Document · PDF

Bijlage 2. Verkennend bodemonderzoek.pdf

Gemeenteraad Dordrecht 21 september 2021, gemeente DordrechtBij agendapunt: 13: Vaststellen bestemmingsplan 3e herziening Krispijn, locatie Nieuweweg 4 - Raadsvoorstel20.674 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

VERKENNEND BODEMONDERZOEK NIEUWEWEG 4 DORDRECHT

Bron: Street View – april 2020

uitgevoerd door: RSK Netherlands Burgemeester de Zeeuwstraat 2 2985 AB Ridderkerk e-mail: info@rskgroup.nl

rapportnummer: 516707.001(00)

rapportagedatum: 18 april 2020 in opdracht van: De Haan O&D Vastgoed BV Cortgene 131 2951 EC Alblasserdam

status rapport: Concept

Rapportstatus

Concept / Definitief Naam

Functie

Handtekening

Datum

Opgesteld

Saskia Graaf-Vollebregt

Projectleider

18 april 2020

Gecontroleerd

Mels Barel

Projectleider

18 april 2020

Vrijgegeven

Marc Drent

Projectleider

18 april 2020

Dit rapport mag niet worden gebruikt voor contractuele doeleinden of ingenieursdiensten tenzij de bovenstaande tabel juist en volledig is ingevuld en getekend door de projectmanager, technische- en kwaliteitsreviewer(s) en het rapport als DEFINITIEF is aangewezen. © Dit rapport valt onder het auteursrecht van RSK Netherlands. Elke niet geautoriseerde reproductie of elk gebruik door iemand anders zonder nadrukkelijke toestemming van de opdrachtgever is strikt verboden.

Samenvatting In opdracht van De Haan O&D Vastgoed BV is door RSK Netherlands (hierna RSK) een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd ter plaatse van Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. te Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.. Aanleiding voor het verkennend bodemonderzoek is de mogelijke verkoop van de locatie. De potentiële koper heeft een plan tot realisatie van grondgebonden woningbouw. Het onderzoek heeft tot doel het vaststellen van de milieuhygiënische bodemkwaliteit, inclusief asbest en PFAS. Conclusie Ter plaatse van de locatie Nieuweweg 4 te Dordrecht: • • •

• • • •

Is de bovengrond (0,0-0,5 m-mv) plaatselijk sterk verontreinigd met lood. Is de zwak puinhoudende ondergrond (0,50-0,80 m-mv) plaatselijk sterk verontreinigd met lood. Voldoet de bovengrond voor PFOA niet aan de toepassingsnorm voor het toepassen van grond op landbodem, hiermee dient rekening te worden gehouden indien de grond van de locatie wordt ontgraven en afgevoerd/elders toegepast. Wordt de interventiewaarde voor asbest niet overschreden. Is het grondwater maximaal licht verontreinigd met naftaleen. Wordt de sterke verontreiniging met PAK en de overige zware metalen uit eerder uitgevoerd onderzoek niet meer aangetoond. Kan op basis van onderhavig onderzoek geen uitspraak worden gedaan over de omvang van de sterke verontreiniging met lood in de bovengrond.

Er is voldaan aan het vooraf gestelde doel van het onderzoek, te weten: • Het opstellen van een hypothese over de te verwachten milieuhygiёnische bodemkwaliteit; Advies Geadviseerd wordt om een nader onderzoek uit te laten voeren ten behoeve van de omvangsbepaling van de sterke verontreiniging met lood in de bovengrond. RSK kan u hierbij adviseren.

Inhoudsopgave 1

Inleiding ................................................................................................................................................................ 5 1.1

Doel en aanleiding .......................................................................................................................................... 5

1.2

Kwaliteit .......................................................................................................................................................... 5

1.3

Onafhankelijkheid ........................................................................................................................................... 6

Vooronderzoek .................................................................................................................................................... 7 2.1

Aanleiding ....................................................................................................................................................... 7

2.2

Locatiebeschrijving en huidig en toekomstig gebruik ..................................................................................... 7

2.3

Historische informatie ..................................................................................................................................... 7

2.4

Eerder uitgevoerd bodemonderzoek .............................................................................................................. 9

2.5

Bodemopbouw en geohydrologie ................................................................................................................... 9

2.6

Beschikbare gegevens bodemkwaliteit .......................................................................................................... 9

2.7

Antropogene bijmengingen en ophooglagen ............................................................................................... 10

2.8

Conclusies vooronderzoek/verwachte bodemkwaliteit ................................................................................ 10

Onderzoeksopzet ............................................................................................................................................... 11

Veldonderzoek ................................................................................................................................................... 12

4.1

Uitvoering werkzaamheden en erkenningen ................................................................................................ 12

4.2

Zintuiglijke waarnemingen ............................................................................................................................ 12

4.3

Bemonstering grondwater ............................................................................................................................ 13

4.4

Afwijkingen protocol veldonderzoek ............................................................................................................. 13

Laboratoriumonderzoek ................................................................................................................................... 14 5.1

Geanalyseerde monsters met parameters ................................................................................................... 14

5.2

Toetsingskader ............................................................................................................................................. 15

5.3

Resultaten grond .......................................................................................................................................... 15

5.4

Resultaten grondwater ................................................................................................................................. 17

5.5

Afwijkingen protocol laboratoriumonderzoek ............................................................................................... 17

Interpretatie, conclusie en advies .................................................................................................................... 18 6.1

Interpretatie .................................................................................................................................................. 18

6.2

Conclusie ...................................................................................................................................................... 19

6.3

Advies ........................................................................................................................................................... 19

Bijlagen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Regionale ligging Situatietekening Boorprofielen Analysecertificaten Toetsingstabellen Toetsingskader Fotobijlage

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Inleiding

1.1

Doel en aanleiding

In opdracht van De Haan O&D Vastgoed BV is door RSK Netherlands (hierna RSK) een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd ter plaatse van Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. te Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.. De ligging van de onderzoekslocatie is aangegeven in bijlage 1. Aanleiding voor het verkennend bodemonderzoek is de mogelijke verkoop van de locatie. De potentiële koper heeft een plan tot realisatie van grondgebonden woningbouw. Het onderzoek heeft tot doel het vaststellen van de milieuhygiënische bodemkwaliteit, inclusief asbest en PFAS.

1.2

Kwaliteit

Het bodemonderzoek is uitgevoerd conform de onderzoeksstrategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en grond zoals beschreven in de vigerende NEN 5740. Het veldwerk is onder certificaat op basis van de BRL SIKB 2000 uitgevoerd, waardoor is voldaan aan de eisen van Kwalibo. Zo is gebruik gemaakt van externe functiescheiding onder de voorwaarden die het Besluit bodemkwaliteit hieraan stelt (Kwaliteitsborging in het bodembeheer). RSK Netherlands is verder in het bezit van een gecertificeerd kwaliteitssysteem dat voldoet aan NEN-EN-ISO9001. De door RSK Netherlands genomen bodemmonsters worden geanalyseerd door een door de Raad van Accreditatie geaccrediteerd onafhankelijk laboratorium (conform de vigerende ISO/IEC). Het laboratorium is tevens AS3000 geaccrediteerd. Opgemerkt wordt dat dit onderzoek een steekproef betreft, waardoor niet kan worden uitgesloten dat lokale afwijkingen in de bodem (met mogelijk hierin aanwezige verontreiniging(en)) niet zijn herkend. Er is een beperkte geldigheid van het onderzoek in verband met mogelijke (bedrijfs-)activiteiten op de onderzoekslocatie en stofeigenschappen welke van invloed kunnen zijn op de kwaliteit van de bodem.

5 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

1.3

Onafhankelijkheid

Het adviesbureau mag geen “eigen grond” keuren of onderzoeken. RSK Netherlands heeft geen grond in eigendom. RSK Netherlands is een zelfstandig onafhankelijk adviesbureau dat geen andere relatie heeft met de opdrachtgever dan opdrachtnemer – opdrachtgever. RSK verklaart hierbij dat het veldwerk onafhankelijk van de opdrachtgever is uitgevoerd, waarbij gebruik is gemaakt van interne functiescheiding onder de voorwaarden die het Besluit bodemkwaliteit hieraan stelt. Het procescertificaat van RSK Netherlands en het hierbij behorende keurmerk zijn van toepassing op de activiteiten betreffende de monsterneming, inclusief de daarbij behorende veldwerkregistratie, en de overdracht van de monsters aan een erkend laboratorium of aan de opdrachtgever. De advisering is overeenkomstig de vigerende DNR. De algemene voorwaarden van RSK zijn eveneens van toepassing. Het certificaat, de bedrijfsregeling en de algemene voorwaarden zijn te raadplegen via onze website.

6 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Vooronderzoek

2.1

Aanleiding

Het vooronderzoek is uitgevoerd op basis van de vigerende norm voor vooronderzoek (NEN 5725 (Bodem – landbodem –strategie voor het uitvoeren van milieuhygienisch vooronderzoek)). Het uitvoeren van een NEN 5725 vooronderzoek is gebaseerd op de volgende aanleiding: • het opstellen van een hypothese over de te verwachten milieuhygiёnische bodemkwaliteit.

2.2

Locatiebeschrijving en huidig en toekomstig gebruik

De locatie is gelegen aan de Nieuweweg 4 te Dordrecht. De locatie is in eigendom van De Haan O&D Vastgoed BV en is onbebouwd en gedeeltelijk verhard met asfalt en beton. Op basis van street view en het locatiebezoek op 17 en 20 februari 2020 zijn er enkele afwijkingen geconstateerd ten opzichte van de situatie zoals deze is omschreven in het offertetraject. Voorafgaand was aangegeven dat de locatie vrij toegankelijk was, echter was op streetview een hek te zien, maar dit was te openen. Tijdens het locatiebezoek op 17 februari 2020 bleek dit hek dichtgemaakt te zijn met kettingsloten. Vanaf de openbare weg was tevens zichtbaar dat de locatie behoorlijk overwoekerd was met struiken en bomen. Er is aangebeld bij Nieuweweg 20 en daar heeft de bewoonster ons toegang gegeven via haar achtertuin tot de onderzoekslocatie. Hierdoor kon opgemerkt worden dat er over een groot deel van de locatie een asfalt en betonverharding aanwezig was. Aan de opdrachtgever is verzocht het hekwerk open te maken, zodat de locatie voor onderzoek te betreden is. Op 20 februari 2020 heeft er nogmaals een locatiebezoek plaatsgevonden, naar aanleiding van een telefoongesprek van een omwonende. Door deze omwonende werd aangegegeven dat de locatie platgereden was met een buldozer. Tijdens het locatiebezoek op 20 februari 2020 bleek dit niet als zodanig het geval.

Er was wel zichtbaar een deel van de begroeiing plat gereden en de sloten op het hek waren verwijderd. In tabel 2.1 zijn gegevens over de onderzoekslocatie opgenomen. Tabel 2.1: Gegevens onderzoekslocatie

Omschrijving

Toelichting

Oppervlakte onderzoekslocatie

3.420 m2

Kadastrale gegevens1

Gemeente Dordrecht, sectie P, nummer 692

Huidig gebruik

Braakliggend, niet in gebruik

Verdachte locaties

Verharde delen, voormalige ligging kas

Toekomstig gebruik

Woningbouw met grondgebonden woningen

Bron: Kadastralekaart

Op basis van de beschikbare informatie blijkt dat er wijzigingen zullen optreden in het gebruik van de locatie, de potentiele koper heeft een plan tot realisatie van grondgebonden woningen.

2.3

Historische informatie

Op basis van informatie van het bodemloket en bodeminformatie van de omgevingsdienst (OZHZ) en/of aangeleverde informatie van de opdrachtgever is de beschikbare bodeminformatie beoordeeld. In tabel 2.2 zijn de (historisch) verdachte activiteiten en verontreinigingen opgenomen.

7 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Tabel 2.2: Gegevens onderzoekslocatie

Toelichting

Historische verdachte activiteiten Historische verontreinigingen (Bedrijfs)activiteiten

Tanks aanwezig (geweest) Verdacht activiteiten omgeving (straal 25 m)

Tuincentrum, exacte beeindiging niet bekend Sterke verontreiniging met zware metalen en PAK en een lichte verontreiniging met minerale olie Tijdens onderhavig onderzoek is de locatie braakliggend met enkele verhardingen (asfalt en beton). In het verleden (1998-2000) was er een tuincentrum gevestigd met een kas. Ja, in het verleden was een bovengrondse huisbrandolietank aanwezig om de kas te verwarmen. De locatie is gelegen nabij de spoorzone Dordrecht-Zwijndrecht, op basis van onderzoek (2012) blijkt dat er plaatselijk enkele sterke verontreinigingen en geen asbest is aangetoond, de locatie is voldoende onderzocht.

Onderstaand de veranderingen van het bodemgebruik van de onderzoekslocatie door de jaren.

1900

1950

1998 bron: Topotijdreis

2004 8 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Na 2004 lijkt de locatie ongewijzigd gebleven op de kaarten van Topotijdreis.

2.4

Eerder uitgevoerd bodemonderzoek

Op de onderzoekslocatie is eerder bodemonderzoek uitgevoerd, te weten: • Verkennend bodemonderzoek Nieuweweg 4 te Dordrecht, EMN, 7 juli 2000; rapportnummer 00M0120.001; • Aanvullend bodemonderzoek Nieuweweg 4 te Dordrecht, EMN, 1 september 2000, rapportnummer 00M0120.003. Aanleiding voor het verkennend bodemonderzoek was het voornemen om de bovengrondse brandstoftank te verwijderen en de verkoop van de locatie. Aanleiding voor het aanvullend bodemonderzoek waren de resultaten van het verkennend bodemonderzoek, waarbij een sterke verontreiniging met zware metalen en PAK is aangetoond. Doel van het aanvullend bodemonderzoek was het vaststellen van de omvang en ernst van de verontreiniging. Op basis van deze onderzoeken werd in 2000 geconcludeerd dat de toplaag van 0,0-0,5 m -mv over het gehele oppervlakte sterk is verontreinigd met zware metalen en de daaronder liggende laag van 0,5-1,0 m -mv was sterk verontreinigd met PAK en koper. Omdat de verontreiniging heterogeen verdeeld over de locatie werd aangetoond, werd het bepalen van de omvang bemoeilijkt, maar op basis van de verkregen informatie kon wel worden geconcludeerd dat in ieder geval 750 m3 bodemvolume sterk verontreinigd was.

Hiermee werd voldaan aan het criterium waarboven sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging in de zin van de Wet bodembescherming (Wbb) en dat hiermee een saneringsnoodzaak aanwezig is voor de locatie.

2.5

Bodemopbouw en geohydrologie

Voor de bodemopbouw en de geohydrologsche situatie wordt verwezen naar tabel 2.3. Tabel 2.3: Regionale bodemopbouw en geohydrologie

Regionale bodemopbouw en geohydrologie (Globale) maaiveldhoogte

-0,4 m t.o.v. NAP

Bodemopbouw (m t.o.v. NAP)

NAP - 10 m:

Bron: Actueel Hoogtebestand Nederland Klei, veen en fijn

Deklaag

zand

-10 m - - 75 m:

Fijne en grove

1e watervoerend pakket

zandlagen

Verhardingen

Ja, beton en asfalt

Grondwaterstand

Circa 1,5 m-mv

Oppervlaktewater in nabije omgeving

Ja, er liggen sloten in de omgeving, ten noorden van de locatie.

2.6

Beschikbare gegevens bodemkwaliteit

Op basis van de bodembeheernota en bijbehorende bodemkwaliteitskaart blijkt de indicatieve bodemkwaliteit en bodemfunctie zoals beschreven in tabel 2.4. Tabel 2.4: Overige bodeminformatie

Gegevens bodembeheernota / bodemkwaliteitskaart Bovengrond

Wonen

Ondergrond

Wonen

Bodemfunctie

Wonen

Bron: http://www.geosolutions.nl/sites/ozhz/

9 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Op basis van de beschikbare informatie blijkt dat er geen wijzigingen zullen optreden in het gebruik (bodemfunctie) van de locatie. Lokaal bodembeleid In de bodem van de regio Zuid-Holland Zuid is sprake van licht verhoogde gehalten aan perfluoroctaanzuur (PFOA) als gevolg van jarenlange atmosferische depositie vanuit een chemische fabriek in Dordrecht. De verhoogde gehalten aan PFOA kunnen gevolgen hebben voor hergebruik van grond. De onderzoekslocatie is gelegen in zone 3 (Verwachtingskaart) waarvoor min of meer gelijke bodemkwaliteit wordt verwacht ten aanzien van PFOA (0-120 µg/kg) (bron: Herziene handreiking toepassing van PFOA houdende grond Zuid-Holland Zuid, d.d. 13 juni 2018).

2.7

Antropogene bijmengingen en ophooglagen

Op basis van voorgaande informatie blijkt dat op de locatie geen ophooglagen en/of slootdempingen aanwezig zijn. De locatie is wel verhard op diverse plaatsen met beton en/of asfalt. Asbest De verwachtte bijmengingen puin bestaat op basis van voorgaande bodemonderzoeken uit gemengd bouw- en sloopafval en/of funderingspuin. Op basis van de periode waarin de verharding is aangebracht, is volgens tabel A.1 van bijlage A uit de NEN 5725, de kans op het aantreffen van asbest (hecht en/of niet-hechtgebonden) gering/incidenteel. Op basis van bovenstaande informatie is de locatie op voorhand verdacht op het voorkomen van asbest. PFAS In de bodem van de regio Zuid-Holland Zuid is sprake van licht verhoogde gehalten PFAS, met name PFOA als gevolg van jarenlange atmosferische depositie. De verhoogde gehalten aan PFOA kunnen gevolgen hebben voor hergebruik van grond. De onderzoekslocatie is gelegen in Zone 0 (Buiten pluimzone; achtergrondbelasting), waarvoor een verwachte concentratie PFOA in vrijkomende grond geldt tussen 0 – 2,5 µg/kg. Vanwege het nieuwe beleid rondom PFAS, dat is vastgelegd in het ‘Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie.’ Is de bovengrond verdacht op (diffuse) verontreiniging met PFAS.

2.8

Conclusies vooronderzoek/verwachte bodemkwaliteit

Op basis van het uitgevoerde vooronderzoek wordt geconcludeerd dat de onderzoekslocatie heterogeen verdacht is op het voorkomen van lichte tot sterke verontreinigingen met o.a. zware metalen, PAK en minerale olie. Er bestaat vooralsnog aanleiding te veronderstellen dat de bodem op de locatie verdacht is voor het voorkomen van asbest in de bodem. Op basis van het uitgevoerde vooronderzoek wordt het bodemonderzoek uitgevoerd op basis van de NEN5740/A1, onderzoeksstrategie bij verkennend bodemonderzoek en de NEN5707/C2 Inspectie en monsterneming van asbest in bodem en partijen grond. Voor de gehele locatie zal hierbij de onderzoeksstrategie ‘Verdachte locatie, diffuse bodembelasting, heterogeen verdeelde verontreiniging op schaal van monsterneming, niet lijnvormig’ (VED-HE-NL) worden gehanteerd. Voor het PFAS-onderzoek wordt uitgegaan van de onderzoeksstrategie verdacht homogeen niet lijnvormig (VED-HO-NL) en met betrekking tot asbest wordt de verontreinigingssituatie vastgelegd middels de onderzoeksstrategie voor verdachte locaties met een heterogene verontreiniging (hoofdstuk 6.4.5 uit de NEN 5707/C2).

10 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Onderzoeksopzet

Op basis van de (historische) informatie wordt geconcludeerd dat het verkennend bodemonderzoek op de onderzoekslocatie dient te worden uitgevoerd conform de NEN5740/A1, onderzoeksstrategie bij verkennend bodemonderzoek (vigerende versie) waarbij de onderzoeksstrategie voor een niet-lijnvormige verdachte locatie met heterogene verontreiniging worden gehanteerd (VED-HE-NL). Conform de strategie, verdacht heterogeen niet lijnvormig, uit de NEN 5740 zijn het aantal te plaatsen boringen en peilbuizen bepaald. Het vaststellen van (meng)monsters hangt af van de bodemopbouw en bijmengingen in de bodemlagen. Er bestaat op basis van het vooronderzoek aanleiding te veronderstellen dat de bodem op de locatie verdacht is voor het voorkomen van asbest in de bodem. Er wordt derhalve tevens een asbestonderzoek conform de richtlijnen NEN 5707 op de locatie uitgevoerd. In tabel 3.1 is de onderzoeksstrategie en verwachte bodemkwaliteit weergegeven. Tabel 3.1: Strategie en verwachte bodemkwaliteit

Deellocatie

Oppervlakte

Verwachte bodemkwaliteit

Kritische parameter

Strategie

Sterke verontreinging met

Chroom, Koper, Lood,

VED-HE-NL

zware metalen en PAK (m.n.

Nikkel en PAK

op basis van NEN5725 3.420 m2

Gehele locatie

bovengrond) 3.420 m2

Bijmenging met puin

Asbestverdacht

Asbest

NEN5707 Onverdacht kleinschalig

In tabel 3.2 is de te hanteren onderzoeksopzet weergegeven. Tabel 3.2: Onderzoeksopzet bodemonderzoek Locatie

Strategie

Boringen

Peilbuizen

Chemisch onderzoek grond

grondwater

Gehele locatie

NEN5740 , VED-HE-NL

12 gaten tbv asbest tot 0,5 m -

1 (filter NEN)

3 x STAP-g

1 x STAP-gw

(3.420 m2)

NEN5740, VED-HO-NL (PFAS/GenX)

mv en doorboren tot 1,0 m -mv

2 x PFAS, GenX

NEN5707, verdachte toplaag,

2 boringen tot 2,0 m-mv

3 x asbest

heterogeen verdeeld

1 boring tot 3,0 m-mv

verklaring tabel STAP-g STAP-gw

standaardpakket grond: droge stof, organische stof, lutum, barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PCB’s, PAK (som10) en minerale olie standaardpakket grondwater: barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen, styreen, naftaleen, VOCl inclusief vinylchloride en minerale olie

11 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Veldonderzoek

4.1

Uitvoering werkzaamheden en erkenningen

In de periode van 21 februari tot en met 10 maart 2020 zijn verdeeld over de locatie de asbestgaten A01 t/m A12 en grondboringen B01, B02 en Pb01 verricht. De grondboring Pb01 is afgewerkt met een peilbuis voor de bemonstering van het grondwater. Het aantal grondboringen en peilbuizen komt overeen met de onderzoeksopzet. In tabel 3.1 is aangegeven wanneer en door wie het veldonderzoek is uitgevoerd. Tabel 3.1: Overzicht uitgevoerde werkzaamheden (RSK certificaat K26319)

Werkzaamheden

Datum uitvoering

Uitgevoerd door

Erkend voor protocol1

Locatiebezoek

17 en 20 februari 2020

Mevr. S. Graaf-Vollebregt

Grondboringen en peilbuizen

21 februari 2020 en

Dhr. G. Euijen

2001, 2002, 2018

10 maart 2020

Mw. E.R. Brenan

20012, 2002

21 februari 2020 en

Dhr. G. Euijen

2001, 2002, 2018

Asbestonderzoek

10 maart 2020 Snoeien

10 maart 2020

Firma Graphorn

Asfaltboringen (kernen)

10 maart 2020

Damo Betonboringen

Grondwatermonstername

10 maart 2020

Dhr. G. Euijen

2001, 2002, 2018

: Gekwalificeerd, gecertificeerd en voor de uitvoering van deze werkzaamheden erkend. 2 : In opleiding

De grondboringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor en een schep. Het opgeboorde en opgegraven bodemmateriaal is geclassificeerd en bemonsterd. Aan de zuidzijde van de onderzoekslocatie, aangrenzend aan de achtertuinen van de Nieuweweg 16 t/m 20, ligt een asfalt/betonverharding. Het noordoostelijke deel is braakliggend en overwegend overwoekerd met struiken, onkruid en enkele bomen. Aan de noordwestzijde is het toegangspad naar het voormalig tuincentrum nog zichtbaar door een asfalt/betonverharding en aan de oostzijde ligt een tegelverharding, mogelijk was dit een parkeerterrein. De locatie is toegankelijk aan de noordwestzijde via het voormalige toegangspad, de locatie is afgesloten met een tijdelijk hek. De locatie wordt langs de noordwest- en zuidwestzijde begrenst door een sloot en aan de noordoostzijde grenst de locatie aan een begraafplaats. Aan de zuidzijde zijn een viertal woningen met achtertuinen gelegen. Vanwege de begroeiing is een hovenier op locatie geweest om deels de begroeiing weg te halen ten behoeve van de veldwerkzaamheden. Tevens is een betonboorder op locatie geweest, zodat de grond onder de verhardingslagen ook onderzocht kon worden. Tijdens de uitvoering van de grondboringen is het grondwater waargenomen op een diepte van 0,80 m-mv. De posities van de asbestgaten, grondboringen en de peilbuis zijn weergegeven op de situatietekening in bijlage 2.

4.2

Zintuiglijke waarnemingen

Tijdens het veldwerk is het opgeboorde bodemmateriaal zintuiglijk beoordeeld op het voorkomen van afwijkingen (kleur, aanwezigheid van bodemvreemd materiaal e.d.) die kenmerkend zijn voor het voorkomen van een bodemverontreiniging. De resultaten van het zintuiglijk onderzoek zijn weergegeven in tabel 3.2.

12 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Tabel 3.2: Samenvatting uitgevoerde werkzaamheden en zintuiglijk onderzoek

Boring

Diepte boring

Traject

(m -mv)

A 01 A 02 A 03 A 05 A 07

1,00 1,00 1,00 1,00 2,00

A 08

1,00

A 09

1,00

B 02 Pb 01

2,00 2,20

0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,14 1,50 - 2,00 0,00 - 0,13 0,13 - 0,50 0,00 - 0,10 0,10 - 0,50 0,00 - 0,50 0,50 - 0,80

Grondsoort

Waargenomen afwijkingen

Zand Zand Zand Zand Klei Zand Zand Klei

sporen slakken sporen slakken, sporen glas sporen slakken sporen slakken volledig beton sporen veen volledig beton sporen beton uiterst betonhoudend volledig hoogovenslakken sporen slakken, sporen glas zwak puinhoudend

Voor een gedetailleerde beschrijving van de bodemopbouw in de boorpunten wordt verwezen naar de boorprofielen welke zijn opgenomen in bijlage 3.

4.3

Bemonstering grondwater

De gegevens met betrekking tot de grondwaterbemonstering zijn opgenomen in tabel 3.3. Tabel 3.3: Kenmerken grondwater

peilbuis Pb 01

filtertraject

grondwaterstand pH

troebelheid

toestroming

m-mv

(µS/cm)

(NTU)

(goed/matig/slecht)

1,30 - 2,30

0,54

1021

goed

7,0

verklaring tabel m-mv meter beneden het maaiveld pH maat voor zuurgraad Pb# peilbuis met nummer EC Electrische geleidbaarheid NTU Nephelometric Turbidity Unit (maat voor de troebelheid van het grondwater)

De gemeten pH en EC kunnen als normaal worden beschouwd. De troebelheid is verhoogd (>10 NTU). Een verhoogde troebelheid kan in sommige gevallen leiden tot een overschatting van de concentraties aan organische parameters in het grondwater. Bij het voorliggende onderzoek overschrijden de concentraties van geen enkele organische parameter de betreffende tussenwaarde. De eventuele overschatting van de concentraties als gevolg van een verhoogde troebelheid heeft geen gevolgen voor de interpretatie van de onderzoeksgegevens en de conclusies van dit rapport. Aanvullend onderzoek naar de verhoogde troebelheid is derhalve niet uitgevoerd. De bemonstering van het grondwater kan als representatief worden beschouwd.

4.4

Afwijkingen protocol veldonderzoek

Bij de uitvoering van de veldwerkzaamheden en tijdens de monstername zijn geen kritische afwijkingen opgetreden.

13 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Laboratoriumonderzoek

5.1

Geanalyseerde monsters met parameters

In tabel 4.1 is een overzicht weergegeven van de geanalyseerde grond(meng)monsters en het grondwatermonster. In de tabel is zichtbaar welke boorlocaties en bodemlagen voor de grond(meng)monsters zijn geselecteerd. Tabel 4.1: Geanalyseerde bodemmonsters Analyse-

Traject / filterdiepte

monster

(m-mv)

Deelmonsters

Motivatie / omschrijving

Analyse parameters

GROND MM1 BG

0,00 - 0,50

A 01 (0,00 - 0,50) A 02 (0,00 - 0,50) A 03 (0,00 - 0,50) A 05 (0,00 - 0,50) B 02 (0,00 - 0,50)

Analyse zandige bovengrond, zintuiglijk verontreinigingskenmerk sporen slakken

STAP-g

MM2 OG

0,50 - 1,00

A 01 (0,50 - 1,00) A 03 (0,50 - 1,00) A 06 (0,50 - 1,00) B 02 (0,50 - 1,00)

Analyse kleiige ondergrond, zintuiglijk schoon

STAP-g

M3 OG

0,50 - 0,80

Pb 01 (0,50 - 0,80)

Analyse kleiige ondergrond, zintuiglijk verontreinigingskenmerk zwak puinhoudend

STAP-g

MM4 BG

0,00 - 0,50

A 07 (0,14 - 0,50) A 11 (0,00 - 0,50) A 12 (0,00 - 0,50)

Analyse zandige bovengrond, zintuiglijk schoon

STAP-g

uitsplitsing MM1 A01

0,00 - 0,50

A 01 (0,00 - 0,50)

Uitsplitsing MM1 i.v.m. sterk verhoogd gehalte lood

Lood incl. lutum en organische stof

uitsplitsing MM1 A02

0,00 - 0,50

A 02 (0,00 - 0,50)

Uitsplitsing MM1 i.v.m. sterk verhoogd gehalte lood

Lood incl. lutum en organische stof

uitsplitsing MM1 A03

0,00 - 0,50

A 03 (0,00 - 0,50)

Uitsplitsing MM1 i.v.m. sterk verhoogd gehalte lood

Lood incl. lutum en organische stof

uitsplitsing MM1 A05

0,00 - 0,50

A 05 (0,00 - 0,50)

Uitsplitsing MM1 i.v.m. sterk verhoogd gehalte lood

Lood incl. lutum en organische stof

uitsplitsing MM1 B02

0,00 - 0,50

B 02 (0,00 - 0,50)

Uitsplitsing MM1 i.v.m. sterk verhoogd gehalte lood

Lood incl. lutum en organische stof

MMpfas1

0,00 - 0,50

A 01 (0,00 - 0,50) A 02 (0,00 - 0,50) A 03 (0,00 - 0,50) A 05 (0,00 - 0,50) B 02 (0,00 - 0,50)

Mengmonster bovengrond

PFAS advieslijst + GENX

MMpfas2

0,00 - 0,50

A 07 (0,14 - 0,50) A 11 (0,00 - 0,50) A 12 (0,00 - 0,50) B 01 (0,00 - 0,50)

Mengmonster bovengrond

PFAS advieslijst + GENX

MMasbest 1

0,00 - 0,50

Emmer 1 (0,00 - 0,50)

Mengmonster in het veld samengesteld

Asbest

MMasbest 2

0,00 - 0,50

Emmer a9 M3.1 Gezeefd

Mengmonster in het veld samengesteld

Asbest

MMasbest 3

0,00 - 0,50

Emmer a9 M3.2 ongezeefd

Mengmonster in het veld samengesteld

Asbest

Pb 01

Grondwater analyse

STAP-gw

ASBEST

GRONDWATER Pb01-01

1,70 - 2,70

verklaring tabel geen waarnemingen STAP-g standaardpakket grond: droge stof, organische stof, lutum, barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PCB’s,, PAK (som10) en minerale olie; STAP-gw standaardpakket grondwater: barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen, styreen, naftaleen, VOCl inclusief vinylchloride en minerale olie.

Het chemisch-analytisch onderzoek is uitgevoerd volgens de bepalingsmethoden zoals vermeld op de analyserapporten (bijlage 4). De grond(meng)monsters en het grondwatermonster zijn voorafgaand aan analyse voorbehandeld conform AS3000. 14 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

5.2

Toetsingskader

Het doel van het bodemonderzoek is het vaststellen of sprake is van een bodemverontreiniging in de zin van de Wet bodembescherming, het (indicatief) vaststellen van de milieuhygiënische hergebruikskwaliteit van de grond, inclusief PFAS. Het resultaat van deze toetsingen is opgenomen in de tabel 4.4. In bijlage 5 zijn de overschrijdingstabellen voor de toetsing aan de Wbb en Bbk opgenomen. Een overzicht van de (lokale) normwaarden (mg/kg ds), in het kader van gebiedspecifieke beleid (Actief bodem- en baggerbeheer Rotterdam), is opgenomen in bijlage 6. Wet bodembescherming (Wbb) De analyseresultaten van de grond(meng)monsters zijn getoetst aan de achtergrond- en interventiewaarden uit de Regeling bodemkwaliteit (Rbk) bijlage B en Circulaire bodemsanering (juli, 2013) met behulp van de BoToVa module. De analyseresultaten van de grondwatermonsters zijn getoetst aan de streef- en interventiewaarden uit de Circulaire bodemsanering (juli, 2013). Besluit Bodemkwaliteit (Bbk) Indien er grond van de locatie wordt afgevoerd en elders wordt toegepast, gelden hiervoor de regels uit het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Op basis van de analyses uit dit onderzoek heeft een indicatieve generieke (landelijke) beoordeling plaatsgevonden voor de hergebruiksmogelijkheden. In tabel 4.4 is de indicatieve geschiktheid van de vrijkomende grond op basis van het Besluit bodemkwaliteit weergegeven.

Voor het bepalen van de definitieve hergebruiksmogelijkheden van vrijkomende grond en bouwstoffen is formeel een keuring conform de geldende richtlijnen uit het Besluit bodemkwaliteit (BRL 1000) noodzakelijk.

5.3

Resultaten grond

De analyses zijn uitgevoerd volgens de bepalingsmethoden zoals vermeld op de analyserapporten (bijlage 4). De analyseresultaten van de grond zijn getoetst aan de achtergrond- en interventiewaarden. Het analyseprogramma voor de grondmengmonsters is samengevat in tabel 4.4. In deze tabel zijn tevens de aangetoonde verontreinigingen opgenomen. Het resultaat van deze toetsing is integraal opgenomen in de overschrijdingstabellen in bijlage 5. Voor een definitie en een overzicht van de achtergrond- en interventiewaarden wordt verwezen naar bijlage 6. Tabel 4.4: Geanalyseerde monsters

Analyse-

(Deel)monsters

Aangetoonde verontreinigingen

Monster

(traject in m-mv)

> AW

> ½ AW + I

MM1 BG

A 01 (0,00 - 0,50) A 02 (0,00 - 0,50) A 03 (0,00 - 0,50) A 05 (0,00 - 0,50) B 02 (0,00 - 0,50) A 01 (0,50 - 1,00) A 03 (0,50 - 1,00) A 06 (0,50 - 1,00) B 02 (0,50 - 1,00)

Koper, Zink, Cadmium, Kwik, PAK 10 VROM, Minerale olie (totaal) Koper, Zink, Cadmium, Kwik, Lood, PAK 10 VROM Nikkel, Koper, Zink, Cadmium, Kwik, PAK 10 VROM, Minerale olie (totaal) Koper, Zink, Cadmium, Kwik, Lood, PAK 10 VROM

Lood

Niet Toepasbaar > Interventiewaarde

Klasse wonen

Koper, Zink

Lood

Niet Toepasbaar > Interventiewaarde

Lood, Zink

Klasse industrie

MM2 OG

M3 OG

Pb 01 (0,50 - 0,80)

MM4 BG

A 07 (0,14 - 0,50) A 11 (0,00 - 0,50) A 12 (0,00 - 0,50)

Indicatieve toets BBK

15 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

uitsplitsing A 01 (0,00 - 0,50) Niet Toepasbaar > Lood MM1 A01 Interventiewaarde uitsplitsing A 02 (0,00 - 0,50) Klasse industrie Lood MM1 A02 uitsplitsing A 03 (0,00 - 0,50) Klasse industrie Lood MM1 A03 uitsplitsing A 05 (0,00 - 0,50) Klasse industrie Lood MM1 A05 uitsplitsing B 02 (0,00 - 0,50) Lood Klasse industrie MM1 B02 verklaring tabel m-mv meter beneden het maaiveld STAP-g zware metalen (Barium, Cadmium, Kobalt, Koper, Kwik, Molybdeen, Lood, Nikkel, Zink), minerale olie (GC), polychloorbifenylen (PCB (som 7)) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK VROM (som 10)) MM01 mengmonster + nummer onderzochte parameter(s) niet aangetoond of in gehalte(n) beneden de streefwaarde(n); >AW overschrijding achtergrondwaarde; >½AW+I overschrijding tussenwaarde >I overschrijding interventiewaarde BBK Besluit bodemkwaliteit

Asbest In een brief van 3 maart 2004 is door de staatssecretaris van het ministerie van VROM voor asbest in de bodem de interventiewaarde bodemsanering definitief vastgesteld op 100 mg/kg d.s. gewogen. Gewogen wil zeggen dat de totale asbestconcentratie, de concentratie serpentijnasbest vermeerderd met 10 maal de concentratie amfiboolasbest is. In de normering wordt geen onderscheid gemaakt tussen hechtgebonden en niethechtgebonden asbest. Onder serpentijnasbest valt asbestsoort Chrysotiel. Onder amfiboolasbest vallen de soorten Amosiet, Crocidoliet, Tremoliet, Anthofylliet en Actinoliet. Restconcentratienorm voor hergebruik van grond, baggerspecie en puin(granulaat) Als restconcentratienorm geldt eveneens de waarde van 100 mg/kg d.s. gewogen voor grond en puin. Dit wil zeggen dat grond/puin waarin de concentratie lager is dan deze norm, zondermeer hergebruikt mag worden. Daarnaast worden de voorschriften van het Arbeidsomstandighedenbesluit en het Asbestverwijderingsbesluit geacht niet van toepassing te zijn. Arbeidsomstandighedenbesluit en Asbestverwijderingsbesluit Als de (rest)concentratie asbest in de grond lager is dan 100 mg/kg d.s. gewogen, hoeft er niet onder asbestcondities te worden gewerkt, tenzij het asbest wordt geconcentreerd door het zeven van de grond en de asbestconcentratie in één van de deelstromen hoger wordt dan 100 mg/kg d.s.

Op basis van de analyses blijkt dat de interventiewaarde niet wordt overschreden. Het gewogen gehalte aan asbest in alle 3 de geanalyseerde monsters bedraagt < 2 mg/kg d.s. PFAS Landelijk beleid De analyseresultaten zijn getoetst aan de toepassingsnormen opgenomen in het Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie, aangepast 29 november 2019. De toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie met PFAS (en GenX) op landbodem boven grondwaterniveau zijn opgenomen in tabel 4.5. Tabel 4.5: Toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie op de landbodem boven grondwaterniveau (in µg/kg d.s.)

Bodemfunctieklasse (Bbk) Landbouw / natuur Wonen Industrie

PFOS

PFOA

GenX

0,9 3,0 3,0

0,8 7,0 7,0

0,8 3,0 3,0

Overige PFAS 0,8 3,0 3,0

Bovengenoemde toepassingsnormen gelden ook voor grootschalige bodemtoepassingen. Voor toepassing van grond en baggerspecie in grondwaterbeschermingsgebieden, in oppervlaktewater en toepassing onder grondwaterniveau gelden strengere eisen. Hiervoor verwijzen wij naar het tijdelijk handelingskader. 16 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Lokaal beleid De onderzoekslocatie is gelegen in een gebied waar lokaal beleid geldt voor toepassing van PFAS bevattende grond en baggerspecie. Voor de regio Zuid-Holland Zuid gelden (voorlopig) de toepassingsnormen, zoals is opgenomen in de “Herziene handreiking toepassing van PFOA houdende grond Zuid-Holland Zuid” van 13 juni 2018. De toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie op de landbodem zijn opgenomen in tabel 4.6. Tabel 4.6: Toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie op de landbodem regio Zuid-Holland Zuid (in µg/kg d.s.)

Zone Zone A: Buiten pluimzone; achtergrondbelasting Zone B: Pluimzone

PFOS

PFOA

GenX

2,5 2,5

2,5 10

1,0 1,0

Overige PFAS 1,0 1,0

Op basis van de analyseresultaten blijkt dat de hierboven genoemde toepassingsnormen in beide monsters voor PFOS worden overschreden (monster 1: 3,6 mg/kg d.s. en monster 2: 2,6 mg/kg d.s.). Deze gehalten overschrijden niet de landelijke maximale waarde voor Wonen/Industrie.

5.4

Resultaten grondwater

De analyses zijn uitgevoerd volgens de bepalingsmethoden zoals vermeld op de analyserapporten (bijlage 4). De analyseresultaten van het grondwater aan de streef- en interventiewaarden. Het analyseprogramma voor de grondmengmonsters en het grondwatermonster is samengevat in tabellen 4.7. In deze tabel zijn tevens de aangetoonde verontreinigingen opgenomen. Het resultaat van deze toetsing is integraal opgenomen in de overschrijdingstabellen in bijlage 5. Voor een definitie en een overzicht van de streef- en interventiewaarden wordt verwezen naar bijlage 6. Tabel 4.7: Geanalyseerde monsters

Watermonster

Filterdiepte

Analysepakket

(m -mv) Pb01-1

1,70-2,70

STAP-w

Aangetoonde verontreinigingen >S

>½S+I

Naftaleen

verklaring tabel m-mv meter beneden het maaiveld STAP-w zware metalen (Barium, Cadmium, Kobalt, Koper, Kwik, Molybdeen, Lood, Nikkel, Zink), vluchtige aromatische koolwaterstoffen, vluchtige organische chloorkoolwaterstoffen en minerale olie (GC) Pb01 peilbuis + nummer onderzochte parameter(s) niet aangetoond of in gehalte(n) beneden de streefwaarde(n); >S overschrijding streefwaarde. >½S+I overschrijding tussenwaarde >I overschrijding interventiewaarde

5.5

Afwijkingen protocol laboratoriumonderzoek

Voor het asbestonderzoek is bij 1 analysemonster afgeweken van de vereiste hoeveelheid van het monster. Dit moet ten minster 10 kg zijn, maar betrof net geen 5 kg. Reden hiervoor is omdat het monster een ongezeefd monster betrof, waardoor er grove deeltjes in hebben gezeten welke niet als grond worden beschouwd. Het resultaat van dit monster dient als indicatief te worden beschouwd, echter vormen de resultaten van de andere 2 analyses een voldoende representatief beeld.

17 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

Interpretatie, conclusie en advies

6.1

Interpretatie

Gebleken is dat de bodem op de onderzoekslocatie bestaat uit een zandige bovengrond met antropogene bijmengingen en vanaf 0,5 m -mv wordt klei aangetroffen. De antropogene bijmengingen bestaan vooral uit sporen slakken, grind, wortelhoudend materiaal en plaatselijk glas. Mogelijk zijn deze bijmengingen in de bovengrond terecht gekomen bij de aanleg van het tuincentrum en de verhardingslagen. Wet bodembescherming (Wbb) In het grondmengmonster MM1BG (traject 0,00-0,50 m-mv) is het gehalte lood sterk verhoogd aangetoond. Na uitsplitsing van dit mengmonster is het sterk verhoogde gehalte aan lood alleen nog in de bovengrond van boring A01 aangetoond. In de zwak puinhoudende laag in het grondmonster M3OG (traject 0,50-0,80 m-mv) is eveneens het gehalte lood sterk verhoogd aangetoond en de gehalten koper en zink matig verhoogd. In het grond(meng)monster MM4BG (traject 0,00-0,50 m -mv) zijn de gehalten lood en zink matig verhoogd aangetoond. In de overige grond(meng)monsters van zowel de boven- als ondergrond worden maximaal licht verhoogde gehalten met diverse zware metalen, PAK en minerale olie aangetoond. Het grondwater is licht verontreinigd met naftaleen. Op basis van de uitgevoerde analyses op asbest blijkt dat de interventiewaarde voor asbest (100 mg/kg d.s.) niet wordt overschreden. Hiermee kan de verdenking op asbest voor de gehele locatie worden verworpen.

Op basis van de uitgevoerde analyses op PFAS en GenX blijkt dat toepassingsnormen in beide monsters voor PFOS worden overschreden (monster 1: 3,6 mg/kg d.s. en monster 2: 2,6 mg/kg d.s.). Deze gehalten overschrijden niet de landelijke maximale waarde voor Wonen/Industrie. Besluit Bodemkwaliteit (BBK) Getoetst aan het Besluit bodemkwaliteit (bij afvoer van de grond) kan zowel de boven- als ondergrond over het algemeen aangeduid worden als ‘Industrie’ en plaatselijk ‘Niet toepasbaar’ vanwege lood.

18 van 19

Rapportnummer: 516707.001(00) Projectnummer: 516707 Projectlocatie: Nieuweweg 4 te Dordrecht

6.2

Conclusie

Ter plaatse van de locatie Nieuweweg 4 te Dordrecht: • • •

• • • •

Is de bovengrond (0,0-0,5 m-mv) plaatselijk sterk verontreinigd met lood. Is de zwakpuinhoudende ondergrond (0,50-0,80 m-mv) plaatselijk sterk verontreinigd met lood. Voldoet de bovengrond voor PFOA niet aan de toepassingsnorm voor het toepassen van grond op landbodem, hiermee dient rekening te worden gehouden indien de grond van de locatie wordt ontgraven en afgevoerd/elders toegepast. Wordt de interventiewaarde voor asbest niet overschreden. Is het grondwater maximaal licht verontreinigd met naftaleen. Wordt de sterke verontreiniging met PAK en de overige zware metalen uit eerder uitgevoerd onderzoek niet meer aangetoond. Kan op basis van onderhavig onderzoek geen uitspraak worden gedaan over de omvang van de sterke verontreiniging met lood in de bovengrond.

Er is voldaan aan het vooraf gestelde doel van het onderzoek, te weten: • Het opstellen van een hypothese over de te verwachten milieuhygiёnische bodemkwaliteit;

6.3

Advies

Geadviseerd wordt om een nader onderzoek uit te laten voeren ten behoeve van de omvangsbepaling van de sterke verontreiniging met lood in de bovengrond. RSK kan u hierbij adviseren.

19 van 19

BIJLAGE 1

Bijlage 1

Regionale ligging onderzoekslocatie

Locatie

Nieuweweg 4 te Dordrecht

Datum

18 april 2020

Onderzoekslocatie

Projectnummer

Formaat

Schaal

1 : 50.000

BIJLAGE 2

BIJLAGE 3

Boring:

A 01

Boring:

A 02

Datum:

21-2-2020

Datum:

21-2-2020

106041,26

106055,48

423830,60

423827,61

braak

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, sporen grind, sporen slakken, donkerbruin

1 50

braak

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, sporen grind, sporen slakken, sporen glas, donkerbruin

1 50

Klei, zwak siltig, lichtbruin

2 100

100

Boring:

A 03

Boring:

A 04

Datum:

21-2-2020

Datum:

21-2-2020

106049,47

106027,72

423818,62

423817,26

braak

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, sporen grind, sporen slakken, donkerbruin

1 50

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, donkerbruin

1 50

Klei, zwak siltig, lichtbruin

2 100

Projectnaam: VO Nieuweweg te Dordrecht Projectcode: 516707

braak

100

Boring:

A 05

Boring:

A 06

Datum:

21-2-2020

Datum:

21-2-2020

106019,87

106022,10

423818,54

423800,62

braak

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, sporen grind, sporen slakken, donkerbruin

1 50

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, donkerbruin

1 50

Klei, zwak siltig, lichtbruin

2 100

100

Boring:

A 07

Boring:

A 08

Datum:

17-3-2020

Datum:

17-3-2020

106057,71

106047,50

423790,86

423805,91

beton

Volledig beton, neutraalgrijs

100

3 150

150

Klei, sterk siltig, zwak humeus, sporen veen, lichtgrijs

4 200

200

Projectnaam: VO Nieuweweg te Dordrecht Projectcode: 516707

beton

Volledig beton, neutraalgrijs

Zand, matig fijn, matig siltig, sporen baksteen, sporen beton, donkergrijs Klei, matig siltig, neutraalgrijs

2 100

Klei, sterk siltig, lichtgrijs

Klei, zwak siltig, matig humeus, donker grijsbruin

2 100

Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin

1 50

braak

100

Boring:

A 09

Boring:

A 10

Datum:

17-3-2020

Datum:

17-3-2020

0 10

beton

50 2

Klei, zwak siltig, neutraal grijsbruin 2

Klei, zwak siltig, lichtgrijs 100

100

50 Klei, matig zandig, zwak humeus, donkerbruin

100

Boring:

A 11

Boring:

A 12

Datum:

17-3-2020

Datum:

17-3-2020

bosschage

Zand, sterk siltig, matig humeus, donkerbruin

1 50

Klei, matig zandig, neutraalbruin

2 100

Projectnaam: VO Nieuweweg te Dordrecht Projectcode: 516707

bosschage Zand, sterk siltig, matig humeus, donkerbruin

Klei, matig zandig, neutraalbruin

100

bosschage Klei, matig zandig, matig humeus, sterk wortelhoudend, donkerbruin

Volledig hoogovenslakken, lichtgrijs

Uiterst betonhoudend, donkerzwart

100

Boring:

B 01

Boring:

B 02

Datum:

21-2-2020

Datum:

21-2-2020

106028,28

106061,00

423808,40

423823,86

braak

1 50

Zand, matig grof, zwak siltig, zwak humeus, neutraal roestbruin 50

100

braak

Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk wortelhoudend, sporen grind, sporen slakken, sporen glas, donkerbruin

Klei, matig zandig, zwak siltig, matig humeus, neutraal roestbruin

Klei, zwak siltig, lichtbruin 2 100

100

Klei, sterk zandig, lichtbruin 3

150

150 4

4 200

200

200 Klei, zwak zandig, sterk siltig, bruingrijs

5 250 6 300

300

Boring:

Pb 01

Datum:

21-2-2020

106035,53

423821,06 0 6

0 1

Klei, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin

3 80

4 120

150

200

Neutraalgrijs Zand, matig fijn, matig siltig, neutraalbruin

100

klinker

Klei, zwak siltig, matig humeus, zwak puinhoudend, donkerbruin Klei, sterk siltig, zwak gleyhoudend, licht grijsbruin Klei, sterk siltig, lichtgrijs

6 220

Projectnaam: VO Nieuweweg te Dordrecht Projectcode: 516707

200

BIJLAGE 4

SYNLAB Analytics & Services B.V. Correspondentieadres Steenhouwerstraat 15 · 3194 AG Rotterdam Tel.: +31 (0)10 231 47 00 · Fax: +31 (0)10 416 30 34 www.synlab.nl

Analyserapport

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Burgemeester de Zeeuwstraat 2 2985 AB RIDDERKERK

Uw projectnaam Uw projectnummer SYNLAB rapportnummer Rapport-verificatienummer

Blad 1 van 9

: VO Nieuweweg te Dordrecht : 516707 : 13204173, versienummer: 1. : IJDCZQ9L

Rotterdam, 01-03-2020

Geachte heer/mevrouw, Hierbij ontvangt u de analyse resultaten van het laboratoriumonderzoek ten behoeve van uw project 516707. Het onderzoek werd uitgevoerd conform uw opdracht. De gerapporteerde resultaten hebben uitsluitend betrekking op de geteste monsters. De door u aangegeven omschrijvingen voor de monsters, het project en de monsternamedatum (indien aangeleverd) zijn overgenomen in dit analyserapport. SYNLAB is niet verantwoordelijk voor de gegevens verstrekt door de opdrachtgever. Het onderzoek is uitgevoerd door SYNLAB Analytics & Services B.V., gevestigd aan de Steenhouwerstraat 15 in Rotterdam (NL). Indien het onderzoek is uitgevoerd door derden of het SYNLAB laboratorium in Frankrijk (99-101 Avenue Louis Roche, Gennevilliers) is dit in het rapport aangegeven. Dit analyserapport bestaat inclusief bijlagen uit 9 pagina's. In geval van een versienummer van '2' of hoger vervallen de voorgaande versies. Alle bijlagen maken onlosmakelijk onderdeel uit van het rapport. Alleen vermenigvuldiging van het hele rapport is toegestaan. Mocht u vragen en/of opmerkingen hebben naar aanleiding van dit rapport, bijvoorbeeld als u nadere informatie nodig heeft over de meetonzekerheid van de analyseresultaten in dit rapport, dan verzoeken wij u vriendelijk contact op te nemen met de afdeling Customer Support. Wij vertrouwen er op u met deze informatie van dienst te zijn. Hoogachtend,

Jaap-Willem Hutter Technical Director

SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 2 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

516707 - 1

13204173

Nummer

Monstersoort

Monsterspecificatie

001 002 003

Grond (AS3000) Grond (AS3000) Grond (AS3000)

MM1 BG MM1 BG A 01 (0-50) A 02 (0-50) A 03 (0-50) A 05 (0-50) B 02 (0-50) MM2 OG MM2 OG A 01 (50-100) A 03 (50-100) A 06 (50-100) B 02 (50-100) M3 OG M3 OG Pb 01 (50-80)

Analyse

Eenheid

droge stof gewicht artefacten aard van de artefacten

gew.-% g -

S S S

74.9 <1 geen

75.7 <1 geen

organische stof (gloeiverlies)

% vd DS

7.1

3.0

4.3

KORRELGROOTTEVERDELING lutum (bodem) % vd DS

METALEN barium cadmium kobalt koper kwik lood molybdeen nikkel zink

S S S S S S S S S

170 0.99 6.6 54 0.28 500 1.2 21 270

140 0.47 8.6 39 0.17 200 0.70 28 180

220 0.73 7.9 100 0.64 580 0.95 27 320

0.02 0.32 0.09 1.0 0.55 0.47 0.32 0.52 0.42 0.39 2) 4.1

0.18 2.6 0.56 5.0 2.4 2.2 1.4 2.3 1.7 1.6 2) 19.94

<1 <1 <1 <1 <1 <1 <1 2) 4.9

mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds

001

POLYCYCLISCHE AROMATISCHE KOOLWATERSTOFFEN 1) naftaleen mg/kgds S <0.04 fenantreen mg/kgds S 0.88 antraceen mg/kgds S 0.30 fluoranteen mg/kgds S 2.5 benzo(a)antraceen mg/kgds S 1.4 chryseen mg/kgds S 1.3 benzo(k)fluoranteen mg/kgds S 0.84 benzo(a)pyreen mg/kgds S 1.4 benzo(ghi)peryleen mg/kgds S 1.0 indeno(1,2,3-cd)pyreen mg/kgds S 0.95 2) pak-totaal (10 van VROM) mg/kgds S 10.598 (0.7 factor) POLYCHLOORBIFENYLEN (PCB) PCB 28 µg/kgds PCB 52 µg/kgds PCB 101 µg/kgds PCB 118 µg/kgds PCB 138 µg/kgds PCB 153 µg/kgds PCB 180 µg/kgds som PCB (7) (0.7 factor) µg/kgds

S S S S S S S S

<2.2 1) <2.5 3.0 1) <2.3 1) <2.2 1) <1.6 1) <2.2 2) 12.1

002

003

De met S gemerkte analyses zijn geaccrediteerd en vallen onder de AS3000-erkenning.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 3 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

516707 - 1

13204173

Nummer

Monstersoort

Monsterspecificatie

001 002 003

Grond (AS3000) Grond (AS3000) Grond (AS3000)

MM1 BG MM1 BG A 01 (0-50) A 02 (0-50) A 03 (0-50) A 05 (0-50) B 02 (0-50) MM2 OG MM2 OG A 01 (50-100) A 03 (50-100) A 06 (50-100) B 02 (50-100) M3 OG M3 OG Pb 01 (50-80)

Analyse

Eenheid

MINERALE OLIE fractie C10-C12 fractie C12-C22 fractie C22-C30 fractie C30-C40 totaal olie C10 - C40

mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds mg/kgds

001

002

<5 15 38 3) 86 140

<5 7 17 14 40

003

<5 27 57 39 120

De met S gemerkte analyses zijn geaccrediteerd en vallen onder de AS3000-erkenning.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 4 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht 516707 13204173

- 1

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

Monster beschrijvingen

001

De monstervoorbehandeling en analyses zijn uitgevoerd conform Accreditatieschema AS3000, dit geldt alleen voor de analyses die worden gerapporteerd met het "S" kenmerk.

002

De monstervoorbehandeling en analyses zijn uitgevoerd conform Accreditatieschema AS3000, dit geldt alleen voor de analyses die worden gerapporteerd met het "S" kenmerk.

003

De monstervoorbehandeling en analyses zijn uitgevoerd conform Accreditatieschema AS3000, dit geldt alleen voor de analyses die worden gerapporteerd met het "S" kenmerk.

Voetnoten 1 2 3

De rapportagegrens is verhoogd i.v.m. noodzakelijke verdunning. De sommatie na verrekening van de 0.7 factor voor <-waarden volgens BoToVa. Er zijn componenten na C40 aangetroffen. Deze zijn niet van invloed op het gerapporteerde resultaat.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 5 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

516707 13204173

- 1

Analyse

Monstersoort

Relatie tot norm

droge stof

Grond (AS3000)

gewicht artefacten

Grond (AS3000)

aard van de artefacten

Grond (AS3000)

organische stof (gloeiverlies)

Grond (AS3000)

lutum (bodem)

Grond (AS3000)

barium

Grond (AS3000)

cadmium

Grond (AS3000)

kobalt

Grond (AS3000)

koper

Grond (AS3000)

kwik

Grond (AS3000)

lood

Grond (AS3000)

molybdeen

Grond (AS3000)

nikkel

Grond (AS3000)

zink

Grond (AS3000)

naftaleen

Grond (AS3000)

fenantreen

Grond (AS3000)

antraceen

Grond (AS3000)

fluoranteen

Grond (AS3000)

benzo(a)antraceen

Grond (AS3000)

chryseen

Grond (AS3000)

benzo(k)fluoranteen

Grond (AS3000)

benzo(a)pyreen

Grond (AS3000)

benzo(ghi)peryleen

Grond (AS3000)

indeno(1,2,3-cd)pyreen

Grond (AS3000)

pak-totaal (10 van VROM) (0.7 factor) PCB 28

Grond (AS3000)

Grond: Gelijkwaardig aan ISO 11465 en gelijkwaardig aan NEN-EN 15934 (monstervoorbehandeling conform NEN-EN 16179). Grond (AS3000): conform AS3010-2 en gelijkwaardig aan NEN-EN 15934 Conform AS3000 en conform NEN-EN 16179 Idem Grond: gelijkwaardig aan NEN 5754. Grond (AS3000): conform AS3010-3 Grond: eigen methode. Grond (AS3000): conform AS3010-4 Conform AS3010-5 en conform NEN 6950 (ontsluiting conform NEN 6961, meting conform NEN-EN-ISO 17294-2) Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Conform AS3010-6 Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem

PCB 52

Grond (AS3000)

PCB 101

Grond (AS3000)

PCB 118

Grond (AS3000)

PCB 138

Grond (AS3000)

PCB 153

Grond (AS3000)

PCB 180

Grond (AS3000)

som PCB (7) (0.7 factor)

Grond (AS3000)

totaal olie C10 - C40

Grond (AS3000)

Conform AS3010-8 Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Conform AS3010-7 en conform NEN-EN-ISO 16703

Monster

Barcode

Aanlevering

Monstername

Verpakking

001 001 001 001 001

Y8167332 Y8246665 Y8246663 Y8246672 Y8246669

21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020

ALC201 ALC201 ALC201 ALC201 ALC201

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 6 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

516707 13204173

- 1

Monster

Barcode

Aanlevering

Monstername

Verpakking

002 002 002 002 003

Y8246670 Y8246662 Y8246667 Y8246664 Y8246676

21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020 21-02-2020

ALC201 ALC201 ALC201 ALC201 ALC201

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 7 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht 516707 13204173

- 1

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

Monsternummer:

001

Monster beschrijvingen

MM1 BGMM1 BG A 01 (0-50) A 02 (0-50) A 03 (0-50) A 05 (0-50) B 02 (0-50)

Karakterisering naar alkaantraject benzine

C9-C14

kerosine en petroleum diesel en gasolie motorolie

C10-C16 C10-C28 C20-C36

stookolie

C10-C36

De C10 en C40 pieken zijn toegevoegd door het laboratorium en worden gebruikt als interne standaard.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 8 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht 516707 13204173

- 1

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

Monsternummer:

002

Monster beschrijvingen

MM2 OGMM2 OG A 01 (50-100) A 03 (50-100) A 06 (50-100) B 02 (50-100)

Karakterisering naar alkaantraject benzine

C9-C14

kerosine en petroleum diesel en gasolie motorolie

C10-C16 C10-C28 C20-C36

stookolie

C10-C36

De C10 en C40 pieken zijn toegevoegd door het laboratorium en worden gebruikt als interne standaard.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

RSK Netherlands Saskia Graaf-Vollebregt Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 9 van 9

Analyserapport VO Nieuweweg te Dordrecht 516707 13204173

- 1

Monsternummer:

003

Monster beschrijvingen

M3 OGM3 OG Pb 01 (50-80)

Orderdatum 21-02-2020 Startdatum 21-02-2020 Rapportagedatum 01-03-2020

Karakterisering naar alkaantraject benzine

C9-C14

kerosine en petroleum diesel en gasolie motorolie

C10-C16 C10-C28 C20-C36

stookolie

C10-C36

De C10 en C40 pieken zijn toegevoegd door het laboratorium en worden gebruikt als interne standaard.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

SYNLAB Analytics & Services B.V. Correspondentieadres Steenhouwerstraat 15 · 3194 AG Rotterdam Tel.: +31 (0)10 231 47 00 · Fax: +31 (0)10 416 30 34 www.synlab.nl

Analyserapport

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/317/documents/12218