Bijlage 2 20210930 DGJ Notitie ontwikkelagenda jeugdhulp ZHZ (2).pdf

VOORTGANG ONTWIKKELAGENDA JEUGDHULP ZUIDHOLLAND ZUID Van

Netwerk MT Jeugd ZHZ

Aan

PFO Jeugd ZHZ

Datum

27 mei 2021

Betreft

Voortgang ontwikkelagenda jeugdhulp Zuid-Holland Zuid

Geachte leden van het PFO Jeugd Zuid-Holland Zuid Begin 2021 heeft u de ontwikkelagenda jeugd Zuid-Holland Zuid vastgesteld met de tien ontwikkelopgaven voor dit jaar (en deels ook daarna). Met dit memo informeren wij u over de voortgang, adviseren wij over welke rol u als PFO Jeugd de komende periode kunt nemen en vragen wij u enkele besluiten te nemen. We beginnen met enkele relevante constateringen:

1



Om niet onder provinciaal toezicht te komen is in september 2020 door SOJ een overzicht gemaakt met 28 maatregelen, waarmee de voorgenomen taakstelling moet worden bereikt. Dit betreft een eenzijdige berekening, waar gemeenten destijds kennis van hebben genomen. Een deel van de maatregelen ligt in de invloedsfeer van de tien lokale gemeenten en een deel ligt op regionaal niveau; bijvoorbeeld door inspanningen van SOJ of SJT.



Met deze financiële onderlegger en de adviezen van het aanjaagteam en AEF (onderzoek governance jeugdhulp ZHZ) hebben we een gezamenlijke ontwikkelagenda opgesteld met focus op tien prioriteiten. Het betreft regionale en lokale opgaven, waarop gezamenlijk wordt gestuurd vanuit het Netwerk MT Jeugd ZHZ en het PFO Jeugd ZHZ.



Het Netwerk MT Jeugd ZHZ maakt op dit moment de inschatting dat het realiseren van de taakstelling nog niet haalbaar is. Dit wordt onderschreven door een gevraagde doorkijk van de SOJ.



Met de ontwikkelagenda heeft u de keuze gemaakt om ook te richten op beleidsvragen die het meest effect zullen sorteren. Inherent hieraan is dat er bestuurlijke en politieke beleidskeuzes gemaakt worden die impact hebben op kwaliteit en financiën. Wij zien hierin kansen en realiseren ons dat het bestuurlijk eigenaarschap vraagt om tot deze keuzes te komen.



We constateren dat gemeenten grote moeite hebben om voldoende capaciteit vrij te maken voor het realiseren van de benodigde acties op zowel lokaal als regionaal niveau. Het Netwerk MT jeugd doet opnieuw een efficiencyslag door opgaven te clusteren.



Om de ontwikkelagenda te kunnen realiseren heeft het Netwerk MT Jeugd financiële ruimte nodig ter hoogte van maximaal 250.000 Euro, te alloceren uit de extra rijksmiddelen jeugdhulp 2021.

Kenmerk Datum



27 mei 2021

Het uitblijven van voldoende voortgang op de taakstelling vraagt nu doorpakken van de bestuurlijk opdrachtgevers op de realisatie van de ontwikkelagenda door: 1. vaststelling van de afzonderlijke opdrachten uiterlijk 8 juli as. en 2. sturing op de voortgang van de opdrachten. Bovendien vraagt het scherpe sturing op de lokale transformatieplannen.

Keuzes over kwaliteit en taakstelling Vanaf 2015 hebben we in Zuid-Holland Zuid een groot aantal lokale en regionale inspanningen verricht om de zogenaamde transformatie van de jeugdhulp vorm te geven en betaalbaar te houden. De primaire focus in de aanpak was het optimaliseren van de uitvoering; gericht op de toegang, voorzieningen en samenspel tussen de partijen. Een groot aantal projecten en pilots is hiertoe uitgevoerd in lokale gemeenten en in de regio, in nauwe samenwerking met de SOJ en SJT. In de huidige fase van de transformatie verschuift die aanpak van de uitvoering naar borging en het omzetten van de opgedane inzichten in beleid; denk hierbij bijvoorbeeld aan het inkoopkader, de lokale contractering van Stichting Jeugdteams door gemeenten en de borging van inzichten in de lokale verordeningen. Bij jeugdzorgregio’s en het rijk leiden de inhoudelijke inzichten en de kostenontwikkeling tot de fundamentele beleidsvraag of de huidige wetgeving en het bijbehorende stelsel nog wel houdbaar zijn. Het huidige demissionaire kabinet zal hier niet meer over beslissen en zolang de formatie uitblijft, ligt de bal bij de gemeenten om binnen de bestaande kaders de ruimte te vinden om verder te transformeren. Hierbij benadrukken we een positief beeld in Zuid-Holland Zuid.

We beheersen de kosten voor de jeugdhulp redelijk in vergelijking met andere regio's en we werken regionaal constructief samen, wat momenteel ook resulteert in focus op scherpe opgaven, waarvan de inhoud voor een belangrijk deel aansluit op recente landelijke adviezen van AEF, het Verweij-Jonker Instituut en de Sociaal Economische Raad (SER). Met de ontwikkelagenda heeft u de keuze gemaakt om te richten op die beleidsvragen die het meest effect zullen sorteren op de kwaliteit en de taakstelling. Het is cruciaal om hierop nu door te zetten via stevig bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgeverschap. Beleidskeuzes hebben in zich dat er bestuurlijke en politieke keuzes gemaakt moeten worden die impact hebben op kwaliteit en financiën. Dit zal ongetwijfeld leiden tot bestuurlijke dilemma’s, omdat het effect van die keuzes vooraf niet altijd goed is te voorspellen of omdat het gaat om fundamentele politieke vragen (die in de tien gemeenten verschillend ontvangen kunnen worden), zoals in het kader van de afbakening van jeugdhulp. Daarbij wordt de politieke werkelijkheid in de komende maanden meer fluïde, vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in 2022. In deze context is bestuurlijk eigenaarschap voor deze keuzes noodzakelijk ten behoeve van de voortgang van de ontwikkelagenda. Sturing op de ontwikkelagenda U heeft de ontwikkelagenda met tien opgaven eerder vastgesteld.

Aan elke opgave is een bestuurlijk opdrachtgever uit uw midden verbonden. We zetten ze nog even op een rij: 1. 2. 3. 4. 5.

2

Nieuwe inkoopafspraken jeugdhulp 2022 en verder (Ronald de Meij) Afbakening jeugdhulp (Peter Verheij) Jeugdhulp naar voren (Rik van der Linden) Anders Zorgen (Lizanne Lanser) Veilig Opgroeien is teamwerk (Piet Vat)

Kenmerk Datum

27 mei 2021

6. Perspectiefbenadering en expertteam (Eelke Kraaijeveld) 7. Beter begroten en controleren (Steven van Die) 8. Implementatie governance (Steven van Die) 9. Contractmanagement 3.0 (Steven van Die) 10. Opdracht Stichting Jeugdteams (Steven Van Die) -> afgerond De realisatie van de opgaven vindt plaats door projectteams met een projectleider (ambtelijk opdrachtnemer) en onder verantwoordelijkheid van een ambtelijk opdrachtgever uit het Netwerk MT Jeugd ZHZ. Aan de meeste opgaven ligt inmiddels een met de bestuurlijk opdrachtgever besproken projectplan ten grondslag. Het is van belang dat alle opdrachten uiterlijk 8 juli zijn vastgesteld in uw PFO, zodat de realisatie kan plaats vinden volgens zoals beoogd. Tussentijdse reflectie op de ontwikkelagenda Op 14 april heeft het Netwerk MT Jeugd ZHZ uitgebreid stil gestaan bij de verschillende ontwikkelopgaven, zowel inhoudelijk als randvoorwaardelijk. Graag zetten we de belangrijkste rode draden van onze bevindingen op een rij: a.

De geformuleerde opgaven zijn onveranderd urgent. Er liggen veel jeugdopgaven op het gemeentelijke bord, zeker in de context van de coronacrisis en de noodzakelijke relaties binnen het sociaal domein. We transformeren regionaal, wat aanvullende lokale inspanningen vraagt; bijvoorbeeld om algemene voorzieningen in te regelen. De druk is op veel plaatsen hoog. Desondanks hebben we geconcludeerd dat prioritering door de jeugdhulpregio op de bovenstaande opgaven nog steeds terecht is. Door hier op door te pakken kunnen we juist nu een belangrijk verschil maken in kwaliteit en kostenbeheersing.

b.

Er zijn (beperkte) financiële middelen nodig om capaciteit en expertise binnen gemeenten vrij te maken om de ontwikkelagenda te realiseren Ondanks het verdwijnen van de financiële solidariteit willen we op veel fronten blijven samenwerken. Dit vraagt om spelregels over de gezamenlijke inzet van noodzakelijke (ambtelijke en/of externe) capaciteit. Er zal daarom door alle gemeenten naar rato capaciteit worden geleverd in de projectgroepen. Daarnaast zal er financieel moeten worden bijgedragen om de noodzakelijke expertise (bijvoorbeeld voor projectleiders) te organiseren, en te investeren in kennis over contractbeheer, opdrachtgeverschap en een leeromgeving. Het Netwerk MT Jeugd ZHZ beschikt niet over eigen middelen, uitgezonderd het restant van de middelen die eerder beschikbaar zijn gesteld voor het aanjaagteam (73.500 Euro). We werken momenteel nog aan de inrichting van enkele opgaven en hebben daarom nog niet volledig scherp wat de financiële behoefte is. Een bedrag van 250.000 Euro zal hiervoor volstaan. Inkoop Contractmanagement Contractering SJT Veilig opgroeien Perspectiefbenadering & expertteam Afbakening jeugdhulp

3

projectleider, expertise 400.000 (begroting SOJ) projectleider 20.000 (begroting SOJ) inzet jurist (begroting SOJ) ntb projectleider leeromgeving, expertise 125.000 projectleider 30.000 Euro

Kenmerk Datum

27 mei 2021

Op basis van dit huidige overzicht en een grove inschatting voor de openstaande posten moet het alloceren van een bedrag van 250.000 Euro van de extra rijksmiddelen jeugdhulp 2021, met als doel inzet ten behoeve van de realisatie ontwikkelagenda door Netwerk MT Jeugd ZHZ, volstaan. c.

Nog meer focus is noodzakelijk voor realisatie In het verlengde van het voorgaande punt zien we dat er sprake is van enkele gelijksoortige opgaven, waardoor clustering betekent dat de beperkte capaciteit efficiënter kan worden ingezet en er beter integraal kan worden gestuurd. We hebben daarom de volgende clusters geformuleerd: -

Hoe: jeugdhulp naar voren, perspectiefbenadering/expertteam Wat: afbakening jeugdhulp, anders zorgen Ondersteunend: begroten en monitoren, governance, contractmanagement Veilig Opgroeien is teamwerk

inkoopstrategie

en

We zullen de komende maanden op natuurlijke momenten deze clustering doorvoeren. d.

De onderbouwing van de taakstelling kent onzekere factoren Door SOJ is in september 2020 onder druk van de provincie een grove doorkijk gemaakt van het besparingspotentieel van diverse maatregelen. Dit is vervolgens als taakstelling vastgesteld. Voor het PFO Jeugd ZHZ en Netwerk MT Jeugd ZHZ is het hiermee op dit moment automatisch de financiële onderlegger voor de ontwikkelagenda.

e.

Gemeenten in Zuid-Holland Zuid hebben uiteenlopende uitgangsposities, zowel financieel als qua stand van zaken (en visie) op transformatie. Dit nemen we als gegeven en pakken we binnen het Netwerk MT Jeugd ZHZ en PFO Jeugd ZHZ in samenwerking en overleg met elkaar op. We benadrukken daarom ook dat participatie aan specifieke opgaven facultatief is. Dit aandachtspunt vraagt echter hoe dan ook om de beschikbaarheid over eerder genoemde financiële ruimte voor het Netwerk MT Jeugd ZHZ om expertise bij te plussen waar nodig, op momenten te intensiveren in een aanpak en randvoorwaarden zoals een regionale projectleider te kunnen faciliteren.

Borgen in de uitvoering van lokale gemeenten De afgelopen jaren zijn veel projecten en pilots in de uitvoering gerealiseerd die belangrijke inzichten hebben opgeleverd ten aanzien van efficiency en effectiviteit. Het Aanjaagteam en AEF adviseren dat het inregelen van stevig contractbeheer (door de SOJ en gemeenten samen) en goed opdrachtgeverschap cruciaal zijn om tot optimale resultaten te komen. Ook van en met elkaar leren is randvoorwaardelijk om goed te kunnen sturen. Dit vraagt prioritering op deze thema's in uw gemeenten. Vanuit het Netwerk MT Jeugd ZHZ willen wij dit ondersteunen door een leeromgeving te bevorderen voor de tien gemeenten. Voortgang taakstelling In verhouding tot andere jeugdhulpregio’s beheersen we de kosten redelijk. Informatie over de aanstaande eerste prognose van 2021 door de SOJ toont echter aan dat de taakstelling voor 2021 niet wordt gerealiseerd. Dit jaar volstaan, naar alle waarschijnlijkheid, wel de extra incidentele rijksmiddelen om het tekort op de begroting van 2021 te dekken; mogelijk volgt er vanaf 2022 meer.

4

Kenmerk Datum

27 mei 2021

Het feit dat de taakstelling niet wordt gerealiseerd onderschrijft de stelling dat er weliswaar belangrijke inzichten zijn opgedaan in de eerste fase van de transformatie, maar dat er rond de ontwikkelagenda ook beleidsmatige keuzes nodig zijn om in de buurt te komen van het beoogde resultaat. Alleen inzetten op optimaliseren van de uitvoering en voorzieningen is onvoldoende om de kosten naar beneden te brengen richting het niveau van de vastgestelde bestuurlijke ambitie. De ontwikkelagenda is voorzien van een besparingspotentieel, met als basis de berekening van SOJ die in september 2020 onder druk van de provincie is opgeleverd ter onderbouwing van de voorgenomen taakstelling. De som van dit potentieel en de overige maatregelen (door SOJ en individuele gemeenten) zouden moeten leiden tot de gewenste taaksteling. Het eigenaarschap van en verantwoordelijkheid voor de in te regelen lokale voorzieningen en het aanpassen van verordeningen en beleid ligt bij de tien gemeenten zelf. Onderstaand overzicht bevat van het bijgewerkte besparingspotentieel voor de opgaven in de ontwikkelagenda. Zoals gesteld lopen we hiermee vooruit op de aanstaande bestuursrapportage van de SOJ, waaruit blijkt dat de taakstelling voor 2021 niet gerealiseerd zal worden. De besparingen van de diverse opgaven schuiven grotendeels een jaar op.

Jeugdhulp naar voren Perspectiefbenadering Expertteam Contractmanagement Inkoopstrategie Schrappen jeugdhulp Budgetbewust werken* Regie op jeugdhulp*

2021 100.000

2022 200.000 200.000 300.000

2023 300.000 500.000 600.000

2024 300.000 700.000 900.000

1.700.000 1.000.000 600.000 400.000

3.600.000 2.100.000 900.000 600.000

3.600.000 3.200.000 900.000 600.000

1.100.000

300.000 200.000

* Onderdeel Anders Zorgen

De validatie van de financiële aannames zal het Netwerk MT Jeugd ZHZ in het 3e en 4e kwartaal ontsluiten en rapporteren aan het PFO jeugd (uiteraard in afstemming met de SOJ en in relatie tot de begroting van de SOJ). Beslispunten Wij vragen het PFO Jeugd ZHZ: 

 

akkoord te gaan met het alloceren van een bedrag van 250.000 Euro van de extra rijksmiddelen jeugdhulp 2021 voor de realisatie van de ontwikkelagenda door het Netwerk MT Jeugd ZHZ; alle bestuurlijk opdrachtgevers om uiterlijk voor het PFO van 8 juli, samen met de ambtelijke opdrachtgevers, de resterende plannen uit de ontwikkelagenda te bespreken; de inzet van ambtelijke capaciteit in projectgroepen, ten behoeve van de realisatie van ontwikkelagenda, naar rato per gemeente te onderschrijven.

Met vriendelijke groet, Netwerk MT Jeugd ZHZ

5