriteit het hoogst.

5.8 Biodivers Groenblauwe structuren Het is opvallend dat er op verschillende locaties gaten vallen in de groenstructuur, wat ook weerspiegeld wordt in de waarnemingen van soorten. Het belang van verbindingen tussen groen en water wordt hiermee benadrukt. Prioriteit zou moeten liggen bij het verbinden van groenstructuren, gevolgd door het verbeteren van de kwaliteit ervan. Precieze informatie over (1) waar welke diersoorten voorkomen (waarnemingen geven naar verwachting geen compleet beeld) en (2) de variatie/kwaliteit van planten/bomen (en hun bijdrage aan de biodiversiteit) ontbreekt momenteel echter. Om kansrijke locaties voor ingrepen te kunnen identificeren en specifieke prioriteiten te kunnen stellen is er aanvullend onderzoek nodig. De buurten Waterman e.o., Driehoek e.o. en Sterrenburg 1-West zijn relatief zeer boomrijke buurten (mede door de killen). In alle overige buurten vallen regelmatig gaten waarin weinig volwassen bomen zijn te vinden. Dit wil niet zeggen dat er geen jonge bomen, struiken of groenstructuren te vinden zijn. Wilgenwende is, waarschijnlijk door de leeftijd van de buurt, nog niet voorzien van veel (volwassen) bomen. De buurten die op de bomenkaart negatief opvallen, springen er ook uit in de verhouding groen/grijs (met uitzondering van Wittenstein e.o. die er positief uitspringt).

Het verschil tussen één van de groenste buurten en één van de minst groene buurten van de wijk is zowel in de openbare ruimte als op privéterrein zichtbaar. Het lijkt er ook op dat de opbouw van de wijk anders is, waardoor deze verschillen ontstaan. Desalniettemin zou dit gecompenseerd kunnen worden.

Prioriteiten voor een biodivers Sterrenburg Hier zetten we ons voor in:

➢ Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten. Dit moet meer inzicht geven in de huidige bijdrage aan de biodiversiteit binnen de wijk en helpen om specifieke prioriteiten te kunnen stellen. ➢ Versterken van flora en fauna. Op diverse plekken vallen gaten in de groen/blauwe structuren van de wijk. Dit benadrukt het belang groen en blauw structuren met elkaar te verbinden. Dit is essentieel voor het behoud en de bevordering van de biodiversiteit in Sterrenburg. ➢ Sterke verbinding maken met Stadspark. Sterrenburg vormt een belangrijke verbinding voor het Stadspark, er ligt een kans om de verbinding door de wijk te trekken.

5. Sterrenburg

40

Conceptversie 9 april 2025

5.9 Overzicht prioriteiten voor Sterrenburg In onderstaande tabel worden de prioriteiten voor Sterrenburg geclusterd weergegeven per buurt: Buurt Blaauwweg e.o.

Sterrenburg 1-Oost

Wilgenwende

Prioriteit Verbeteren van leefomstandigheden Preventie van gezondheidsproblemen en ontwikkelen van leefstijlinterventies Ontwikkelen van sociaaleconomisch toekomstperspectief Vergroenen Verbeteren van leefomstandigheden Verminderen van parkeeroverlast nabij Gezondheidspark Preventie van gezondheidsproblemen en ontwikkelen van leefstijlinterventies Ontwikkelen van sociaaleconomisch toekomstperspectief Vergroenen Verbeteren van de bereikbaarheid

Dordtse doelen Aantrekkelijk Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig Aantrekkelijk Bereikbaar Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig Bereikbaar

Daarnaast zijn er enkele prioriteiten van toepassing op de gehele wijk: Wijk Sterrenburg

Prioriteit Het toekomstbestendig maken van het voorzieningenniveau in de wijk Vergroenen van de buurten Minnaertsweg e.o., Zuilenburg e.o., Vredenburg e.o., Sterrenburg 1-West en Wittenstein e.o. Ondersteunen van ouderen bij het langer zelfstandig wonen in de wijk Versterken van sociale cohesie Woningaanbod verbreden binnen de buurten – Realisatie van kleinere, betaalbare woningen door middel van optoppen, splitsen en verbouwen van bestaande panden. Stimuleren van (schoon) deelvervoer in de wijk Verminderen van geluidsbelasting met name langs doorgaande wegen als Eulerlaan, Copernicusweg, Blaauwweg etc. Vergroenen van de buurten Zuilenburg e.o., Mildenburg e.o., Minnaertsweg e.o. en Vredenburg e.o. Verbeteren van waterkwaliteit en -kwantiteit Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij Verzwaring van het elektriciteitsnet Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten Versterken van flora en fauna. Sterke verbinding maken met Stadspark

5. Sterrenburg

Dordtse doelen Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk

Bereikbaar Gezond Klimaatbestendig Klimaatbestendig Duurzaam en klimaatneutraal Duurzaam en klimaatneutraal Biodivers Biodivers Biodivers

41

Conceptversie 9 april 2025

6. Aanbevelingen en vervolg 6.1 Aanbevelingen voor een gebiedsgerichte uitvoering De ontwikkeling en de uitvoering van het gebiedsprogramma vraagt commitment van de organisatie, externe partners en de inwoners. Zoals in paragraaf 1.1. verwoord is, gaat het hier om een cyclisch proces. Voor het vervolg gelden de volgende aanbevelingen: ➢ Inrichten van een governance-structuur gericht op netwerksamenwerking en afstemming tussen het sociale en fysieke domein, zowel intern als extern. ➢ Verbinden van opgaven en koppelen van budgetten voor het creëren van duurzame oplossingen, bijvoorbeeld MOP (MeerjarenOnderhoudsPlanning) projecten als vliegwiel. ➢ Ontwikkelen van een dashboard om data snel en toegankelijk beschikbaar te hebben als vervolg op gebiedsanalyse die nu voor ligt. De resultaten en ontwikkelingen uit de uitvoering van de gebiedsagenda kunnen zodoende regelmatig worden geëvalueerd, wat leidt tot nieuwe inzichten en aanpassingen in de analyse en prioritering. Dit iteratieve proces zorgt ervoor dat het gebiedsprogramma flexibel blijft en kan inspelen op veranderende omstandigheden, nieuwe data en voortschrijdende inzichten.

6.2 Vervolg: naar een gebiedsagenda Na vaststelling van de gebiedsprioritering door het college wordt gestart met het opstellen van een gebiedsagenda (deel 3 van het gebiedsprogramma). Deze agenda vertaalt de prioriteiten naar concrete activiteiten en een heldere planning met financiering. Ook worden hier de aanbevelingen uit paragraaf 7.1 verder uitgewerkt. Het gebiedsprogramma is daarmee compleet.

6. Aanbevelingen en vervolg

42

Conceptversie 9 april 2025

Nawoord Deze gebiedsprioritering is het resultaat van een zoektocht naar de juiste methode voor een complexe opgave. Het in kaart brengen van sociaal-maatschappelijke en fysieke prioriteiten tot op buurtniveau en soms zelfs straatniveau. Het is geen vanzelfsprekend proces geweest: collega’s uit sociale en fysieke disciplines spreken vaak een andere taal en benaderen uitdagingen vanuit uiteenlopende perspectieven. Juist die diversiteit heeft geholpen om nieuwe inzichten te ontwikkelen en stappen te zetten in een nieuwe manier van gebiedsgericht werken. Hoewel het werk nog niet af is, zijn wij met elkaar op de goede weg!

Nawoord

43