Bouwen.pdf

Klimaatneutrale groei van de stad onderdeel Routekaart Bouwen en Gebouwde Omgeving

Strategische inleiding Bouwen binnen het CO2 budget Betekent: bouwen binnen de ambitie van max 1,5 graad opwarming (Akkoord van Parijs). We noemen dit: Paris Proof Bouwen

Wat gaan we doen? Dordrecht wil een significante bijdrage leveren aan vooruitgang en innovatie binnen de bouwkolom. Het doel is: het peloton van bouwers aan de slag met Paris Proof. We gaan in Dordrecht de CO2 voetafdruk van nieuwbouw omlaag brengen. Van gemiddeld 340 kg CO2/m2 naar naar 220 kg CO2/ m2 Na 2030 gaat de voetafdruk nog verder omlaag tot 75 kg CO2/m2 vanaf 2040

Hoofdthema’s Hoofdthema’s zijn: klimaatneutraal bouwproces, klimaatneutraal bouwen en klimaatneutraal gebruik.

Strategische inleiding Paris-proof Nieuwbouw vanaf 2040: 75 kg CO2/ m2

(voor een egw)

Gemiddelde nieuwbouwwoning nu: 340 kg CO2/m2 Paris Proof tot 2030: 220 kg CO2/ m2 Na 2030: 126 kg CO2/ m2 Van BENG naar WENG Klimaatneutraal gebruik

Bouwen binnen ons CO2-budget Klimaatneutraal bouwproces en klimaatneutrale bouwprojecten

Strategische inleiding We gaan verder dan landelijke wetgeving eist: Versnellen is nodig! Dordrecht wil in navolging van andere grote gemeenten in Nederland, die pionieren op het gebied van bouwen binnen het CO2-budget een bijdrage leveren aan de versnelling van de verduurzamingsopgave.

Altijd een integrale afweging Naast klimaatneutraal willen we ook een aantrekkelijke, gezonde stad met uitstekend vestigingsklimaat zijn; een bereikbare stad, een klimaatbestendige stad en stad waar biodiversiteit wordt beschermd en bevorderd. Bij ieder project maken we een zorgvuldige afweging, die zorgt voor de beste balans.

Grondpositie gemeente bepaalt mogelijkheden tot kaderstelling Gemeente Dordrecht richt zich op de korte en middellange termijn met de ambities voor Bouwen binnen het CO2 budget op die projecten waar wij kaderstellend zijn.

Strategische inleiding Hoe verkleinen we dan de CO2 footprint van een gebouw? Koplopers binnen de woningbouw laten zien wat de mogelijkheden zijn:

Bijvoorbeeld: Bouwen met herbruikbare materialen En een materialenpaspoort

Bijvoorbeeld: Bouwen met hergebruikte materialen (wordt nog niet op grote schaal toegepast)

Bijvoorbeeld: Anders kijken naar de bouwopgave. Wat hebben we al staan, dat we anders kunnen gebruiken of transformeren?

Bijvoorbeeld: Houtbouw (houtskeletbouw, CLT) Een woning van CLT heeft Paris Proof-waarde van 178 kg CO2/ m2

Bijvoorbeeld: Meer gestandaardiseerde prefab Dit zorgt voor minder afval en betere sturing op standaard producten met lagere milieu-impact

Voorbeelden SAWA, Rotterdam

Corporatiewoningen, Olstergaard

Houtlab, Vlijmen

• 109 woningen in appartementencomplex • Volledig houten draagconstructie met ontwerp op hergebruik • Huurprijs; €720-1050,-

• 13 sociale huurwoningen (65 m2) • Modulaire en klimaatadaptieve houtbouw • 90% biobased; CLT-hout, vezelisolatie, bamboe en grenen gevel

• Kantoor- en bedrijfsgebouw (2200 m2) • Circulaire houtbouw • Houtvezelisolatie en houten draagconstructie en gevels • Zonnepanelen & klimaatadaptatie

Voorbeelden Oak, Eindhoven

De Omloop, Utrecht

• 45 woningen (71 – 210 m2) • Energieneutraal en aardgasvrij d.m.v. panelen en warmtebron • Circulaire houtbouw • Losneembaar en modulair (pre-fab) • Koopprijs: €325.000-800.000,-

• 44 koopwoningen • Aardgasvrij en energiezuinig (EPC-score 0,4) • Houtbouw • Vanaf €800.000,-

Strategische inleiding Doel op de korte termijn (2024-2026): inzicht en kennis vergroten • Analyse van onze Dordtse koploperprojecten nu. Hoe scoren zij op de paris-proof ambities? Waar staan we nu al? (bijv. Amstelwijck, Oudland, Dordthuis, Distripark) • Enkele pilots in tenders met paris-proof criteria in uitvragen, bijvoorbeeld via de Leidraad HetNieuweNormaal • Kennisdeling binnen het regionale en lokale bouwnetwerk / het opbouwen van partnerschappen/ samenwerken met onderzoek- en onderwijsinstellingen • Concretere uitwerking van de ambities voor de gemeente Dordrecht richting 2030/ 2040

Koplopers

Het Peloton!

8

88

Strategische inleiding Doel op middellange termijn (2026-2030): impact maken. • Opschalen met Paris Proof duurzaamheidseisen/ HetNieuweNormaal in projecten • Inzet met geleerde lessen voor bijdrage aan landelijke discussie en wet/ regelgeving • Inzet voor standaardisering van bouwmethodieken en -uitgangspunten t.b.v. innovatie bij ‘het peloton’ aan bouwbedrijven/ontwikkelaars/ beleggers

Koplopers

Het Peloton!

9

99

Strategische inleiding Doel op lange termijn (2030-2040): standaardiseren • Paris Proof uitgangspunten in alle projecten, ondersteund door landelijke wetgeving of juridisch-planologische borging op lokale schaal • Een blijvende voortrekkersrol

Koplopers

Het Peloton!

10

10 10

De Bouwopgave Bouw 11.000 woningen tot 2030 “Voor Dordrecht staat de komende jaren groeien centraal. Binnenstedelijke groei zien wij als aanjager voor kwaliteitsverbetering van de stad en het vergroten van de leefbaarheid. Deze hoofdopgave moet passen binnen de doelen van de gemeente, binnen de kaders van provincie en Rijk en binnen de afspraken die de gemeente binnen de regio Drechtsteden heeft gemaakt.” (Omgevingsvisie Dordrecht) Per 31 december 2023: 3.620 woningen gerealiseerd. Planvoorraad tot en met 2026: 4084 woningen (totaal 6674 woningen 2018 – 2026). Daarnaast gelijke tred met aantal arbeidsplaatsen. Derhalve ook inzet op nieuwe werklocaties (zoals de ontwikkeling van Dordtse Kil IV tot duurzaam bedrijventerrein) en transformatie van verouderde werklocaties.

Omgevingsvisie … aantrekkelijke stad … bereikbare stad … gezonde stad … stad met uitstekend vestigingsklimaat … in 2035 klimaatbestendig … in 2050 klimaatneutraal … beschermend en bevorderend voor biodiversiteit

Huidige situatie tot

Waar staan we nu? Gebouwde omgeving verantwoordelijk voor ruim een kwart van de CO2 uitstoot in Dordrecht

70% 60%

23%

58%

Mobiliteit

51%

50%

Economie: industrie, afval en water

40% 30%

26%

25% 17%

20% 10% 0% Woningen

Commerciële dienstverlening

Publieke dienstverlening

Percentages CO2 uitstoot binnen categorie ‘gebouwde omgeving’

Bouwen en gebouwde omgeving

Waar staan we nu? 3%

CO2-uitstoot energieverbruik nieuwbouwopgave woningbouw (11.000 woningen tot 2030)

70% 60%

23%

58%

Mobiliteit

51%

50%

Economie: industrie, afval en water

40% 30%

26%

25% 17%

20% 10% 0% Woningen

Commerciële dienstverlening

Publieke dienstverlening

Percentages CO2 uitstoot binnen categorie ‘gebouwde omgeving’

Bouwen en gebouwde omgeving

Waar staan we nu? Duurzaamheidsambities in bouwprojecten Dordrecht is trots op de wijze waarop in projecten wordt omgegaan met groen(ontwikkeling), klimaatadaptatie en het bevorderen van natuur en biodiversiteit, met een belangrijke link naar gezondheid en bewegen. Het voorkomen van wateroverlast, het tegengaan van hittestress, het bevorderen van beweegvriendelijke buitenruimte, natuurbeleving en behoud en versterken van de biodiversiteit is een speerpunt in veel projecten. Steeds vaker worden deze ambities vertaald naar een juridisch planologisch kader.

Waar staan we nu? Stijgende lijn in duurzaamheidsambities in bouwprojecten Vooral in tenders. Energiehuishouding: BENG is de minimale norm. De gemeente daagt partijen uit om energieneutraal te zijn op gebiedsniveau (bij een gebiedsontwikkeling). Binnen het leveringsgebied van HVC zijn partijen verplicht aan de sluiten op het warmtenet. Dit is ook juridisch-planologisch geborgd. Circulair of biobased bouwen: in recente projecten criteria of geformuleerde ambities. Mobiliteit: stappen met verlagen parkeernormen, zeker wanneer projecten zich binnen het bereik van het stationsgebied bevinden. OV- en fietsgebruik wordt gestimuleerd. STOMPprincipes worden toegepast en laadvoorzieningen gerealiseerd.

Huidige eisen Duurzaamheid

Iedere woning uitzicht op 3 bomen

Dordthuis

Projecten op de kaart Dordthuis

Biobased, klimaatadaptief, natuurinclusief, energieneutraal

Oudland

Oudland Klimaatadaptieve wijk 40% groen Natuurinclusief Biobased materialen Voet- en fietsroutes Warmtenet

Amstelwijck Klimaatadaptieve wijk 40% groen Bestaande groenstructuur en bomen voet- en fietsroutes; Warmtenet

Distripark Duurzaam en aardgasvrij logistiek bedrijventerrein DHL: BREEAM Outstanding Volledig losmaakbaar gebouw

Amstelwijck Distripark

Wat gaan we doen ?

Waar staan we in 2040?

Route naar 2040

Voor Duurzaam Bouwen

Met een integraal overkoepeld verhaal Voor Duurzaam Bouwen in Dordrecht

Ambitie Bouwen binnen het CO2 budget (Paris Proof Bouwen) Van BENG naar WENG

Doorontwikkelen circulair bouwen

Emissievrije bouwplaats

+

Aantrekkelijke groenblauwe, klimaatrobuuste, fiets- en beweegvriendelijke stad, met gevarieerde en biodiverse stadsnatuur?

STOMP

Doorontwikkelen op natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen

Hink, stap, sprong

2024

2026

2024- 2026 In het teken van ‘samen leren’ 2024 Dordtse koploperprojecten langs maatlat Paris Proof. Waar staan we nu?

2026 - 2030 In het teken van impact maken 2025 Evalueren op geleerde lessen; kennis delen

2026 -2030 Paris Proof criteria in meerdere tenders opnemen

2024 -2026 Paris Proof criteria in enkele tenders opnemen 2024 - 2026 Verbinding met regionale/ lokale bouwpartners op thema Paris Proof 2024 - 2026 Kennis- en innovatiepartners zoeken; verbinding maken met koplopers, kennis delen 2024 Integraal duurzaamheidskader opstellen voor Dordrecht en juridisch borgen 2024 Verordening opstellen emissies op de bouwplaats 2024 BREEAM Excelent of outstanding uitgangspunt uitgifte DKIV f.2

2026 - 2030 Blijvende bijdrage leveren aan kennisontwikkeling binnen regio en landelijk

2025 Doorvertaling maken naar opdrachtgeving in GWW-sector

2026 -2030 aanhaken ‘peloton’ in de bouwkolom

2030

2040 Dordrecht klimaatneutraal

2030 - 2040 In het teken van standaardisering 2030 - 2040 Paris Proof standaard uitgangspunt in alle projecten

De route naar een duurzaam Dordrecht lopen we samen.