bijlage 4. Advies archeologie.pdf

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Algemene gegevens Locatie

Spuiboulevard-Van Godewijckstraat

Betreft

Bestemmingsplan (sloop 3 gebouwen en nieuwbouw Huis van Stad en Regio)

Aanvrager

Team planjuristen, Vanessa Verveer

Aanvraagdatum

22 juli 2020

Waarde in bestemmingsplan

Dubbelbestemming waarde archeologie (WR-A-3 op beleidskaart)

Advies

Vrijstelling voor alle bodemingrepen op basis van meerdere naburige onderzoeken

Datum advies

28 juli 2020

Ligging plangebied

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-1-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Plangebied op verbeelding bestemmingsplan Schil 2012

Dubbelbestemming Waarde-Archeologie met een archeologische onderzoekplicht bij bodemingrepen die dieper gaan dan 100 cm -mv over een oppervlak groter dan 50m2 (artikel 19 Waarde-Archeologie).

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-2-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Plangebied op de archeologische verwachtingskaart Dordrecht (2009)

Het plangebied ligt direct buiten de historische binnenstad, ten zuiden van de binnenstad begrenzende Spuihaven. Vóór de Sint Elisabethsvloed van 1421 lag het in het laaggelegen komklei-op-veenlandschap van de Grote of Zuid-Hollandse Waard. De (re)constructie van dat verdronken laatmiddeleeuwse landschap met tientallen kerkdorpen en hun bewoners is het speerpunt van archeologisch onderzoek buiten de binnenstad van Dordrecht Op deze locatie direct buiten de stadsmuren van de stad werd destijds niet gewoond: het was deel van het grote agrarische achterland ten zuiden van de stad. Dieper in de ondergrond worden geen oude stroomgordels, waarop bewoning mogelijk is, verwacht.

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-3-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO

De ligging van het plangebied aangegeven op een afbeelding uit ca 1545: net buiten de stad, aan de rand van het grote zoetwatergetijdengebied het Bergsche Veld/later de Biesbosch (hier bij laag water).

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-4-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Plangebied op de beleidskaart archeologie

Op de beleidskaart archeologie Dordrecht (2012) geldt voor het plangebied een middelmatige archeologische waarde (WR-A-3). Deze waarde geldt voor alle laaggelegen komgebieden tussen rivieren (hier de Merwede n het noorden en de Dubbel in het zuiden). Het in 1421 verdronken landschap wordt verwacht vanaf een diepe van 100 cm beneden maaiveld. Vanaf die diepte kunnen behoudenswaardige archeologische waarden aanwezig zijn. Het middeleeuwse landschap wordt afgedekt door het zogenoemde Merwededek: een gelaagd zand-kleipakket dat door de rivier de Merwede is afgezet na de vloed van 1421 tot aan de 1e inpoldering in 1603. Dit Merwededek dat vanaf het maaiveld aanwezig is, varieert lokaal sterk in dikte: van 1 tot meer dan 5m. Uit booronderzoek blijkt de dikte van het Merwededek en de mate van erosie van het verdronken landschap.

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-5-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Plangebied op de overzichtskaart archeologisch onderzoek

Uit het plangebied zelf is één particuliere vondstmelding bekend. Het betreft enkele niet gedateerde aardewerkscherven en botmateriaal (DDT 9410). In het plangebied zelf is geen archeologisch onderzoek uitgevoerd. In de nabije omgeving en binnen dezelfde middelmatige archeologische waarde wel. Het betreft dan: - DDT 0201 Spuiweg-Spuiboulevard, proefsleuvenonderzoek - DDT 1109 Spuiweg 17-19, booronderzoek - DDT 1704 Hellingen - Spuiboulevard – Johan de Wittstraat/HVC restwarmtenet tracé 4, booronderzoek - DDT 1709 Spuiboulevard 50-88, booronderzoek

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-6-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO Conclusie en advies Uit de bovengenoemde vier onderzoeken is gebleken dat het in 1421 verdronken middeleeuwse en oudere landschap met archeologisch behoudenswaardige waarden in de omgeving pas aanwezig is vanaf een veel grotere diepte dan de verwachte 100 cm –mv, namelijk: - DDT 0201 Spuiweg-Spuiboulevard: vanaf 450 cm –mv / 410 cm -NAP - DDT 1109 Spuiweg 17-19: v vanaf 368 cm –mv / 278 cm -NAP - DDT 1704 Hellingen - Spuiboulevard – Johan de Wittstraat (boringen 6, 7 en 8): vanaf 540 cm –mv / 450 cm –NAP - DDT 1709 Spuiboulevard 50-88: vanaf 295 cm –mv / 260 cm -NAP De resultaten van de direct naastgelegen onderzoeken DDT 0201 en DDT 1704 zijn voor het plangebied van het meeste belang. Hieruit blijkt dat het in 1421 verdronken laatmiddeleeuwse landschap met behoudenswaardige archeologische waarden in het plangebied pas aanwezig is vanaf een diepte van 450 cm –mv / 410 cm –NAP. De kans dat bij sloop en nieuwbouw deze diepte wordt bereikt of overschreden is klein. En een (tweede)paalzetting is toegestaan tot een maximum van 2,5 % van het daadwerkelijk te bebouwen terreindeel. Dit percentage wordt slechts in uitzonderlijke gevallen overschreden. Bovendien is de kans op de aanwezigheid van sporen van bewoning klein voor elke archeologische periode.

Ook de kans op sporen van bewoning uit de Nieuwe tijd, en voor deze locatie is dat na de inpoldering van 1603, is klein: juist voor de bouw van de huidige 20e-eeuwse bebouwing, is de beroemde Lange Loods of 's Landswerf/Generaliteitswerf - die hier circa 400 jaar heeft gestaan – gesloopt en de bebouwing aan dit deel van de Cornelis de Wittstraat verdwenen (zie afbeeldingen hieronder). Op basis van bovenstaande informatie wordt voor het plangebied geen archeologisch onderzoek meer verplicht gesteld. De dubbelbestemming waarde archeologie hoeft in het nieuw op te stellen bestemmingsplan niet opgenomen te worden.

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-7-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO

De Lange Loods aan de Spuihaven-Cornelis de Wittstraat

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-8-

20A164 ADVIES ARCHEOLOGIE - GEMEENTE DORDRECHT – HUIS VAN STAD EN REGIO

De huidige topografische kaart (rode lijnen) geprojecteerd op het kadastrale minuutplan van 1832 (grijze lijnen). In roze de locatie en omvang van

Contactgegevens Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed Postbus 8, 3300 AA DORDRECHT T: 078 770 4905 (ma-do) E: j.hoevenberg@dordrecht.nl W: www.archeologiedordrecht.nl F: www.facebook.com/dordrechtondergronds

Gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed, Jacqueline Hoevenberg, senior adviseur/senior archeoloog, 28 juli 2020

-9-