Coalitieakkoord 2026-2030 definitief.pdf

62

Financiën Onze financiële situatie vraagt om heldere keuzes. We zijn met onze reserves voldoende in staat om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen en in de stad te blijven investeren, maar de begroting staat onder druk. We hebben te maken met stijgende kosten en onduidelijkheid over de bijdragen die we van het Rijk daarvoor ontvangen. Een robuuste financiële koers is daarom voor ons belangrijk.

Gezonde financiën voor nu en later

De gemeente Dordrecht staat er op papier financieel goed voor. We zijn op dit moment weerbaar en kunnen financiële tegenslag opvangen. Toch vraagt onze financiële situatie, ondanks de grote reserveomvang, om keuzes. We staan namelijk voor een structurele financiële opgave. Onze vaste uitgaven nemen toe door aankomende vervangingsinvesteringen in onder meer maatschappelijk vastgoed en openbare ruimte, stijgende kosten in het sociaal domein door vergrijzing en toenemend gebruik van Wmovoorzieningen, oplopende prijzen in de jeugdhulp en door stijgende inflatie. Het is bovendien nog onduidelijk hoeveel geld we van het Rijk gaan ontvangen en of dit dan eenmalig of voor langere tijd is. De kans is reëel dat de bijdrage van het Rijk niet meegroeit met de stijgende kosten van de taken die bij gemeenten liggen. Daarom blijven we lobbyen om dit beter in balans te krijgen. Deze situatie vraagt om een solide financiële koers, zodat onze voorzieningen betaalbaar blijven voor zowel huidige als toekomstige inwoners, zonder dat we langdurig ons spaargeld gebruiken en daarmee op maken. Juist in deze tijden van schaarste wegen we extra goed af hoe we ons geld het beste kunnen inzetten.

Tegelijkertijd weten we dat níet investeren op sommige terreinen op termijn juist duur kan uitpakken, zeker wanneer er achterstallig onderhoud ontstaat in ons vastgoed en de openbare ruimte, of doordat sociale opgaven hierdoor later groter en duurder worden. Daarom kijken we niet alleen naar de jaarlijkse kosten, maar naar het totale financiële plaatje van de stad.

Coalitieakkoord 2026-2030

Coalitieakkoord 2026-2030

Financiële uitgangspunten We hanteren de volgende financiële uitgangspunten:

1. We zijn realistisch Nieuwe ambities vragen niet alleen om geld, maar ook om tijd en capaciteit van zowel de eigen organisatie als van externe partners en leveranciers. Door de krapper wordende arbeidsmarkt, juridische regelgeving en schaarste aan (bouw)materialen duurt realisatie langer en nemen bijvoorbeeld ook de wachtlijsten in het sociaal domein toe. In onze ambities houden we daar rekening mee. We nemen ambities op in het jaar dat we ze ook waar kunnen maken. We wegen bij nieuwe taken expliciet af wat dit betekent voor de taken die we al doen en wat dat dan vraagt van de organisatie. Als we iets nieuws starten, kan dat betekenen dat we elders met iets moeten stoppen. 2. We investeren voor de lange termijn richting 2050 Onze plannen prioriteren we op basis van de doelen op de lange termijn. Wanneer we investeren moet dat bijdragen aan de sociaaleconomische ontwikkeling van de stad en onze inwoners. We zetten investeringen in om maatschappelijke meerwaarde te creëren en onze inkomsten structureel te verhogen. Daarnaast kiezen we voor inzet op preventie, juist om toekomstige kosten te voorkomen. Door op deze manier te investeren in de stad houden we ons voorzieningenniveau zo veel mogelijk in stand. 3. Vaste uitgaven betalen we met vaste inkomsten Met dit uitgangspunt voorkomen we toekomstige tekorten en beperken we de afhankelijkheid van tijdelijk geld.

Bij de aankomende vervangingsinvesteringen in onder meer maatschappelijk vastgoed en openbare ruimte zal dit niet direct haalbaar zijn, maar het doel is wel om daar op termijn naar toe te groeien.

63

4. We zetten reserves zorgvuldig in We gebruiken onze reserves in principe alleen om risico’s af te dekken of om incidentele investeringen en uitgaven te betalen. We zorgen ervoor dat we altijd genoeg reserves achter de hand houden om financiële tegenvallers op te vangen. Dat mogen inwoners van onze stad van het bestuur verwachten. We zetten ons spaargeld niet langdurig in om tekorten te financieren. En als we reserves toch gebruiken voor vaste uitgaven, dan regelen we dat het beleid kan doorgaan wanneer de reserve op is door structurele dekking te organiseren.

8. Middelen van derden gaan voor eigen middelen Als we middelen van het Rijk of overige overheden en partners krijgen, zetten we deze middelen als eerste in. Zo borgen we een optimaal gebruik van subsidies, natuurlijk rekening houdend met de voorwaarden die derden stellen aan deze middelen.

Door belangrijke voorzieningen en programma’s structureel te financieren versterken we de fundamenten van de stad.

9. We zetten de reserves Agenda Dordrecht 2030 in voor de Dordtse investeringsagenda 2050 De resterende middelen uit Agenda 2030 zetten we gericht in voor de lange termijn investeringsopgaven van de stad. We spelen in op kansen die zich voordoen en we stemmen hier integraal over af. Op deze manier zorgen we dat het geld terechtkomt op plekken waar het de grootste maatschappelijke waarde oplevert en waar het bijdraagt aan een toekomstbestendige stad.

5. We houden het benodigd basisniveau van de stad in stand Als we besluiten ergens minder te doen of te stoppen, moeten we voorkomen dat we door een ondergrens zakken. Wanneer de kwaliteit van dienstverlening, aanpak van sociale opgaven en onderhoud te ver wegzakt, kost het later juist meer tijd en geld om weer op een acceptabel niveau te komen.

10. Lokale lasten We vinden het belangrijk dat lokale lasten betaalbaar blijven voor onze inwoners, bedrijven en maatschappelijk organisaties. Lokale heffingen zijn in principe kostendekkend. De OZB stijgt de komende vier jaar alleen met inflatie (realistisch indexcijfer gebaseerd op zowel prijs- als loonindex). De hondenbelasting blijft deze periode wederom op nul staan.

6. Publieke zakelijkheid We werken als gemeente tegen kostprijs. Wanneer dit niet kan, maken we inzichtelijk waarom en wat dat kost. Indien wij als gemeente bijdragen van derden (o.a. Rijk, provincie, mede-overheden, private partij) ontvangen voor een bepaald onderwerp of activiteit, dan is dit bedrag in principe leidend voor onze uitgaven. 7. We gebruiken de ruimte die de regelgeving geeft. We werken vanuit de gedachte dat wetten er zijn om dingen mogelijk te maken. Wanneer regelgeving ambities belemmert, maken we daar werk van. Dit kan door eigen regels te verruimen of met lobby wanneer het geen eigen beleid betreft. 64

Financiële vertaling akkoord We hebben keuzes gemaakt in prioriteiten en investeringen voor de komende periode. Daarbij hoort een transparante financiële vertaling: waar geven we geld aan uit en hoe betalen we dat?

Structureel de basis op orde

Uitgaven die we elk jaar opnieuw doen, financieren we zoveel mogelijk structureel. Daarmee voorkomen we dat we afhankelijk worden van tijdelijk geld en bouwen we aan een stabiele financiële basis voor de stad. Daarom krijgen onderwerpen die eerder tijdelijk werden betaald

nu een vaste plek in de begroting, zodat inwoners en partners weten waar zij op kunnen rekenen. Soms is het bedrag anders dan voorheen, maar de financiering is nu in ieder geval wel voor langere tijd zeker. We werken bij financiële tegenvallers vanuit het principe: we maken eerst inhoudelijke keuzes en de lokale lastenknop is de laatste knop waar we aan draaien. Ook voor nieuwe activiteiten waarvan we vinden dat ze blijvend nodig zijn, maken we structureel budget vrij. Zo versterken we de fundamenten van de stad en zorgen we dat belangrijke voorzieningen en programma’s niet telkens onder druk staan. Dit geeft duidelijkheid, continuïteit en ruimte om samen met partners te blijven bouwen aan de ontwikkeling van Dordrecht. De volgende onderwerpen borgen we structureel:

Bouwen aan een thuis

Jaarbedrag (x 1.000)

Wet goed verhuurderschap pandbrigade

€

150

Opbrengst ambitie 250 extra woningen per jaar

€

-375

Lokale initiatieven maatschappelijke opvang/doorstroomlocaties

€

50

Bouwen aan een thuis structureel

€

-175

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Een stad om van te genieten

Jaarbedrag (x 1.000)

Natuurspeeltuinen

€

40

Minimaal 1 SBSO speelplek per wijk

€

120

Anti-discriminatiecoördinator

€

75

Diversiteit/Inclusiviteit

€

75

Budget voor vieren van Mijlpalen

€

200

Kleinschalige evenementen/Evenementencoördinator

€

150

Waarborgen cultuuraanbod

€

200

Monumenten en erfgoed

€

25

Dordtpas structureel

€

400

Uitbreiding stadsarchief

€

320

Uitbreiding stadsarchief - exploitatie

€

-35

€

1.570

Een stad om van te genieten structureel

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Coalitieakkoord 2026-2030

Coalitieakkoord 2026-2030

65

Ontwikkel- en talentstad

Jaarbedrag (x 1.000)

Extra ondernemersdienstverlening

€

50

St. MBO Maatschappelijk betrokken ondernemen

€

100

Programmatische inzet bedrijventerreinen

€

250

Sportaccommodaties

€

250

€

650

Ontwikkel- en talentstad structureel

Klaar voor de toekomst

Jaarbedrag (x 1.000)

Bomenonderhoud naar niveau B

€

1.150

Klaar voor de toekomst structureel

€

1.150

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Impuls voor deze bestuursperiode

Basis op orde: veilig en schoon

Jaarbedrag (x 1.000)

Versterking toepassen Wet Bibob

€

220

Cameratoezicht binnenstad

€

45

Integraal veiligheidsplan (IVP 2027 - 2030)

€

410

Cameratoezicht (IVP 2027 - 2030)

€

90

Formatie handhaving

€

440

Participatie (wijkberaad en jongerenraad)

€

60

Afval gele zakken van straat

€

260

€

1.525

Basis op orde: veilig en schoon structureel

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Naast structurele financiering zetten we in deze bestuursperiode ook tijdelijke impulsmiddelen in om ontwikkelingen te versnellen en maatschappelijke waarde te vergroten. Deze middelen zijn bedoeld om onderwerpen die belangrijk zijn voor de toekomst van Dordrecht een gerichte versterking te geven. Soms gaat het om het opstarten van nieuwe initiatieven, soms om het vergroten van bestaande programma’s die met een extra investering meer impact kunnen maken.

We kiezen bewust voor tijdelijke impulsen, omdat we weten dat eenmalige investeringen vaak het verschil kunnen maken: ze helpen om beweging op gang te brengen, partners te mobiliseren en innovaties te testen voordat we besluiten of structurele financiering nodig is. Daarbij kijken we steeds naar de maatschappelijke opbrengst, de bijdrage aan onze lange‑termijndoelen richting 2050 en de mate waarin een impuls helpt om toekomstige kosten te voorkomen en extra opbrengsten te genereren. Het betreft de volgende onderwerpen:

Bouwen aan een thuis

1.800

Pilot accountmanagement corporaties

€

250

125

Fonds huisvesting jongeren Dordrecht

€

900

€

160

Woonwagens

€

120

Ontmoetingsplekken in de wijk

€

225

Lokale initiatieven maatschappelijke opvang/doorstroomlocaties

€

150

Zorg voor elkaar structureel

€

510

Impuls voor bouwen aan een thuis

€

3.220

Jaarbedrag (x 1.000)

Versterking preventief aanbod ouderen

€

Versterken aanpak fraude in de zorg

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Mobiliteit in balans

Jaarbedrag (x 1.000)

Parkeeropbrengst anders inzetten scanauto

€

-1.500

Zuivere toerekening overhead parkeerexploitatie

€

1.500

Exploitatievoordeel toerekening overhead aan parkeren

€

-1.500

Naar reserve parkeerexploitatie

€

800

Mobiliteitsfonds structurele bijdrage

€

700

Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 (monitoring, onderzoek, beleid)

€

225

Aanpak verkeersonveilige routes/ uitvoering mobiliteitsplan

€

225

Johan de Wittstraat herinrichting

€

Mobiliteit in balans structureel

€

Een stad om van te genieten

Jaarbedrag (x 1.000)

Recreatieve verbetering verbindingen Biesbosch 2027

€

100

RTV Dordrecht (aanvullende subsidie 2027)

€

50

(Topsport) Evenementenfonds

€

1.000

Speelplek Stadspolders en Sterrenburg

€

125

Businesscase Energieplein

€

150

Impuls energieplein

€

1.250

150

Impuls Dordtpas

€

100

600

Impuls voor een stad om van te genieten

€

2.775

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

66

Impuls energieplein

€

Zorg voor elkaar

Inzetten op optoppen en splitsen

Jaarbedrag (x 1.000)

Coalitieakkoord 2026-2030

Coalitieakkoord 2026-2030

67

Ontwikkel- en talentstad

Jaarbedrag (x 1.000)

Gratis sporten basisschoolkinderen 2030

€

945

Klaar voor de toekomst

Gratis schoolzwemmen op meer scholen

€

500

Jaarbedrag (x 1.000)

MKB-aanpak. Samen met ondernemers

€

160

Smart Society/Digitalisering

€

400

Gemeentelijke bijdrage Pact de Witt

€

500

VHF Crabbehof en Krispijn cofinanciering

€

3.600

Campusprogrammering Leerpark

€

1.200

Klimaat en biodiversiteit reserve groen-blauw

€

3.300

Wijkaanpak arbeidsmarkt

€

100

Uitvoeringsbudget voedselvisie

€

100

Impuls voor ontwikkel- en talentstad

€

3.405

Impuls om klaar te zijn voor de toekomst

€

7.400

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Basis op orde: veilig en schoon

Jaarbedrag (x 1.000)

Tijdelijke intensivering handhavingsactiviteiten

€

940

Gebiedsprogramma Oost en Centrum

€

625

Impuls voor de basis op orde: veilig en schoon

€

1.565

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Zorg voor elkaar

Jaarbedrag (x 1.000)

Preventieve kracht van sport en cultuur

€

800

Minder jeugdhulpaanbieders, sterke netwerken in de wijk

€

600

Minimaregelingen

€

1.700

SMS-kinderfonds

€

160

Sociale wijkteams

€

2.045

Versterken gezinnen en relaties

€

540

Energie armoede

€

125

Impuls voor zorg voor elkaar

€

5.970

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Mobiliteit in balans

Jaarbedrag (x 1.000)

Gratis openbaar vervoer 70+

€

1.420

Uitbreiding lijn 2

€

150

Nacht OV in de stad

€

780

Mobiliteitsfonds impulsbijdrage

€

1.000

Impuls voor mobiliteit in balans

€

3.350

Dordtse Investeringsagenda 2050

De Agenda Dordrecht 2030 zetten we om naar de Dordtse Investeringsagenda 2050. We spelen in op kansen die zich voordoen en we stemmen hier integraal over af. Zoals eerder genoemd onderschrijven we het belang van een verbonden groenblauwe corridor door de stad, maar kiezen voor realistischere ambities in de uitvoering rondom het Stadspark. Van de middelen die hierdoor vrijkomen, investeren we € 3,3 miljoen

in groenblauwe maatregelen in de hele stad. Het resterende deel houden we apart om binnen de Investeringsagenda tegenvallers op te vangen of kansen te pakken. Van de oorspronkelijke middelen die destijds begroot waren voor de Agenda 2030, blijft een vrije ruimte over en daar rapporteren we over in onderstaande tabel:

Reserves Dordtse investeringsagenda 2050

Vrij besteedbaar (oud) (x 1.000)

Vrij besteedbaar (nieuw) (x 1.000)

Reserve Binnenstadontwikkeling

€

33.470

€

33.470

Reserve Dordts Leerprogramma

€

10.460

€

10.460

Reserve Dordtwijkzone

€

34.900

€

26.600

Reserve Groenblauwe maatregelen in de stad

€

-

€

3.300

Reserve Ruimte voor banen

€

10.630

€

10.630

Reserve Stadsas

€

-

€

-

Reserve Toekomst Dordtse jongeren

€

4.600

€

4.600

Reserve Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

€

-

€

-

Reserve Netcongestie (voorheen Zonne-energie)

€

4.730

€

4.730

Reserve Scopewijzingen

€

-

€

5.000

Totaal reserves

€

98.790

€

98.790

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

(+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

68

Coalitieakkoord 2026-2030

Coalitieakkoord 2026-2030

69

Hoe betalen we dit?

We kiezen voor een structureel sluitende begroting, in lijn met de financiële uitgangspunten die we eerder hebben vastgesteld. Dat betekent dat we onze keuzes financieren door optimaal gebruik te maken van middelen van derden, door bestaande budgetten te herprioriteren en door de lokale lasten te indexeren.

We blijven kritisch op onze eigen organisatie en kijken waar het efficiënter kan. Daarbij houden we ons aan de principes van vaste uitgaven met vaste inkomsten, zorgvuldig reservegebruik (o.a. Hervormingsagenda Jeugd, Politiek Akkoord 2022- 2026, Ontheemden en Sociaal Fonds) en het in stand houden van het basisniveau van de stad.

Hoe wordt het betaald?

Totaal (x 1.000)

Inzet specifieke bestemmingsreserves

€

-8.680

Inzet vrijvallende reserves

€

-18.050

Hondenbelasting op 0 euro 2027 - 2031

€

2.950

Lagere kapitaallasten - herprioriteren MIP

€

-2.000

Ruimte in begroting uitgaven/inkomsten

€

-9.350

GRS - aanvullende ombuigingen B2027

€

-7.500

Indexatie ozb op basis gewogen gemiddelde

€

-2.500

100% kostendekkendheid afvalstoffenheffing

€

-9.540

Rijksmiddelen gaan voor eigen middelen

€

-7.100

Meicirculaire 2026

€

-8.400

Rijksbeleid participatie

€

-3.000

Ontwikkelingen Jeugdinkoop

€

-3.000

Verdeelmodel beschermd wonen en opvang vanaf 2028

€

-20.500

Rijksbeleid Maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning

€

-4.500

De intensivering op de organisatie verdienen we in vier jaar terug

€

-5.625

Totaal van hoe het wordt betaald

€ -106.795 (+ = Uitgaven / - = Inkomsten)

Op dit moment maken we met dit akkoord het meerjarenperspectief weer sluitend. Tegelijkertijd weten we dat de wereld veranderlijk blijft. Door te sturen op een robuuste financiële koers zijn we voorbereid op nieuwe tegenvallers en kunnen we, wanneer dat nodig is, opnieuw keuzes maken om onze financiën op orde te houden.

Financieel perspectief

2027

2028

2029

2030

Perspectiefnota 2027

€

-6.900

€

-11.945

€

-11.875

€

-12.190

Bijstelling politiek akkoord 2026 - 2030

€

4.665

€

9.630

€

12.285

€

12.995

Perspectief 2027 - 2030

€

-2.235

€

-2.315

€

410

€

805

nadelig

70

nadelig

voordelig

voordelig

Coalitieakkoord 2026-2030

Samen bouwen aan vandaag en morgen