Bijlage 2 bij Beantwoording technische vragen GroenLinks over Ontwerp Omgevingsvisie 2.0.pdf

INHOUDSOPGAVE Inleiding.................................................................................................................................................................................................................................................................. 2 Doelstellingen van het lokaal hitteplan............................................................................................................................................................................................................... 3 Hitte in Dordrecht............................................................................................................................................................................................................................................... 3 Actoren................................................................................................................................................................................................................................................................... 4 Fasen hitteplan......................................................................................................................................................................................................................................................

10 Preventie en kennisontwikkeling, gedragsbeïnvloeding................................................................................................................................................................................... 10 Voorbereidingsfase........................................................................................................................................................................................................................................... 11 Voorwaarschuwingsfase................................................................................................................................................................................................................................... 13 Waarschuwingsfase.......................................................................................................................................................................................................................................... 15 Monitoring en Evaluatie....................................................................................................................................................................................................................................

16 Relevante Websites............................................................................................................................................................................................................................................... 17 Bijlagen.................................................................................................................................................................................................................................................................. 18 Contactpersonen hitteplan............................................................................................................................................................................................................................... 18 Communicatieplan (doelgroepen, Kanalen, middelen, woordvoering, Q&A)...................................................................................................................................................18 Factsheets......................................................................................................................................................................................................................................................... 18

INLEIDING

2

Aanhoudende hitte kan leiden tot serieuze gezondheidsklachten. Ouderen (vooral 75+) vormen de grootste risicogroep voor hitte gerelateerde gezondheidsklachten. Een van de redenen hiervan is dat het dorstgevoel van ouderen is verminderd, waardoor ze minder drinken en verhitting en uitdroging op de loer liggen. Ook mensen met een chronische aandoening, personen in sociaal isolement, dak- en thuislozen, (zeer) jonge kinderen en mensen met overgewicht lopen een gezondheidsrisico. Bij de hittegolf van 2006 vielen 1000 extra doden in Nederland. Naar aanleiding van deze hittegolf heeft het Ministerie van VWS in 2007 een Nationaal Hitteplan opgesteld. Het RIVM heeft het Nationaal Hitteplan 2007 in 2015 geactualiseerd (Nationaal Hitteplan, versie 2015, RIVM Briefrapport 2014-0051, WI Hagen en M van Bruggen). Tijdens een hitteperiode is het van belang dat professionele en niet-professionele zorgverleners zoals mantelzorgers, extra letten op, en waar nodig zorg bieden aan, voor hitte gevoelige mensen in hun omgeving. Het doel van het Nationaal Hitteplan is het tijdig attenderen van instellingen, zorgverleners en vrijwilligers op aanhoudende hitte, zodat zij maatregelen kunnen nemen om de gezondheidsrisico’s van aanhoudende hitte te beheersen. WAT IS EEN LOKAAL HITTEPLAN Lokale hitteplannen zijn protocollen voor de lokale aanpak van de gezondheidsgevolgen van hitte.

Ze zijn een nadere uitwerking van het Nationaal Hitteplan, gericht op praktische uitvoering op lokaal niveau. Een lokaal hitteplan richt zich op het beter functioneren van individuele verzorgers en professionals, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties tijdens een periode van hitte. Het helpt deze spelers bijvoorbeeld bij het verkrijgen van achtergrondinformatie tijdens hitte, en bij de uitvoering van hun reguliere taken en aanvullende maatregelen tijdens hitte.

DOELSTELLINGEN VAN HET LOKAAL HITTEPLAN 



 

Het voorkomen, beperken en aanpakken van hittegerelateerde gezondheids- en welzijnsproblemen, ziekte en sterfte, en het bevorderen van zelfredzaamheid en samenredzaamheid (zelfredzaamheid van mensen met behulp van hun sociale netwerk). Afstemmen over en het vastleggen van de taken en activiteiten van de bij hitte betrokken organisaties, zodat: o Overlap in activiteiten ter voorbereiding op, en tijdens periodes van aanhoudende hitte voorkomen worden. o Medewerkers van de verschillende organisaties elkaar snel vinden, zodat adviezen of acties tijdens een periode van aanhoudende hitte kunnen worden afgestemd. Eenduidige en begrijpelijke communicatie naar het algemeen publiek en keten- en zorgpartners. Kennisdeling, zowel op het gebied van hitte en gezondheid als over effectieve communicatie(strategieën).

HITTE IN DORDRECHT Hete zomers zullen vaker volkomen, resulterend in hittestress in steden. Om negatieve gezondheidseffecten van hitte te voorkomen zijn er enerzijds maatregelen nodig in de omgeving en anderzijds moet het gedrag van Dordtenaren op hitte worden aangepast. Hoewel het lokaal hitteplan alle inwoners van de gemeente Dordrecht aangaat, is gekozen om te starten met de heetste wijken waarin de meeste eenzame 75-plussers wonen (de meest kwetsbare en lastigst te bereiken doelgroep).

In dit lokaal hitteplan hebben de GGD Zuid-Holland Zuid en gemeente Dordrecht vastgelegd hoe zij gecoördineerd taken en activiteiten uitvoeren als het Nationaal Hitteplan wordt geactiveerd en voorafgaand daaraan. 3

Afbeelding 1: Deze hitte- en eenzaamheidskaart laat zien waar de risico’s op hittestress bij eenzame ouderen het grootst zijn. De kaart is een combinatie van een hittekaart en een eenzaamheidskaart.

ACTOREN In het overzicht hieronder zijn de verschillende actoren met bijbehorende verantwoordelijkheden bij aanhoudende hitte weergegeven.

4

STAKEHOLDERS

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ AANHOUDENDE HITTE

Gemeente De bevolking adviseren en voorlichten over risico’s, en vragen vanuit de bevolking over risico’s beantwoorden. De GGD levert gezondheidsinformatie aan en ondersteunt de gemeente bij het uitvoeren van deze taken. In beleidsplannen en ruimtelijke ontwikkelingen rekening houden met de vanuit klimaatverandering te verwachten negatieve effecten voor de volksgezondheid. En vanuit die optiek actief inzetten op het robuuster maken van de publieke ruimte om de kwetsbaarheid voor hittestress te verminderen middels te nemen maatregelen. Bewoners bewuster maken van hun eigen rol in het klimaatbestendiger maken van hun huis, tuin en omgeving. De GGD kan hierbij adviseren over ventilatie, zonwering en wel of geen airco. Volgen van het convenant klimaatadaptief bouwen en de richtlijnen hierin aangegeven met betrekking tot hitte. Dit wordt ook gedaan door de, uit o.a. de omgevingsvisie volgende, groenblauwe regels (deze zijn echter nog niet vastgesteld) die van toepassing zullen zijn op nieuwbouw projecten. Door middel van meer groen, aangename ontmoetingsplekken en voldoende schaduwplekken wordt verkoeling gecreëerd. Monitoren van de schadelijke gevolgen van hitte. (Vaststellen hoe en wat we precies willen en kunnen meten) Adaptief inrichten van de buitenruimte en communiceren van koele plekken naar bewoners (bijvoorbeeld via de hitteverklikker).

Gemeentelijke locaties, zoals kantoren, kunnen dienen als koele plek voor kwetsbare groepen.

LOPENDE PROGRAMMA'S/ PROJECTEN Binnen de gemeente wordt binnen de opgave Groenblauw Stad gewerkt aan de hitteproblematiek in de stad. https://groenblauwdordrecht.nl/ Wat kan een klimaatarboretum bijdragen aan de hittestress in de stad? Het klimaatarboretum is een verzameling van uiteenlopende bomen in houten bakken. In het klimaatarboretum wordt onderzocht hoe verschillende boommodellen bijdragen aan het verkoelen van de stad. Het onderzoek is onderdeel van het onderzoeksprogramma Urban Forestry van de TU Delft. 5

Op dit moment werkt de gemeente aan een stadsbrede groenblauwe beleidsregel voor nieuwbouw.

GGD

Het informeren van gemeenten, het algemene publiek, (zorg)instellingen en zorgverleners in de regio over de gezondheidsrisico’s van aanhoudende hitte. Het adviseren van het algemene publiek en instanties in de regio over hoe om te gaan met aanhoudende hitte.

GHOR

Gemeente adviseren bij de vergunningverlening van evenementen. Algemeen: Coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing en advisering van overheden en overige organisaties op dit gebied (risicobeheersing).

Rode Kruis

Kennis en praktische aanwijzingen over hitte delen met de vrijwilligers van het Rode Kruis. Al dan niet met vrijwilligers voorzien in een hulpbehoefte van voor hitte kwetsbare mensen. Informeren algemeen publiek.

6

7

TE BETREKKEN ACTOREN

Gemeente

GGD

GHOR

Rode kruis

Woningcorporaties

Grotere winkels, zoals supermarkten

Overdekte winkelcentra

Bibliotheken

Gebedshuizen

Temp. Monitoren en maatregelen treffen

Welzijnsorganisaties Buurthuizen

Hitteprotocol in werking

Zorginstellingen

Koele plek Noodlocatie toegankelijk

Scholen

Max. temp. Afspraken

Kinderdagverblijven

Communicatie (Actief):

Sporthallen

Communicatie (Passief)

Werkgevers

Verantwoordelijkheid: Tijdens hittegolf

Openbaar vervoer

Organisatie:

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ AANHOUDENDE HITTE

Rekening houden met negatieve gevolgen hitte Coördinatie Hulpverlening: Gemeente adviseren

Verantwoordelijkheid: Regulier Koeler maken van buiten ruimte Regel groenblauw

9

FASEN HITTEPLAN Het voorkomen en aanpakken van publieke gezondheidsproblemen bij hitte kent verschillende fasen: ontwikkelen, voorbereiden, activeren en uitvoeren, evalueren. De evaluatie vormt telkens de brug naar het volgende jaar, waarin dezelfde fasen worden doorlopen.

Preventie en kennisontwikkeling, gedragsbeïnvloeding

Buiten het hitteseizoen

Voorbereidingsfase

1 mrt – 1 juni

Voorwaarschuwingsfase

Grote kans op periode van ≥ 4 dagen >27℃

Waarschuwingsfase

Kans van ≥ 90% op periode van ≥ 4 dagen >27℃

Monitoring en evaluatie

Hete periode – nov

In onderstaande paragrafen zal op schematische wijze worden weergegeven welke taken er in welke fasen uitgevoerd moeten worden. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan welke partij verantwoordelijk is voor het uitvoeren van deze taken.

PREVENTIE EN KENNISONTWIKKELING, GEDRAGSBEÏNVLOEDING Buiten het hitteseizoen om wordt aandacht besteed aan kennisontwikkeling en preventie. Doel hierbij is het verbeteren van het hitteplan voor de volgende periode van hitte. Taken in deze fase zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Organisatie  

Gemeente (communicatie, opgave groenblauw, wijkteams, Weizigt NMC…) GGD (communicatie, gezondheid en milieu)

Activiteit Het uitbreiden en verbeteren van kennis / informatie, maatregelen en instrumenten. Contactpersonen en achterwachten vaststellen voor de verschillende activiteiten en bijwerken in contactpersonen. Infobijeenkomsten intern én extern, bijvoorbeeld thuiszorginstellingen, kinderopvang + sport.

VOORBEREIDINGSFASE In de periode van 1 maart tot 1 juni vindt de voorbereiding op het hitte seizoen plaats. De taken in deze fase zijn weergegeven in onderstaande tabel. De doelgroepen, kanalen, middelen, woordvoering en Q&A's zijn uitgebreid beschreven in het communicatieplan en is als bijlage aan dit hitteplan toegevoegd.

Organisatie

Activiteit





GGD Gezondheid en milieu Communicatie

Informatie hitte en gezondheid op GGD-site actualiseren, zowel voor algemeen publiek als professionals

 

Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu

Factsheets updaten en beslissen of ze gedrukt moeten worden (waar te verspreiden, hoeveel, welke doelgroepen)



GGD Communicatie

KCC voorzien van hittekaarten voor de afhandeling van telefonische vragen

 

Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu

Actualiseren lokaal hitteplan

 

Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu

Controleren en bijwerken van in beeld gebrachte stedelijke gebieden waar kwetsbare doelgroepen zich bevinden.



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad)

Publiceren informatie over hitte en gezondheid op gemeentesite en groenblauwdordrecht.nl

 

Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu & gezondheidsbevordering

Overleggen met afdeling communicatie over (aanpassen) communicatiestrategie, wellicht volgend jaar meenemen in de piketdienst voor crisiscommunicatie. 11



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu & gezondheidsbevordering

Check (excel)lijst contactpersonen (sleutelfiguren) die informatie GGD in geval van hitte kunnen verspreiden.





Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu & gezondheidsbevordering

Nieuwsbericht en persbericht van GGD alvast ter informatie/ controle lezen vanuit afdeling communicatie en voorbereiden mogelijke publicatie in weekblad en sociale media

 

Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu & gezondheidsbevordering

Verspreiden van informatiemateriaal (factsheets en drankenkaart)



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad)

Kaarten waar koele plekken en routes staan vermeld controleren en bijwerken.

 

GGD Gezondheid en milieu GHOR

Lokaal zorgnetwerk informeren over informatiemateriaal en acties bespreken





GGD Gezondheid en milieu GHOR

Gemeenten adviseren over maatregelen bij evenementen en hitte (i.k.v. vergunningverlening)



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad)

Evenementenpagina gemeente controleren en eventueel actualiseren.



12

VOORWAARSCHUWINGSFASE Wanneer er een kans is op een periode van 4 of meer dagen met een maximum temperatuur boven de 27°C gaat de voorwaarschuwingsfase in. Het RIVM stuurt dan een Voorwaarschuwingsbericht (e-mail) aan verschillende instanties, waaronder de GGD om aan te kondigen dat deze fase is in gegaan. Aan- of afmelden voor deze hittemailing, kan door een mail te sturen naar cGM@rivm.nl met als onderwerp ‘hittemailing’. De taken in deze fase zijn weergegeven in het onderstaande schema.

Organisatie

Activiteit



GGD Gezondheid en milieu

Voorwaarschuwing doorsturen naar contacten in mailinglijst (gemeenten, GHOR, ketenpartners), zie bijlage



GGD Gezondheid en milieu

Nieuwsbericht en persbericht alvast ter informatie/ controle versturen naar afdeling communicatie. Check op tijdsduur, verwachting, aandacht voor nachttemperatuur



GGD Gezondheid en milieu

Actualiseren mailinglijst (postmaster en mail delivery system mails)



GGD Gezondheid en milieu/ Communicatie

Betrokken afdelingen (Recepties, IZB, JGZ, Inspectie Kindercentra, GL, FGK) van de GGD informeren



GGD Communicatie

Nieuwsbericht op website GGD, LVS gemeenten

 

GGD Communicatie Gemeente communicatie

Algemeen bericht social media DG&J, LVS gemeenten, groenblauwdordrecht.nl



GGD Communicatie

Redactioneel artikel regionale en lokale pers waarin we de risicogroepen benoemen; in de buurt, Dordt Centraal, AD regio en HaH kranten

 

GGD Gezondheid en milieu GHOR Gemeente

Lokaal zorgnetwerk partners informeren. Afstemmen met gemeenten over inschakelen koepelorganisaties



13



GHOR

Aanvullende maatregelen op draaiboek en extreem weer scenario kenbaar maken aan vergunningverleners evenement (gemeenten) en organisatoren evenementen



Gemeente (communicatie, check bij opgave groenblauw/ cluster stad)

Klaarzetten nieuws-/ persbericht en publicatie in weekblad en sociale media



Gemeente (communicatie, check bij opgave groenblauw/ cluster stad)

Bericht over hitte plaatsen in de Dordt Centraal bij het gemeentenieuws van juni



Gemeente (communicatie, check bij opgave groenblauw/ cluster stad)

Verspreiden van informatiemateriaal (factsheets en drankenkaart)



Gemeente (groenblauw/ clusterstad)

Herinnering en voorbeeldbericht versturen naar afdeling sport



Gemeente (afdeling sport)

Delen informatie bericht hitte met netwerk aan verenigingen en sportaanbieders



Rol van de wijkmanagers?

14

WAARSCHUWINGSFASE Wanneer de kans op een periode van 4 dagen of langer met een maximumtemperatuur boven de 27°C groter is dan 90%, gaat de waarschuwingsfase in. Ook deze fase wordt aangekondigd met een mail van het RIVM (aan- of afmelden voor deze hittemailing, kan door een mail te sturen naar cGM@rivm.nl met als onderwerp ‘hittemailing’). Het RIVM stuurt vervolgens dagelijks een update met informatie en de actuele weersvoorspelling. De waarschuwingsfase eindigt met een mail waarin staat vanaf welke dag het Nationaal Hitteplan niet meer actief is. De taken in de waarschuwingsfase zijn weergegeven in het onderstaande schema.

Organisatie

Activiteit



GGD Gezondheid en milieu

Waarschuwingsmail RIVM doorsturen naar contacten in mailinglijst, aangevuld met informatiemateriaal



GGD Gezondheid en milieu

Bereikbaarheid van teams regelen



GGD Communicatie

Nieuwsbericht plaatsen en persbericht versturen



GGD Gezondheid en milieu/ Communicatie

Betrokken afdelingen (Recepties, IZB, JGZ, Inspectie Kindercentra, GL, FGK) van de GGD informeren



GGD Gezondheid en milieu/ Communicatie

Beantwoording van vragen (Q&A’s) van organisaties (vrijwilligersorganisaties, gemeenten, scholen en kinderdagverblijven), individuele burgers, zorgverleners



GGD Gezondheid en milieu

Lokaal zorgnet partners informeren



GGD Communicatie

Iedere dag via de social kanalen een Hittetip, zie bijlage communicatieplan



GHOR

Bij C evenementen, waarbij coördinator GHOR aanwezig is, ziet coördinator GHOR toe of de aanbevolen maatregelen effect hebben. Bij A en B evenementen zal GHOR enkel op aanvraag advies geven

15



GHOR

In geval van opschaling wordt GHOR actief, en zal zij haar taken op het gebied van regie en coördinatie uitvoeren



Gemeente (communicatie, check bij opgave groenblauw/ cluster stad)

Nieuwsbericht en/of persbericht plaatsen in weekblad (Dordt Centraal) op sociale media



Gemeente/GGD (communicatie, check bij opgave groenblauw/ cluster stad)

Communicatie via sociale media en website



Gemeente (afdeling sport)

Delen waarschuwings- en informatiebericht met netwerk aan verenigingen en sportaanbieders



Gemeente/GGD

Hardcopy drankenkaart en koele plekken/routes via bijvoorbeeld de thuiszorg verspreiden

MONITORING EN EVALUATIE Na afloop van de hitteperiode is er ruimte voor monitoring en evaluatie. De taken is deze fase zijn weergegeven in het onderstaande schema. Organisatie

Activiteit



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu

Evaluatie bijeenkomst met alle betrokkenen bij het lokaal hitteplan om terug te kijken op de afgelopen zomer en het lokaal hitteplan te bespreken, hierbij speciale aandacht aan de ervaringen vanuit de sleutelpartners voor kwetsbare groepen



Gemeente (opgave groenblauw/ cluster stad) GGD Gezondheid en milieu

Hitteplan aanpassen aan de hand van ervaringen voorgaande zomer



Allen

Nieuwe partners uitnodigen, activiteiten uitbreiden

16

RELEVANTE WEBSITES Activering Nationaal Hitteplan Aanmelden voor de nieuwsbrief rondom activering van het Nationaal Hitteplan kan via cGM@rivm.nl Meer informatie over hitte en gezondheid www.ggdzhz.nl/hitte Onderwerp hitte op RIVM site Nationaal Hitteplan GGD richtlijn zomerse omstandigheden Handreiking lokaal hitteplan Hitte in Dordrecht https://cms.dordrecht.nl/ https://cms.dordrecht.nl/Onze_stad/Overzicht_Onze_stad/ Zomer_in_Dordrecht/Zomer_in_Dordrecht https://groenblauwdordrecht.nl/ https://groenblauwdordrecht.nl/bewoners/hitteverklikker/ Watertappunten https://publiekwater.nl/ Hitte en Covid-19 Op de site van het RIVM is een “Vraag en antwoord” pagina specifiek voor hitte en Covid-19 geplaatst: QenA Hitte en Covid-19

Hitte op evenementen https://vr-rr.nl/over/rc/risicobeheersing/organiseer-evenement/technische/ Legionellapreventie De hygienerichtlijn voor evenementen, 2014 RIVM Hitte en dancescène http://www.unity.nl/hittegolf-x-party-6-tips/

Actuele weersinformatie en waarschuwingen http://www.knmi.nl/waarschuwingen_en_verwachtingen/ overzicht_waarschuwingen.html

Actuele SMOG meetwaarden http://www.lml.rivm.nl/verwachting/ozon.php Actuele zonkracht Nederland http://www.knmi.nl/weer/weer_en_gezondheid/zonkracht.html http://www.rivm.nl/Onderwerpen/U/UV_ozonlaag_en_klimaat/Zonkracht Inrichting van de buitenruimte om hitteproblemen te beperken De hittebestendige stad - Hogeschool van Amsterdam Toolkit voor ontwerpers van de buitenruimte

17

BIJLAGEN

CONTACTPERSONEN HITTEPLAN

COMMUNICATIEPLAN (DOELGROEPEN, KANALEN, MIDDELEN, WOORDVOERING, Q&A)

FACTSHEETS

18