Document · PDF

BIJLAGE 1 - Totaaloverzicht (toelichting) inventarisatie mogelijke maatregelen PPN26.pdf

Dordtse Dinsdag – Beeld- en oordeelsvormende commissies 18 februari 2025, gemeente DordrechtBij agendapunt: 3: Raadsinformatiebrief over Route naar de Perspectiefnota 2026 - ambtelijke inventarisatie mogelijke maatregelen - Raadsinformatiebrief14.655 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026 Status van dit document Zoals in de Raadsinformatiebrief van maart 2024 is geschreven, heeft het college de ambtelijke organisatie eerder de opdracht gegeven mogelijke maatregelen te inventariseren met een opgeteld ombuigingspotentieel van € 30 miljoen. Het college heeft daarbij geen inhoudelijke beperkingen gesteld om de organisatie zoveel mogelijk ruimte en openheid te bieden voor het bedenken van mogelijke maatregelen. De technische kaders die het college heeft meegegeven zijn: • • •

Zoek breed in alle begrotingsprogramma's en kom met een evenwichtige inventarisatie van mogelijkheden; Zorg dat de ombuigingsmogelijkheden uitvoerbaar en juridisch haalbaar zijn. Wettelijke taken blijven dus buiten beschouwing; Betrek ook de gemeenschappelijke regelingen in de zoekopdracht.

Dit heeft de ambtelijke organisatie de kans gegeven de mogelijkheden verder te verkennen en aan te scherpen. Voor het begrotingsjaar 2025 was een bedrag van € 5,5 miljoen voldoende om de begroting sluitend te krijgen. Ter voorbereiding op de Perspectiefnota 2026 is de opdracht aangescherpt om met een inventarisatie te komen die optelt tot € 25 miljoen. Deze opdracht is bekrachtigd in het raadsbesluit van 17 december 2024. Het college heeft geen inhoudelijke afweging gemaakt op de individuele ombuigingsmogelijkheden en de wenselijkheid ervan; de wenselijkheid is onderdeel van de politieke gesprekken die de komende tijd plaatsvinden. Wel heeft het college tijdens het proces van totstandkoming van de ambtelijke organisatie op verschillende momenten getoetst op de hierboven geschetste technische kaders. De inventarisatie zoals die nu voorligt is de resultante van een intensief en zorgvuldig ambtelijk proces, waarbij breed binnen de begroting gekeken is en waarbij gekeken is naar de technische haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de mogelijke maatregelen. Ook is gekeken naar een evenwichtige verdeling over de verschillende begrotingsprogramma's, rekening houdend met relatief beperkte beïnvloedbaarheid van budgetten. Tevens zijn de gemeenschappelijke regelingen in de zoekopdracht betrokken.

Het college is van mening dat de nu voorliggende inventarisatie zowel qua inhoud als qua omvang voldoet aan de kaders die zijn gesteld. De inventarisatie brengt in beeld wat mogelijk is. We hebben het voornemen periodiek, bijvoorbeeld elke vier jaar, een soortgelijke ambtelijke inventarisatie uit te laten voeren. Het is een goede basis voor een gesprek over het maken van keuzen en prioritering. Het college en de ambtelijke organisatie zijn zich bewust dat deze inventarisatie vele pijnlijke maatregelen bevat. Gelet op de omvang van het benodigde bedrag is het echter onvermijdelijk dat de pijn breed gevoeld gaat worden. Juist daarom hechten we eraan eerst een gesprek te voeren over de verschillende opties. De inventarisatie en dit gesprek geven daarmee een basis voor het college om een voorstel te doen aan de raad voor een totaalpakket aan ombuigingsmaatregelen bij de Perspectiefnota 2026. Uw raad heeft aangegeven aan de voorkant betrokken te willen worden bij de mogelijkheden. Het college zal daarom eerst de raad consulteren op de mogelijke maatregelen uit de ambtelijke inventarisatie. Ook zullen kenners van Dordrecht worden geconsulteerd. Na deze consultatie zal het college met een voorstel komen voor een pakket aan maatregelen waarmee het meerjarenperspectief sluitend zal zijn bij de perspectiefnota 2026.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Opmerkingen vooraf Organisatie Bij een omvangrijke ombuigingsoperatie als die nu aan de orde is, kijken we ook kritisch naar de omvang van onze eigen organisatie. In de beleidsinhoudelijke ombuigingsmogelijkheden die nu voorliggen, is vaak al een personele component begrepen. Deze schatten wij in op een omvang van tussen de € 2,5 en € 3,0 miljoen, dus ongeveer 10% van het om te buigen bedrag. Afhankelijk van de keuzen die de raad uiteindelijk maakt voor specifieke ombuigingsmogelijkheden, zal de precieze uitwerking en financiële vertaling een plaats krijgen richting Begroting 2026. De beleidsinhoudelijke ombuigingen hebben dus consequenties voor de omvang van de organisatie van het primaire proces. De ondersteunende functies (overhead), hierna aangeduid als organisatiekosten, moeten daarin meebewegen en in verhouding blijven. Dit is lijn met de uitkomst van de benchmark die Berenschot heeft uitgevoerd op de apparaatskosten. Deze benchmark heeft namelijk uitgewezen dat de huidige verhouding tussen de inzet in het primair proces en de inzet op ondersteuning in lijn is met vergelijkbare gemeenten. Bij beleidsinhoudelijke ombuigingen zullen we de omvang van de organisatiekosten dus aanpassen op de afname van de beleidsinhoudelijke capaciteit.

Daarnaast zullen we uiteraard ook kijken waar we kunnen versoberen op overige organisatiekosten en bekijken we voortdurend hoe we de kosten van externe inhuur beheersbaar kunnen houden. Daar waar dat mogelijk en verstandig is, gaan we overigens al zoveel mogelijk over naar het vervullen van vacatures met eigen personeel waardoor het aandeel inhuur in onze personeelskosten al is afgenomen van 28% in 2022 en 25% in 2023 naar 21% in 2024. We zijn daarmee het landelijk gemiddelde van 18% inmiddels dicht genaderd. Voor het bijstellen van de ondersteunende capaciteit, het versoberen op organisatiekosten en het sturen op ingehuurde capaciteit nemen we een ombuiging van € 1,5 miljoen op die qua uiteindelijke omvang afhankelijk is van de keuzen die de raad maakt voor beleidsinhoudelijke mogelijkheden. Uiteraard zal ook dit nader worden uitgewerkt richting Begroting 2026. Bij dit alles geldt dat we zuinig zijn op ons personeel. De arbeidsmarkt is krap en de ambities zijn onverminderd hoog. We willen een aantrekkelijke werkgever blijven. Daarbij hoort het uitgangspunt dat er geen gedwongen ontslagen zullen plaatsvinden. Personele consequenties zullen we daarom de komende jaren (zoveel mogelijk) opvangen via natuurlijk verloop. Wel zal dit op een aantal terreinen de nodige flexibiliteit in inzetbaarheid van het personeel vragen.

We zijn ons overigens zeer bewust dat het uitwerken en implementeren van al deze maatregelen tijd en ook geld kosten. Bij de fasering van de ombuigingsmogelijkheden hebben we hier overigens ook al ruimte voor geschapen. Omdat we koersen op een sluitende begroting voor 2029, is er tijd om de implementatie zowel intern als extern zorgvuldig te regelen.

Onroerendezaakbelasting De voorliggende inventarisatie is ingestoken vanuit beleidsinhoud. Verhoging van de onroerendezaakbelasting (hierna: OZB) is niet in de optelsom naar € 25 miljoen meegenomen. Verhoging van de OZB is echter wel een van de mogelijkheden om de begroting sluitend te maken. We kunnen de OZB in vier jaar tijd verhogen tot we onze onbenutte belastingcapaciteit hebben ingevuld. De onbenutte belastingcapaciteit OZB is een objectief, algemeen toegepast kengetal en geeft aan hoeveel een gemeente zijn inkomsten kan verhogen bij een slechtweer-scenario. Bij verhoging van de OZB met ongeveer 6% per jaar zou de volgende reeks kunnen worden gerealiseerd. Ombuiging

2026

2027

2028

2029

OZB verhogen

1.750

3.500

5.250

7.000

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Ombuigingen in Perspectiefnota en Begroting 2025 Ook in de Perspectiefnota (en Begroting) 2025 zijn ombuigingen opgenomen. Deze zijn geput uit de ambtelijke inventarisatie die in 2024 is gestart. Voor de volledigheid volgt hieronder het overzicht van de in de Perspectiefnota opgenomen ombuigingen. Programma

Programma-overstijgende maatregelen

TOTALEN 2025

2026

2027

2028

200

400

Programma 1 – Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht

Programma 2 – Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht

Programma 3 – Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht

925

973

1.015

1.030

Programma 4 – Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht

1.050

2.650

2.800

3.050

Programma 5 – Lerend en Ondernemend Dordrecht

250

400

500

Programma 6 – Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

Programma 7 – Financiën en Overhead

1.630

630

Totalen

4.055

6.053

5.345

5.610

Het Politiek Akkoord Het Politiek akkoord 2022-2026 is incidenteel gefinancierd. Dit betekent dat de maatregelen die in het akkoord zijn opgenomen, na 2026 niet meer van nieuwe dekking zijn voorzien. Mocht ertoe worden besloten dat maatregelen uit het politiek akkoord ook na 2026 moeten worden doorgezet, dan wordt de financiële opgave dus groter. Hiertoe is bij de raadsinformatiebrief van 24 juni 2024 bijlage 3 opgenomen. De komende tijd willen we uw raad meenemen in de gedachtevorming hoe we hiermee kunnen omgaan.

De Agenda 2030 In de omvang van de opgave is de evaluatie van de Agenda 2030 nog niet meegenomen De Evaluatie van de Agenda 2030 is voorzien aan het einde van het eerste kwartaal van 2025. Bij de Raadsinformatiebrief van 24 juni 2024 is daarnaast bijlage 4 opgenomen waarin een eerste schatting is gemaakt van de toekomstige beheerkosten die samenhangen met de Agenda 2030. Deze zijn nog niet begroot. Beide zaken zullen nog van invloed zijn op de omvang van de financiële opgave. Overigens is voor de initiële investeringen geld beschikbaar gesteld; versobering daarop levert geen directe structurele voordelen op.

Vervangingsinvesteringen Bij de raadsinformatiebrief van 12 maart 2024 was een bijlage 1 opgenomen waarin is gekwantificeerd welke vervangingsinvesteringen niet structureel van dekking zijn voorzien. Inmiddels is voor de noodzakelijke investeringen (totaal ongeveer € 270 miljoen) een eerste aanzet opgenomen in het meerjarenperspectief, maar met name in de periode na 2036 ligt nog een omvangrijke vervangingsopgave zonder financiële dekking voor onder andere de Sportboulevard, scholen en maatschappelijk vastgoed. In de komende tijd willen we uw raad betrekken bij oplossingsrichtingen richting de toekomst. We kunnen niet alles in één keer oplossen en dat hoeft ook niet. Tegelijkertijd is het verstandig dat we tot een gezamenlijk standpunt komen hoe we ook in de toekomst ons huishoudboekje op orde kunnen houden. Mogelijk kunnen we de komende tijd al verder incidentele middelen afzonderen uit bijvoorbeeld overschotten om een deel van deze problematiek van een 'zachte landing' te voorzien.

Gemeenschappelijke regelingen Voor taken op diverse beleidsterreinen hebben we de uitvoering met andere gemeenten gemeenschappelijk geregeld. Ook deze gemeenschappelijke regelingen zijn in de ombuigingen betrokken. We merken hierover het volgende op: 3

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

•

De taken van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal en de Dienst Gezondheid & Jeugd zijn omvangrijk. Veel van de taken die beleidsmatig onder ons Begrotingsprogramma 4 vallen, worden door deze regelingen uitgevoerd. Veel van de geïnventariseerde maatregelen zullen dus moeten worden opgepakt door deze regelingen. Daarnaast lopen deze gemeenschappelijke regelingen een eigen ombuigingentraject, eerst en vooral om de zorg beschikbaar te houden voor de meest kwetsbaren. Daarnaast om een antwoord te hebben op de autonome groei van de zorgtaken. Verwachting is dat de uitkomsten hiervan onderdeel uitmaken van het begrotingstraject 2026 van deze gemeenschappelijke regelingen waarop u uw zienswijze kunt geven; Voor de taken van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is in onze inventarisatie onder Programma 6 een ombuigingsmogelijkheid opgenomen van € 500.000 structureel. Dit is bovenop de bij de Omgevingsdienst reeds ingezette ombuigingen; De Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid heeft een eigen financieringsstroom via de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR). Eind 2024 is bekend geworden dat deze uitkering door het Rijk met 10% wordt gekort. Onze veiligheidsregio moet langs deze weg dus al bezuinigen. Daarom is vanuit deze gemeenschappelijke regeling nu geen verdere bijdrage aan ons ombuigingentraject te verwachten.

Tegelijkertijd blijft bij deze regeling continue aandacht voor kostenbeheersing.

Overige opmerkingen Bij het doorlichten van de organisatie zijn alle beleidsterreinen de revue gepasseerd. We hebben ons daarbij beperkt tot de budgetten waarop het college invloed heeft en dus niet op raadsbudgetten als griffie, rekenkamer, commissievergoedingen en dergelijke. Op een aantal beleidsterreinen treft u nu geen ombuigingsmogelijkheden aan. Deze zoekrichtingen vragen om nadere uitwerking en/of kunnen geen bijdrage leveren aan het huidig financieel perspectief (tot en met 2029). We zien wel kansen om deze mogelijkheden te betrekken als de financiële opgave van Dordrecht groter wordt, door het eventueel structureel maken van onderdelen uit het politiek akkoord, de toekomstige beheerskosten van de Agenda 2030 en de vervangingsinvesteringen. Deze mogelijkheden treft u hieronder aan. •

•

Bestuurlijke boetes o Onderzocht wordt momenteel of we als gemeente zelfstandig (dus bestuurlijk) boetes kunnen opleggen waarbij de opbrengst dus niet naar de Rijkskas, maar naar de gemeentelijke middelen vloeit. Rondom afvalinzameling wordt deze mogelijkheid al uitgewerkt om ook daadwerkelijk te worden ingezet. Van daaruit zal worden bezien of er ook andere terreinen zijn waarop we dit sanctie-instrument kunnen inzetten en of dit netto-opbrengsten oplevert. Om boetes te kunnen innen is immers ook personele capaciteit nodig. Combineren van functies creëert ontwikkelruimte o Het ontbreken van reserveringen voor vervangingsinvesteringen zal in de toekomst extra middelen vragen. Er zijn mogelijkheden om dit op te lossen, bijvoorbeeld door woningen toe te voegen of op te toppen. Of door scholen te verplaatsen/te bundelen met andere ruimtevragers, waardoor ruimte ontstaat voor (woningbouw)ontwikkeling die grondwaarde creëert. Wat de precieze mogelijkheden zijn, is op dit moment niet in te schatten. Grondexploitaties o Binnen de grondexploitaties is gekeken naar mogelijkheden voor al dan niet versneld ontwikkelen. Daarbij zijn ook locaties die buiten de ontwikkelkaders van de omgevingsvisie vallen, rondom de stedelijke contour ten noorden van de Zuidendijk, financieel technisch beschouwd.

Voor de huidige begrotingsreeks (tot en met 2029) bieden geen van deze locaties perspectief op een financiële bijdrage. Onderwijs o In het beleidsveld onderwijs zijn inhoudelijke keuzen beperkt. Hierdoor zijn de financiële mogelijkheden ook zeer gering waarom nu geen ombuigingsmogelijkheden zijn opgenomen;

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Met de doordecentralisatie van het basisonderwijs en speciaal onderwijs heeft de gemeente de zorgplicht en daarbij horende financiële middelen overgedragen aan een externe partner (Arcade Dordrecht). Jaarlijks betaalt de gemeente vergoeding aan deze externe partner om de uitvoering op de zorgplicht te continueren. Hiermee heeft de gemeente regie op ontwikkeling nieuwbouw, renovatiebouw en spreiding van scholen binnen de stad uit handen gegeven. Binnen deze systematiek is het aan Arcade om exploitatie- en onderhoudskosten terug te brengen. Biesboschcentrum en Duurzaamheidscentrum Weizigt o Het Biesboschcentrum en Duurzaamheidscentrum Weizigt werken beiden aan een groene en duurzame stad. Er bestaat overlap op inhoud en proces voor beide organisaties. Voor het Biesboschcentrum is in de perspectiefnota 2025 een taakstelling van € 670.000 opgenomen. De haalbaarheid van deze taakstelling wordt op dit moment onderzocht en volgt een eigen ambtelijk en bestuurlijk traject. Regionalisering van uitvoerende taken o Door meer regionale samenwerking in de uitvoeringsdiensten kunnen processen efficiënter ingericht worden, waardoor uitvoeringskosten minder worden (bijvoorbeeld op gebied van handhaving, markten, onderhoud, openbare verlichting etc.). Dit vraagt nog wel om nader onderzoek.

Externe financiering o We kijken ook voortdurend naar mogelijkheden van externe financieringsbronnen, waaronder particuliere fondsen. o

•

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Leeswijzer In dit document zijn de mogelijke maatregelen opgenomen die ter afweging kunnen worden ingezet bij de Perspectiefnota 2026. De mogelijke maatregelen zijn geordend langs de lijn van de begrotingsprogramma’s. In onderstaande tabel is zichtbaar gemaakt welke bedragen in de desbetreffende jaren kunnen worden gerealiseerd. Programma

TOTALEN 2026

2027

2028

2029

1.760

2.415

3.415

3.915

Programma 1 – Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht

485

685

Programma 2 – Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht

1.035

2.000

2.665

2.965

Programma 3 – Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht

1.615

1.830

1.995

2.570

Programma 4 – Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht

4.475

8.185

9.760

11.530

Programma-overstijgende maatregelen

Programma 5 – Lerend en Ondernemend Dordrecht

550

650

Programma 6 – Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

1.140

1.350

1.435

1.525

Programma 7 – Financiën en Overhead Totalen

200

1.065

1.315

1.215

11.260

18.180

21.920

25.055

In dit document lichten we de diverse ombuigingsmogelijkheden inhoudelijk toe. Per hoofdstuk lichten we de ombuigingsmogelijkheden per begrotingsprogramma toe waarbij we allereerst een financieel overzicht bieden. Daarna lichten we iedere maatregel inhoudelijk toe op [1] inhoud, [2] invloed op politieke doelstellingen en [3] maatschappelijke gevolgen.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

0 Programma-overstijgende maatregelen 0.1

Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden

Par.

Ombuiging

2026

2027

2028

2029

0.2.1

Organisatie

200

500

1.000

1.500

0.2.2

Leges kostendekkend maken

300

0.2.3

Spuk en personeelsbudget

250

500

0.2.4

Ombuigen extra inkomsten

200

0.2.5

Personeelskosten onder programma's en taken

110

215

0.2.6

Actief inzetten op lobby en subsidies

300

0.2.7

Niet toepassen gemeentelijke indexering voor subsidies in het jaar 2026

900

1.760

2.415

3.415

3.915

Totalen

0.2

Toelichting op de ombuigingsmogelijkheden

0.2.1 Organisatie Inhoudelijke toelichting We kijken kritisch naar de organisatie: waar kan het soberder en efficiënter, waar kan het met minder. Uiteraard moet de omvang van de organisatie, zowel op primair proces als op ondersteuning, afgestemd blijven op de gevraagde taakuitvoering. Ook moeten primair proces en ondersteuning met elkaar in verhouding blijven. Deze ombuigingsmogelijkheid kan dus niet los van de andere ombuigingen worden ingezet. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

0.2.2 Leges kostendekkend maken Inhoudelijke toelichting Binnen onze leges zijn diverse categorieën niet kostendekkend. Behalve bij hoofdstuk 1 van onze verordening (huwelijken, rijbewijzen en reisdocumenten, archief), waar grotendeels sprake is van een wettelijk maximumtarief, speelt dit bij de lijkbezorgingsrechten (68%) en de marktgelden (35%). We kunnen inkomsten genereren door extra leges te heffen zodat we meer kostendekkend zijn. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Behalve dat er op diverse onderdelen binnen de samenleving financiële gevolgen zullen worden gevoeld, kan bij marktgelden het effect zijn dat marktlieden niet meer aan de markt willen deelnemen waardoor het aanbod verschraalt.

0.2.3 SPUK en personeelsbudget Inhoudelijke toelichting We onderzoeken of specifieke uitkeringen (SPUK) deels kunnen worden ingezet om activiteiten te dekken die worden betaald uit de reguliere begroting. Het gaat dan met name om het meer toerekening van personele inzet aan deze SPUK's. Op elke SPUK die we van het Rijk ontvangen, ramen we (binnen de regelgeving) realistische ruimte voor personeelskosten. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

0.2.4 Ombuigen extra inkomsten Inhoudelijke toelichting Rijksmiddelen, zoals subsidies uit het Europees Sociaal Fonds (ESF), kunnen we slimmer inzetten om specifieke taken uit te voeren. Daardoor spelen we eigen middelen vrij. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

0.2.5 Personeelskosten onder programma's en taken Inhoudelijke toelichting We kunnen ervoor kiezen loonkosten structureel te dekken uit programmageld en taken. Dit hoort bij scherp toerekenen van kosten aan taken. Als we deze keuze maken, gaat dit deels ten koste van het uitvoeringsbudget. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Doordat het uitvoeringsbudget wordt verminderd, moeten we scherper inzetten op de beoogde doelen en daar waar noodzakelijk, keuzen maken om zaken niet meer te doen.

0.2.6 Actief inzetten op lobby en subsidies Inhoudelijke toelichting Er liggen veel kansen om extra middelen te genereren middels subsidies en fondsen. We moeten ervoor zorgen dat we de extra middelen ook kunnen inzetten om de kosten die de gemeente maakt terug te verdienen. En we moeten er ook voor zorgen dat deze extra middelen structurele kosten dekken. Daar hoort ook een lobby bij die in de ontwikkeling van regelingen en kaders bij andere instellingen bijstuurt zodat overhead en personeelskosten opgevoerd mogen worden in aanvragen. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

0.2.7 Niet toepassen gemeentelijke indexering voor subsidies in het jaar 2026 Inhoudelijke toelichting De gemeente Dordrecht heeft in 2026 voor de gehele gemeente € 56.104.000 aan subsidiebudgetten beschikbaar. Deze budgetten worden jaarlijks geïndexeerd met het percentage dat de gemeenteraad vaststelt bij behandeling van de perspectiefnota. De hier beschreven mogelijkheid houdt in om voor 2026 geen gemeentelijke indexering voor subsidies toe te passen met uitzondering van kleine vrijwilligersorganisaties zonder personeel die een subsidie lager dan € 10.000 ontvangen. Voor de grote partijen met een subsidie van meer dan € 100.000 per jaar in het sociaal domein is een afzonderlijke ombuigingsmogelijkheid beschreven. Deze worden hier daarom uitgezonderd. Het gaat dan nog om € 18.000.000 subsidie (3% is € 540.000).

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Ditzelfde geldt voor diverse middelen waar structurele dekking ontbreekt. Deze incidentele middelen vertegenwoordigen een geschatte opbrengst van 10% van het totaal geraamde om te buigen bedrag van € 1.100.000. Daarnaast zijn er ook centrumstad middelen. Daarvoor zou de lijn moeten zijn (conform publieke zakelijkheid) dat wij het bedrag dat het Rijk geeft doorzetten (niet meer maar ook niet minder). Het gaat daarbij om de subsidies voor de Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J), de middelen voor vrouwenopvang en (enkele onderdelen van) maatschappelijke opvang. Deze middelen zijn niet meegenomen in de berekening. Hierdoor wordt een totaal geraamd bedrag van € 900.000 omgebogen. Uitgangspunt in de berekening is om de indexering tot een percentage van 3% niet door te voeren. Als de indexering hoger uitvalt, wordt het meerdere wel toegekend. Uiteraard is er ook een mogelijkheid om dit niet eenmalig te doen, maar meerdere jaren waardoor de nu geraamde opbrengst navenant toeneemt. Effect op de politieke doelstellingen Geen op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving De maatregel heeft impact op alle subsidieontvangers.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

1 Programma 1 – Bestuurlijk en ondersteunend Dordrecht 1.1

Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden (bedragen x € 1.000)

Par.

Ombuiging

2026

2027

2028

2029

1.2.1

Dienstverlening

1.2.2

Anders organiseren stedenbanden

100

1.2.3

Terugbrengen budget wijkwensen

100

1.2.4

Terugbrengen regionaal-economische taken Regio Drechtsteden

200

400

Totalen

485

685

1.2

Toelichting op de ombuigingsmogelijkheden

1.2.1 Dienstverlening Inhoudelijke toelichting We kunnen ervoor kiezen om de dienstverlening op onderdelen te versoberen. Daarbij kunnen we onder meer denken aan de volgende zaken. • •

•

We kunnen ervoor kiezen om inwoners meldingen over de openbare ruimte alleen nog via de Fixi-app door te geven. Dit scheelt 250 telefooncontacten per week; We kunnen ervoor kiezen het aantal kanalen te beperken waarmee inwoners, ondernemers en instellingen in contact kunnen komen met de gemeente door te stoppen met Livechat en Whatsapp; We kunnen ervoor kiezen op vrijdag tussen 12.00 en 17.00 uur geen telefooncontacten en sociale media meer te beantwoorden. Daardoor zijn we net zoals in het weekend niet meer bereikbaar via bijvoorbeeld 14078; We kunnen de wachttijd voor het maken van een afspraak verlengen: nu kan de inwoner aan de balie van de Stadswinkel terecht binnen 2 dagen (buiten de piekperiodes). Dit is te verlengen naar een wachttijd van 5 dagen. De ervaring leert dat deze periode niet leidt tot een toename van spoedaanvragen (reisdocumenten) en extra telefoonverkeer met 14078; Daarnaast kunnen we de wachttijd aan de telefoon verlengen. De huidige servicenorm is dat we in 80% van de gevallen de telefoon opnemen binnen 25 seconden. Deze norm, of daarbij in de buurt, is gebruikelijk bij gemeenten. Dit kunnen we aanpassen naar in 70% van de gevallen de telefoon opnemen binnen 50 seconden. Een verdubbeling van de wachttijd dus. Beide opties voor het verlengen van de (gemiddelde) wachttijd leidt tot een besparing op personeelskosten.

Deze maatregelen maken een lagere bezetting mogelijk aan de telefoon en aan de balie.

Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid heeft effect op het aantal kanalen waarmee en de tijdstippen waarop de gemeente bereikbaar is voor inwoners. Daarnaast raakt het de wachttijden voor inwoners. Het raakt daarmee een uitgangspunt van het politiek akkoord zoals verwoord in het hoofdstuk "Betrouwbaar en duidelijk". Effect in de samenleving Inwoners kunnen de gemeente als minder toegankelijk of bereikbaar ervaren.

1.2.2 Anders organiseren stedenbanden Inhoudelijke toelichting We kunnen de stedenbanden anders organiseren door minder gemeentelijke samenwerkingsactiviteiten te organiseren of een lagere frequentie van bezoek en aandacht. Daarmee kunnen we kosten beperken. We kunnen er ook voor kiezen om alle stedenbanden af te schaffen. Effect op de politieke doelstellingen Bij afschaffen is er een effect op de relatie met de desbetreffende steden en maatschappelijke partners zoals bedrijven en sportverenigingen in Dordrecht die zich vaak al jarenlang hebben verbonden aan een of meerdere stedenbanden. Daarnaast is er effect op de drie Stichtingen 10

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Stedenbanden die activiteiten in het maatschappelijk middenveld organiseren; ook deze hechten waarde aan de jarenlange vriendschap. Bij het anders organiseren van de stedenbanden zijn al deze effecten kleiner. Effect in de samenleving Bij anders organiseren krijgen de 3 Stichtingen Stedenbanden meer verantwoordelijkheid voor het dragen en onderhouden van de stedenband en tijdens bestuurlijke activiteiten zoals bezoeken van burgemeesters en ambassadeurs.

1.2.3 Terugbrengen budget wijkwensen Inhoudelijke toelichting We kunnen minder budget ter beschikking stellen voor wijkwensen. Effect op de politieke doelstellingen Het verkleinen van het budget voor wijkwensen dan wel de impuls voor participatie staat haaks op de ambities van het college om betrokkenheid van inwoners te vergroten (participatie) zoals dat onder meer tot uitdrukking komt in het Politiek Akkoord 2022-2026 in de paragraaf "Betrouwbaar en duidelijk". Effect in de samenleving Er is minder ruimte voor participatie in/door de wijk. Er komen minder mogelijkheden om de leefbaarheid in wijken te verbeteren.

1.2.4 Terugbrengen regionaal-economische taken Regio Drechtsteden Inhoudelijke toelichting We kijken kritisch naar de inspanningen die worden verricht vanuit de Smart Delta Drechtstedenstructuur en bezuinigingen die hier mogelijk zijn op de Dordtse bijdrage. Uiteraard moet dat in de komende maanden samen met de andere gemeenten worden bepaald. We gaan voorlopig uit van een bezuiniging van 20% op het huidige jaarlijkse budget van € 5 miljoen. Daarvan financiert Dordrecht zo'n 40%. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

2 Programma 2 – Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht 2.1

Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden (bedragen x € 1.000)

Par.

Ombuiging

2.2.1

RTV Dordrecht naar streekomroep

2026

2027

2028

2029

2.2.2

Stopzetten/verminderen subsidie Onderwijsmuseum

2.2.3

Kosten handhaving afval in afvalstoffenheffing

370

125

2.2.4

Groei toeristisch (riviercruise) bezoek

2.2.5

Binnenstadbedrijf zelfvoorzienend

150

200

300

2.2.6

100

Verkleinen budget begrotingssubsidies evenementen

240

2.2.7

Verkleinen budget subsidieregeling evenementen

2.2.8

Verkleinen beschikbare budget culturele basisinfrastructuur

170

345

515

690

2.2.9

Culturele sector

400

830

190

1.035

2.000

2.665

2.965

2.2.10 Opkoopbescherming en inspecties huisvesting Totalen

2.2

Toelichting op de ombuigingsmogelijkheden

2.2.1 RTV Dordrecht naar streekomroep Inhoudelijke toelichting RTV Dordrecht werkt samen met andere omroepen in de regio aan de vorming van een streekomroep. Na 2028 verandert de financiering structureel na invoering van de Mediawet, zo is het voornemen van het Rijk. Dan komen alleen streekomroepen in aanmerking voor financiering die dan door het Rijk wordt verleend. De samenwerking is vooral bedoeld voor versterking van lokale media maar kan kostenbesparing opleveren door het delen van faciliteiten en expertise en kansen bieden voor verhoging eigen inkomsten (aantrekkelijkheid voor reclame-inkomsten en opdrachten). Als Dordrecht daarnaast met regiogemeenten een goede verdeling van subsidie voor de omroep afspreekt, kan het huidige subsidiebedrag mogelijk omlaag. Effect op de politieke doelstellingen

Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

2.2.2 Stopzetten/verminderen subsidie Onderwijsmuseum Inhoudelijke toelichting Deze ombuigingsmogelijkheid behelst het stopzetten of verminderen van de subsidie aan het Nationaal Onderwijsmuseum (met afbouwperiode conform de landelijke en lokale wet- en regelgeving). Door het stopzetten van de subsidie moet het museum stoppen of verhuizen, tenzij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bereid is extra bij te dragen. Het Nationaal Onderwijsmuseum is gevestigd in gebouw De Holland (gemeentelijk vastgoed) dat door deze mogelijkheid leeg zou komen te staan. Voor dit gemeentelijk monument zal daarom een andere (commerciële) huurder moeten worden gezocht. In de financiële vertaling is rekening gehouden met een leegstand van 2 jaar zodat de eerste jaren geen netto-opbrengst uit deze mogelijkheid is ingerekend. Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid heeft effect op het onderdeel Levendige stad vanuit het Politiek Akkoord. Effect in de samenleving Er komen minder bezoekers naar Dordrecht, waardoor er minder economische spin-off is voor de binnenstad. Ook zorgt dit voor een verschraling van het cultuureducatieaanbod voor Dordtse

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

(basisschool)leerlingen. Echter, andere Dordtse musea profiteren wellicht wel van minder concurrentie.

2.2.3 Kosten handhaving afval in afvalstoffenheffing Inhoudelijke toelichting De kosten van handhaving die nu gemaakt worden voor de controle op afval (circa 20-25% van de inzet van handhaving) gaan we doorbelasten in de afvalstoffenheffing waardoor het tarief mogelijk stijgt. Door verdere optimalisering van afvalscheiding, zullen de kosten van afval daar tegenover naar verwachting dalen wat een drukkend effect op het tarief van de afvalstoffenheffing zal hebben. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving De afvalstoffenheffing stijgt voor de inwoners.

2.2.4 Groei toeristisch (riviercruise) bezoek Inhoudelijke toelichting Jaarlijks bezoeken vele (dag)toeristen de stad en doen zo'n 9.000 riviercruise-gasten Dordrecht aan en een veelvoud aan andere (dagjes)toeristen. Door het inzetten van gerichte marketing en promotie en investeringen in aanlegvoorzieningen kan het toeristisch bezoek substantieel groeien, waarvan een deel overnacht. Het investeren in de groei van het aantal riviercruise schepen dat naar de stad kan komen, kan in deze ombuiging een belangrijke bijdrage leveren. Daarvoor zijn investeringen in de aanlegvoorzieningen nodig door de gemeente samen met de sector, waartegenover ook extra havengelden kunnen worden geïnd. Door meer bezoekers verwachten we ook extra inkomsten voor de Dordtse musea. De hotelcapaciteit zal moeten uitbreiden om extra inkomsten uit de toeristenbelasting te kunnen behalen. Binnen deze maatregel zou ook de tariefknop kunnen worden ingezet. Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid sluit aan bij de doelstellingen van het beleidskader "Toekomstbeeld Binnenstad, slijpen aan een diamant" om de positie van Dordrecht als aantrekkelijke bestemming voor toeristen te versterken. Het past ook bij het focuspunt "Veilige, leefbare en levendige stad" van het Politiek Akkoord.

Effect in de samenleving Uit onderzoek blijkt dat riviercruise bezoekers gemiddeld tientallen euro's uitgeven op hun (tussen)bestemming en dat 60% van hen een herhaalbezoek brengt aan de stad. Meer bezoek levert dus een substantiële extra omzet op voor (binnenstad) ondernemers en culturele instellingen als het museum. Tegelijkertijd zijn de aantallen, ook bij deze groei, proportioneel met oog op een goede balans met de leefbaarheid in de stad.

2.2.5 Binnenstadbedrijf zelfvoorzienend Inhoudelijke toelichting We stoppen de financiële steun vanuit de gemeente aan het Binnenstadbedrijf. Hiermee wordt de stichting binnen twee jaar zelfvoorzienend. De gemeente komt hiermee de financiële afspraken niet na, wat de positie van de gemeente in het Binnenstadsbedrijf in twijfel trekt. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel raakt het politiek akkoord waarin o.a. de focus op groei van de economie en een gezonde arbeidsmarkt centraal staat. Effect in de samenleving De maatregel heeft effect op de stichting en de binnenstad zelf.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

2.2.6 Verkleinen budget begrotingssubsidies evenementen Inhoudelijke toelichting We verlagen het budget voor de begrotingssubsidies evenementen met 25%. Sinds 2017 ontvangen een aantal beeldbepalende evenementen een begrotingssubsidie vanwege strategisch belang voor de positionering van Dordrecht. We stellen nadere uitgangspunten en criteria voor de heroverweging van de begrotingssubsidies op. Hierin kan gekeken worden naar welke evenementenorganisaties hiertoe behoren, alsmede de hoogte van het subsidiebedrag per organisatie. Een externe adviescommissie beoordeelt de aanvragen. Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid heeft effect op de visienota Evenementenbeleid Dordrecht 20242030. Daarin is de ambitie vastgesteld dat Dordrecht een vitale evenementenstad blijft. Daarbij blijft de levendigheid en leefbaarheid van de stad voor de inwoners centraal staan. Dit combineren we met het optimaal benutten van de intrinsieke economische en maatschappelijke waarde van evenementen. Effect in de samenleving Deze mogelijkheid kan zorgen voor vermindering van het aantal beeldbepalende evenementen. Dordrecht zet evenementen in als instrument voor het regionaal en landelijk positioneren van de stad.

2.2.7 Verkleinen budget subsidieregeling evenementen Inhoudelijke toelichting We verlagen het budget voor de subsidieregeling evenementen met 25%. Met een lager budget kunnen minder aanvragen gehonoreerd worden. Door het lagere plafond neemt het aantal en de diversiteit van de evenementen in de stad af. Let op: Voor initiatiefnemers die al meerdere jaren subsidie ontvangen uit deze regeling zal een afbouwregeling moeten worden opgesteld conform Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) en de Algemene Subsidieverordening (ASV). Zorgvuldige voorbereiding en helder proces zijn noodzakelijk. Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid heeft effect op de visienota Evenementenbeleid Dordrecht 20242030. Daarin is de ambitie vastgesteld dat Dordrecht een vitale evenementenstad blijft. Daarbij blijft de levendigheid en leefbaarheid van de stad voor de inwoners centraal staan. Dit combineren we met het optimaal benutten van de intrinsieke economische en maatschappelijke waarde van evenementen. Effect in de samenleving Het verlagen van het budget in de regeling zal ervoor zorgen dat bestaande initiatieven niet kunnen voortbestaan. Dit leidt tot een vermindering van het aantal evenementen waardoor er niet meer voor elke Dordtenaar aanbod zal zijn.

2.2.8 Verkleinen beschikbare budget culturele basisinfrastructuur Inhoudelijke toelichting We verlagen het budget voor de culturele basisinfrastructuur (BIS) met 10%. We stellen een zorgvuldig proces op met nadere uitgangspunten en criteria voor de heroverweging van de begrotingssubsidies voor culturele organisaties. Op dit moment vallen daaronder Kunstmin, Stichting Cultuureducatie, Bibelot, Nationaal Onderwijsmuseum, DOOR, Pictura, Muziektheater Hollands Diep, Museum 40-45, Stichting Torenmuziek, Muziekpodium DJS en Bachfestival. Ook nieuwe organisaties krijgen de kans een aanvraag in te dienen. Vervolgens kan beoordeeld worden welke culturele organisaties gezamenlijk het beste invulling geven aan de doelen uit de Cultuurnota Dordrecht 2030 binnen de beschikbare middelen, alsmede de hoogte van het subsidiebedrag per organisatie. Een externe adviescommissie beoordeelt de aanvragen. Let op: Bijna alle organisaties uit de huidige BIS zijn gehuisvest in gemeentelijk vastgoed en er is sprake van een verplichting om een afbouwtermijn in acht te nemen. 14

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Het Nationaal onderwijsmuseum valt buiten deze ombuigingsmogelijkheid. Daarvoor is een afzonderlijke mogelijkheid opgevoerd. Het Dordrechts Museum rekenen we in de Cultuurnota wel tot de BIS, maar is onderdeel van de gemeente en ontvangt dus geen aparte begrotingssubsidie. Het valt daarom niet onder dit deze mogelijkheid. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel heeft effect op de cultuurnota Dordrecht 2030 ‘De kunst van het verbinden’ Effect in de samenleving De verwachting is dat het een negatieve impact heeft op de lokale economie, de levendigheid en aantrekkelijkheid van de stad voor inwoners en toeristen. Ook verkleint het de maatschappelijke waarde die cultuur heeft voor de stad en inwoners, zoals verminderen eenzaamheid, bevorderen mentale gezondheid, kansengelijkheid, sociale cohesie, brede talentontwikkeling.

2.2.9 Culturele sector Inhoudelijke toelichting Binnen de Dordtse Museumorganisatie (hierna: DMO) wordt een onderzoek uitgevoerd waarbij de efficiëntie en effectiviteit onder de loep wordt genomen. De resultaten daarvan worden in de loop van 2025 verwacht en zullen een plaats krijgen bij de beoordeling en finale keuzes van ombuigingsmogelijkheden. Los daarvan zijn er ombuigingsmogelijkheden die verder kunnen worden onderzocht. We noemen daarvan de volgende. •

•

DMO kan besparen op de bedrijfsvoering door kritisch naar contracten met leveranciers te kijken en de bedrijfsvoering efficiënter in te richten. Het doel is om te besparen op de bedrijfsvoeringskosten, zonder de kwaliteit van de dienstverlening hieronder al te veel te laten lijden. Bij de verdere uitwerking van deze mogelijkheid zal ook externe expertise worden betrokken; De DMO zou de uitvoering van de Beeldende-Kunst-Subsidie-regeling kunnen teruggeven aan het subsidieloket van de afdeling cultuur bij de gemeente Dordrecht. Wordt deze subsidieregeling vervolgens daar niet voortgezet, dan betekent dit effectief een beëindiging van deze subsidie voor kunstenaars in Dordrecht; De DMO kan de tentoonstellingsprogramma's hervormen; dat kan bijvoorbeeld door de omvang en het aantal tentoonstellingen terug te brengen en daarmee de kosten te verlagen.

Effect op de politieke doelstellingen Ingrijpen in de culturele sector zal impact hebben op de aantrekkelijkheid van de binnenstad, zowel voor bedrijven als inwoners en toeristen. Een bloeiende culturele sector versterkt de economische vitaliteit van Dordrecht. Daarnaast verbindt cultuur mensen. Effect in de samenleving De genoemde mogelijkheden hebben verschillende effecten. Besparen op bedrijfsvoering kan indirecte effecten hebben. Als gevolg van de efficiencymaatregelen kunnen sommige diensten, samenwerkingen of activiteiten hierdoor wellicht minder frequent of niet meer aangeboden worden.

2.2.10 Opkoopbescherming en inspecties huisvesting Inhoudelijke toelichting We stoppen met handhaven van opkoopbescherming en stoppen met inspecties van de huisvesting. Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid heeft effect op de opkoopbescherming die inging op 14 maart 2022.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Effect in de samenleving Het stoppen met het handhaven op de opkoopbescherming heeft effect op de beschikbaarheid van betaalbare koopwoningen.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

3 Programma 3 – Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht 3.1

Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden (bedragen x € 1.000)

Par.

Ombuiging

2026

2027

2028

2029

3.2.1

Rioolheffing grootverbruik

200

3.2.2

Versoberen kwaliteit groenonderhoud

125

200

275

350

3.2.3

Speelvoorzieningen alleen in parken

100

3.2.4

Openbare verlichting verledden

130

230

3.2.5

Hondenbelasting verhogen

100

3.2.6

Opheffen dierparkjes

3.2.7

Sluiten Sterrenwacht

130

3.2.8

Afkoop onderhoud nieuwe openbare ruimte

400

3.2.9

Kwijtscheldingsbeleid van sociaal beleid naar tarieven

1.000

Totalen

1.615

1.830

1.995

2.570

3.2

Toelichting op de ombuigingsmogelijkheden

3.2.1 Rioolheffing grootverbruik Inhoudelijke toelichting Op rioolheffing grootverbruik zit een maximum op het tarief voor waterverbruik van 150.000 m3. Bij het verwijderen of verlagen van deze maximumgrens wordt de opbrengst rioolheffing anders verdeeld: de tarieven voor andere gebruikers kunnen omlaag. Het verwijderen van deze maximumgrens dient vastgelegd te worden in de verordening lokale heffing, dit kan op zijn vroegst per 1 januari 2026. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving De verwachting is dat deze maatregel breed maatschappelijk draagvlak heeft, maar niet voor grootverbruiker(s) die meer gaan betalen.

3.2.2 Versoberen kwaliteit groenonderhoud Inhoudelijke toelichting We verlagen de beeldkwaliteit van het groenonderhoud in de openbare ruimte van niveau B naar C en voor de binnenstad, winkelcentra en De Hoven verlagen we de beeldkwaliteit van niveau A naar C. Daarnaast treffen we de volgende maatregelen: het niet meer plaatsen van kerstbomen, bloembakken, kerstverlichting en objectverlichting. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel heeft effect op het politiek akkoord 'Focus op een duurzame en groene stad'. Effect in de samenleving Een lager kwaliteitsniveau kan leiden tot meer klachten.

3.2.3 Speelvoorzieningen alleen in parken Inhoudelijke toelichting We onderhouden alleen nog speelvoorzieningen in de parken en grootstedelijke speelvoorzieningen. Daarbij zetten we in op kwalitatieve ontmoetingsplekken met de fysieke inrichting die dat vraagt. Overige speelplekken onderhouden we niet meer. We voeren wel de jaarlijks verplichte wettelijke inspectie uit. Bij veiligheidsissues worden de speelplekken afgezet (niet verwijderd). Daarnaast investeren we niet in nieuwe speelvoorzieningen. Op termijn neemt het aanbod van voorzieningen met 80% af.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Effect op de politieke doelstellingen De maatregel heeft effect op de sportvisie en het politiek akkoord: ''Veilige, leefbare en levendige stad''. Effect in de samenleving De maatregel zal een grote hoeveelheid klachten meldingen tot gevolg hebben. Ook leidt deze maatregel tot grotere druk op de speelvoorzieningen in de parken die wel onderhouden worden.

3.2.4 Openbare verlichting versneld verledden Inhoudelijke toelichting We zorgen voor lagere energiekosten en onderhoudskosten op openbare verlichting. Dit doen we door versneld over te gaan tot ‘verledding’ van de Dordtse openbare verlichting. Effect op de politieke doelstellingen Door versnelde toepassing van ledverlichting is er versneld minder energieverbruik: ten opzichte van 2024 oplopend van 450.000 KWh in 2025 tot 1.900.000 KWh (49%) eind 2028. Dit past binnen het huidige politiek akkoord: “Focus op een duurzame en groene stad". Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

3.2.5 Hondenbelasting verhogen Inhoudelijke toelichting De hondenbelasting is in 2023 tijdelijk op 0 gezet, gedurende de periode van het politiek akkoord dat loopt tot 2026. Vanaf 2027 staat de hondenbelasting weer in de begroting. De hondenbelasting wordt ingezet voor de kosten van de uitvoering van het hondenbeleid. We verhogen de hondenbelasting om meer kostendekkend te zijn. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel heeft geen direct effect op het politiek akkoord, omdat de invoering in 2027 is. Effect in de samenleving De maatregel kan leiden tot maatschappelijke discussie, gelet op het alleen belasten van honden.

3.2.6 Opheffen dierparkjes Inhoudelijke toelichting Door het opheffen van de dierparkjes vervallen de kosten voor verzorging (voeren, schoonmaken, dierenartskosten) van de dieren en het onderhoud van een deel van het park komt te vervallen. Voor de dieren moet een andere locatie gezocht worden. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel heeft geen direct effect. Effect in de samenleving Dierparkjes vervullen een sociale functie in de stad die komt te vervallen.

3.2.7 Sluiting Sterrenwacht Inhoudelijke toelichting We stoppen met de subsidie aan Stichting Sterrenwacht Mercurius. Naar verwachting stopt de stichting met haar activiteiten, waardoor het pand uiteindelijk terugkeert in beheer van de gemeente. Het vinden van een nieuwe huurder vergt tijd vanwege de locatie van het huidige pand en de verduurzaming die gedaan moet worden aan het pand. Alternatief is het slopen en saneren van de grond.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving We verliezen een locatie met educatieve functie uniek voor de regio. De maatregel is niet terug te draaien.

3.2.8 Afkoop onderhoud nieuwe openbare ruimte Inhoudelijke toelichting Ontwikkelaars zijn vaak aan zet om de openbare ruimte te ontwikkelen en/of te financieren. Bij nieuwe ontwikkelingen nemen we het onderhoud van de openbare ruimte mee in de aanbesteding voor een bepaalde tijd. Dit verlaagt de lasten voor de gemeente voor het onderhouden van de openbare ruimte. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

3.2.9 Kwijtscheldingsbeleid van sociaal beleid naar tarieven Inhoudelijke toelichting De raad heeft de huidige nota Lokale Heffingen in oktober 2021 vastgesteld. Sindsdien houden we bij het berekenen van de kostendekkendheid van lokale heffingen geen rekening meer met de kosten van de kwijtscheldingen. En sindsdien vallen kwijtscheldingen beleidsmatig onder het sociaal domein (i.c. minimabeleid). Voorgesteld wordt om deze stelselwijziging -die destijds budgettair neutraal was voor zowel de gemeente Dordrecht als de Dordtse huishoudens- terug te draaien. Hierdoor daalt de kostendekkendheid van de lokale heffingen en ontstaat nu ruimte om de opbrengsten uit afvalstoffen- en rioolheffing te verhogen naar maximaal 100% kostendekkendheid. De kosten voor kwijtschelding worden bij deze ombuiging volledig neergelegd bij de betalende huishoudens, die een aanslagbiljet voor afvalstoffen- en rioolheffing ontvangen. Zij gaan dan een hoger tarief voor de afvalstoffen- en rioolheffing betalen. Een eerste globale berekening van de Gemeentebelastingen en Basisinformatie Drechtsteden (GBD) komt uit op € 38 - € 40 extra per huishouden. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving De lokale lastendruk neemt toe.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

4 Programma 4 – Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht 4.1

Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden (bedragen x € 1.000)

Par.

Ombuiging

4.2.1

Meer Participatieplekken

2026

2027

2028

2029

200

4.2.2

200

Wijkgericht aanbesteden van Wmo en Jeugdhulp

250

500

750

4.2.3

Uitbreiden capaciteit Essenhof om inkomsten te verhogen

100

200

4.2.4

Tarieven sportaccommodaties verhogen

4.2.5

Armoedebeleid en minimabeleid

570

4.2.6

Was-service

775

4.2.7

Collectief vraagafhankelijk vervoer

125

250

375

500

4.2.8

Subsidies Sociaal Domein herijken

135

510

680

850

4.2.9

Woningaanpassingen terugbrengen

200

4.2.10 Verminderen communicatie sociaal domein

100

750

4.2.13 Subsidies Zwembadhuur

155

4.2.14 (Top)sportevenementen

4.2.15 Minder inzetten op promotie sport

Bijstellen opgave Samen voor Gezond en Lokale 4.2.16 Impuls Jeugd

100

145

250

Ombuigingskansen dienstverlening Dienst Gezondheid 4.2.11 & Jeugd Beperkt participeren in de Brede Regeling 4.2.12 Combinatiefuncties (BRC)

4.2.17 No-shows jeugdhulp en Wmo 4.2.18 Jeugdhulpvervoer (extra kosten voorkomen)

4.2.19 Minder aanbod jeugdhulp

500

4.2.20 Alternatieve dekking "Nu Niet Zwanger"

4.2.21 Algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning

350

725

1.250

250

500

750

1.250

100

300

500

100

300

500

250

245

230

300

600

4.2.30 Bouwverordening aanpassen aan de doelgroep

Urgentieregeling aangepaste woningen beter 4.2.31 coördineren

100

4.475

8.185

9.760

11.530

Algemene voorziening scootmobielen & 4.2.22 deelscootmobiel 4.2.23 Beschikkingsvrije dagbesteding Lichte algemene begeleiding naar algemene 4.2.24 voorziening Drechthopper: aantal kilometers terugbrengen en 4.2.25 tarief gelijkstellen aan OV-tarief Drechthopper: bundelen van ritten en verkorten 4.2.26 reserveringstijd Beschermd wonen - Realistischer begroten 4.2.27 maatwerkvoorzieningen Beschermd wonen - Realistischer begroten regionale 4.2.28 budgetten Beschermd wonen - Overhead doorbelasten aan 4.2.29 regiogemeenten

Totalen

4.2

Toelichting op de ombuigingsmogelijkheden

4.2.1 Meer Participatieplekken Inhoudelijke toelichting We faciliteren en subsidiëren 335 participatieplekken bij 32 Dordtse leerwerkbedrijven. Hier kunnen (kwetsbare) vrijwilligers onder begeleiding meedoen en onder andere op deze manier een betekenisvolle bijdrage leveren aan de samenleving. Dit aanbod ligt inhoudelijk dicht bij de arbeidsmatige en ontwikkeldagbesteding Wmo. Die is echter significant duurder. Ook onderzoeken we of het een goedkoper alternatief kan zijn voor situaties waarin de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS) re-integratie instrumentarium inzet in kader

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

van de participatiewet, zonder dat dit leidt tot uitstroom uit de bijstand (bijvoorbeeld in geval de afstand tot de arbeidsmarkt te groot is). Afbouw van dagbesteding via toeleiding naar participatieplekken én geen inzet van re-integratie instrumenten voor inwoners met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt, leidt tot een verlaging in de gemeentelijke bijdrage aan de GRS. Als alternatief breiden we het aantal participatieplekken uit, hetgeen kostenverhogend is. Per saldo levert dit een besparing, omdat de participatieplekken een stuk goedkoper zijn.

Effect op de politieke doelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid past in het Politiek Akkoord 2022-2026, waar we enerzijds zoveel mogelijk mensen naar een baan willen begeleiden, maar anderzijds ook inzetten op normaliseren en meedoen: aansluiten bij de mogelijkheden die inwoners hebben. Effect in de samenleving Iedereen doet mee naar vermogen en levert hiermee een betekenisvolle bijdrage aan de samenleving. Meer ruimte voor aanwakkeren vrijwillige inzet en versterken van sociale cohesie.

4.2.2 Wijkgericht aanbesteden van Wmo en Jeugdhulp Inhoudelijke toelichting Door wijkgericht aan te besteden (en het inperken van de vrije keuze) kunnen aanbieders veel effectiever werken. We kunnen beter inspelen op de behoeften in een wijk en het is handig voor de planning (efficiëntere vervoersstromen). Er lopen nu al verschillende aanbestedingen met verschillende tijdspaden. Deze ombuiging moet in via het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal en de Dienst Gezondheid & Jeugd lopen; Dordrecht kan dit niet alleen beslissen, maar zal hiervoor een meerderheid in de regio moeten organiseren. We kijken naar een trapsgewijze invoering. Effect op de politieke doelstellingen - beleidsdoelstellingen Deze ombuigingsmogelijkheid past in het Politiek Akkoord 2022-2026, waarin we veel aandacht hebben voor wijk- en gebiedsgericht werken. We kunnen veel beter sturen op de doelen en sneller reageren. Ook zal de aanbesteding uitmonden in minder wachtlijsten. Effect in de samenleving Voor inwoners wordt de hulp overzichtelijker en eenduidiger. Wel beperkt de aanbesteding de keuzevrijheid voor de inwoner en kan het een breuk betekenen in bestaande relaties tussen professionals en cliënten.

4.2.3 Uitbreiden capaciteit Essenhof om inkomsten te verhogen Inhoudelijke toelichting Momenteel zijn er veel aanvragen bij de Essenhof, maar onvoldoende personeel. Door de personele capaciteit en expertise uit te breiden, kunnen de inkomsten per saldo stijgen. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Geen direct effect op de samenleving.

4.2.4 Tarieven sportaccommodaties verhogen Inhoudelijke toelichting We verhogen de tarieven voor het huren van buitensportaccommodaties (velden, atletiek e.d.) en binnensportaccommodaties (sport -en spelzalen) voor particulieren en commerciële gebruikers.

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

Effect op de politieke doelstellingen De maatregel kan een indirect effect hebben op het sportbeleid en gezondheidsbeleid. Effect in de samenleving Bepaalde voorzieningen kunnen minder gebruikt gaan worden of organisaties kunnen de verhoging doorrekenen naar hun leden. Een bijkomend effect kan zijn dat er minder Dordtenaren sporten en/of bewegen.

4.2.5 Armoedebeleid en minimabeleid Inhoudelijke toelichting Dordrecht is de enige gemeente in de Drechtsteden die de verruiming van de minimaregelingen incidenteel gefinancierd heeft. De andere gemeenten hebben dit structureel gedaan. De GR Sociaal begroot de verruimde minimaregelingen ook als structureel beleid in de meerjarenbegroting. Omdat de begroting van de GR Sociaal één op één overgenomen is in onze lokale begroting is er een te hoog bedrag in onze begroting opgenomen vanaf 2027. Onze begroting wordt conform raadsvoorstel teruggebracht naar voorzieningenniveau 2022 wat een besparing oplevert. Daarnaast geven we de tegoeden van het SMS-kinderfonds niet voor 100% uit (geen volledig bereik). Door minder in te zetten op het optimaliseren van het bereik kan bespaard worden. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel gaat in tegen de ambitie die het college in het politiek akkoord heeft geformuleerd; focus op bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Het gaat ook in tegen de integrale visie Sociaal Domein (bestaanszekerheid als basis). Het vergroten van het bereik van regelingen was hierbij een belangrijk aandachtspunt. Met deze maatregel grijp je in op die ambitie. Effect in de samenleving Een belangrijke voorwaarde om bestaanszekerheid te krijgen is voldoende en voorspelbaar inkomen en hulp bij (beginnende) schulden.

Inwoners ervaren voortdurende stress wanneer de inkomenspositie niet op orde is. Deze voortdurende stress leidt tot hogere zorgkosten. Dit kan door deze maatregel in iets grotere mate gaan spelen.

4.2.6 Was-service Inhoudelijke toelichting Door de uitvoering van de was-service vanuit de Wmo te beleggen in een algemene voorziening kan bespaard worden binnen de Wmo. Inwoners met een indicatie wassen binnen huishoudelijke ondersteuning zullen hun vieze wasgoed enkele dagen kwijt zijn voordat het schoon terugkomt. Er is een uitzondering voor inwoners waarbij het door hun ziektebeeld vaker nodig is om hun kleding te wassen. Bij deze groep blijft wassen binnen de huishoudelijke ondersteuning. Volgens raadsbesluit zal kleding in de was-service niet meer gestreken worden. Hier zal vanuit inwoners mogelijk nog reactie op komen. Per waszak zullen inwoners een eigen bijdrage moeten betalen. Ook deze mogelijkheid kan de gemeente Dordrecht niet zelfstandig doorvoeren; er zal regionaal draagvlak voor moeten zijn. Daarnaast zijn er afspraken dat bij uittreden desintegratiekosten verschuldigd zijn. Effect op de politieke doelstellingen De maatregel past bij de uitgangspunten van de integrale visie Sociaal Domein. Effect in de samenleving Er kan ontevredenheid leven bij inwoners over ongestreken kleding en de eigen bijdrage.

4.2.7 Collectief vraagafhankelijk vervoer Inhoudelijke toelichting We stoppen met de voorziening collectief vraagafhankelijk vervoer (Drechthopper en Wijkhopper) via Stroomlijn. Met de regeling kunnen reizigers (met een handicap, beperking of psychische

Inventarisatie mogelijke maatregelen Perspectiefnota 2026

aandoening) vervoer aanvragen voor primair een sociaal doel. Dit vervalt dus. Een alternatief is om de tarieven van de regeling te verhogen (verdubbelen) of de mogelijkheden te versmallen. Dit voorstel is aanvullend op voorstellen op vervoer die elders in dit document zijn opgenomen. Effect op de politieke doelstellingen Het stoppen met het collectief vraagafhankelijk vervoer is tegenstrijdig met de integrale visie Sociaal Domein, waarbij we inwoners stimuleren om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. Effect in de samenleving Het kan een negatief effect hebben op het welzijn van de doelgroep en mogelijk indirect leiden tot extra uitgaven op andere terreinen binnen de Wmo.

4.2.8 Subsidies sociaal domein herijken Inhoudelijke toelichting We besparen € 850.000 op grote subsidies binnen het sociaal domein. Dit is inclusief de verwerking van de ombuiging (ander ombuigingsvoorstel) om 3% van de toegestane indexering voor subsidies niet toe te kennen. Het totaal aan subsidies in het sociaal domein is € 25 miljoen. Het gaat voor een groot deel om wettelijke taken en om subsidie voor activiteiten die de afgelopen periode tot stand zijn gekomen om de druk op de veelal duurdere wettelijke taken (bijvoorbeeld de maatwerkvoorzieningen Wmo) te dempen en te verlagen. Circa 80% van onze subsidies gaat naar 20% van het totaal aan subsidie-ontvangende organisaties. Het bedrag van € 850.000 is stevig en is het meest kansrijk om te realiseren derhalve bij het deel waar het meeste naar toe gaat. Deze organisaties zullen veelal ook meer ruimte hebben om een besparing door te kunnen voeren en op te kunnen vangen. We richten ons op de grootste subsidieontvangers (vanaf € 100.000). Dit betreft ongeveer 21 organisaties en in totaal zo'n € 18 miljoen. We zoeken naar besparingen primair op basis van een inhoudelijk afwegingskader. Een deel van besparingen wordt regionaal gedeeld. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen.

Effect in de samenleving Beëindiging en/of verlaging van subsidies zal neerslaan bij maatschappelijke partners en inwoners die gebruik maken van het gesubsidieerde aanbod van die partners.

4.2.9 Woningaanpassingen terugbrengen Inhoudelijke toelichting We vergoeden kleine aanpassingen in woningen niet meer (bijvoorbeeld drempelhulpen) in het kader van eigen verantwoordelijkheid nemen en het normaliseren van de hulpvraag. We kijken hoe we voor minima uitzonderingen kunnen maken. We maken bij grote woningaanpassingen verschil tussen inwoners met levensbrede en levenslange beperkingen en inwoners met beperkingen die horen bij het ouder worden. Effect op de politieke doelstellingen Geen direct effect op politieke doelstellingen. Effect in de samenleving Het niet meer vergoeden van kleine aanpassingen kan leiden tot onvrede bij inwoners.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/894/documents/37781