Concept Gebiedsprioritering Dordt Centrum.pdf
Tekst van het document
[CONCEPT] Gebiedsprioritering Dordt Centrum 2025 – 2030
Met elkaar! Versie: 09-04-2025
Conceptversie 9 april 2025
Met elkaar! In Dordrecht werken we hard om onze wijken prettig, leefbaar en veilig te houden. Zo ook in de Binnenstad, Noordflank, Het Reeland en Staart, oftewel Dordrecht Centrum. Maar doen we wel de goede dingen en wat heeft dit gebied aan extra aandacht nodig? Scherpe vragen, die we onszelf moeten blijven stellen. Waarbij het draait om keuzes maken. En daar vervolgens ook helder over zijn, naar bewoners en partners in de wijken. Daarom ligt hier voor je de gebiedsprioritering (deel 1). Een document waar ik echt trots op ben en waar veel werk in is gestoken. Voordat je kunt kiezen waar je de komende jaren de aandacht op richt, heb je namelijk wel de juiste onderbouwing nodig. De prioriteiten in dit document zijn dan ook zorgvuldig gekozen op basis van een uitgebreide gebiedsanalyse (deel 2). Deze analyse is opgesteld met behulp van data-onderzoek, de uitgangspunten uit ons politiek akkoord, gesprekken met maatschappelijke partners en onze dagelijkse contacten in de wijken. De gebiedsanalyse is een handig naslagwerk dat je kunt gebruiken bij het bekijken van de prioritering. In de gebiedsprioritering lees je waar we ons de komende jaren op gaan richten, naast wat we al doen met onze partners in de wijken. Hoe we deze prioriteiten concreet gaan invullen, volgt later in de gebiedsagenda (deel 3). Daarin volgt de vertaling naar concrete activiteiten en een duidelijke planning.
Voor de uitvoering hiervan is samenwerking onmisbaar. Maatschappelijke partners, ondernemers en bewoners spelen hierin een cruciale rol. Ruimte voor participatie is dan ook belangrijk, zodat iedereen kan meedenken en bijdragen aan de plannen. Ook zoeken we naar koppelingen tussen fysieke en sociale projecten, zodat deze elkaar versterken. De [CONCEPT] gebiedsprioritering is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en vormt een leidraad voor zowel deze als de volgende coalitieperiode, dus tot 2030. Naast Dordrecht Centrum is zo’n zelfde aanpak opgesteld voor Dordrecht Oost. Het derde gebied, Dordrecht West, krijgt de aandacht vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Om de prioriteiten uit dit document kracht bij te zetten, wordt een intentieverklaring opgesteld onder de titel ‘Met elkaar!’. Hierin bevestigen wij, samen met onze maatschappelijke partners, onze gezamenlijke ambitie om te werken aan veilige, leefbare en toekomstbestendige wijken in Dordrecht Centrum. Samen zijn we verantwoordelijk voor het ook daadwerkelijk halen van de gestelde doelen. Tot slot nodig ik jullie uit: werk met ons aan een sterk en veerkrachtig Dordrecht Centrum. Laten we nu samen de schouders zetten onder de uitdagingen van de toekomst en dit gebied vooruit helpen. Marc Merx wethouder wijkenaanpak
2
Conceptversie 9 april 2025
Inhoudsopgave 1. Inleiding
5
1.1 Gebiedsgericht werken
5
1.2 Dordtse doelen
7
1.3 Participatie
8
1.4 Leeswijzer
9
2. Dordt Centrum
10
2.1 Historisch hart met diversiteit aan woonwijken
10
2.2 Volop in ontwikkeling
10
2.3 Aandacht voor ongelijkheid
12
2.4 Bestuurlijke veiligheidsmaatregelen
12
3. Binnenstad
14
3.1 Kenschets van de wijk
14
3.2 Aantrekkelijk
16
3.3 Bereikbaar
18
3.4 Gezond
19
3.5 Toekomstbestendige economie
20
3.6 Klimaatbestendig
21
3.7 Duurzaam en klimaatneutraal
23
3.8 Biodivers
23
3.9 Overzicht prioriteiten voor de Binnenstad
24
4. Noordflank
25
4.1 Kenschets van de wijk
26
4.2 Aantrekkelijk
28
4.3 Bereikbaar
29
4.4 Gezond
31
4.5 Toekomstbestendige economie
32
4.6 Klimaatbestendig
33
4.7 Duurzaam en klimaatneutraal
35
4.8 Biodivers
35
4.9 Overzicht prioriteiten voor de Noordflank
37
5. Het Reeland
39
5.1 Kenschets van de wijk
39
5.2 Aantrekkelijk
40
5.3 Bereikbaar
42
Inhoudsopgave
3
Conceptversie 9 april 2025 5.4 Gezond
43
5.5 Toekomstbestendige economie
44
5.6 Klimaatbestendig
45
5.7 Duurzaam en klimaatneutraal
47
5.8 Biodivers
47
6. De Staart
50
6.1 Kenschets van de wijk
50
6.2 Aantrekkelijk
52
6.3 Bereikbaar
53
6.4 Gezond
54
6.5 Toekomstbestendige economie
55
6.6 Klimaatbestendig
57
6.7 Duurzaam en klimaatneutraal
58
6.8 Biodivers
59
6.9 Overzicht prioriteiten voor De Staart
61
7. Aanbevelingen en vervolg
63
7.1 Aanbevelingen voor een gebiedsgerichte uitvoering
63
7.2 Vervolg: naar een gebiedsagenda
63
Nawoord
64
Inhoudsopgave
4
Conceptversie 9 april 2025
1. Inleiding 1.1 Gebiedsgericht werken Voor gebiedsgericht werken zijn de woonwijken van Dordrecht ingedeeld in drie gebieden: Centrum, Oost en West. In gebied West staan de leefbaarheid en veiligheid het meest onder druk. Dordt West is daarom als stedelijk focusgebied toegetreden tot het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Gebieden Dordt Centrum en Dordt Oost hebben geen toegang tot vergelijkbare nationale financiering of programma’s. Voor deze gebieden zijn gebiedsprogramma's ontwikkeld. Door de gebiedsprogramma’s ontstaat beter zicht op waar in de gebieden Oost en Centrum de inzet en beschikbare middelen moeten worden gefocust om te voorkomen dat deze delen achteruitgaan.
Figuur 1: Gebieden en CBS-wijkindeling van Dordrecht
Gebiedsgericht werken vraagt om te werken vanuit een gedeelde en breed gedragen kijk op de prioriteiten in een gebied. De gebiedsprogramma’s zijn daarom opgebouwd op basis van een grondige gebiedsanalyse (deel 2). In de gebiedsanalyse wordt gebruik gemaakt van verschillende ruimtelijke schaalniveaus: stad, gebied, wijk en buurt. Met name het inzoomen op buurtniveau biedt waardevolle inzichten in specifieke lokale behoeften en kansen. Voor de indeling van wijken en buurten wordt de geografische wijk- en buurtindeling van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gehanteerd.
1. Inleiding
5
Conceptversie 9 april 2025
stad gebied / stadsdeel wijk buurt Figuur 2: Schaalniveaus
Uit de gebiedsanalyse komt duidelijk naar voren op welke punten de gebieden, wijken en buurten van elkaar verschillen en welke thema’s in specifieke wijken of buurten extra aandacht vragen. Het is een analytische weergave van de stad, waarbij beleidskeuzes en beschikbare middelen buiten beschouwing zijn gelaten. Deze analyse vormt de basis voor het benoemen van de prioriteiten per wijk in de gebiedsprioritering (deel 1). Het biedt een helder beeld van de huidige situatie en legt een stevige basis om gericht te werken aan het stap voor stap versterken van de wijken. De gebiedsprioritering schetst geen uitgebreide toekomstvisie voor de ontwikkeling van de wijken. In plaats daarvan richt het zich op het vaststellen van de belangrijkste prioriteiten, gebaseerd op grondig data-onderzoek, het politiekakkoord van de gemeente, gesprekken met maatschappelijke partners en de dagelijkse praktijk in de wijken. Deze prioriteiten vormen het uitgangspunt voor onze inzet in de periode 2025-2030 Aan de gebiedsprioritering wordt op een later moment een gebiedsagenda (deel 3) toegevoegd. Hierin worden de prioriteiten en beschikbare budgetten uitgewerkt in concrete activiteiten en planning. Voor de uitvoering van de gebiedsprioriteiten is vaak een gezamenlijke aanpak nodig, waarbij maatschappelijke partners, ondernemers en bewoners nauw betrokken worden.
Bij het opstellen van de gebiedsagenda creëren we daarom expliciet ruimte voor participatie, zodat alle belanghebbenden kunnen bijdragen en meedenken over de plannen en uitvoering. Bij de uitvoering zoeken we naar slimme koppelkansen tussen fysieke en sociale projecten, zodat deze elkaar versterken. Hoewel we ons met volle inzet richten op de vastgestelde prioriteiten, realiseren we ons dat niet alle ambities binnen de periode 2025-2030 volledig behaald zullen worden. Sommige prioriteiten vragen om een langere adem en zullen ook na deze periode verdere inspanningen vergen. Daarom blijft het gebiedsprogramma een dynamisch proces, waarbij we voortbouwen op behaalde resultaten en blijven inspelen op veranderende omstandigheden en nieuwe inzichten. Samen vormen de gebiedsprioritering, gebiedsanalyse en gebiedsagenda een gebiedsprogramma.
1. Inleiding
6
Conceptversie 9 april 2025
De gebiedsprioritering, gebiedsanalyse en gebiedsagenda hebben een cyclisch en iteratief karakter, waarbij ze voortdurend op elkaar voortbouwen en elkaar versterken. De gebiedsanalyse biedt inzichten die leiden tot prioriteiten, die vervolgens worden vastgelegd in de gebiedsprioritering. Deze prioriteiten worden verder uitgewerkt in de gebiedsagenda, waar concrete acties en plannen worden geformuleerd. Tegelijkertijd worden de resultaten en ontwikkelingen uit de uitvoering van de gebiedsagenda regelmatig geëvalueerd, wat leidt tot nieuwe inzichten en aanpassingen in de analyse en prioritering. Dit iteratieve proces zorgt ervoor dat het gebiedsprogramma flexibel blijft en kan inspelen op veranderende omstandigheden, nieuwe data en voortschrijdende inzichten.
1.2 Dordtse doelen De gebiedsprogramma’s van Oost en Centrum zijn opgebouwd langs de zeven Dordtse doelen uit de Omgevingsvisie. De doelen uit de Omgevingsvisie vormen een solide kapstok voor de gebiedsprogramma’s, omdat ze een breed en integraal kader bieden dat alle relevante thema’s voor een toekomstbestendig Dordrecht omvat. Elk doel is nader uitgewerkt in onderwerpen en indicatoren die, waar relevant, zowel de fysieke als de sociale leefwereld belichten. Deze aanpak maakt het mogelijk om een samenhangend beeld te schetsen van de prioriteiten per gebied en om fysieke en sociale vraagstukken integraal te benaderen. In onderstaande tabel worden de doelen van de Omgevingsvisie gekoppeld aan specifieke onderwerpen die richting geven aan de analyse en uitvoering van de gebiedsprogramma’s.
1. Inleiding
7
Conceptversie 9 april 2025 Dordtse doelen uit Omgevingsvisie Dordrecht is een aantrekkelijke stad
Dordrecht is een bereikbare stad
Dordrecht is een gezonde stad
Dordrecht heeft een toekomstbestendige economie
Dordrecht is in 2040 een klimaatbestendige stad
Dordrecht is in 2040 een duurzame en klimaat neutrale stad Dordrecht beschermt en bevordert de biodiversiteit
Onderwerpen Leefbaarheid Voorzieningen Wonen / verdichting Veiligheid Sociale cohesie Bereikbaarheid basisvoorzieningen Verkeersveiligheid Parkeerdruk Vervoersmodaliteiten Deelvervoer Gezonde leefomgeving Gezondheid inwoners: mentaal en fysiek Leefstijl Bedrijvigheid Detailhandel, horeca en bedrijventerreinen Arbeidsparticipatie Opleidingsniveau Inkomen Onderwijs Groen/blauw structuren Hitte Wateroverlast en droogte Funderingen Energie- en warmtetransitie Verzwaring elektriciteitsnet Laadinfra Groen/blauw structuren Flora en fauna Bodem
1.3 Participatie Participatie speelt een cruciale rol bij de ontwikkeling van gebiedsprogramma’s en sluit naadloos aan op de uitgangspunten van de Omgevingswet. Deze wet onderstreept het belang van samenwerking tussen overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, zodat zij actief invloed kunnen uitoefenen op plannen en prioriteiten. Voor de gebiedsprogramma’s wordt een mix van participatievormen ingezet om uiteenlopende perspectieven te verzamelen. Hierbij worden onder andere het online platform Doe Mee Dordrecht, fysieke bijeenkomsten en gerichte consultaties met raads- en commissieleden benut. De participatie richt zich vooral op het gezamenlijk opstellen van de gebiedsagenda en, waar nodig, het verder verfijnen daarvan in een buurtagenda. Dit participatieproces waarborgt dat de gebiedsprogramma’s breed gedragen worden en nauw aansluiten bij de behoeften en wensen van alle betrokkenen. Hierdoor wordt niet alleen de impact van de programma’s vergroot, maar krijgen bewoners ook een actieve rol in de vormgeving van hun leefomgeving.
1. Inleiding
8
Conceptversie 9 april 2025
1.4 Leeswijzer Het volledige gebiedsprogramma omvat drie delen: 1. Gebiedsprioritering 2. Gebiedsanalyse 3. Gebiedsagenda Voor u ligt deel 1: de gebiedsprioritering. Deel 2, de gebiedsanalyse, is beschikbaar als een afzonderlijk document en wordt aanbevolen als naslagwerk bij het doorlopen van de gebiedsprioritering. Deel 3, de gebiedsagenda, is nog in ontwikkeling en zal op een later moment worden gepresenteerd.
1. Inleiding
9
Conceptversie 9 april 2025
2. Dordt Centrum 2.1 Historisch hart met diversiteit aan woonwijken Het gebied Centrum in Dordrecht vormt het historische en geografische hart van de stad. Het omvat onder andere de Binnenstad, met een rijke geschiedenis, oude gebouwen, en culturele voorzieningen. De Dordtse binnenstad fungeert als kernwinkelgebied en cultuurcluster en herbergt daarnaast (pleziervaart)havens en toeristische trekpleisters. Met haar stadsbrede en regionale functie vormt de binnenstad een essentieel onderdeel van Dordrecht. Andere wijken binnen dit gebied, zoals Het Reeland, Noordflank, en De Staart, zijn er logisch aan gekoppeld door nabijheid en stedelijke samenhang. De benaming Centrum benadrukt daarmee de centrale rol van dit gebied in de stad.
Dordt Centrum is een heel divers woongebied en telt zo’n 35.000 inwoners (ongeveer 29%) van de totale Dordtse bevolking. Het gebied kenmerkt zich door een diverse samenstelling van wijken en buurten met onder andere verschil in woningvoorraad, sociaaleconomische status en groenstructuren. Binnen Dordrecht scoort Dordt Centrum dan ook gemiddeld op indicatoren voor leefbaarheid en veiligheid. Qua samenstelling van de huishoudens wonen in dit gebied meer alleenstaanden. Wat betreft onderwijs zijn er minder jongeren zonder startkwalificatie en zijn relatief veel jongeren hoog opgeleid ten opzichte van het Dordts gemiddelde. Het inkomen van de huishoudens ligt net onder het gemiddelde in Dordrecht, maar met grote verschillen tussen de wijken in het deelgebied Centrum. Ook qua aantrekkelijkheid, inrichting openbare ruimte en gezonde leefomgeving, zijn er grote verschillen tussen de wijken.
2.2 Volop in ontwikkeling Gebied Centrum is een gebied waar veel ‘stedelijke- en regionale voorzieningen’ zijn gehuisvest zoals o.a. het Energiehuis, Kunstmin en het Leerpark. Maar ook voorzieningen als het Leger des Heils, andere voorzieningen voor maatschappelijk opvang en de (tijdelijke) opvang Oekraïners. Ook is het een gebied in ontwikkeling zoals o.a. de Spuiboulevard, het Dordthuis, Otto Dicke plein, Grote Markt, het transformeren van winkelruimtes naar wonen, Stadspark, Stadswerven, het Maasterras en recreatie ontwikkeling Energieplein. En bovenal gaat het om een evenementen locatiegebied. Dit alles is van invloed op woonkwaliteit in zowel positieve zin, zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van kunst- en culturele voorzieningen, als negatieve zin, door bijvoorbeeld alcohol- en drugsoverlast.
Voor wat betreft de wijk Binnenstad richt dit gebiedsprogramma zich op de Binnenstad als zijnde een (leefbare en veilige) woonwijk en worden de doelen uit de Omgevingsvisie bekeken vanuit het bewonersperspectief. Voor levendigheid is het programma ‘Slijpen aan een diamant’ ontwikkelt. De gevolgen die een levendige binnenstad heeft voor haar inwoners komen wel tot uitdrukking in dit gebiedsprogramma.
2. Dordt Centrum
10
Conceptversie 9 april 2025
2. Dordt Centrum
11
Conceptversie 9 april 2025
2.3 Aandacht voor ongelijkheid Hoewel het gebied Centrum als geheel een sterk fundament heeft, wijzen analyses op wijk- en buurtniveau en signalen van wijkprofessionals op stagnatie in specifieke wijken. In delen van de Binnenstad, Noordflank, Het Reeland en De Staart staan de seinen op oranje. Deze buurten scoren laag op meerdere indicatoren, waaronder leefbaarheid, veiligheid, gezondheid en sociaaleconomische stabiliteit, wat wijst op een cumulatie van problematiek. Een preventieve en gerichte aanpak is nodig om verdere achteruitgang in deze wijken te voorkomen. Door vroegtijdig in te zetten op kwetsbare buurten, kan worden bijgedragen aan het behoud van de sterke positie van het Centrum als het bruisende hart van Dordrecht. De gebiedsprioritering voor het Centrum richt zich daarom niet alleen op het behouden van de historische en sociale waarde van het gebied, maar ook op het benutten van integrale verbeterkansen in kwetsbare buurten. Deze preventieve buurtaanpak, die verder wordt uitgewerkt in de gebiedsagenda, is van cruciaal belang voor het verkleinen van ongelijkheden binnen Dordt Centrum. Dit draagt niet alleen bij aan het verminderen van verschillen tussen buurten, maar versterkt ook de sociale cohesie en leefbaarheid in het hele gebied. Het zorgt ervoor dat het Centrum veerkrachtig blijft en een aantrekkelijke en inclusieve plek is en blijft voor iedereen.
2.4 Bestuurlijke veiligheidsmaatregelen Vanwege de kenmerken van een levendige binnenstad en de aanwezigheid van specifieke voorzieningen zullen de Binnenstad en de Noordflank, in vergelijking met andere wijken, nooit een rustige woonwijk zijn. Maatregelen zijn erop gericht om overlast tot een minimum te beperken en beheersbaar te houden. In het gebied Centrum zijn er, rekening houdend met de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit, meerdere gebiedsgebonden bestuurlijke veiligheidsmaatregelen getroffen. Binnen het Lijnbaangebied en de Vogelbuurt wordt artikel 10 van de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek (WBMGP) toegepast om selectief woningen toe te wijzen en zo de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Dit is nodig om hardnekkige problematiek en overlast effectief aan te pakken. Daarnaast zijn delen van de Binnenstad, Kromhout en het Vogelplein aangewezen als alcoholvrijgebied en veiligheidsrisicogebied, wat aanvullende maatregelen mogelijk maakt om de veiligheid en leefbaarheid te waarborgen. En is er sprake van cameratoezicht op het Station, Kromhout, Energiehuis, Lijnbaan, Tolbrugkamp en het Leerpark.
2. Dordt Centrum
12
Conceptversie 9 april 2025
2. Dordt Centrum
13
Conceptversie 9 april 2025
3. Binnenstad
Figuur 4: Ligging van de wijk Binnenstad
3.1 Kenschets van de wijk Korte beschrijving van de wijk
De wijk Binnenstad van Dordrecht vormt het historische hart van de stad met smalle straatjes, grachten en bijna 1000 monumentale panden en eeuwenoude grachten en geldt als de 'huiskamer' van Dordrecht. In grote delen van de Binnenstad wordt gewoond. Maar het is een gebied met een diversiteit aan functies. Zo is er het kernwinkelgebied met de nadruk op detailhandel, horeca, bedrijven en kantoren en zijn er culturele voorzieningen en locaties voor maatschappelijke opvang.
3. Binnenstad
14
Conceptversie 9 april 2025
Uitgelichte buurten Naar aanleiding van dataonderzoek op wijkniveau, gesprekken met bewoners en professionals is voor de Binnenstad extra ingezoomd op de volgende buurten: Augustijnenkamp e.o., Beverwijcksplein e.o., Boogjes e.o., Lombard e.o. en Centrum.
Figuur 5: CBS-buurtindeling van de wijk Binnenstad
• • • • • • • •
Binnenstad telt ruim 10.000 inwoners. Dit aantal stijgt jaarlijks (laatste 10 jaar met 23% stijging). In de Binnenstad vormt de leeftijdsgroep 25-65 jaar, met 61%, de grootste groep. Het overgrote deel van de inwoners (37%) is alleenstaand. 40,3 % van de inwoners heeft een middelbaar opleidingsniveau en 40,8% heeft een hoog opleidingsniveau. Gemiddeld inkomen is met €38.200 fors hoger als het stedelijk gemiddelde (€29.900). De Binnenstad telt ruim 5.400 woningen, waarvan 50% koopwoningen, 33 % sociale huurwoningen en 17% overige huur. Van de sociale huurwoningen is 57% eigendom van woningcorporaties en 43% van particuliere verhuurders. De gemiddelde WOZ-waarde ligt met € 313.000 boven het stedelijk gemiddelde (290.000).
3. Binnenstad
15
Conceptversie 9 april 2025
3.2 Aantrekkelijk Leefbaarheid
De aantrekkelijkheid van een gebied hangt sterk samen met de aanwezigheid en kwaliteit van groenblauwe structuren, evenals met de inrichting van de openbare ruimte. De wens om in te zetten op versterking van de Dordtse karakteristieken via groen en blauw komt nog onvoldoende tot uiting. Water is zichtbaar, beleefbaar, bereikbaar, veilig maar nog onvoldoende door groen omzoomd. Ook is sociale cohesie een essentieel onderdeel van een aantrekkelijke leefomgeving. Hoewel de Binnenstad op de Leefbaarometer boven het gemiddelde van Dordrecht en van het gebied Centrum scoort, zijn er op buurtniveau duidelijke aandachtspunten. Vooral de buurten Augustijnenkamp e.o., Beverwijcksplein e.o., Lombard e.o. en Centrum scoren negatief op het thema veiligheid, met de Boogjes, als grootste uitschieter. Vermoedelijk vanwege de aanloop naar het kernwinkelgebied en de horeca. Het gaat dan vooral om de aanwezigheid van zowel zichtbare als onzichtbare criminaliteit, geluidsoverlast en ondermijning. Daarnaast scoort Augustijnenkamp e.o. slecht op het sociale vlak, terwijl de buurt Lombard e.o. het laagst scoort op woningvoorraad.
Wonen / verdichten
In de wijk Binnenstad is de diversiteit aan woningtypen en -grootten voldoende aanwezig. De verdeling koop- en huurwoningen en verschillende huursegmenten is op wijkniveau voldoende. De meeste verdichtingspotentie in de wijk Binnenstad is te vinden in 1) het optoppen, splitsen en verbouwen van panden zoals wonen boven winkels, 2) bij (wijk)voorzieningen, 3) in de bestaande wijkstructuren, en 4) in stationsgebieden en 5) in en naast werkgebieden. Het is van belang om daarbij aandacht te houden voor het behouden van voldoende woningen voor starters en de sociale sector. De grote verdichtingspotentie aan de Spuiboulevard wordt op dit moment al uitgewerkt en verzilverd. Binnen de wijkstructuur zijn een aantal kleine interventies en binnenterreinen verder te onderzoeken. Rondom het station liggen grotere kansrijke gebieden. De bandbreedte van de verdichtingspotentie is op dit moment nog lastig te duiden omdat in deze berekening afgeweken is van de CBS-wijkindeling. De aanwezigheid van diverse kamerverhuurpanden met kwetsbare bewoners zorgen voor toename van overlast en problematiek. Met name in de Boogjes e.o.
Voorzieningen
De Binnenstad scoort goed op de aanwezigheid en nabijheid van voorzieningen, maar de kwaliteit hiervan neemt af. In 2023 is de kwaliteit met 0,4 punten gedaald, terwijl de rest van de stad juist een lichte verbetering (+0,3 punten) laat zien. De oorzaak van deze daling is niet duidelijk. Het aanbod van voorzieningen is uitgebreid en divers, vooral in het kernwinkelgebied en in 19e-Eeuwse Schil, zonder tekenen van tekorten. Voor hondenbezitters zijn er echter nauwelijks voorzieningen: groen en losloopterreinen ontbreken vrijwel volledig, waardoor honden vooral in versteende gebieden worden uitgelaten. Ook is er een gebrek aan beweeg- speel- en sportmogelijkheden, en de opties die er zijn, zijn erg beperkt. Vooral in de buurten Geldelozepad e.o. en Koningin Wilhelminastraat e.o. Er is dringend behoefte aan meer variatie en verbetering, evenals aan recreatief groen en water. Bij een 3. Binnenstad
16
Conceptversie 9 april 2025 vergroening van de Binnenstad zou het essentieel zijn om het groen functioneel te maken met wandel- en fietspaden, bankjes, buitensportfaciliteiten en speelmogelijkheden in de natuur. De studie van Planterra naar vergroening in de Dordtse binnenstad kan hierbij als mogelijke leidraad dienen.
Schoon, heel en veilig De Binnenstad krijgt over het algemeen goede beoordelingen, met een score van 8,2 voor woningkwaliteit en 7,7 voor woongenot. Toch ervaart een aanzienlijk deel van de bewoners (27%) sociale overlast, wat hoger is dan het Dordrechts gemiddelde van 16%. Groenvoorzieningen zijn schaars, met uitzondering van enkele plekken zoals de Spuiboulevard en Park Merwestein. Het overige aanwezige groen in de Binnenstad bevindt zich grotendeels in minder goed ontsloten binnengebieden. In de buurten Beverwijcksplein e.o., Boogjes e.o. en Centrum worden veel meldingen gedaan over groen en afval. De buurten Groenmarkt, Achterhakkers en Centrum scoren in vrijwel alle misdrijf categorieën hoog. De Binnenstad als geheel komt negatief in beeld wat betreft het aantal misdrijven, alcohol- en drugsoverlast, excessief geweld, signalen van ondermijning, problemen van daklozen en personen met onbegrepen gedrag en jeugdoverlast. Als gevolg hiervan zijn delen van de Binnenstad aangewezen als alcoholvrijgebied en als veiligheidsrisicogebied en is er cameratoezicht op het station en Tolbrugkamp. Daarnaast zijn inwoners van de Binnenstad minder tevreden over de speelplekken voor kinderen en de voorzieningen voor jongeren.
Sociale cohesie In de Binnenstad ligt het aandeel bewoners dat vrijwilligerswerk doet met 24% op het gemiddelde van Dordrecht. Opvallend is dat 14% van de inwoners actief betrokken is bij de buurt, wat hoger is dan het stedelijke gemiddelde van 10%. Daarnaast is 79% van de bewoners lid van een vereniging, wat ook iets hoger is dan het Dordtse gemiddelde van 74%. Hoewel er in de Binnenstad geen buurtcentra zijn, zijn er dankzij initiatieven drie locaties (de Eendracht, de Buurtkamer, en het Mini Praathuis (particulier initiatief)) die fungeren als buurtcentra. Deze liggen allen in de naastgelegen wijk Noordflank. Er zijn verspreid over de Binnenstad diverse verenigingen en horeca is volop aanwezig. Ondanks dit aanbod geven bewoners aan dat er behoefte is aan meer sociaal-maatschappelijke voorzieningen gericht op ontmoeting zonder direct een commerciële aanleiding. De Bibliotheek komt daar ten dele in tegemoet.
Prioriteiten voor een aantrekkelijke Binnenstad
De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'aantrekkelijk' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Het bevorderen van sociale cohesie, leefbaarheid en sociale veiligheid in de buurten Boogjes e.o., Augustijnenkamp e.o., Beverwijcksplein e.o., Lombard e.o. Door gerichte maatregelen die bijdragen aan gemeenschapsvorming, ontmoeting, het versterken van de sociale samenhang en het verhogen van de veiligheidsbeleving. ➢ Het bevorderen van veiligheid in de buurten Boogjes e.o., Augustijnenkamp e.o., Beverwijcksplein e.o., Lombard e.o. Door gerichte maatregelen tegen alcohol- en druggerelateerde overlast, het aanpakken van afvalproblematiek, en het versterken van de aanpak van jeugdoverlast en signalen van ondermijning. ➢ Het vergroten van de leefbaarheid en belevingswaarde in de Binnenstad door het creëren van meer groene plekken en speel- beweeg- en sportmogelijkheden voor verschillende
3. Binnenstad
17
Conceptversie 9 april 2025 leeftijdsgroepen. In achterblijvende gebieden zoals de Boogjes e.o., delen van het kernwinkelgebied, Geldelozepad e.o. en Koningin Wilhelminastraat e.o.
3.3 Bereikbaar Bereikbaarheid basisvoorzieningen Vrijwel alle basisvoorzieningen zijn vanuit de buurten in de Binnenstad zowel met de fiets als te voet binnen 10 minuten te bereiken. Dit is ook de inzet van het mobiliteitsbeleid; inzet op lopen en fietsen en stimuleren dat de auto minder gebruikt wordt. Een deel van de buurten Nieuwe Haven e.o. en Wijnstraat e.o. zijn iets verder gelegen van de winkelcentra. Dichter bij deze buurten zijn wel verschillende basiswinkels te vinden, zoals aan de Grote Markt. De buurten Kalkhaven, Achterhakkers e.o. en een deel van de Nieuwe Haven e.o. zijn iets meer dan 10 minuten lopen gesitueerd van een huisarts en apotheek, maar wel binnen 5 minuten fietsen bereikbaar.
Verkeersveiligheid Opvallend is het aantal ongevallen op de Spuiboulevard en met name bij de kruisingen Spuibrug en Prinsenstraat. Ook de rotonde Kilwijkhof, Kilwijkstraat, Spuiweg valt in deze zin negatiever op. Verder komen er vaak klachten over te hard rijden en verkeerd parkeren binnen in de Bagijnhof/Visstraat, Belgracht, Kleine Spuistraat, Elfhuizen en Prinsenstraat.
Parkeerdruk
De parkeerdruk is hoog in de Binnenstad, vooral op donderdagnacht en in de buurt Boogjes e.o. Ook donderdag- en zaterdagavonden en zaterdagmiddagen kennen aanzienlijke drukte, mede door bezoekers, ondernemers en werknemers. Op momenten zoals donderdagmiddag, zaterdagochtend en zondagmiddag is de parkeerdruk laag.
Mobiliteit
Wat opvalt in de wijk Binnenstad is dat er veel gebruik wordt gemaakt van de fiets, het openbaar vervoer en deelmobiliteit. Daartegenover staat dat het autobezit vrij laag is. De buurt Kalkhaven vormt hier, door meer autobezit, een uitzondering op.
Prioriteiten voor een bereikbare Binnenstad
De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'bereikbaar' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verbeteren verkeersveiligheid Spuiboulevard. In kaart brengen of in het plan voor de aanpak Spuiboulevard het onderdeel verkeersveiligheid, met name bij de kruisingen, voldoende is meegenomen. Indien nodig en mogelijk aanpassen van het plan op dit aspect. ➢ Aanpak parkeerdruk in de Binnenstad. In het kader van de ‘Schuifoperatie parkeren’ wordt door diverse maatregelen gestuurd waar welke doelgroep in de toekomst gaat parkeren. Hiermee wordt onder meer een aantrekkelijkere woonomgeving en verblijfsruimte gecreëerd.
3. Binnenstad
18
Conceptversie 9 april 2025
3.4 Gezond Mentale en fysiek gezondheid
Op buurtniveau valt op dat Boogjes e.o. en Beverwijcksplein e.o. de meeste uitkeringsgerechtigden hebben, terwijl Lombard e.o. juist lager scoort. Daarnaast heeft Beverwijcksplein e.o. een groter aandeel WMO-gebruikers en jeugdhulpvragers. Dit patroon is ook zichtbaar in Augustijnenkamp e.o. en Boogjes e.o., waar het aantal jeugdhulpvragers hoger ligt dan gemiddeld. Wat betreft schuldhulpverlening blijven deze buurten rond het stedelijk gemiddelde, met een lichte stijging in Beverwijcksplein e.o. Binnen de wijk Binnenstad zijn de scores op eenzaamheid, angst, depressie en financiële problemen gemiddeld. Toch kennen de buurten Boogjes e.o. en Beverwijcksplein e.o. een hogere mate van eenzaamheid. In Boogjes e.o. zijn daarnaast angst, depressie en financiële problemen meer aanwezig, terwijl bewoners van Beverwijcksplein e.o. minder controle over hun leven ervaren. Beide buurten hebben ook het hoogste aantal kinderen uit GGZ-gezinnen, wat wijst op meer psychische problemen binnen gezinnen. Hoewel de wijk Binnenstad over het algemeen hoog scoort op ervaren gezondheid, laten sommige buurten negatieve uitschieters zien. Boogjes e.o. en Lombard e.o. hebben het hoogste stressniveau, met Centrum en Augustijnenkamp e.o. iets boven het gemiddelde. Opvallend is dat bewoners van Lombard e.o. hun gezondheid beter beoordelen, terwijl Beverwijcksplein e.o. juist slechter scoort.
Verder is er in Augustijnenkamp e.o. een lichte toename van mantelzorgers.
Leefstijl
Dordt Centrum, en specifiek de wijk Binnenstad, toont een gemengd beeld. Hoewel roken en overmatig alcoholgebruik hier hoger liggen dan het stedelijk gemiddelde, komt overgewicht minder vaak voor en sporten inwoners vaker dan elders in de stad. In de buurten Boogjes e.o., Beverwijcksplein e.o., Centrum en Lombard e.o. zijn roken en overmatig drinken het meest prevalent. Tegelijkertijd is ernstig overgewicht in deze buurten relatief zeldzaam. Daarnaast voldoen meer inwoners aan de bewegingsrichtlijn, en sport men in de meeste wijken regelmatig, waarbij Lombard e.o. ook hierin uitblinkt.
Gezonde leefomgeving De concentratie van geluidsgevoelige panden in de wijk, met name langs wegen zoals de Wijnstraat, Prinsenstraat, Wilgenbos/Achterhakkers, Korte Parallelweg/Havenstraat, Spuiweg, Stationsweg/Johan de Wittstraat, Singel, Spuiboulevard, Bagijnhof/Visstraat en Steegoversloot, onderstreept de urgentie van maatregelen om de geluidbelasting te verminderen. Dit is belangrijk vanwege de mogelijke negatieve impact op de gezondheid van bewoners. Het is essentieel dat de gemeente hierin proactief samenwerkt met lopende onderhoudsprojecten in de wijk. Dordt Centrum valt negatief op wat betreft geluidoverlast, met name in de wijken Binnenstad en Noordflank, waar de geluidkwaliteit vaak slecht tot zeer slecht is. In het kader van spoorverkeerslawaai, trillingen en het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor is extra aandacht nodig voor de buurten Achterhakkers e.o., Rozenhof e.o., en Burgemeester de Raadtsingel e.o. Dit vraagt zowel om maatregelen voor huidige functies waar nodig als om zorgvuldig beleid bij toekomstige ontwikkelingen.
3. Binnenstad
19
Conceptversie 9 april 2025 Op het gebied van luchtkwaliteit zijn er geen grote verschillen binnen Dordrecht, maar blijft verbetering noodzakelijk om de recente WHO-advieswaarden te behalen. Specifieke maatregelen voor de Binnenstad zijn op dit moment geen prioriteit.
Prioriteiten voor een gezonde Binnenstad De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'gezond' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Aanpak van psychosociale problematiek. Gericht op het verminderen van eenzaamheid, angst, depressie en financiële problemen in Boogjes e.o. en Beverwijcksplein e.o. Met speciale aandacht voor gezinnen met kinderen in GGZ-zorg. ➢ Bevorderen van een gezondere leefstijl door het terugdringen van roken en overmatig alcoholgebruik in Boogjes e.o., Beverwijcksplein e.o., Centrum en Lombard e.o. ➢ Geluidsoverlast verminderen en gezondheid beschermen. Door gerichte maatregelen om de geluidbelasting te verlagen in geluidsgevoelige gebieden zoals Wijnstraat, Prinsenstraat, en Spuiboulevard. Gekoppeld aan lopende onderhoudsprojecten en met focus op spoorverkeerslawaai, trillingen en externe veiligheidsrisico’s in buurten zoals Achterhakkers e.o., Rozenhof e.o., en Burgemeester de Raadtsingel e.o.
3.5 Toekomstbestendige economie Bedrijvigheid Wat betreft bedrijvigheid scoort de wijk Binnenstad zeer hoog. Een groot deel van de bedrijven in Dordrecht is gevestigd in deze wijk (ca 17%). De meeste bedrijven zijn gevestigd in de buurt Centrum. In de buurt Achterhakkers e.o. zijn meerdere bedrijven gevestigd die meer dan 100 werknemers hebben. Het winkelgebied in de Binnenstad zorgt voor meer dan 3.130 banen in ongeveer 764 verkooppunten. 90 verkooppunten stonden in 2021 leeg. Het kernwinkelcentrum scoort vergeleken met andere centra (bijvoorbeeld Leiden, Haarlem en Alkmaar) minder op aanwezigheid van groen en faciliteiten zoals wc’s, wifi, afhaalpunten en bankjes. Binnen de Binnenstad zijn de meeste bedrijven actief in de branches ‘handel en horeca’ en ‘zakelijke dienstverlening’. Het centrum kent een laag leegstandspercentage van 3%. In een gezonde markt staat zo'n 4 tot 5 procent van de panden leeg. In de Horecanota zijn drie nieuwe horecagebieden aangewezen in de Binnenstad: Waterkant tussen J. de Wittbrug - Achterom, Voorstraat Noord tot Nieuwbrug en NS/Stationsweg/Rode loper. In de wijk Binnenstad zijn meer zelfstandigen dan gemiddeld in Dordrecht en gemiddeld in Nederland. De buurt Wijnstraat e.o. springt er uit wat betreft aantal zelfstandigen (35%).
Arbeidsparticipatie In de wijk Binnenstad is het percentage laagopgeleiden aanzienlijk lager dan het stedelijk gemiddelde van Dordrecht en is het aandeel hoogopgeleiden hoger. De buurt Augustijnenkamp e.o. heeft zelfs 60% hoogopgeleiden. Tegelijkertijd ligt het aantal voortijdige schoolverlaters in Binnenstad boven het Dordtse gemiddelde, maar is dit percentage gedaald tussen 2020 en 2021. Het percentage jongeren zonder startkwalificatie is met 9% dan weer lager dan het stedelijk gemiddelde (15,5%). De wijk Binnenstad heeft een groot arbeidspotentieel met 72,7% inwoners tussen 18 en 67 jaar. De werkloosheid en bijstandsniveaus variëren per buurt, met 3. Binnenstad
20
Conceptversie 9 april 2025 Boogjes e.o. relatief hoog in de bijstand. De arbeidsparticipatie in Binnenstad is hoger dan het Dordtse gemiddelde, met de buurt Lombard e.o. als uitschieter (80% werkenden).
Inkomen
In de wijk Binnenstad ligt het gemiddeld inkomen per inwoner fors hoger dan zowel het stedelijk gemiddelde (+7.900 euro) als het gemiddelde van Gebied Centrum (+6.425 euro). De wijk telt verder minder inwoners met lage inkomens of inkomens onder het sociaal minimum. In de geselecteerde buurten ligt het gemiddelde inkomen aanzienlijk hoger dan het stedelijk gemiddelde, maar onder het gemiddelde van Gebied Centrum. De buurten Boogjes e.o. en Beverwijcksplein e.o. hebben het laagste gemiddelde inkomen van Binnenstad.
Onderwijs Het onderwijs in de wijk Binnenstad scoort hoog vergeleken met het landelijk en Dordts cijfer wat betreft niveau van uitstroomprofiel. De score op te verwachte onderwijsachterstand in de Binnenstad is lager dan het Dordts gemiddelde en ongeveer gelijk aan de landelijke score.
Prioriteiten voor een toekomstbestendige economie in de Binnenstad:
De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel vestigingsklimaat leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verbeteren van het sociaaleconomisch toekomstperspectief van bewoners in de Boogjes e.o. en Beverwijcksplein e.o. In deze buurt is een gerichte interventie nodig om de arbeidsmarktdeelname te bevorderen en werkloosheid te verminderen. Denk daarbij aan maatwerkprogramma’s die bewoners ondersteunen met job coaching, bij- en omscholing en talentontwikkeling.
3.6 Klimaatbestendig Groenblauw
Over het algemeen lijkt de wijk Binnenstad een waterrijk gebied te zijn: de wijk wordt in het noordwesten volledig begrensd door de Oude Maas terwijl ook binnen de wijk verschillende waterstructuren aanwezig zijn (bijvoorbeeld in de omgeving van de Nieuwe Haven, de Voorstraathaven en de Spuihaven). Daarentegen zijn aanwezige groenstructuren voornamelijk beperkt tot aan (o.a. langs de Spuiboulevard) en over (o.a. Weizigtpark en Park Merwestein) de randen van de wijk. Verder is groen beperkt aanwezig (o.a. omgeving Nieuwe Haven) en vallen in de aanwezigheid van groen grote gaten (bijvoorbeeld in de buurt Centrum, in de omgeving van het winkelgebied). De wijk scoort 1 regel dan ook overwegend beperkt.
Hitte
Overeenkomstig met de beperkte aanwezigheid van groen is er verspreid over de gehele wijk sprake van hittestress. De uiterste randen van de wijk - de directe oevers van de Oude Maas lijken hierop veelal de enige uitzondering te zijn. Bovendien lijkt er in meerdere buurten met hittestress ook sprake van sociale kwetsbaarheid te zijn (hoge broosheid in omgeving Grote Markt en Beverwijcksplein, hoge minima in omgeving Centrum – kernwinkelgebied en Boogjes).
1
3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren.
3. Binnenstad
21
Conceptversie 9 april 2025 In deze gebieden zijn mensen extra kwetsbaar voor hitte. Wat verder opvalt is dat rondom de Blekersdijk en Bagijnhof de afstand tot een koele plek voor veel bewoners groot is.
Wateroverlast en droogte
In de wijk lijkt er sprake te zijn van relatief lage grondwaterstanden tijdens droge periodes en wateroverlast tijdens extreme buien op een aantal locaties. Enerzijds zijn er een tweetal wateroverlastlocaties aangemerkt (in omgeving Augustijnenkamp en bij de Hellingen e.o.) en is een aanzienlijk gedeelte van de wegen mogelijk slecht begaanbaar bij extreme neerslag (geconcentreerd in omgeving Centrum – kernwinkelgebied en bij de Spuiweg). Anderzijds lijkt een flink aaneengesloten gebied, uitgestrekt vanaf de oevers van de Oude Maas tot omgeving Voorstraat (en verder), last te hebben van droogte en lijken grondwaterstanden overwegend laag.
Funderingen
Binnen de wijk lijkt er op verschillende locaties een hoog risico op paalrot te zijn: zowel aan de oevers van de Oude Maas (omgeving Nieuwe Haven, Groenmarkt, Grote Markt en Wijnstraat), als bij het kernwinkelgebied (omgeving Centrum). Ook lijkt er verspreid over de wijk relatief veel sprake te zijn van ondiepe funderingen.
Prioriteiten voor een klimaatbestendige Binnenstad
De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel ‘klimaatbestendig’ leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Vergroenen van de wijk. Dit moet de veelvuldig en verspreid aanwezige hittestress binnen de wijk verminderen, de scores op de 3-30-3001 regel verbeteren en de grote gaten in de groenstructuren vullen (bijvoorbeeld Statenplein). Hoewel dit belangrijk is voor de gehele wijk, kan de nadruk op gebieden van sociale kwetsbaarheid liggen (omgeving Grote Markt, Beverwijcksplein, Centrum - kernwinkelgebied en Boogjes). Ook de herinrichting van de Spuiboulevard kan hier kansen bieden. ➢ Verbinden van bestaand groen en blauw. Aan en over de randen van de wijk zijn er grote structuren blauw (Oude Maas en havens in het noordwesten) en groen (Park Merwestein en Weizigtpark in het (zuid)oosten) aanwezig. (Groene) verbinding tussen deze structuren en verbinding met de rest van de wijk (bv Blekersdijk en het Bagijnhof) lijken echter, haaks op de ambities, nog maar beperkt (Vrieseweg en Stationsweg, maar niet verder de wijk in) aanwezig. ➢ Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte. In de wijk kan er sprake zijn van watertekort/droogte (o.a. uitgestrekt gebied vanaf de oevers van de Oude Maas tot omgeving Voorstraat) én wateroverlast (o.a. in de omgeving van Augustijnenkamp, Spuiweg, Centrum kernwinkelgebied).
Onderzoek naar gepaste maatregelen en de toepassing hiervan is, locatie specifiek, nodig. (Vb. Onderzoek naar waterberging onder Statenplein). ➢ Onderzoek naar paalrot, ondiepe fundering en bodemdaling. Er is meer informatie nodig over de risico’s van paalrot aan de oevers van de Oude Maas (omgeving Nieuwe Haven, Groenmarkt, Grote Markt & Wijnstraat) en binnen het kernwinkelgebied (omgeving Centrum). Hetzelfde geldt voor de verwachte gevolgen van de relatief veelvoorkomende ondiepe funderingen.
3. Binnenstad
22
Conceptversie 9 april 2025
3.7 Duurzaam en klimaatneutraal Energie- en warmtetransitie
De energietransitie opgave in de Binnenstad is relatief groot. Ongeveer 26% van het totaal aantal woningen in de wijk dient nog verbeterd te worden. De buurten Grote Markt e.o., Lombard e.o., Nieuwe Haven e.o. en Wijnstraat e.o. blijven iets achter. Een aandachtspunt hierbij is dat het bouwjaar van de meeste woningen, de monumentenstatus en beschermd stadsgezicht van de Binnenstad het lastig maakt om te verduurzamen. Zonnepanelen zijn in veel gevallen geen optie. Het gebied binnen de Spuihaven is een zogenaamde besparingsbuurt (vanaf 2021 met isolatie, hybride en lokale gasvrije opties gas besparen). Aansluiting op warmtenet of andere vorm van verwarming anders dan gas lijken nu (nog) geen optie. Het gebied tussen de Spuiboulevard en Burgemeester de Raadtsingel is al aangesloten op het warmtenet van HVC of dit zal in de toekomst plaatsvinden.
Laadinfra
Er zijn op dit moment ongeveer 67 laadpalen aanwezig of in voorbereiding in de openbare ruimte in de Binnenstad. Er worden tot 2026 ongeveer 27 laadpalen (strategisch) bijgeplaatst in de Binnenstad. In de buurt Wijnstraat e.o. worden de meeste laadpalen strategisch bijgeplaatst. Richting 2030 zijn ongeveer 36 extra laadpalen nodig.
Verzwaring elektriciteitsnet De stroombehoefte (o.a. door overgang naar hybride) en aantal laadpalen in Binnenstad vraagt om een flinke toename van ongeveer 40 stroomstations. Vooral in de buurten Centrum en Lombard e.o. is deze behoefte relatief groot.
Prioriteiten voor een duurzame en klimaatneutrale Binnenstad De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel ‘duurzaam en klimaatneutraal’ leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan. Het opstellen van een uitvoeringsplan waarin definitieve keuzes gemaakt worden over hoe en wanneer de wijk aardgasvrij/minder aardgas verbruikt wordt. Bewoners, huiseigenaren en andere belanghebbende worden hier actief bij betrokken. ➢ Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 40 stroomstations. De Binnenstad heeft een flinke gestapelde elektrificatie opgave: warmtetransitie naar hybride en een hoog aantal benodigde extra laadpunten. ➢ Onderzoek naar potentiële locaties voor extra laadpalen. In kaart brengen welke locaties in de Binnenstad geschikt zijn om nieuwe laadpalen te plaatsen. In totaal zijn er tussen 2025 en 2030 nog ongeveer 36 locaties nodig.
3.8 Biodivers Groenblauw structuren
Over het algemeen lijkt de wijk Binnenstad een zeer beperkt groene wijk. Hoewel de wijk in het noordwesten volledig begrensd wordt door water, in de vorm van de Oude Maas, lijken de oevers/kades hier weinig groen te bevatten. Dit beeld lijkt haaks op de ambitie voor natuurvriendelijke overs te staan.
3. Binnenstad
23
Conceptversie 9 april 2025 Naast de oevers, lijkt ook de rest van de wijk op meerdere niveaus (bomen specifiek, vegetatie algemeen, etc.) zeer beperkt groen. Met name in de kern van de wijk vallen grote gaten in de aanwezige groenstructuur (omgeving Centrum, bijvoorbeeld Statenplein). Het aanwezige groen in de Binnenstad bevindt zich grotendeels in minder goed ontsloten binnengebieden. Hoewel vergroenen, gezien de dichtheid van bebouwing, in dit gebied een uitdaging kan zijn, bieden “slimme” oplossingen wellicht uitkomst. Denk bijvoorbeeld aan groen op daken, vergroening van het winkelgebied (bijvoorbeeld Statenplein), geveltuinen, etc. (Groen)verbindingen met park Merwestein in Noordflank zouden hier ook kansen kunnen bieden.
Flora en fauna Overeenkomstig met de beperkte aanwezigheid van groen lijken de waarnemingen overwegend beperkt in aantal en diversiteit en vallen er grote gaten in de verspreiding van waarnemingen. Faunavoorzieningen ontbreken bovendien volledig in de wijk. Omdat de oevers (hard en zacht) en bebouwing voor verschillende dieren een habitat kunnen bieden (o.a. zwaluwen, libellen, vlinders en egels), lijkt het introduceren van faunavoorzieningen (en vergroening) een passende maatregel. Precieze informatie over (1) waar welke diersoorten voorkomen (waarnemingen geven naar verwachting geen compleet beeld) en (2) de variatie/kwaliteit van planten/bomen (en hun bijdrage aan de biodiversiteit) ontbreekt momenteel echter. Om kansrijke locaties voor ingrepen te kunnen identificeren en specifieke prioriteiten te kunnen stellen is er aanvullend onderzoek nodig. Tot slot wordt de aanwezigheid van de eikenprocessierups op verschillende plekken in de wijk (geconcentreerd in de omgeving van het spoor) als “direct ingrijpen” bestempeld.
Prioriteiten voor een biodiverse Binnenstad
De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'biodivers' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten. Dit moet meer inzicht geven in de huidige bijdrage aan de biodiversiteit binnen de wijk en helpen om specifieke prioriteiten te kunnen stellen (zoals faunavoorzieningen, die nog volledig ontbreken in de wijk). ➢ Vergroenen van de oevers/kades van de Oude Maas. Dit moet bijdragen aan de ambitie voor natuurvriendelijke oevers en de biodiversiteit in de wijk verbeteren. ➢ Vergroenen van de wijk, algemeen maar met nadruk op de kern van de wijk (buurt Centrum – winkelgebied, bijvoorbeeld Statenplein). Dit moet de leefomgeving van mens en dier verbeteren en bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk. In de kern van de wijk (buurt Centrum) lijken de grootste gaten in de aanwezigheid van groen te vallen, en lijkt de prioriteit te liggen. ➢ Verbinden van bestaand groen en blauw. Aan en over de randen van de wijk zijn er grote structuren blauw (Oude Maas en havens in het noordwesten) en groen (Park Merwestein en Weizigtpark in het zuidoosten) aanwezig, terwijl verbinding onderling en met de rest van de wijk, haaks op de ambities, nog maar beperkt lijkt te zijn. Het verbeteren hiervan moet bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk.
3.9 Overzicht prioriteiten voor de Binnenstad 3. Binnenstad
24
Conceptversie 9 april 2025 In onderstaande tabel worden de prioriteiten geclusterd weergegeven per buurt: Buurt Augustijnenkamp e.o.
Centrum
Boogjes e.o.
Lombard e.o.
Beverwijcksplein e.o.
Geldelozepad e.o.
Koningin Wilhelminastraat e.o. Grote Markt e.o.
Prioriteit Het bevorderen van sociale cohesie, leefbaarheid en sociale veiligheid Het bevorderen van veiligheid Het vergroten van de leefbaarheid en belevingswaarde door meer groen en speel- beweeg- en sportmogelijkheden Bevorderen van een gezondere leefstijl Vergroenen van de wijk Het bevorderen van sociale cohesie, leefbaarheid en sociale veiligheid Het bevorderen van veiligheid Aanpak van psychosociale problematiek Bevorderen van een gezondere leefstijl Verbeteren van het sociaaleconomisch toekomstperspectief Vergroenen van de wijk Het bevorderen van sociale cohesie, leefbaarheid en sociale veiligheid Het bevorderen van veiligheid Bevorderen van een gezondere leefstijl Het bevorderen van sociale cohesie, leefbaarheid en sociale veiligheid Het bevorderen van veiligheid Aanpak van psychosociale problematiek Bevorderen van een gezondere leefstijl Verbeteren van het sociaaleconomisch toekomstperspectief Vergroenen van de wijk Het vergroten van de leefbaarheid en belevingswaarde meer groen en speel- beweeg- en sportmogelijkheden Verbeteren verkeersveiligheid Spuiboulevard Het vergroten van de leefbaarheid en belevingswaarde door meer groen en speel- beweeg- en sportmogelijkheden Vergroenen van de wijk
Dordtse doelen Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Klimaatbestendig/ Biodivers Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig Aantrekkelijk Bereikbaar Aantrekkelijk Klimaatbestendig
Daarnaast zijn er prioriteiten van toepassing op de gehele (of grote delen van) de wijk: Wijk Binnenstad
Prioriteit Aanpak parkeerdruk in de Binnenstad Geluidsoverlast verminderen en gezondheid beschermen Verbinden van bestaand groen en blauw Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte Onderzoek naar paalrot, ondiepe fundering, bodemdaling Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 40 stroomstations Onderzoek naar potentiële locaties voor extra laadpalen. Vergroenen van de wijk Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten Vergroenen van de oevers/kades van de Oude Maas.
Dordtse doelen Bereikbaar Gezond Klimaatbestendig/ biodivers Klimaatbestendig Klimaatbestendig Duurzaam en klimaatneutraal Duurzaam en klimaatneutraal Duurzaam en klimaatneutraal Biodivers/ klimaatbestendig Biodivers Biodivers
4. Noordflank 4. Noordflank
25
Conceptversie 9 april 2025
4.1 Kenschets van de wijk Noordflank
De Noordflank ligt aan de noordzijde van Dordrecht, aan weerskanten van de Noordendijk, een van de toegangswegen tot de binnenstad. De Noordflank bestaat uit de buurten: Bleijenhoek, Stadswerven, Lijnbaan, Matena’spad e.o., Merwestein-Noord, Kasperspad e.o. en Park Merwestein e.o. en deels de 19e-Eeuwse Schil. De 19e-Eeuwse Schil vormt de eerste uitbreiding van Dordrecht buiten de (verdwenen) stadsmuren en loopt als een halve maan rond het oude centrum. Deze wordt in zijn geheel doorsneden door de Singel met kapitale villa’s en herenhuizen. Volgens de CBS-buurtindeling maakt de 19e-Eeuwse Schil deels deel uit van de Noordflank en deels van de Binnenstad met voornamelijk sociale huur, afgewisseld met duurdere monumentale panden. Aan de randen van het Lijnbaangebied, met van oorsprong voornamelijk sociale huur, verrijzen de laatste jaren steeds meer dure koopappartementen, o.a. langs de waterkanten. Deze zijn voorzien van hoge energielabels en bewoners met hogere inkomens. Dit zorgt ervoor dat de gemiddelden steeds meer afvlakken.
4. Noordflank
26
Conceptversie 9 april 2025
Uitgelichte buurten Naar aanleiding van dataonderzoek op wijkniveau, gesprekken met bewoners en professionals is voor de Noordflank extra ingezoomd op de volgende buurten: Bleijenhoek, Matena’spad e.o., Lijnbaan en Kasperspad e.o.
Figuur 7: CBS-buurtindeling van de wijk Noordflank
• • • • • • • • •
Noordflank telt ruim 8.000 inwoners. In de Noordflank vormt de leeftijdsgroep 25-65 jaar, met 55%, de grootste groep. Het overgrote deel van de inwoners (40%) is alleenstaand. Het opleidingsniveau (laag-midden-hoog) van de inwoners is 30%-37%-33% redelijk verdeeld. Het gemiddelde bruto jaarinkomen ligt met €31.800 boven het Dordts gemiddelde (€ 29.900). Noordflank telt ruim 3.900 woningen, waarvan 46% koopwoningen, 45% sociale verhuur en 9% particuliere verhuur. Van de sociale huurwoningen is 88% eigendom van woningcorporaties en 12% van particuliere verhuurders. De gemiddelde WOZ-waarde ligt met € 319.000 boven het stedelijk gemiddelde (290.000). Het overgrote deel van de woningvoorraad betreft appartementen.
4. Noordflank
27
Conceptversie 9 april 2025
4.2 Aantrekkelijk Leefbaarheid
De aantrekkelijkheid van een wijk wordt beïnvloed door drie belangrijke factoren: aanwezigheid van groene en blauwe structuren, kwaliteit leefomgeving en sociale cohesie. Hoewel de Noordflank relatief goed scoort in vergelijking met Dordrecht, zijn er duidelijke verbeterpunten, vooral op het gebied van veiligheid en sociale samenhang. De beperkte groenvoorzieningen, zoals natuurvriendelijke oevers, en de concentratie van negatieve scores in bepaalde buurten, zoals Matena’spad, Lijnbaangebied en Bleijenhoek wijzen op een noodzaak voor gerichte acties om de leefomgeving te verbeteren. Om de aantrekkelijkheid van de Noordflank te versterken moet extra aandacht komen voor sociale initiatieven en infrastructuurverbeteringen.
Wonen / verdichten
In de wijk Noordflank is de diversiteit aan woningtypen en -grootten voldoende aanwezig. De verdeling koop- en huurwoningen en in verschillende huursegmenten is op orde. Maar het aandeel sociale huur is groot (45% tov 9%). Verder is er een klein aandeel grote appartementen (> 100 m2) te vinden. De meeste verdichtingspotentie in de wijk Noordflank is te vinden in 1) het optoppen, splitsen & verbouwen van panden, en 2) in & naast werkgebieden. Op enkele plekken is een herontwikkeling op structuurniveau mogelijk. Dit vraagt om samenwerking met corporaties en particulieren. Rondom het Van Neurenburgpad ligt een groter kansrijk gebied. De bandbreedte van de verdichtingspotentie is op dit moment nog lastig te duiden omdat in deze berekening afgeweken is van de CBS-wijkindeling.
Voorzieningen
De Noordflank heeft sterke punten, zoals de nabijheid van voorzieningen en een goede spreiding van gezondheidszorg en kinderopvang, met relatief hoge scores ten opzichte van landelijke gemiddelden. Ondanks deze voordelen zijn er ook significante tekortkomingen, zoals het gebrek aan speelplekken en groenvoorzieningen, wat de leefkwaliteit negatief beïnvloedt. De beperkte mogelijkheden voor hondenuitlaat en de afwezigheid van binnensportfaciliteiten zijn verdere aandachtspunten. Om de aantrekkelijkheid van de Noordflank te verhogen, is het daarom belangrijk om meer groen en blauw in de wijk te integreren, evenals het verbeteren van speelbeweeg- en sportfaciliteiten voor bewoners. Zowel klimaat adaptief en inclusief als qua aanbod. Zonder extra aandacht hiervoor dreigt een speelplek op de Lijnbaan zelfs te worden opgeheven.
Schoon, heel en veilig
De Noordflank scoort gemiddeld op de woonwaardering, met een lichte stijging in tevredenheid in de afgelopen jaren. De WOZ-waarde ligt echter aanzienlijk hoger dan het Dordts gemiddelde, wat kan wijzen op een aantrekkelijkere woningmarkt (bijvoorbeeld Stadswerven en gebied Park Merwestein). Ondanks deze positieve ontwikkelingen, kampt de wijk met problemen op het gebied van sociale overlast en criminaliteit, die hoger zijn dan het gemiddelde van Dordrecht. De afname van meldingen van overlast, zoals verwarde personen en jeugdoverlast, biedt enige hoop, maar de aanwezigheid van kwetsbare doelgroepen vraagt om extra aandacht en ondersteuning in met name het Kasperspad e.o. en het Lijnbaangebied (voor het Lijnbaangebied is de Wet maatregelen grootstedelijke problematiek van toepassing en ook cameratoezicht (bij het Energiehuis is ook cameratoezicht). In gesprekken met bewoners en professionals wordt dit beeld bevestigd en komt nadrukkelijk naar voren dat de leefbaarheid rondom opvang dakthuislozen onder druk staat. Met name Kasperspad e.o. De buurt Kasperspad e.o. springt negatief in beeld wat betreft het aspect misdrijven; high impact crime, geweldsmisdrijven, 4. Noordflank
28
Conceptversie 9 april 2025 melding overlast en aantasting openbare orde. Dit gebied is daarom aangeduid als alcoholvrijgebied en veiligheidsrisicogebied wat aanvullende maatregelen mogelijk maakt om in te grijpen. Ook is er cameratoezicht. Het gebrek aan groenstructuren en de hoge meldingen van afval en overlast benadrukken de noodzaak voor verbeteringen in de leefomgeving. Voor een duurzame ontwikkeling van de Noordflank is het cruciaal om zowel sociale als fysieke aspecten aan te pakken, met de focus op het creëren van een veiligere en groenere woonomgeving.
Sociale cohesie
In de Noordflank is het aandeel inwoners dat vrijwilligerswerk doet, actief is in de buurt of lid is van een vereniging hoger dan het Dordts gemiddelde. Vermoedelijk doordat er meer 65-plussers met hogere inkomens zijn komen wonen in de nieuwe appartementen aan weerszijden van het Lijnbaangebied. De omgeving rond het Matena’spad, Bleijenhoek en Lijnbaangebied blijven achter. Bewoners voelen weinig verbondenheid met hun buurt. Dankzij verschillende initiatieven zijn er drie buurtcentra in de wijk: de Eendracht, de Buurtkamer en het Mini Praathuis (particulier initiatief). Ook zijn er diverse verenigingen en horecagelegenheden te vinden, vooral rondom de Noordendijk, waaronder het Energiehuis. Ondanks deze voorzieningen vragen met name ouderen om ruimte voor ontmoeten, zowel overdag als in de avonduren.
Prioriteiten voor een aantrekkelijke wijk Noordflank De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'aantrekkelijk' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk:
➢ Het verbeteren van de woonomgeving in de Noordflank. Door gerichte verbeteringen aan de
➢
➢
➢
➢
groen-blauwvoorzieningen, zoals natuurvriendelijke oevers, en het nemen van specifieke maatregelen om de leefomgeving in buurten als Matena’s pad, Lijnbaan en Bleijenhoek aantrekkelijker en veiliger te maken, met extra aandacht voor sociale initiatieven en infrastructuurverbeteringen. Verbeteren van het aanbod van speel- beweeg- en sport- en ontmoetingsplekken voor alle leeftijden in met name de buurten Kasperspad e.o., Merwestein-Noord, Lijnbaangebied en Stadswerven. Het verbeteren van de sociale verbondenheid in de buurt Kasperspad e.o. door in samenspraak met bewoners zowel de sociale als fysieke aspecten aan te pakken. Met focus op het duurzaam versterken van de sociale cohesie en het verminderen van sociale overlast, criminaliteit, ondermijning en afvalproblematiek. Daarnaast het bieden van extra ondersteuning aan kwetsbare doelgroepen in buurten zoals Kasperspad e.o. en Lijnbaan. Het bevorderen van veiligheid in de buurten Kasperspad e.o. en het Lijnbaangebied . Door gerichte maatregelen tegen alcohol- en druggerelateerde overlast, personen met onbegrepen gedrag, criminaliteit, afvalproblematiek, en het versterken van de aanpak van jeugdoverlast en signalen van ondermijning. Het versterken van de sociale cohesie in de buurten Matena’spad, Lijnbaangebied en Bleijenhoek.
Door het stimuleren van vrijwilligerswerk en buurtparticipatie, en het verder ondersteunen van bestaande initiatieven zoals buurtcentra en verenigingen.
4.3 Bereikbaar Bereikbaarheid basisvoorzieningen 4. Noordflank
29
Conceptversie 9 april 2025 Alle basisvoorzieningen zijn vanuit iedere buurt binnen 5 minuten fietsen bereikbaar. Te voet is de nabijheid slechter geregeld. De basisvoorzieningen supermarkt en huisarts, apotheek zijn vanuit buurten Stadswerven, Lijnbaan en Merwestein Noord niet binnen 10 minuten lopen bereikbaar. Ook een basisschool is verder dan wenselijk gelegen vanuit de buurten Lijnbaan en Stadswerven. Bovendien scoort Stadswerven ook op het aspect nabijheid van bushalte slecht.
Verkeersveiligheid
Binnen de wijk Noordflank vallen er geen straten met betrekking tot te hard rijden op. Wel is mogelijk extra inzet nodig op enkele ongevallenlocaties: Vrieseweg, Oranjelaan en Noordendijk (politie info). De kruising Bankastraat, Oranjelaan en Stooplaan is ook belangrijk om in de gaten te houden gezien het aantal ongevallen (inclusief dodelijk ongeval). In totaal vonden er 38 ongevallen plaats in Noordflank, waarvan 15 met letselschade. Op basis van aanvullende informatie van de politie is de Noordendijk ook een locatie die extra aandacht verdiend.
Parkeerdruk De parkeerdruk in Noordflank is over het algemeen niet hoog te noemen. De parkeerdruk in de buurt Bleijenhoek springt hier wel negatiever uit op de volgende momenten: zaterdagavond en nacht, donderdagavond en -nacht. Omdat deze wijk tegen de binnenstad aanligt, waar wel een hoge parkeerdruk is en daardoor een waterbedeffect kan ontstaan, worden verschillende delen van deze wijk structureel gemonitord. In het beeld van september 2022 springt de buurt Stadswerven zeer negatief uit. Dit lijkt een jaar later opgelost te zijn.