Bijlage OGV 1.0 NR 3 2020218 Participatieverslag.pdf

BIJLAGE 3:PARTICIPATIEVERSLAGEN

BIJLAGE 3.1

•

PARTICIPATIEVERSLAG OMGEVINGSVISIE UITGEBREID, TOT EN MET AUGUSTUS 2020

Participatie Omgevingsvisie

In de Omgevingswet is opgenomen dat een overheid participatie uitvoert. De wetgever vindt het namelijk belangrijk dat burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties invloed kunnen uitoefenen op de Omgevingsvisie. Heeft een overheid een Omgevingsvisie gemaakt? Dan moet daarin staan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere bestuursorganen bij de voorbereiding betrokken zijn. En wat de resultaten daarvan zijn. Deze motiveringsplicht is geregeld in artikel 10.7 van het Omgevingsbesluit. De overheid mag zelf weten hoe zij daar invulling aan geeft. Wie een overheid bij de vroegtijdige participatie betrekt, hangt af van het type omgevingsvisie: de aard, de omvang en invloed op de fysieke leefomgeving. Hier geven wij weer hoe de gemeente Dordrecht de participatie heeft uitgevoerd.

•

Voorgaande participatie

De Omgevingsvisie vervangt al het beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat er veel gebruik is gemaakt van bestaand beleid. Voor die aparte visies zijn reeds participatietrajecten doorlopen om tot vaststelling te komen. Daarnaast waren er de afgelopen jaren andere participatietrajecten, zoals Nieuw Dordts Peil''. Tijdens het participatietraject Nieuw Dordts Peil (2016-2017) zijn vele Dordtenaren betrokken geweest bij het omschrijven van een toekomstvisie voor Dordrecht in 2040.

'Wat is jouw droom voor Dordrecht?' en 'Waar maak jij je zorgen over?'. Deze vragen (en meer) zijn in verschillende vormen voorgelegd aan de stad. Met shoutboxen, ansichtkaarten, (thema)bijeenkomsten, discussies, broedgroepen, tentoonstellingen, ideeënwand, gastenboek, open dagen, etc. is een gigantische hoeveelheid informatie opgehaald. Honderden Dordtenaren hebben hun mening met ons gedeeld. De opbrengst is verwerkt in het toekomstbeeld voor Dordrecht met de titel: 'Eens…op het eiland van Ooit'. Aangezien er al veel uit de stad is opgehaald, is ervoor gekozen om een beperkt aantal participatiemomenten te organiseren specifiek over en voor de Omgevingsvisie, aanvullend op wat allemaal al was opgehaald.

•

Structuurvisie, Coalitieakkoord 2018-2022 en staand beleid

Alle inhoud van deze documenten is uitgewerkt in overzichtelijke schema's. Bestaand en nieuw beleid is geclusterd. Het grote 'ophalen' is begonnen. Een belangrijk document is het Omgevingsboek Dordrecht waarin een beleidsinventarisatie is gemaakt, wat als inspiratie voor de Omgevingsvisie diende. Deze basis vormde de input voor interviews die met de inhoudelijke collega's gehouden, zie hierna.

•

Externe Check-in 14 november 2019

Met ruim 40 partners en andere overheden (WSHD, VRZHZ, Provincie) uit de stad is ook 'ingecheckt'. Ook van onze partners wilden wij dat zij zijn aangehaakt bij de Omgevingsvisie. In een setting van een vertrekhal van een luchthaven, compleet met een Boardingpass om bij binnenkomst 'in te checken', namen we hen mee op reis. Een reis naar de Omgevingsvisie. Ook de inbreng van deze groep is gebruikt om de visie aan te scherpen en aan te vullen. Wij vroegen hen ook hun ambities per gebied (en thema) kenbaar te maken en gezamenlijk te prioriteren tot een top 3. Met de kleuren groen (=verwerkt in Omgevingsvisie), geel (=deels verwerkt in Omgevingsvisie, anders geformuleerd of reeds onderdeel van het gemeentelijk beleid) en rood (= niet meegenomen in de Omgevingsvisie, omdat dit bijvoorbeeld niet past binnen het gemeentelijk beleid, niet realistisch is, of te gedetailleerd is) is aangegeven wat met de input is gedaan.

Top 3 van de gebieden, per thema:

Wantijzone – veiligheid 1. Zelfredzame en samen redzame samenleving bevorderen Wantijzone – wonen 1. Klimaatadaptief bouwen 2. Woningen, energietransitie en groen combineren Wantijzone – energietransitie 1. 3e Merwehaven volledig aanleggen/ graven 2. Groene longen in stad behouden

Spoorzone – wonen 1. Sociale huur realiseren 30% 2. Bewoners bewust en zelfredzaam maken i.g.v. evt incidenten 3. Station Dordrecht als entree stad Spoorzone – bereikbaarheid 1. Vergroten bereikbaarheid van Spoorzone over weg, spoor en water. In balans met de omgeving. Denk aan luchtkwaliteit en ruimtelijke kwaliteit 2. Transferium realiseren 3. Verminderen barrierewerking / Spoorfunctie (niet- personenvervoer) behouden Spoorzone – milieuhinder 1. (Veiligheid) Beschermen van (zeer) kwetsbare groepen Poldergebied – natuur 1. Biodiversiteit vergroten 2. Laten verwilderen 3. Verbindingen met de omliggende gebieden natuurlijk maken. Groene verbindingszones. Moerdijk kil etc. Poldergebied – agrarisch 1. Uitbreiden wind/ zonne- energie

Woonwijken – wonen 1. Bewoners stimuleren groene tuinen aan te leggen 2. Werken aan gemengde wijken

3. Meerlaagse veiligheid toepassen

Woonwijken – gezondheid 1. De leefomgeving vergroenen 2. Autoluwe wijken en luchtkwaliteit verbeteren / Beweging stimuleren; bv fietszones, kinderen kunnen veilig naar school lopen 3. Minder afvalresten (medicijnen, drugs) in rioolwater

Woonwijken – leefbaarheid 1. Meer bomen planten in de stad 2. Stimuleren duurzame mobiliteit in brede zin van het woord

Centrum – voorzieningen & economie 1. Autoluw, wel goed toegankelijk voor hulpdiensten en transport minder validen 2. Leegstand aanpakken / Toeristisch product verkopen / Winkelgebied afbouwen en concentreren / Cultureel centrum uitbouwen / Een brancheringscommissie met slagkracht

Centrum – historie & openbare ruimte 1. Autoluw maken 2. Verkrotting aanpakken / Toegankelijker historische locaties / Groenzones realiseren, uitbreiden of behouden Bedrijventerreinen – Economie & Werk 1. Energietransitie al dan niet tijdelijk meer milieugebruiksruimte voor zeehaven / Stad en haven verbinden (beleving) 2. Nieuwe watergebonden bedrijvigheid stimuleren Bedrijventerreinen – Verkeer 1. Multimodale bereikbaarheid optimaliseren; goederenvervoer en personen

•

Informatiedag Omgevingsvisie 30 november 2019

In de ruimtes van Muziekcentrum Benevia in Dordrecht ontvingen wij 75 geïnteresseerde inwoners. Met vele interactieve spelvormen konden inwoners ontdekken wat er speelt in Dordrecht en meepraten over de uitdagingen waarvoor we staan. Zo waren er 5 gesprekstafels over de 5 gebieden en de thema's die daar spelen. Er was een quiz om de kennis over de Omgevingswet te testen. De hele dag kon men meedoen met het Rad van Participatie, het

energiespel of het snoep-de-ruimte-spel. Men kon zich laten informeren over de klimaatproblemen bij de klimaattafel. Er waren twee optredens van een lokale hip-hopband. Ook voor kinderen was er van alles te doen. Er was een 'ambitie-box' waar inwoners hun ambitie voor de stad konden achterlaten. De Dag van de Omgevingsvisie was enerzijds bedoeld om inwoners en geïnteresseerden te informeren over de Omgevingswet, de Omgevingsvisie en de opgaven waar we voor staan, zoals op het gebied van klimaat en de energietransitie. Anderzijds is met name bij de gesprekstafels, het rad van participatie en de ambitiebox informatie opgehaald. Onderstaand is de input van de aanwezigen opgesomd en is met kleuren aangegeven in welke maten dit verwerkt is in de Omgevingsvisie.

Een impressie van 30 november 2019

Opbrengst Gesprekstafels en Rad van participatie: Centrum • • •

Parkeren dichtbij winkelgebied: parkeergarage in het Kromhout of de Vest Aandacht voor entrees en (aantrekkelijke en veilige) routes naar het centrum, auto op afstand kan, maar dan wel veilige looproutes. Meer groen, meer bankjes en minder steen

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Toegankelijkheid en bewegwijzering verbeteren Verbeteren vervoer centrum – onderwijs, zoals naar Leerpark Meer woningen aan Spuiweg Leegstand winkels oplossen Voldoende horeca en aantrekkende voorzieningen, centrum = levendigheid Wolwevershaven niet aantasten Gratis fietsenstalling Stadskantoor als Huis van de Stad Cultureel erfgoed en geschiedenis (middeleeuwse stad) is belangrijk. Culturele voorzieningen staan soms leeg Meer informatie over geschiedenis Auto weren uit het centrum Hoog fijnstofgehalte Parkeervoorzieningen buiten het centrum / aan de rand Verbinding winkels en historische havens Aandacht voor toeristen: afweging in meer ruimte voor hotels en aankomst Filmhuis moet blijven Kleinschaligheid bedrijven moet blijven Menging van wonen werken Nadenken over concurrentie Warmtenet in centrum Alle auto's uit de binnenstad weren en meer inzet op fietsen en OV Meer woonblokken met gemengde gezinssamenstellingen en leeftijden, koop en huur. Het sociale aspect moet worden meegenomen in de planning. Veel meer groen

Spoorzone •

Milieuhinder beperken door onder andere minder auto's en verlagen maximum snelheid

Bedrijventerreinen • • • • • • • •

Meer menging van bedrijvigheid en wonen is prima, maar alleen voor de lichtste vormen van bedrijvigheid (m.n. dienstverlening). Aantrekken bedrijven die ook werk bieden voor hoger opgeleiden is belangrijk. Een goede bereikbaarheid is belangrijk d.m.v. OV en parkeergelegenheid. Bedrijven uit de woonwijken of binnenstad die uit hun jasje groeien moeten een goede plek hebben om naartoe te gaan en dat maakt in de binnenstad weer plaats voor kleine en/of startende bedrijven, die niet zoveel ruimte nodig hebben. Kijk naar wat voor soort bedrijven je binnenhaalt, of het bij de stad past. Jubal hoort al 109 jaar bij Dordrecht en wil op zoek gaan naar een ander locatie in samenwerking met de gemeente Dordrecht. Eerst zou moeten worden gekeken naar leegstand in winkelpanden en bedrijfslocaties en die gebruiken, voordat bedrijfsterreinen worden uitgebreid of gebouwd. Meer groen bij bedrijfsterreinen en in de stad.

Wantijzone • • • • • • • • • • • • • •

Meer openheid, eerlijkheid en communicatie m.b.t. Chemours en DuPont Meer verduurzaming, meer groen en minder rommel Maaibeleid: betere balans tussen het belang van veiligheid en het belang van de natuur Een groene dijk vol bloemen biedt een fijne omgeving om te wandelen Het RIVM meet steeds op bepaalde plekken meet, waarom niet op andere plekken? Geen onveiligheidsgevoel Meer woningbouw vereist betere voorzieningen, infrastructuur en openbaar vervoer verbindingen. Er wonen met name veel ouderen die voorzieningen nodig hebben. Woningen bouwen ten koste van bedrijven aan de noordrand is prima, maar niet ten koste van groen en recreatie. Liever geen windmolens Woningen verder verduurzamen, met groen ook een bijdrage aan poort naar Biesbosch Weinig onderhoud aan bomen en structuur is niet compleet Er kunnen meer woningen worden gebouwd in Dordrecht. Maar dan moet je er wel op letten dat het gebied pal aan het Wantij natuurlijk blijft met groen en bomen. Daarachter kan laagbouw komen. Je moet de rand langs het water niet exclusief maken, maar behouden als kwaliteit voor de inwoners die achter de rand wonen. Alles wat je aan de Wantijzone doet wat die geledingwerkende kwaliteit van het gebied schaadt of kan schaden, moet je vermijden. De buitendijkse kant van de dijk is ecologisch waardevol. Er mag dus niet buiten de technische dijk gebouwd worden.

• • •

In het gebied ten noorden van de Wantijzone, aan de rand van de Merwede waar nu bedrijven gehuisvest zijn, kunen bedrijven verplaatst worden en woningen gebouwd worden Aan het eind van de Staart zou gebouwd kunnen worden. Gedacht wordt aan een grootschalige leefgemeenschap met zes tot zevenduizend woningen voor kleine huishoudens (combinatie van alleenstaande ouderen en jongeren). Woningen op plaats van bedrijventerreinen is een goede optie, als dit verantwoord kan met oog op milieuhinder.

Woonwijken • • • • • •

• • • • • • • • • •

Bij een nieuwe wijk moet er ook gelegenheid zijn voor voorzieningen, zoals scholen, een supermarkt. Er mag ook een bedrijfsachtige activiteit in een woonwijk zijn. Dordrecht is een werk/industriestad. Niet volproppen / voldoende groen Voorzieningen aanpassen aan bewoners Efficiënte fietspaden, goede bewegwijzering Belangrijk voor woonwijk: o Groenvoorziening o Bereikbaarheid o Het moet aangenaam zijn op straat, plezierig o Spelende kinderen o Ruim opgezet o Inkomensniveau meenemen o Kleinere huizen? Meer publieke ruimte? o een groot huis Een gemêleerde wijk past bij Dordrecht. De energietransitie moet meegenomen worden, bijvoorbeeld zonnepanelen als dakbedekking Het spoor wordt steeds gevaarlijker en is druk bezet. Er mag 250 meter van het spoor niet gebouwd worden. Meenemen in beleid Meer biodiversiteit: er teveel wordt gemaaid. Gebruik alle daken voor zonnepanelen en evt. windwokkels, mits geen overlast Fietspaden met zonnecellen. Voorlichting over minder energie verbruiken zodat het van twee kanten werkt. Kleinschalige gezamenlijk oplossingen stimuleren bv. per straat of blok zonnepanelen aanschaffen. Fietsen en OV gebruik stimuleren. Denken aan de ander, het sociale aspect, zoals bankjes plaatsen zodat oudere mensen even kunnen uitrusten

•

Wijkinitiatieven op het gebied van energiegebruik of- bezuiniging stimuleren.

Poldergebied • • • • • • • •

Meer mogelijkheden voor wandelen in buitengebied Informatievoorziening over cultureel erfgoed langs routes, direct leesbaar Balans tussen natuur en mens(recreatie). De activiteiten moeten georganiseerd worden met respect voor de natuur. Meer voorlichting en bewustzijn creëren over wat wel en niet kan in de natuur. Mogelijkheid om te parkeren in het gebied, aan pendelbussen of andere vormen van vervoer naar het buitengebied. Zo min mogelijk horizonvervuiling in het buitengebied. Windmolens vallen wat hem betreft onder horizonvervuiling, zonnepanelen op beperkte schaal. Geen bezwaar tegen energieopwekking d.m.v. windmolenparken en velden met zonnepanelen in het buitengebied.

Overig / algemeen • • • • • • • • • • •

De gemeente zou een meer stimulerende houding aan kunnen nemen en meer doordachte reacties kunnen geven op bijvoorbeeld ingezonden brieven Begin bij de leefbaarheid in de woonwijken zelf als je meer woningen wilt. In plaats van de woonwijk het groen inbrengen, breng je het groen de woonwijk in. Laagbouw, 80% hout-bouw, energiezuinig. Zoek de verbinding tussen rood (huizen) en groen. De mindset van de gemeente is te sterk gefocust op bouwen. Ze moet zich richten op leefomgeving. Ontwikkel woonlocaties met voorzieningen, zodat de verplaatsingsnoodzaak van de bewoners vermindert. Niet bouwen op plaatsen waar het ten koste gaat van natuur. Teken een ecologische zone in, deze zorgt voor continuïteit van het groen, zonder bebouwing Terugdringen verkeer Waarom groeien? Denk aan kwaliteit en duurzaamheid Onderzoek naar mogelijkheden wonen op het water

• •

Dordrecht geheel autovrij Meer hub plekken voor de auto

Beleidskeuzes inwoners: A: Ambitie U: Uitvoering Centrum A: Evenementenstad. U: Centrum A: Behoud karakter. U: Historische informatievoorziening in de openbare ruimte. Centrum A: De beste winkelstad van Nederland. U: Creëer voorzieningen voor hogere inkomens, zoals luxe winkels. U: Geef minder ruimte aan goedkope winkels.

Centrum A: Een autovrij centrum. U: Haal parkeerplaatsen uit de openbare ruimte. U: Maak autoluw. Centrum A: Dordt als stad in een tuin. U: Meer groenvoorzieningen, meer bankjes.

Spoorzone A: Sterke relatie met het centrum. U: Goede OV-verbindingen.

Spoorzone A: Auto's terugdringen. U: OV-hub/transferium. U: Snelheidslimiet op 50 km/h op hoofdwegen, 30 km/h binnen wijken.

Bedrijventerreinen A: Duurzame bedrijventerreinen. U: Zonnepanelen op alle daken. U: Windenergie. U: Stimuleren elektrisch vervoer. Bedrijventerreinen A: Werkgelegenheid creëren in bestaande de stad. U: Uitbreiding

Bedrijventerreinen A: Bereikbare bedrijventerreinen. U: Meer openbaar vervoer. U: Betere fietsroutes.

Wantijzone A: Wantij als recreatief gebied. U: Meer fietsgelegenheid langs oevers. U: Water toegankelijk houden voor iedereen. U: Inzetten op een groen en veilig wandelgebied. U: Meer parkeergelegenheid. U: Meer sportgelegenheden.

Wantijzone A: Behouden van de ecologie van het Wantij. U: Geledingszones koesteren en behouden. U: Huidig groen behouden.

Woonwijken A: Leefbare woonwijken. U: Stimuleren van groen; tegeltaks en waterdoorlaatbare verharding. U: Gemengde wijken t.b.v. sociale cohesie U: Meer ontmoetingsplekken. U: Inzetten op aansluiting met omliggende plekken. U: Voldoende voorzieningen.

Woonwijken A: Betaalbare woonwijken. U: Meer sociale woningen. U: Meer starterswoningen. U: Meer ouderenwoningen.

Woonwijken A: Diverse woonwijken. U: Diversiteit aan woningen, in grootte en prijsklasse. U: Poldergebied A: Bereikbare polder. U: Goede bewegwijzering en routes. U: Meer fietspaden. U: Meer uitrustpunten voor fietsers.

Poldergebied A: Groene polder. U: Niet bouwen ten Zuiden van de Zeedijk. U: Ruimte reserveren voor agrariërs.

Algemeen A: Kwaliteitsstad. U: Focus op kwaliteit in plaats van groei. U: Vergeet bij de ontwikkeling van woonlocaties de voorzieningen niet.

Algemeen A: Vindbare binnenstad. U: Goede bewegwijzering naar het centrum.

Opbrengst Ambitiebox: Centrum • • • • • • • • • • • • • • • • •

Heel gemengd Goed bezig, houd de evenementen vast (ondanks sommige klagers) Betere/ meer bereikbaarheid met de waterbus Zoveel mogelijk parkeerplaatsen uit de openbare ruimte halen Karakter behouden Verkeers-/ autovrij Alleen elektrisch vervoer/ meer fiets toegankelijk Kloppend hart Meer een combinatie van wonen en werken in de binnenstad, minder leegstand van winkels Voorzieningen om hogere inkomens te trekken (zoals Bijenkorf) Parkeren voor werknemers in binnenstad gratis Laat je zien en profileer je Word de beste winkelstad van Nederland Meer overdekte fietsenstallingen Minder goedkope winkels Kleine winkels helpen, auto's eruit Een stad in een tuin

Spoorzone • •

Durf te investeren als gemeente en houd vast aan lange termijn Denk aan voorzieningen, mensen trek je niet alleen met woningen.

• • • • • • • • • • • •

Extra woningen ook een verbetering voor bestaande woningen Hier vooral verdichten Huizen bouwen Gevaarlijke stoffen uit bewoond gebied Geen geluid – lucht – veiligheid gevaarlijke stoffenvervoer Ook letten op relatie met centrum (nu te weinig het geval) Meer ruimte voor woningbouw of horeca creëren Staat al vol, daar kun je niet veel meer bouwen Ook bij de buren/ Papendrecht/ Zwijndrecht Strenge regels voor veiligheid Voorzieningen Gevaarlijke treinen naar nieuw te maken spoor, dan woningen over spoor bouwen

Bedrijventerreinen • • • • • • • • • • • • • •

Beperken, zoek werkgelegenheid vooral in bestaande stad Zonnepanelen op alle daken Meer concentreren. Chemours hoort niet in een stad Bedrijven = arbeidsplaatsen Veel meer elektrisch vervoer + fietsroutes + auto's delen Meer groen, minder dozen. OV en LV bereikbaarheid groter Langs maritiem gebeuren Wind- en zonne-energie op bedrijventerreinen Ondernemers (met auto's) faciliteren Samen ben je groot en sterk Niet uitbreiden, is al genoeg Goed openbaar vervoer Niet alleen overslag Vast eigen repetitieterrein voor Jubal Dordrecht inplannen, buiten woonwijken i.v.m. geluidsoverlast. Wens: 1 tot 2 voetbalvelden, grote hal, clubhuis op 1 terrein. Daar wij veel 15-jarigen hebben als lid die fietsend komen is uiterste puntje Dordt niet wenselijk.

Wantijzone • • • • • • • • • • •

Meer gelegenheid fietsen langs de oevers (recreatief) Masterplan combi wonen – sporten – groen – blauw Ontwikkelen met respect voor (de oevers van) het Wantij Vooral insteken op groen en recreatie Recreatief houden Ecologie, bestaand, afblijven Water uitbuiten, meer parkeergelegenheid creëren en groen en veilig wandelgebied Meer bomen (terugplanten) Groen houden Meer recreatie Groen houden

Woonwijken • • • • • • • • • • • • • •

Focus op kwaliteit, niet op kwantiteit. Voldoende ruimte voor groen, leefbaarheid op straat en ook enige werkgelegenheid Gemengde woonwijken t.b.v. sociale cohesie Mogelijkheid van ontmoeting in de buitenruimte Meer stappen in energietransitie Waterplein aanleggen Brandgangen vrijhouden, niet betegelen, meer bomen in straten Groenkwaliteit beter bewaken Sterrenburg: oversteekplaats bij de bushalte (Octant, bus 7) Betaald parkeren invoeren in wijk Reeland, wordt steeds drukker. Beter onderhoud van de parken, met name Wantijpark. Gevarieerde architectuur mogelijk maken  steek je nek uit  durf Aandacht houden voor betaalbaarheid woningen Betaalbare sociale woningbouw uitbreiden Weizigtpark + overig groen behouden Meer sociale huurwoningen, verbod op verkopen van huurwoningen, geen 5G netwerk, 4G is al erg genoeg Meer starterswoningen realiseren + voldoende sociale huurwoningen

• • • • • •

Goedkope + dure huizen mengen, geen 'villawijk' Meer voorzieningen Voorzien in voorzieningen! Ontwerp een wijk en hou rekening met de omringende plekken. Een wijk staat niet op zichzelf. Kijk verder dan de plangrenzen. Wonen in een groen stad, tussen bomen Voorzieningen op korte afstand Meer starterswoningen/ ouderenwoningen realiseren

Poldergebied • Bepaal waar ruimte is voor energie: windmolens + zonnepanelen • Betere bewegwijzering + aangeven route • Ruimte blijven houden voor agrariërs • Geen bebouwing. Groen is kwaliteit! • Huizen bouwen • Meer rustpunten (banken) voor fietsers • Niet bouwen ten zuiden van de Zeedijk, ten noorden bespreekbaar • Doortrekken pad, met namen voor minder mobiele mensen • Behoud van poldergebied, geen windmolens, geen dure woningen • Zo houden, geen woningbouw en helemaal geen bedrijventerreinen • Windmolens • Veel meer fietspaden Overige • • • • • •

Heb vooral aandacht voor kwaliteit, niet sec voor groei Energie/ duurzaamheid: investeer, geef het goede voorbeeld zodat anderen volgen. Voorkom dat Dordrecht over 50 jaar onder water staat. Heel Dordrecht: meer politie op straat, stadswachten = niet de oplossing) Energie; zelfvoorzienend in 2010 Water in de stad Groen in de stad, bomen!

•

Onderzoek bewonerspanel GGD

Eind 2019 is een onderzoek uitgevoerd door de GGD ZHZ onder hun bewonerspanel (ca. 200 mensen). Hieruit blijkt dat meer dan de helft zich het liefst per fiets verplaatst in Dordrecht. Bijna iedereen (96%) vindt het belangrijk dat er voldoende groen in de buurt is, maar ze geven gemiddeld een 6,6 voor dit groen. Zo'n 86% vindt dat er meer voorzieningen voor jongeren in de stad nodig zijn en de grootste bron van geluidsergernis zijn (nog steeds) brommers en scooters (75%). Deze en nog meer resultaten staan beschreven in de bijgevoegde factsheet, die de GGD ZHZ heeft gemaakt voor de gemeente Dordrecht. Deze uitkomsten zijn meegenomen als input voor de visie.

Externe Check-out 13 juli 2020 Zo'n 34 partners zijn meegenomen in het resultaat van het (participatie)proces tijdens een digitale bijeenkomst op 13 juli 2020. Tijdens de externe Check-in op 15 november 2019 hebben de partners per gebied hun ambities aangegeven. Tijdens de bijeenkomst op 13 juli is per gebied aangegeven welke van deze ambities zijn meegenomen in de Omgevingsvisie, en waarom of waarom niet. Via de chatfunctie zijn vragen gesteld die plenair werden beantwoord. De volgende vragen zijn gesteld en (worden onderstaand nogmaals) beantwoord: Hoe hard zijn de doelen met name voor gezonde stad, in 2035 klimaatbestendig (wat is het concrete doel hier?), in 2040 energieneutraal en bevorderend en beschermend voor biodiversiteit (wat is daar het concrete doel?) Deze doelen zijn hard, dit is echt waar de gemeente de komende jaren aan gaat werken. Zo heeft de Omgevingsvisie een agenderende rol en beschrijft het beleid waaraan invulling aan gegeven wordt. Door de doelen ook als randvoorwaarden te stellen, wordt bij iedere ruimtelijke ingreep rekening gehouden met bijvoorbeeld klimaatbestendigheid en biodiversiteit. Daarnaast zijn er ook harde afspraken gemaakt op het eiland en met andere overheden zoals de regio over bijvoorbeeld energieneutraliteit. •

• Is de presentatie ter beschikking? Ja, deze wordt (nadat ook de gemeenteraad is bijgepraat middels een Raads Informatie Brief) aan de genodigden toegestuurd. • Is er ook gelegenheid in te spreken op het concept van de omgevingsvisie? Ja, de bedoeling is om vanaf eind september de ontwerp Omgevingsvisie zes weken ter inzage te leggen. Tijdens die periode wordt nog een stadsbrede bijeenkomst georganiseerd over de inhoud van de Omgevingsvisie en kan men een zienswijze indienen.

• Energieneutraal is toch 2040? Nee, het doel is om in 2050 energieneutraal te zijn. In de uitnodiging stond abusievelijk 2040. • Heeft Corona ook impact op de geformuleerde/gestelde doelen? Op een aantal plekken in de ontwerp Omgevingsvisie is aandacht besteed aan Corona. Zo is het belang van een goede openbare ruimte om te kunnen bewegen nog groter. Daarnaast heeft Corona gevolgen voor het proces, zoals deze bijeenkomst die niet in fysieke vorm kan plaatsvinden.De geformuleerde doelen blijven overeind en moeten behaald worden. Op dit moment zijn de gevolgen van de Corona crisis waar we nog midden in zitten, nog niet te overzien. Te verwachten is wel dat een economische crisis als gevolg van Corona gevolgen heeft voor onder andere de te bouwen woningen en creëren van banen. • In hoeverre is er door bewoners inbreng geleverd en overgenomen over wat een aantrekkelijke stad is? Dit is zeker meegenomen, met name door de inbreng die eerder in 2016 en 2017 is opgehaald in het traject Nieuw Dordts Peil. Ook is in het najaar van 2019 neen Dag van de Omgevingsvisie georganiseerd waar bewoners input konden leveren. Bij de Omgevingsvisie komt een participatieverslag waarin te lezen is wat met de input is gedaan. • Autoluw centrum zijn winkeliers en woningen bereikbaar? Uiteraard. Wel willen we het fiets en ov gebruik stimuleren, maar het centrum blijft per auto bereikbaar.

Echter, om bereikbaar te blijven, moet het autogebruik in het centrum wel verminderd worden. Voorzieningen en winkels is een basisbehoefte en moeten bereikbaar blijven. • Wordt met het autoluw maken van de binnenstad ook rekening gehouden met het openbaar vervoer? Ja, immers is niet voor iedereen de fiets een alternatief vervoersmiddel voor de auto. Een voorbeeld is de ontwikkeling van de Spuiboulevard, waarbij ieder geval ruimte blijft voor de bus. De concept-RES-Drechtsteden ligt er intussen. Wordt die nog meegenomen? De uitgangspunten van de concept RES zijn reeds verwerkt in de ontwerp Omgevingsvisie, met name in hoofdstuk 4. Concrete uitwerking, zoals het aanwijzen van gebieden, zal verwerkt worden in de herziening van de Omgevingsvisie (Omgevingsvisie 2.0) Het blauwe schema (pijlen) wekt een andere indruk dan wat nu gebracht wordt. Graag aanpassen waarbij naast groei ook leefbaarheid en duurzaamheid wordt opgenomen In het schema dat bij de uitnodiging was toegevoegd staan alleen de hoofddoelen. Dit schema wordt nog verduidelijkt in de ontwerp Omgevingsvisie. De doelen staan in willekeurige volgorde en dienen altijd aandacht te krijgen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Per gebied worden wel prioritaire doelen aangegeven. Leefbaarheid komt terug in het overgrote doel, namelijk het sociaal economisch sterker maken van Dordrecht.

•

De N3 heeft een negatieve impact op de omliggende woonwijken (geluid, fijnstof). Zijn er ideeën om de verkeersintensiteit op de N3 te beperken? Of om de snelheid te beperken? Concrete ideeën staan niet genoemd in de Omgevingsvisie. Wel is er in verschillende gebieden aandacht voor de N3, waar het sowieso door autonome groei drukker zal worden. De aandacht op mobiliteit is geformuleerd in de Omgevingsvisie en komt ook uit de impactbeoordeling op de fysieke leefomgeving. Aan oplossingen moet de komende jaren zeker gewerkt worden,. •

• Wie gaat de omgevingsvisie gebruiken? Eigenlijk iedereen; als je iets wilt in de stad, biedt de Omgevingsvisie de kaders voor fysieke ontwikkelingen. (Beleids)medewerkers van de gemeente dienen de Omgevingsvisie te gebruiken als kader en werken hierbinnen op integrale wijze het beleid uit. • Kunnen met de omgevingsvisie ook voorwaarden aan bouwplannen gesteld worden bv. qua duurzaamheid en energie in de bestaande stad? De Omgevingsvisie biedt hiervoor de kaders. De uitwerking met concrete voorwaarden vindt plaats in het op te stellen Omgevingsplan.

Formele inspraakprocedure Het College van Burgemeester en Wethouders heeft op 3 november 2020 besloten de Omgevingsvisie in ontwerp ter inzage te leggen met de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. Vervolgens is met ingang van 11 november 2020 gedurende zes weken de gelegenheid geboden om zienswijzen in te dienen. De ter inzage legging is op de reguliere wijzen bekendgemaakt, zoals een publicatie in Gemeentenieuws, via het digitale publicatiesysteem DROP en tijdens de avond van de Omgevingsvisie op 18 november. De Omgevingsvisie 1.0 is op de website van de gemeente geplaatst en de pdf-bestanden konden worden gedownload. Daarnaast lag een fysiek exemplaar van de ontwerp Omgevingsvisie bij de balie van het gemeentehuis ter inzage. Van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen is gebruik gemaakt door 12 organisaties / personen. In verband met de privacy wetgeving, zijn de zienswijzen genummerd. In de reacties wordt verwezen naar de reclamanten 1 t/m 12. De belangrijkste argumenten uit de zienswijzen zijn in de Nota van Beantwoording samengevat en van een reactie voorzien. In een aantal gevallen hebben de reacties van de reclamanten geleid tot aanpassingen in de tekst van de Omgevingsvisie 1.0. Ook dit is terug te lezen in de Nota van Beantwoording, die onderdeel uitmaakt van de besluitvorming.

Dag van de Omgevingsvisie II: presentatie ontwerp Omgevingsvisie Op 18 november 2020 werd de ontwerp Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 gepresenteerd. De presentatie was live te volgen via het internet. De presentaties werden door 177 unieke kijkers gevolgd. Dit waren zowel stakeholders, inwoners als raadsleden. In twee centrale sessies werd stilgestaan bij de nut en noodzaak van een Omgevingsvisie, de opbouw en de doelen voor Dordrecht. In deel één werd verantwoordelijk wethouder Maarten Burggraaf geïnterviewd. In de tweede sessie vond een vraaggesprek plaats met de programmamanager Omgevingswet en de projectleider Omgevingsvisie. Zij namen de kijkers 'digitaal mee door het stuk'. Kijkers stelden via de chatfunctie vragen die door de presentatoren werden beantwoord. Uiteraard werd uitgelegd hoe men een zienswijze kon indienen. De Omgevingsvisie lag tot 23 december 2020 ter inzage. In zeven deelsessies konden kijkers in twee rondes luisteren naar de toelichting van een doel naar keuze. De zeven hoofddoelen uit de Omgevingsvisie werden gepresenteerd door de vakspecialist op dit gebied. Ook hier konden kijkers via de chat vragen stellen.

BIJLAGE 3.2

FACTSHEET ONDERZOEK GGD

Bijlag e 3.2: Inwonerspanel GGD Zuid-Holland Zuid

Omgevingsvisie: Wij maken Dordt Resultaten panelonderzoek onder Dordtenaren december 2019 Sinds 2016 heeft de Dienst Gezondheid & Jeugd de beschikking over een (online) inwonerspanel. Op 6 januari 2020 bestond het panel uit 4618 panelleden in de leeftijd 19-94 jaar afkomstig uit de gehele regio Zuid-Holland Zuid. Middels het panel wil de GGD ZHZ informatie over bepaalde onderwerpen op halen bij de inwoners. Hiervoor wordt er vijf keer per jaar digitale vragenlijst naar de panelleden van het inwonerspanel gemaild. Aanleiding voor onderzoek Eind 2019 heeft de gemeente Dordrecht (team Omgevingsvisie) gevraagd of het mogelijk was een vragenlijst over de ruimtelijke ontwikkeling van Dordrecht uit te zetten onder de Dordtenaren uit het online inwonerspanel van de GGD ZHZ. In december 2019 is de digitale vragenlijst aan 213 panelleden uit Dordrecht gemaild. 112 panelleden (53%) hebben de vragenlijst compleet ingevuld. Deze factsheet bevat de resultaten van het onderzoek.

Achtergrondkenmerken respondenten Geslacht en leeftijd Meer vrouwen (66%) dan mannen (34%) vulden de vragenlijst in. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is 48. De jongste respondent is 22 jaar, de oudste 79jaar. Figuur 1 toont de leeftijdsverdeling van de respondenten.

Arbeidsongeschikt

5%

Betaald werk

19%

1%

Huisvrouw of huisman

5%

Ik volg onderwijs/ ik studeer Werkloos of werkzoekende (Vervroegd) met pensioen

6% 64%

2% 19 t/m 29 jaar

11%

30 t/m 39 jaar 34%

17%

40 t/m 49 jaar 50 t/m 59 jaar

10%

60 t/m 69 jaar 26%

70 t/m 79 jaar

Figuur 1 - Leeftijdsverdeling van de respondenten (n=112). Opleidingsniveau Het opleidingsniveau van de respondenten is hoger dan gemiddeld in Dordrecht. 48% van de respondenten is hoog opgeleid, 30% is middelbaar opgeleid en 21% laag opgeleid. In Dordrecht is dat respectievelijk 30%, 38% en 32% (Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen 2016, GGD ZHZ). Werksituatie De meerderheid van de respondenten heeft betaald werk (64%), gevolgd door respondenten die (vervroeg) met pensioen zijn(19%), zie figuur 5.

Figuur 2 - Werksituatie van de respondenten (n=112). Resultaten van het onderzoek 86% vindt dat er meer voorzieningen voor jongeren nodig zijn Respondenten konden aangeven of ze meer behoefte hebben aan (culturele) levendigheid in de gemeente. Zie tabel 1 voor de resultaten. Tabel 1 - Resultaten behoeftepeiling (culturele) levendigheid in de gemeente (n=112) Behoefte aan…

Ja

Nee

Meer evenementen Meer horeca Verruiming openingstijden winkels Meer toeristische voorzieningen Meer voorzieningen voor jongeren Meer cultureel aanbod

62% 59% 53%

38% 41% 47%

72%

28%

86%

14%

79%

21%

Tabel 2 - Bereid om x aantal minuten te lopen naar de auto (n=100) Over het algemeen geven de respondenten aan dat ze meer behoefte hebben aan (culturele) levendigheid. Er is vooral behoefte aan voorzieningen voor jongeren (86%) en cultureel aanbod (79%). De helft reist het liefst per fiets door Dordrecht De respondenten hebben aangegeven hoe zij het liefst door Dordrecht heen reizen. Zoals weergegeven in figuur 3 reist ongeveer de helft (55%) het liefst met de fiets, 29% pakt het liefst de auto en 12% loopt Lopend 12% 29%

Met de brommer/scooter

4% 1%

Met de fiets

55%

Met het openbaar vervoer (trein, bus) Met de auto

het liefst. Figuur 3 - Manier waarop respondenten het liefst door Dordrecht reizen (n=112). Respondenten met een auto willen deze in de buurt van het huis hebben Door veranderingen in de buurt zou het mogelijk kunnen zijn dat inwoners verder moeten lopen om bij hun auto te komen. Aan de respondenten is gevraagd hoeveel minuten zij zijn bereid te lopen naar de parkeerplaats van hun auto. Tabel 2 toont dat zeven op de tien (69%) respondenten bereid is om maximaal drie minuten te lopen naar de auto. Veel langer is door de respondenten niet gewenst.

Aantal minuten lopen 1 2 3 4 5 7 10

Percentage 28% 19% 22% 5% 19% 3% 4%

Groen in de buurt krijgt gemiddeld een 6,6 Aan het panel is gevraagd wat ze vinden van het groen in hun buurt. Gemiddeld krijgt groen in de buurt een 6,6. Ruim de helft van de respondenten geeft het groen in de buurt een 7 (27%) of een 8 (30%), maar er zijn ook wat onvoldoendes gevallen. Bijna een kwart van het de respondenten (23%) vindt dat er onvoldoende groen aanwezig is in hun buurt, ruim de helft (54%) vindt wel dat er voldoende groen in zijn/haar buurt is. Bijna alle respondenten (98%) vinden het wel belangrijk dat er groen in de buurt is.

Bezorgdheid over invloed van omgeving op de gezondheid De respondenten hebben aangegeven of ze zich, omdat ze bijvoorbeeld in de buurt wonen van een drukke straat of industrie, zorgen maken over hun gezondheid. Tabel 3 toont dat 16% van de respondenten zich zorgen maakt over hun gezondheid omdat ze in de buurt wonen van industrie of een route voor gevaarlijke stoffen.

Tabel 3 - Bezorgdheid over gezondheid (n=112) Woont in de buurt

Bent u bezorgd over uw

van…

gezondheid hierdoor?

Drukke straat

31%

Zendmasten

24%

Bedrijven of industrie

25%

12% ja 19% nee 12% ja 12% nee 16% ja

27%

9% nee 16% ja

Route voor gevaarlijke stoffen

22%

Ik maak me geen zorgen

6%

Ik maak me een beetje zorgen

31%

Ik maak me best wel zorgen 40%

Ik maak me grote zorgen

Figuur 4 - Bezorgdheid over het milieu voor toekomstige generaties (n=112).

11% nee

Bijna iedereen maakt zich zorgen over het milieu voor toekomstige generaties Aan panelleden is gevraagd of zich zorgen maken over het milieu voor toekomstige generaties. Figuur 4 toont dat veel respondenten zich maken zorgen over het milieu voor toekomstige generaties: 22% maakt zich grote zorgen, 40% maakt zich best wel zorgen. Zo'n 31% maakt zich een beetje zorgen en 6% maakt zich geen zorgen.

Een derde ervaart veel geluidshinder van brommers en scooters Aan het panel is gevraagd of ze, door verschillende geluidsbronnen, geluidsoverlast ervaren. Tabel 4 toont dat de meeste mensen matige/veel geluidshinder ondervinden van brommers/scooters (75%). Daarna wordt het meest geluidshinder ervaren van wegverkeer op wegen waar je maximaal 50 km/u mag rijden. Vliegverkeer geeft de minste geluidsoverlast (29%). Tabel 4 - Geluidsoverlast per bron (n=112).

Geluidsbron

Niet/amper

Matige

60%

27%

13%

33%

48%

19%

Treinverkeer

65%

28%

7%

Vliegverkeer

71%

27%

2%

Brommers/scooters

25%

40%

35%

Buren

45%

44%

11%

Wegverkeer >50

hoorbaar

hinder

Veel

hinder

km/u Wegverkeer <50 km/u

at vinden respondenten nog meer? Aan het eind van de vragenlijst Tot slot geven de respondenten de mogelijkheid gehad om opmerkingen te geven. de ruimte om opmerkingen te maken aan het eind van de vragenlijst. Deze opmerkingen zijn in de bijlage weergegeven. Wat gebeurt er met de resultaten van dit onderzoek? De resultaten van dit onderzoek worden door de GGD ZHZ gebruikt in de advisering aan gemeenten en ketenpartners. Daarnaast ontvangen de geïnteresseerde panelleden de resultaten en wordt dit rapport gepubliceerd op de website: www.hoegezondiszhz.nl Panel geen afspiegeling van de regio Het panel is geen perfecte afspiegeling van de bevolking van ZuidHolland Zuid. Het panel bevat relatief meer vrouwen en is hoger dan gemiddeld opgeleid. De resultaten van dit onderzoek zijn daardoor niet één op één te vertalen naar de gemiddelde inwoner, maar geven wel een goede indicatie.

Bijlage: Opmerkingen van respondenten

1

2 3 4 5

6 7 8 9 10 11 12 13 14

Aandachtspuntje, groen maakt in sommige gevallen situaties niet geheel overzichtelijk, dit vooral (kleine) kinderen. Het verstandig om hier rekening mee te houden, bij aanleg en in bestaande situaties met het onderhoud daarvan. De beste manier voor de stad is om te ontwikkelen met de huidige bewoners. Geen gentrificatie om de stad aantrekkelijker te maken voor rijkere bewoners, maar de financiële injectie van de verkoop van Eneco gebruiken om de stad beter te maken voor de bewoners die er nu wonen en die bewoners in het beste geval te helpen met het bereiken van hogere leefstandaarden om de stad weerbaar te houden in een toekomst waarin er meer mensen zijn en minder werk om te verdelen. Feestjes van buren duren in de wijk over het algemeen tot 2 a 3 uur in de nacht met harde muziek. Dat is hetgeen waar ik het meeste hinder van ondervind. Het enigste hinder wat we hebben in onze straat is dat mensen de verkeerde kant in de straat inrijden. Dit komt door de kringloop winkel en used products. Hinder ook van 'brom' tonen Ik ben heel blij met de (uitbreiding ) van de Elzen. Vanaf mijn huis ben ik daar snel. Mooi aangelegd, goede paden. Nu wachten tot de bomen gaan groeien. Mooie zet voor Dordrecht, bedankt. Ook het sterrenburgpark is opgeknapt. Wel jammer dat het zwemwater (=slootwater) daar niet van betere kwaliteit is.

Het is misschien niet bedoeld als zwemwater, maar wordt wel zo gebruikt. Misschien een douche plaatsen zodat de kinderen zich kunnen afspoelen? ik ben tevreden. Ik ben zo benieuwd wat er nu echt gaat veranderen in Dordrecht. Vele vragenlijsten heb ik reeds ingevuld over groen, wonen en verkeer, maar veranderingen zijn niet waarneembaar... Ik maak me grote zorgen over de gezondheid van mijn gezin i.v.m. uitstoot, geluidoverlast en kwaliteit drinkwater en lucht. Het zou voor ons fijn zijn als er onderzoek naar werd gedaan en wij werden geïnformeerd naar de verschillen tussen de verschillende wijken in Dordrecht en ook de verschillen tussen Dordrecht en andere gebieden in Nederland. Ik maak me zorgen over de fabriek. Deze zou zo snel mogelijk gesloten moeten worden. Ik woon in de binnenstad waar je niet harder dan 30 km mag rijden. Die maximum snelheid wordt massaal overtreden. Er wordt niet gehandhaafd. Dat is onbegrijpelijk! Ik woon in Oudelandshoek, hier zijn mega parkeerproblemen waardoor er veel auto's in de wijk staan op plekken waar dit niet hoort. Dit zorgt voor veel ergernis. De gemeente zou de groenvoorziening in bepaalde erven anders kunnen indelen waardoor er meer parkeergelegenheid ontstaat en dus ook meer veiligheid. Ik woon vlakbij het winkelcentrum dat geeft regelmatig geluidsoverlast van jongelui. Ik zou heel graag meer groen in de stad willen.

In een grote wijk als Krispijn moeten we het met een park langs het station doen. Waar het onveilig is. Voor de Biesbosch moet een eind getwist worden. Waarom niet meer groen op klein braakliggend terrein zoals aan het eind van de Patersweg, tot Da Vinci. Jammer dat alles wat gesloopt is weer helemaal volgebouwd worst omdat dat geld

15

16 17 18 19 20

oplevert. Grote strijd langs Patersweg voor het behoud van een paar bomen, dat begrijp ik helemaal niet. Een gemeente zou moeten investeren in meer groen. Dat betaald zich terug in andere dingen. Persoonlijk ken ik verschillende mensen die zijn verhuisd uit de stad naar meer groen, die daadwerkelijk zien dat hun kinderen fors minder last hebben van “stoornissen “ als adhd en autisme. Dit blijkt ook uit onderzoek. Dan is het voor mij onvoorstelbaar dat er geen gebruik gemaakt wordt van deze kennis en een onderzoek als deze nog gedaan wordt. Daarnaast zal meer groen ook nodig zijn om met de klimaatverandering om te gaan. Ik zou het er niet mee eens zijn als er in de nu nog groene delen van het eiland van Dordrecht, bij de polders of tussen de polders, woningen gebouwd worden. Ook ben ik het er niet mee eens dat er woningen komen in het Wielwijkpark. Dit is juist kostbaar groen dat behouden moet worden. Verder zouden er meer sociale huur- en/of koopwoningen bij moeten komen die meer betaalbaar zijn, dus onder de huidige huurprijs van Euro 750,00 voor hooguit een 2 kamer woning.... Dit is niet te betalen en ook te klein om er bijvoorbeeld met 2 personen, of meer (met kinderen) in te wonen. Pand naast mij wordt verhuurd aan buitenlanders. Ik kan altijd de huisbaas bereiken en hij doet er vaak wat aan als het nodig is. Maar, het pand wordt verwaarloosd wat onderhoud betreft.

De voor- en achtertuin zijn compleet betegeld omdat dit makkelijker is in onderhoud maar mijn pand gaat hierdoor in waarde achteruit. Er wordt gebarbecued op het balkon en ik heb vaak last hiervan, tevens heb ik in het weekend meer last van de "harde" gesprekken op het balkon. Vaak zit er een rijtje mannen op het balkon waardoor ik mij niet meer vrij voel in de achtertuin. Wij wonen in een buitenwijk Woon op de staart. Afgelopen zomer zijn er vele bomen gekapt. Maak me zorgen dat er niets voor terug komt. Zij zorgen voor zuurstof. Zou graag veel meer bomen zien in de stad Zowel N3 als industrie op de Staart geven veel overlast. Met name wantijbrug en zwaar verkeer veel lawaai en zeer vieze lucht. (fijnstof)