bijlage 2. Gebiedsvisie Spuiboulevard e.o..pdf

STRATEGISCHE KANTOOR LOCATIE De goede bereikbaarheid van het gebied maakt het ook een strategische kantoorlocatie voor Dordrecht en omgeving. De visie biedt daarom in een straal van 500 m rondom het station ook ruimte om de daar bestaande kantoren voorraad in stand te houden door hergebruik of nieuwe ontwikkeling. Bedrijven zijn heden ten dage ook op zoek naar gemixte stedelijke gebieden. Bovendien is het voor het gebied rondom het station voorwaardelijk dat er een 16-uurs levendigheid is tussen station en binnenstad. Hiertoe dienen er veel levendige plinten te zijn met stedelijke voorzieningen. Woonprogramma blijft in dit gebied ook mogelijk maar de nadruk verschuift meer naar gestapeld wonen.

Het streven naar midden en hoger segment resulteert in een segmentering in de verhouding 20-45-35 (goedkoop, middelduur, duur). Waarbij het woonmilieu veel kans biedt om grondgebonden stadswoningen toe te voegen om die hogere segmenten te bedienen en is er voldoende ruimte om in gestapelde bouw de benodigde dichtheden te halen.

Goedkoop Lopende initiatieven 109 Overige projecten in Schil-West 75 Totaal 184

Middelduur 165 300 465

Duur 0 150 150

te realiseren woning aantallen

32

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

Totaal 274 525 799

op verschillende plekken in de Schil-West lopen op dit moment initiatieven

BESTAANDE INITIATIEVEN EN NIEUWE PROJECTEN DRAGEN BIJ AAN KWANTITATIEVE DOELSTELLING De scenario onderzoeken hebben uitgewezen dat bij de keuze van een hoven model en een afgewogen aansluiting bij de bestaande maat en schaal het gebied verdicht kan worden met ca. 700 nieuwe woningen. Een belangrijk deel van deze opgave is reeds in ontwikkeling vanuit bestaande initiatiefnemers. In aanbouw zijn reeds de appartementen in de kleine Driehoek. Meerdere locaties zijn op dit moment in ontwikkeling: ANWB gebouw, Kilwijkstraat, UWV locatie. Deze lopende initiatieven leiden tot ca. 330 nieuwe woningen. Naast de lopende initiatieven is er in het gebied nog ruimte voor ca. 400 extra woningen, met name ter plaatse van het bestaande stadskantoor, de parkeergarages, Crown Point enzovoorts.

4.4. MEER RUIMTE VOOR VERBLIJVEN EN LANGZAAMVERKEER KWALITEITSNIVEAU OPENBARE RUIMTE De Structuurvisie Dordrecht 2020 geeft aan dat de 19e-eeuwse Schil in de toekomst samen met de historische binnenstad het centrum van Dordrecht en de regio moet gaan vormen. Dit impliceert dat tussen beide stadsdelen meer samenhang moet worden gecreëerd. De openbare ruimte is het bindmiddel om deze samenhang te vergroten. Voorgesteld wordt om het kwaliteitsniveau van de 19 -eeuwse Schil in fases te verhogen van Standaard naar Representatief. De aanloopstraten vormen de routes voor veel mensen op weg naar de binnenstad. De Spuiboulevard is de verbindende ruimte tussen Binnenstad & Schil-West. Gezamenlijk moeten deze openbare ruimtes de nieuwe kwalitatieve structuur van de wijk worden. e

De gehele openbare ruimte heeft qua materiaalgebruik samenhang, zodat de Schil-West herkenbaar is als één geheel. Waar mogelijk worden de profielen vergroend, daarvoor is in de brede profielen meer ruimte. Ten alle tijden hebben de fietser en voetganger de prioriteit. T.a.v. de openbare ruimte zal toegewerkt moeten worden naar een inrichtingsplan openbare ruimte.

Rooilijn naar voren schuiven Spuiboulevard: groene promenade Flaneer boulevard langs de Spuihaven Verruiming Spuihaven Verbinding binnenstad - stadskantoor dmv markant plein Hoofdontsluiting auto Hoogwaardige loper station - binnenstad Spuiboulevard: Autoluwe groene promenade Singel: kwalitatieve woonstraat en interne gebiedsontsluiting Groene radialen met nadruk op langzaam verkeer richting binnenstad Kleinschalige woonstraten

PROFIELEN Er is in de huidige situatie geen duidelijk verschil in inrichting, maat en gebruik tussen de verschillende soorten profielen. De logica van het inrichten van straten als radialen, concentrische straten en secundaire straten is op sommige plekken aangetast en heeft gezorgd voor een lage kwaliteit van de openbare ruimte en lage belevingswaarde. In de visie wordt meer samenhang en logia gezocht in inrichting en gebruik. • Radialen/ voorname straten worden als meer statige straten ingericht en zijn familie van elkaar; • De Singel, als concentrische straat krijgt een samenhangende inrichting; • De Spuiboulevard krijgt een nieuwe hoogwaardige openbare ruimte en samenhangende inrichting; • De secundaire straten zijn straten in het binnenmillieu en zijn door haar inrichting en maatvoering ook zo herkenbaar en met name ingericht op een voetgangers en fietsers milieu.

visiekaart openbare ruimte - activering Spuiboulevard

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

33

PRINCIPES SPUIBOULEVARD • Accent op beleving van de Spuihaven en meerdere verblijfsplekken creëren dicht bij het water, waterlijn mogelijk terugschuiven naar oorspronkelijke breedte; • Brede groene flaneerroute langs de Spuihaven waar in voetganger en fietser een plek krijgen; • Groen is van hoge kwaliteit en toegankelijk; • Rijbaan voor bussen en bestemmingsverkeer zo min mogelijk dominant in het straatbeeld; • Bomenrij (huidige middenberm) handhaven en uitbreiden t.p.v. huidige stadskantoor locatie; • Goede oversteekbaarheid van de rijbaan voor voetgangers; • Plekken (sunspots) in de zon en dicht bij het water, gekoppeld aan (nieuwe) bruggen zorgen voor hoogwaardige vertoefplekjes; • Breed trottoir langs gebouwen; • Dordtse stoepen langs woongebouwen; • Veel voordeuren aan de Spuiboulevard; • Verhoogde plint van aangrenzende gebouwen; • Materialisatie passend bij historisch karakter van de SchilWest; • Rooilijn gebouwen in het gebied ten westen van de Spuiweg naar voren; • Continuïteit in inrichting openbare ruimte Spuiboulevard west en oost: vloeiend en logisch. KWALITATIEVE WOONSTRAAT EN INTERNE GEBIEDSONTSLUITING (Singel) • Statig woon karakter; • Gebiedsontsluiting binnen gehele Schil • Vergroenen profiel • Woonstraat met voordeuren; • Daar waar mogelijk vergroenen.

sfeer referenties Spuiboulevard

34

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

VOORNAME STRATEN / RADIALEN (Spuiweg/Johan de Wittstraat) • Grote doorgaande lijnen met een continu profiel; • Statige straten; • Breed profiel; • Accent op de beleving voor voetganger en fietser; • Ruimte voor groen, statige bomen; • Langsparkeren op stoep tussen de bomen in

sfeer referenties voorname straten/radialen richting de binnenstad

SECUNDAIRE STRATEN (zoals Geldelozepad en Hellingen) • Kleinschaligheid/dorps karakter; • Ondergeschikt aan de andere straten; • Smal profiel; • Woonstraatje met voordeuren; • Binnenmilieu van de wijk; • Geen doorgaand verkeer; • Klinkerbestrating, passend bij historische karakter van de wijk; • Daar waar mogelijk vergroenen.

sfeer referenties secundaire (woon)straatjes

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

35

4.5. SPUIBOULEVARD ONTLASTEN VAN VERKEER Aanpassingen in de verkeersstructuur zijn noodzakelijk om de ambities van het gebied te verwezenlijken en om de Spuiboulevard als verkeersluw verbindend ruimtelijk element tussen SchilWest en binnenstad te laten functioneren. Hierbij is het zaak de verkeersstromen in en om de Schil-West zodanig te beïnvloeden dat de ingrepen meteen een positief effect hebben op de verwerking en doorstroming van het verkeer op de hoofdwegen.

PRINCIPES VERKEER Om deze ambities te bereiken, wordt ingezet op de volgende principes: • Minder verkeer in en door de binnenstad en de SchilWest Het is niet de bedoeling om de binnenstad minder bereikbaar te maken, maar er moet wel op worden ingezet dat minder automobilisten er voor kiezen met de auto de binnenstad in te rijden en daar te parkeren. Dat verlaagt de parkeerdruk in het centrum en de auto-intensiteiten op de wegen en kruispunten op de route er naar toe. Een belangrijk sturend instrument hierbij is het aanbod van parkeervoorzieningen. De locaties en aantallen parkeerplaatsen bepalen naar welke plekken en via welke routes verkeer getrokken wordt. Door op termijn een deel van de parkeercapaciteit te verplaatsen naar een goede en goedkopere alternatieve parkeervoorziening naast het gebied kan het netwerk worden ontlast. Bij voorkeur is de parkeerplaats naast het gebied zo goed bereikbaar per auto, fiets en OV en van een dermate hoge kwaliteit dat ook voor binnenstadbewoners en werkenden een aantrekkelijk alternatief ontstaat voor het parkeren van de auto in de binnenstad.

• Slim bijsturen verkeersstromen Het aantal conflicterende bewegingen op een kruispunt is bepalend voor de snelheid waarmee het verkeer met of

36

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

zonder verkeerslichten kan worden afgewikkeld. Door routes naar bepaalde bestemmingen slim te veranderen en het aantal conflicterende verkeersbewegingen op kruisingen te verminderen, kan de doorstroming sterk verbeterd worden zonder dat er grote aanpassingen nodig zijn. Sterker nog, er kan mogelijk fysiek ruimte gewonnen worden, die nu wordt gebruikt voor opstelstroken. Deze ruimte wordt gebruikt voor een kwalitatieve impuls van de openbare ruimte of voor het verbeteren van de positie van andere verkeersdeelnemers (fiets/voetganger). • Inzetten op bereikbaarheid per fiets, te voet en met het OV Om meer bewoners en bezoekers te verleiden om de auto minder te gebruiken of om de auto buiten het te ontwikkelen gebied te parkeren, moet er ingezet worden op het verbeteren van de fiets infrastructuur, het openbaar vervoer netwerk en het koppelen van de beoogde parkeerlocaties buiten het gebied aan deze netwerken. Er kunnen in de Schil-West grote slagen gemaakt worden om dit te bereiken. De realisatie van deze ambities heeft niet alleen effect op het mobiliteitsgedrag van de bewoners die in het gebied wonen, maar ook voor alle bezoekers die via dit gebied naar de binnenstad komen. • Aandacht voor goede inrichting Een verkeersdeelnemer baseert zijn gedrag niet alleen op de aanwezige verkeersborden en geldende verkeersregels.

De inrichting en uitstraling van de straten zijn ook een belangrijke factor bij het beïnvloeden van het verkeersgedrag. Daarom wordt ingezet op een passende en herkenbare inrichting die past bij de functie van de straat.

STAPSGEWIJS NAAR EEN NIEUWE VERKEERSSTRUCTUUR De uitwerken van de benoemde principes leidt stapsgewijs tot ingrepen in de verkeerstructuur in het gebied, afgestemd op het tempo van de gebiedsontwikkeling. De aanpassingen in de verkeersstructuur (en circulatie) kent een nauwe samenhang met mogelijke nieuwe parkeerlocaties. Onderwijl dient het gebied en de binnenstad ,inclusief bestaande parkeergarages, bereikbaar te blijven. In een verkeersstructuurplan en fasering worden de ingrepen geconcretiseerd. Een van de belangrijkste ingrepen daarbinnen zal zich richten op de Spuiboulevard. De Spuiboulevard verliest haar functie voor doorgaand verkeer, maar blijft wel schakel in de routes naar de binnenstad en de parkeervoorzieningen. Dit heeft een gunstig en noodzakelijk effect op de afwikkeling van het verkeer op de kruising Dokweg – Achterhakkers – Korte Parallelweg. Het levert bovendien een prettiger woon- en leefklimaat op aan de Spuiboulevard zelf. Ook andere hoofdwegen in het gebied, zoals Spuiboulevard, Hellingen, Papeterspad en Spuiweg, kunnen in lijn met voorgaande afgewaardeerd en heringericht worden, waardoor meer ruimte ontstaat voor de fiets en verblijfskwaliteit.

50 km/u 30 km/u autovrij hulpdiensten en HOV P parkeergarage P zoekgebied nieuwe parkeergarage nieuwe voetgangersverbinding 30 km/u toegang parkeergarage

Uitwerking van de verkeersprincipes zou in de toekomst mogelijk kunnen leiden tot verkeersmodel conform afbeelding

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

37

4.6. PARKEREN GECONCENTREERD EN STRATEGISCH OPGELOST Parkeren in de Schil-West moet op de schop om ontwikkelingen mogelijk te maken. De aanwezigheid van grootschalige bovengrondse parkeergarages komt niet overeen met de ambities om dit gebied kwalitatief te verdichten.

PRINCIPES PARKEREN • Het gebiedseigen parkeerprogramma moet in het gebied opgelost worden; • De parkeerbehoefte die reeds wordt opgevangen in het gebied t.b.v. de binnenstad moet ook worden ondervangen, maar mag uitgeplaatst worden mits daar een gelijkwaardig of verbeterd alternatief voor is; • Parkeernorm naar beneden door in te richten op langzaam verkeer, openbaar vervoer, te focussen op nieuwe doelgroep etc.; • Strategisch geplaatste voetgangersuitgangen van de parkeergarages t.o.v. omliggende programmering.

PARKEERNORM NAAR BENEDEN De hoeveelheid motorvoertuigen heeft een belangrijk aandeel in de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van het gebied Spuiboulevard e.o. en de aansluiting bij de binnenstad. Minder motorvoertuigen biedt daarnaast meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Mogelijkheden om dit doel te bereiken zijn het onder voorwaarden hanteren van lagere parkeernormen voor de nieuwe ontwikkelingen die in het kader van de groeiagenda hier gepland worden. Lagere normen leiden tot minder parkeerplaatsen. Een dergelijke gedragsverandering is in lijn met de koersnota mobiliteit maar staat niet op zichzelf. Daarom moet goed gekeken worden hoe aan de voorkant bij deze ontwikkeling meer ruimte gegeven kan worden aan het openbaar vervoer, de deelauto en (deel)fietsen en minder aan de auto. Het huidige parkeerbeleid in Dordrecht gaat uit van parkeernormen die gerelateerd zijn aan de kencijfers van het CROW publicatie 317, voor sterk stedelijk gebied en houdt het midden van de bandbreedte aan. Dit is vastgelegd in de ‘Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten Dordrecht’ (juni 2017). Het kunnen hanteren van lagere parkeernormen voor het gebied Schil-West kan worden

38

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

bereikt als diverse maatregelen in het gebied worden genomen waardoor aan een aantal randvoorwaarden voldaan kan worden.

DRIE TE VOLGEN SPOREN Voor het verlagen van de parkeernomen zijn drie sporen te beschouwen waarlangs in dit gebied lagere parkeernormen gehanteerd kunnen worden. Een uitgebreide beschrijving van hoe gekomen is tot deze drie sporen en wat hier exact onder verstaan wordt is terug te vinden in de Rapportage "Eindrapport Verkeerskundige ontwikkeling gebied Spuiboulevard eo" van RoyalHaskoning DHV, juni 2018.

andere vervoerswijzen dan de auto aantrekkelijker. Hierdoor neemt het autogebruik in het gebied Schil-West af en zijn er minder parkeerplaatsen nodig. Aanvullend dient daarbij geïnvesteerd te worden in ketenmobiliteit op het gebied van The first & last mile op de transferpunten (zie koersnota mobiliteit). De maatregelen uit spoor 2 kunnen samen zorgen voor maximaal12,5% reductie:

Spoor 3: Nieuwe en innovatieve vervoersconcepten Spoor 3 bestaat uit structureel aanbod van deelauto’s, E-bikes, verbeteren OV , Pro-fiets maatregelen, smart mobility/parking’, deelfietsen en MobilityMixx en, Mobility As A Service (MAAS) . Voor gebied Schil-West is het mogelijk om maximaal 17,5% reductie te hanteren.

Spoor 1: type gebied Voor de Schil-West kan gezien de ligging, de bandbreedte aangepast worden van midden naar laag. Dit vooral vanwege de nabijheid van (hoogwaardig) openbaar vervoer. Hiermee is een reductie (afhankelijk van functie/woningtype) mogelijk van ongeveer maximaal 25%. Op basis van het huidige autobezit en de aanwezigheid van openbaar vervoer in het gebied, is er nu al voldoende motivatie voor deze aanpassing, naast de noodzakelijk te zetten stappen in de optimalisatie en aansluiting op het Openbaar Vervoer, door bundeling en locaties van haltes.

Spoor 2: Netwerkoptimalisatie Het tweede spoor bestaat uit aanpassingen aan de infrastructuur. Hierbij staat voorop dat als je ontwerpt voor auto's, je ook auto's krijgt. Met maatregelen aan de infrastructuur kan het aantal motorvoertuigen in het gebied beperkt worden. In hoofdlijnen gaat het om het afvangen van motorvoertuigen aan de randen van of buiten het gebied en het aanpassen van (doorgaande) routes door het gebied voor motorvoertuigen. Als het gestimuleerd wordt om met de auto buiten het gebied te blijven en/of buiten het gebied te parkeren (P+R), heeft dat een groot effect op het aantal benodigde parkeerplaatsen en ruimtebeslag in het gebied. Essentieel hierbij is wel de optimalisering en bundeling van het huidige OV tot HOV/R-Net over de Spuiboulevard tussen de P+R voorziening en het gebied Schil-West zelf. Maar ook door investeringen in de fietsinfrastructuur, Directheid, Snelheid en Comfort, worden

Rekenvoorbeeld: De parkeernorm wordt volgens deze methodiek in spoor 1 aangepast van 1,6 naar 1.2. Vervolgens ontstaat in spoor 2 en 3 een totale maximaal mogelijke reductie van 30% (*0,7). Dit leidt tot een mogelijk maximaal te reduceren parkeernorm naar 1.2 * 0,7 = 0,84. Ten opzichte van de parkeernorm van 1,6 komt dit overeen met een reductiefactor van 0,525 (0,84 / 1,6). We ronden dit af naar 0,5. Opgemerkt moet worden dat om dit toe te kunnen passen goed gekeken moet worden wat de maximaal haalbare ingrepen conform spoor 2 en 3 zijn. Indien deze niet ten voel worden uitgevoerd, zal de parkeernorm niet met een reductiefactor van 0,5 verlaagd kunnen worden.

RANDVOORWAARDEN

REDUCTIEFACTOREN CONCREET VOOR SPUIBOULEVARD E.O.

Het toepassen van een lagere parkeernorm bij de toekomstige ontwikkelingen in het gebied is alleen mogelijk als wordt voldaan aan randvoorwaarden en als deze randvoorwaarden ook in de toekomst gestand blijven (een aantal hiervan geldt al): • Betaald parkeren. Als er geen betaald parkeren is, kunnen mensen altijd wel ergens hun auto neerzetten, tenzij nergens straatparkeerplaatsen worden gerealiseerd en uitsluitend private parkeerplaatsen beschikbaar zijn; • Toekomstige bewoners/gebruikers komen niet in aanmerking voor een parkeervergunning. Op deze manier wordt voorkomen dat toekomstige bewoners en gebruikers uitwijken naar een alternatieve parkeerplaats; • In een overeenkomst met de ontwikkelaars is opgenomen onder welke voorwaarden en bij welke maatregelen afgeweken kan worden van de standaard parkeernormen. • De ontwikkelaar en verkopend makelaar communiceren de voorwaarden naar de kopende of hurende partij (kettingbeding). Zo dient bijvoorbeeld duidelijk te zijn dat geen aanspraak gemaakt kan worden op een parkeervergunning. Dit zal dan ook moeten worden vastgelegd in het bestemmingsplan en in de koop- of huurovereenkomst; • Alternatieven voor automobiliteit dienen aanwezig te zijn. Een lagere parkeernorm is alleen acceptabel voor mensen als zij daar nabijheid van werk, voorzieningen en verblijfskwaliteit voor terug krijgen.

Een fijnmazig functiegemengd stedelijk netwerk met de gewenste stedelijke woonmilieus moet de tegenprestatie vormen voor minder automobiliteit. • Gemak: De gewenste mobiliteitsvorm (lopen, fietsen, OV) is voor de bewoner/bezoeker van het gebied het makkelijkste te benutten. De auto mag op enige afstand geparkeerd staan, de fiets kan zo gepakt worden. Parkeren nabij de ingang van het pand kan alleen voor korte tijd; voor laden/lossen of met gehandicaptenkaart. De deelauto’s staan wel voor het pand / makkelijk bereikbare plaats; • Er moet bij de locaties van functies en parkeervoorzieningen rekening gehouden worden met acceptabele loopafstanden. Deze verschillen per doelgroep (voor bewoners minder ver dan voor werknemers).

De gemeente Dordrecht hanteert nu de parkeernomen afgeleid van de kencijfers van het CROW. Een lagere parkeernorm kan gemotiveerd gehanteerd worden. Dit kan enerzijds door te kijken naar de specifieke kenmerken van het gebied en de inwoners (spoor 1) en anderzijds door het uitvoeren van diverse maatregelen in het netwerk (spoor 2) en de nieuwe ontwikkelingen (spoor 3). De uiteindelijk te hanteren parkeernorm is afhankelijk van het aantal maatregelen en randvoorwaarden dat daadwerkelijk wordt toegepast. Het hanteren van reductiepercentages voor de te hanteren parkeernorm is betrekkelijk nieuw. Om goed te kunnen bepalen welke maatregelen mogelijk zijn en genomen kunnen worden in het gebied Schil-West en of aan alle randvoorwaarden kan worden voldaan zal nader onderzocht moeten worden voor de nieuwe ontwikkelingen in het gebied Schil-West.

PARKEERGARAGES Om de toekomstige parkeerdruk te ondervangen worden twee oplossingen aangedragen. Voor de parkeerbehoefte vanuit de binnenstad is er mede ingegeven vanuit het oogpunt van beperkingen in verkeersafwkkeling van het gebied Schil-West zelf, een voorname rol weggelegd voor de realisatie van een volwaardige P+R locatie buiten het gebied. De overige behoefte is gebiedseigen en kan ofwel worden opgevangen door een uitbreiding/renovatie van de Spuihaven garage, of doormiddel van realisatie van een nieuwe parkeergarage aan de westzijde van het gebied (huidige locatie Parkeergarage Spuihaven en Stadskantoor, waardoor het autoverkeer niet het gehele gebied hoeft te doorkruisen.Uitbreiding/renovatie van de bestaande garage betekent dat de noodzakelijke kwaliteit om het gebied geschikt te maken voor woningbouw moeilijker valt te realiseren en dat mogelijk ook niet het gewenst kwantitatief programma wordt gehaald.

Een eventueel nieuwe parkeergarage moet aan een aantal criteria voldoen; • Ontsloten nabij de hoofdverkeerstructuur (A16). Om te voorkomen dat de auto ver het gebied in wordt getrokken of zelfs gaat lopen zoeken naar een plekje bovengronds moet de in- en uitrit van de parkeergarage goed vindbaar direct aan de hoofdstructuur liggen. • Strategisch gekozen voetganger entrees als bronpunten voor de binnenstad en gebied. Een comfortabel binnenstads bezoek verhoogt de aantrekkingskracht. Daarom is de parkeergarage een essentieel transferium van auto naar voet. Snel en gemakkelijk met de auto erin en de voetgangersuitgangen zo gepositioneerd dat je direct in de binnenstad voelt. Toegang tot de binnenstad moet vanuit deze bronpunten helder zijn en zo gekozen dat bestaande winkelstraten er van profiteren. • Gecombineerde parkeergarage voor bezoekers en bewoners. Door te kiezen voor een gecombineerde parkeergarage waar bewoners geen aangewezen plekken hebben, maar wel zekerheid van plek (zogenaamde zwerfplekken) is het dubbelgebruik te optimaliseren. De parkeeroplossingen zijn dan niet over gedimensioneerd, maar juist geoptimaliseerd op het gebruik. • Toekomstgerichte parkeergarage. De nieuwe parkeergarage moet geoptimaliseerd zijn voor de toekomst.

Denk dan aan voldoende voorzieningen voor elektrisch rijden, maar ook oplossingen voor een uitgebreide deelauto vloot met bijvoorbeeld het ‘stapelen’ van auto’s boven individueel parkeren. Ook dient onderzocht te worden of bij een te lage capaciteit en mogelijkheden zijn de garage in te zetten voor ander gebruik.

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

39

4.7. STADSKANTOOR ALS HUISKAMER VOOR DE STAD Het nieuwe stadskantoor kan een plek krijgen ter plaatse van Spuiboulevard 180-220. Op basis van het programma van eisen van het stadskantoor kunnen er specifieke stedenbouwkundig randvoorwaarden worden opgesteld. Op basis van het verdere onderzoek naar de mogelijkheden voor parkeren kan in dat stedenbouwkundig kader mogelijk ook de herontwikkeling van de Veemarkt garage worden meegenomen. De nieuwe locatie van het stadskantoor is een centrale plek in de gebiedsontwikkeling van de Spuiboulevard. Het vormt straks een brandpunt van stedelijkheid in het gebied. Enerzijds wordt dit gevormd door de mix van programma in en rondom het stadskantoor en anderszijds door de openbare (plein) ruimte die in het verlengde ligt van het Achterom. Activering van deze plek door goede plinten en een prettige stedelijke verblijfsruimte kunnen de Schil West aan de binnenstad verbinden.

referenties interieur en exterieur voor het nieuwe stadskantoor

40

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

PRINCIPES • Zoekgebied is de locatie van het voormalige belastingkantoor, de grote driehoek, de Veemarkt parkeergarage; • Stadskantoor is herkenbaar als publiek gebouw, als markant gebouw aan de Spuiboulevard; • Publieke plint met functies voor de stad; • Openbare route(s) door het gebouw; • Geleding van de gevel aan Spuiboulevard. Het is belangrijk dat de gevel geen muur vormt zoals het belastingkantoor dat nu wel dat, maar dat er ook licht valt op de Spuiboulevard en de wandwerking deels doorbroken wordt; • Gebouw reageert qua massa op het gebouwensemble van de kleine driehoek en het ronde Springer gebouw. De kaart hiernaast geeft de ruimtelijke kaders aan voor dit zoekgebied.

visiekaart locatie nieuw stadskantoor

4.8. EEN DUURZAME EN TOEKOMSTBESTENDIGE GEBIEDSONTWIKKELING DUURZAAMHEIDSAMBITIES GEMEENTE DORDRECHT Gedreven door onder andere het Klimaatakkoord van Parijs stellen wij ons tot doel om vóór het jaar 2050 energieneutraal te zijn. Daarmee gaan we naar een CO2-neutrale energievoorziening. Voor de gebouwde omgeving richten we ons op energieneutraal in 2035. Geld dat nu wordt uitgegeven aan energie, willen we investeren in de regio. We willen daarmee de arbeidsmarkt, bereikbaarheid en leefbaarheid versterken. Daarvoor werken we intensief samen met vele stakeholders in het kader van de Energiestrategie Drechtsteden en de Samenwerkingsagenda Drechtsteden Energieneutraal. Dat creëert een nieuw ijkpunt voor investeringen en ontwikkelingen. Het jaar 2050 lijkt ver weg, maar is al aan de orde bij langjarige investeringen, zoals bij de herontwikkeling van de Spuiboulevard. We willen dat de investeringen in dit gebied toekomstbestendig zijn. Daarnaast wil Dordrecht een vooruitstrevende stad zijn op het gebied van de circulaire economie. We sluiten daarmee aan bij de urgentie om grondstoffen zoveel mogelijk te behouden in gesloten kringlopen. Dit streven sluit tevens aan bij de ambities van de Rijksoverheid die in 2030 het gebruik van primaire grondstoffen, zoals ertsen en mineralen, wil halveren.

Onze duurzaamheidsambities richt zich dan ook op de energietransitie en de circulaire economie.

kiezen daarom voor GPR /Breeam als toetsingsinstrument. Deze methodiek waarborgt dat onze hoge duurzaamheidsambities worden waargemaakt en ook praktisch uitvoerbaar zijn.

ENERGIE De energievoorziening verandert. Een kwart van de gasnetten is aan het einde van de levensduur, energieneutraal wordt de norm en de energie die nog wordt gebruikt, zal duurzaam worden opgewekt. We beperken het energiegebruik en benutten de lokale duurzame bronnen optimaal. Door het uitfaseren van fossiele brandstoffen zal de vraag naar duurzaam opgewekte elektriciteit toenemen. In de Drechtsteden is ruimte voor het opwekken van duurzame elektriciteit schaars. Er is wel een overvloed aan geschikte warmtebronnen, door de nabijheid van industriële restwarmtebronnen van de haven, en geschiktheid van de bodem voor geothermie. Voor een optimale energiemix benutten we voor de verwarming van gebouwen zoveel mogelijk deze lokale warmtebronnen.

Opgemerkt moet worden dat ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid elkaar snel opvolgen. De norm zal bijvoorbeeld over 5 jaar strenger zijn dan die van nu. Daarnaast zullen er in de toekomst oplossingen zijn die wij nog niet kennen. De concrete oplossingen zullen per aanbesteding worden bepaald aan de hand van de gemeentelijke ambities, de beoogde doelgroep en de geldende wet- regelgeving zodat deze passen bij het tijdsbeeld.

Beperken energiegebruik Nieuwe gebouwen moeten zo min mogelijk energie gebruiken. Daarvoor geldt momenteel de wettelijke EPC-eis van 0,4 in het Bouwbesluit (2012). Deze eis wordt per 1 januari 2020 vervangen door de BENG-eis (bijna energieneutraal) en richt zich op de maximale energiebehoefte, het maximaal fossiel energiegebruik en het minimaal aandeel hernieuwbare energie. Dit betekent voor nieuwbouw op en rondom de Spuiboulevard dat: • Het energieverbruik per woning niet meer dan 25 kWh/m2 per jaar bedraagt; • Er voor minstens 50% gebruik wordt gemaakt van hernieuwbare energie.

Om de duurzaamheidsambities te kunnen borgen is een toetsingsinstrument nodig. De doelstelling van dit instrument is niet het uiteindelijke certificaat, maar het resultaat en de praktische uitvoerbaarheid. Het instrument moet gericht zijn op een integraal beeld op duurzame gebiedsontwikkeling (met verschillende thema`s zoals energie, water, grondstoffen etc). We

Energie-infrastructuur Daarnaast wordt nieuwbouw niet meer aangesloten op aardgas. De Spuiboulevard ligt in het warmteleveringsgebied van HVC en de warmteleiding wordt momenteel aangelegd. Het warmtenet van HVC benut de warmte die vrijkomt bij het verbranden van restafval om woningen en gebouwen mee te verwarmen. Warmte

herontwikkeling van gebouwen heeft de voorkeur

zonnepanelen

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

41

42

die anders letterlijk verloren gaat. Met deze warmte kan Dordrecht voorlopig voldoen aan de warmtevraag van tienduizend woningen. De aansluitingen op het warmtenet leveren een significante bijdrage aan de verduurzaming van de gemeente Dordrecht. Met iedere aansluiting wordt tot 75% schonere energie gebruikt, wat gelijk staat aan de plaatsing van 22 zonnepanelen of 14.000 niet gereden autokilometers. Hiermee maken we meters bij de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Verschillende gebouwen in de Schil zijn of worden dit jaar aangesloten. De gemeente brengt HVC actief in contact met de gebouweigenaren. We stellen een Warmteplan op en leggen dat ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad.

CIRCULAIRE ECONOMIE

Gebouwgebonden opwekking van elektriciteit De woningen worden benut voor de opwekking van duurzame elektriciteit. De gemeente neemt daarom gebouwgebonden opwekking van energie uit zonnepanelen en micro windmolens mee in de ruimtelijke planvorming. De elektriciteit die daarmee wordt opgewekt, wordt bij voorkeur niet gebruikt voor ruimteverwarming, maar voor hoogwaardige toepassingen zoals apparaten en mobiliteit (denk aan laadpalen voor elektrische auto`s).

Circulair bouwen Circulaire criteria en randvoorwaarden voor nieuwbouw zijn momenteel in ontwikkeling. Er bestaat nog geen blauwdruk voor circulair bouwen. Daarom hanteren we een aantal algemene uitgangspunten voor de ontwikkeling van de Spuiboulevard. Deze uitgangspunten passen tevens goed bij de gedachte dat dit gebied het huis van de stad wordt, met een levendige en aantrekkelijke woonmilieu.

Zongericht bouwen Gebouwen worden zoveel mogelijk op het zuiden georiënteerd. Afwijkingen van 20 tot 30 graden van het zuivere zuiden zijn maximaal toegestaan. De zuid-oriëntatie maakt benutting van passieve zonnewarmte in het stookseizoen mogelijk. Maar in de zomer is die zuid-oriëntatie nog belangrijker om oververhitting te voorkomen. De zonnebaan heeft hiervoor een interessant ingebouwd regelmechanisme. In het zuiden staat de zon in de winter veel lager aan de hemel dan in de zomer. Daardoor kan de winterzon gemakkelijk binnen komen en kan ongewenste zomerzon gemakkelijk worden buiten gehouden.

Het ontwerp en de bouw van de nieuwe appartementen is per definitie circulair, in symbiose met de omliggende omgeving en de aanwezige flora/fauna. Hierin worden onderstaande circulaire toepassingen geïntegreerd in en rondom het gebouw: • Optimalisatie van de levensduur van de woningen op object-, onderdeel- en materiaalniveau; • Het ontwerp is gericht op modulair bouwen en flexibiliteit zodat deze beter uitgerust zijn voor snelle en gemakkelijke aanpassingen wanneer de bestemming e n / of de inrichting van de gebouwen verandert en materiaal kan worden hergebruikt; • De te gebruiken materialen, zoals beton, hout of metalen, hebben een lage milieu- impact conform de wettelijke MPGeis en zijn zoveel mogelijk afkomstig van secundaire of biobased grondstoffen; • Schaarse en toxische materialen/grondstoffen worden vermeden.

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

Een circulaire economie kan worden beschouwd als een economie waarin de waarde van producten, materialen en hulpbronnen zo lang mogelijk kan worden behouden en de afvalproductie tot een minimum wordt beperkt. Het hergebruik van producten en grondstoffen staat centraal: afval en schadelijke emissies naar bodem, water en lucht wordt zo veel mogelijk voorkomen. Als gemeente willen we efficiënt omgaan met producten, materialen en hulpbronnen. Het uiteindelijke doel is de maximalisatie van hergebruik van grondstoffen en het minimaliseren van waardevernietiging.

daktuinen

deelauto’s (elektrisch)

4.9. KERMIS Daarnaast dagen we de markt uit om tot een grondstoffenpaspoort te komen. Het grondstoffenpaspoort haalt grondstoffen en materialen uit de anonimiteit. Hiermee worden deze grondstoffen gedurende de levensduur van een gebouw geregistreerd op basis van onder andere financiële waarde, levensduur en kwaliteit. Het paspoort wordt opgesteld met zoveel mogelijk grondstoffen die 100% recyclebaar zijn en dus opnieuw als grondstof gebruikt kunnen worden.

Gezonde leefomgeving Zowel binnen de gebouwen als in de buitenruimte is er aandacht voor een gezonde leefomgeving. In de gebouwen is een gezond binnenklimaat aanwezig door voldoende ventilatie en gezond materialengebruik zonder uitscheiding van toxische stoffen. Ook dragen eventuele groene daken/gevels bij aan een betere luchten leefkwaliteit, voor zowel de bewoners als de bezoekers van de Spuiboulevard.

Circulaire buitenruimte We streven ook naar een circulaire buitenruimte, in samenhang met de klimaatopgave waarvoor de gemeente Dordrecht zich gesteld ziet. Bovenstaande ontwerpprincipes worden daarom ook gehanteerd voor de (her)inrichting van de buitenruimte. Denk hierbij aan hergebruikte of biobased materialen die benodigd zijn voor de bestrating, bankjes, lantaarnpalen etc. Daarnaast wordt de Spuiboulevard en de omliggende omgeving toekomstbestendig ingericht door in het ontwerp rekening te houden met het veranderende klimaat, oftewel klimaatadaptief ontwikkelen.

Samengevat willen we voor de thema`s energie en circulair een aantal harde eisen stellen. Zo willen we een gasloos bouwprogramma die tevens voldoet aan de BENG-eisen. Daarnaast gebruiken we de MPG om de milieu-impact van nieuwbouw zo laag mogelijk te houden.

Klimaatadaptief ontwikkelen Het klimaatadaptief ontwikkelen van de Spuiboulevard heeft betrekking op het omgaan met (regen)water en hittestress. In de toekomstige Schil-West wordt meer ruimte gecreëerd voor water en groen. Beide vormt een oplossing voor waterbuffering tijdens hevige regenbuien alsmede hittestress in warme zomers. Daarnaast moeten ook andere maatregelen bij elke ontwikkeling onderzocht om waterproblematiek en hittestress te voorkomen.

De gebiedsontwikkeling en herinrichting van de Spuiboulevard is van invloed op de kermis. Voor de herinrichting van de Spuiboulevard en de ontwikkeling van de locatie van het huidige stadskantoor, de locatie van de gebouwen Hellingen en Crown Point wordt de rooilijn opgeschoven. Dat betekent dat kermis opstelling op de Spuiboulevard zal moeten wijzigen, dan wel dat er wordt verplaatst naar een nieuwe locatie.

Daarnaast geven we de markt een aantal uitdagingen mee. Zo moet er maximaal zongericht gebouwd worden (voorkomen van oververhitting, benutten van passieve zonnewarmte, natuurlijk lichtinval, maximale opwekking van duurzame energie). Ook zien we in het ontwerp graag een aantal oplossingen voor energieopslag en/of vraagsturing op kavelniveau. Tevens vragen we de markt om circulaire toepassingen zoals modulair bouwen, een grondstoffenpaspoort en het gebruik van secundaire grondstoffen, zoveel mogelijk te verwerken. Voor de buitenruimte is het van belang dat het ontwerp gericht is op de samenhang tussen circulair en klimaatadaptatie.

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

43

44

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

5.

UITWERKINGSAGENDA 5.1. ONTWIKKELKADERS OPSTELLEN VOOR

Gebiedsontwikkeling is een kwestie van vele partijen en een lange adem. Dat maakt het complex om doelstellingen te bereiken en daarin is de Schil-West geen uitzondering. Het vergt een duidelijke regie vanuit de overheid om marktpartijen mee te laten bewegen en aan het eindbeeld te laten bijdragen. Bij private eigenaren ligt de mogelijkheid voor 335 van de 700 gewensten nieuw woningen. Kwaliitatieve sturing is hier nog mogelijk waar bestemmingsplan aanpassingen nodig zijn. De gemeente kan medewerking verlenen aan bestemmingswijziging mits voldaan wordt aan de in deze gebiedsvisie gestelde eisen. De gemeente heeft in het gebied grip op een aanzienlijk deel van de bebouwing aan de Spuiboulevard door bezit of erfpacht: Veemarktgarage, Belastingkantoor, UWV, stadskantoor en Spuihaven garage en Crown Point. Daarvoor geldt deze gebiedsvisie als voorwaardelijk kader voor herontwikkeling. Naast kaderstelling vanuit haar publiek rechtelijke rol of vanuit de positie van eigenaar heeft de gemeente ook nog de mogelijkheid gebiedsontwikkeling en de kwaliteit daarvan te stimuleren met publieke projecten en ingrepen. Denk daarbij aan verkeersstructuur wijzigingen, herinrichting van de openbare ruimte, nieuwe parkeeroplossingen, verplaatsing van de kermis.

In dit hoofdstuk beschrijven we de projecten die opgepakt moeten worden om de gebiedsontwikkeling van de Schil-West voor elkaar te krijgen binnen de gestelde kwalitatieve doelstellingen en daarmee invulling te geven aan de gemeentelijke rol daarbinnen.

NIEUW STADSKANTOOR Een besluit over een nieuw stadskantoor is voorwaardelijk voor de gebiedsontwikkeling van de Schil-West. Wanneer bekend is wat de toekomst is van het stadskantoor kan er geanticipeerd worden op de herontwikkeling van het oude kantoor en/of de herontwikkeling van het voormalig belastingkantoor. Bovendien kan een nieuw stadskantoor in de Schil-West het gebied een impuls geven. Het stadskantoor is een separaat project. Doel Duidelijkheid omtrent nieuwe locatie, schaal en planning van het nieuwe stadskantoor. Uitgangspunten Opties zijn: • Renovatie of sloop/nieuwbouw van het bestaande kantoor • Herontwikkeling of sloop-nieuwbouw voormalig belastingkantoor • Een oplossing buiten de Schil-West Resultaat Besluit over toekomst stadskantoor en daarmee ook een besluit over het overige gemeentelijk bezit in de Schil-West.

INITIATIEFNEMERS De gebiedsvisie voor de Schil-West wordt werkelijkheid door te sturen op toekomstige projecten. Een aantal van die projecten zullen, gezien het bezit, door de gemeente worden geïnitieerd en velen zullen op initiatief van eigenaren worden geïnitieerd. Voor elke project dient er een kaderstelling te worden meegegeven om de ambities en doelstelling van de gebiedsvisie te vertalen in het project.

DOEL Een gemeentelijk kader voor toetsing en begeleiding per project waarin duidelijk wordt hoe de doelstellingen van de gebiedsvisie Schil-West worden vertaald in het project.

UITGANGSPUNTEN Uitgangspunt wordt gevormd door de gebiedsvisie Schil-West alsmede het geldend welstandbeleid. Per ontwikkelkader is er tenmiste de behoefte naar een duurzaamheidsplan.

RESULTAAT Heldere kaders op stedenbouwkundig, ruimtelijk, bouwkundig, programmatische en beeldkwaliteitsniveau per met initiatiefnemers gedefinieerd project. Opstellen BKP

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

45

5.2. OPSTELLEN BEELDKWALITEITSPLAN

5.3. HAALBAARHEIDSSTUDIE PARKEREN

De gebiedsontwikkeling van de Schil West zal organisch plaatsvinden op basis van individuele projecten. Het opstellen van een statisch eindbeeld doormiddel van een volledig stedenbouwkundig plan is niet opportuun. Echter sturing door een beeldkwaliteitsplan kan helpen om een kwalitatieve uitstraling van het gebied te borgen.

Met de keuze voor de parkeeroplossing in de vorm van een centrale voorzieing kan het gebied een wezenlijke kwaliteitsstap maken en is ze in staat om in te zetten op een toekomstige mobiliteitsverandering. De volgende stap is een haalbaarheidsonderzoek naar de meest geschikte locatie en de uitvoering daarvan.

DOEL

DOEL

Een beeldkwaliteitsplan opstellen met daarin kwalitatieve eisen en bouwstenen voor individuele ontwikkelingen die de hoogwaardige binnenstedelijk ambitie onderschrijven en een middel kunnen zijn voor welstand om projecten te toetsen.

UITGANGSPUNTEN De historie van de Schil West, de hoven structuur, het maken van een intensief maar voornamelijk grondgebonden woonmilieu zijn ingrediënten voor het beeldkwaliteitsplan.

RESULTAAT Een beeldkwaliteitsplan dat als kader dient voor toekomstige ontwikkelingen in de Schil-West.

Onderzoeken of en welke soort parkeervoorziening financieel, technische en praktisch haalbaar is. • In het haalbaarheidsonderzoek dient tenminste onderzocht te worden: • Welke exacte behoefte er op termijn is? • Hoe die behoefte kan worden opgevangen: centraal nabij of ten dele ook met ‘park & ride’ voor de binnenstad? • Onder welke condities de exploitatie van de parkeervoorziening rendabel zijn? • Hoe de nieuwbouw ontwikkelingen en hun parkeerbehoefte te contracteren zijn? • Welke fasering van de parkeergarages, zowel nieuwbouw als sloop, optimaal is?

RESULTAAT Een haalbaarheidsonderzoek waarin meerdere varianten tegen elkaar worden afgewogen op basis van: • Totale investering • (Parkeer) exploitatie • Financiering en contractering ontwikkelaars • Technische uitvoerbaarheid • Verkeersgevolgen • Stedenbouwkundige inpassing en daadwerkelijke locatie

UITGANGSPUNTEN Criteria voor de nieuwe voorziening zijn: • Voorzien in de behoefte voor binnenstadsbezoek • Voorzien in de behoefte van het nieuw toe te voegen programma in de Schil-West • Voorzien in de behoefte die thans in de bestaande garages wordt opgevangen • In- en uitgangen voor autoverkeer zo geplaatst dat de verkeersdruk in de Schil-West afneemt • Openbare entrees voor voetgangers die goede aansluiting vinden bij het voetgangersnetwerk van de binnenstad. parkeeronderzoek

46

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

5.4. ONTWERP HERINRICHTING OPENBARE RUIMTE

5.5. COMMUNICATIE MET DE STAD

5.6. LOCATIE KEUZE KERMIS

EN WEGEN

De deelnemers van de SpuiSafari en stadslabs worden geïnformeerd over wat gedaan is met de opbrengst. Duidelijk wordt aangegeven welke punten zijn overgenomen in de visie en welke niet. Ook wordt aangegeven wat hier de reden voor is.

Voor de kermis dient een locatieonderzoek te worden uitgevoerd. Hierbij wordt herplaatsing overwogen of alternatieve locaties bekeken.

Een herinrichtingsplan voor de Spuiboulevard, Spuiweg en Hellingen is noodzakelijk, om de gewenste woonkwaliteit en menselijke maat in de Schil-West te behalen. Deze straten zijn deel van het raamwerk voor ontwikkeling van het gebied.

DOEL Schetsontwerp van de herinrichting om technische en financieel haalbaarheid te kunnen beoordelen.

UITGANGSPUNTEN • Passend binnen visie • Nadruk op voetganger en fietser, autoverkeer ondergeschikt • Oversteekbaarheid van de Spuiboulevard • Vergroenen van de Spuiboulevard • Goede overgangen van privé naar openbaar • Consequente profielen welke passen bij de historische structuren van Schil-West

Ook bij de volgende fase van de gebiedsontwikkeling en de verdere uitwerkingen wordt de stad goed betrokken.

DOEL Aanpak voor het verplaatsen van de kermis naar een van de onderzochte locaties.

UITGANGSPUNTEN Uitgangspunten voor aanpassing vorm en locatie kermis zijn uiterlijk 2022 voor elkaar

RESULTAAT Een door gemeente, stad en kermisexploitanten gedragen aanpak voor herplaatsing van de kermis langs de hernieuwde Spuiboulevard of elders in de stad.

RESULTAAT Herinrichtingsplan welke voldoet aan eisen verkeer en ruimte biedt aan een kwalitatieve woonontwikkeling in Schil-West en uitvoeringsplan inclusief uitvoeringsbegroting.

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

47

COLOFON 20 september 2018 Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Dordrecht

48

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

Uitgevoerd door: plein06 Groothandelsgebouw Stationsplein 45 Ingang A / Unit A1.196 3013 AK Rotterdam www.plein06.nl info@plein06.nl +31(0)10 466 57 95

K.A.S. Van Saenredamstraat 11 2613 NS Delft www.kasdelft.nl info@kasdelft.nl +31 (0)6 42 22 88 76

gebiedsvisie Spuiboulevard e.o.

49