Begroting 2026 Dordrecht.pdf
Tekst van het document
Begroting 2026 DORDRECHT
Inhoudsopgave 1 Inleiding ........................................................................................................................ 3 1.1 Veerkrachtig en verantwoord koers houden .................................................................... 3 1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 ............................................................................... 4 1.3 Financiële hoofdlijnen .................................................................................................. 7 1.4 College ...................................................................................................................... 9 2 Programma's ............................................................................................................... 10 2.1 Leeswijzer programma's.............................................................................................. 10 2.2 Programma's ............................................................................................................. 12 2.2.1 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht .................................................................. 12 2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht .................................................................... 19 2.2.3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht ...............................................................
27 2.2.4 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht.................................................................. 38 2.2.5 Lerend en Ondernemend Dordrecht ......................................................................... 47 2.2.6 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht .......................................................................... 57 3 Financiën van Dordrecht .............................................................................................. 67 3.1 Algemene Dekkingsmiddelen..................................................................................... 67 3.2 Overhead ............................................................................................................... 70 3.3 Vennootschapsbelasting ........................................................................................... 74 3.4 Onvoorzien ............................................................................................................. 76 4 Paragrafen .................................................................................................................. 78 4.1 Lokale heffingen......................................................................................................... 78 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................
90 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 101 4.4 Financiering ............................................................................................................. 112 4.5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................ 121 4.6 Wet open overheid ................................................................................................... 125 4.7 Verbonden partijen ................................................................................................... 126 4.8 Grondbeleid ............................................................................................................. 150 4.9 Ombuigingen ........................................................................................................... 155 5 Financiële begroting .................................................................................................. 157 5.1 Financiële begroting ................................................................................................. 157 5.2 Toelichting financiële begroting .................................................................................. 160 5.2.1 Overzicht lasten en baten programma's .................................................................
160 5.2.2 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 163 5.2.3 Ontwikkeling financiële positie .............................................................................. 170 5.2.4 Ontwikkelingen activa en kapitaallasten ................................................................. 173 5.2.5 Ontwikkeling reserves en voorzieningen ................................................................ 175 5.3 Projecten ................................................................................................................ 178 5.3.1 Overzicht projecten ............................................................................................. 178 5.3.2 Relevante ontwikkelingen in projecten ................................................................... 179 6 Bijlagen ..................................................................................................................... 182 6.1 Onderverdeling begroting in taakvelden ...................................................................... 182 6.2 Aansluitingsoverzicht meerjarenbegroting ................................................................... 188 6.3 Investeringskredieten ...............................................................................................
194 6.4 Staat van reserves ................................................................................................... 195 6.5 Staat van voorzieningen ............................................................................................ 197 6.6 Begrotingssubsidies .................................................................................................. 199
Begroting 2026 Dordrecht
2
1 Inleiding 1.1 Veerkrachtig en verantwoord koers houden Voor u ligt de vierde en laatste begroting van deze bestuursperiode. De Begroting 2026 bouwt voort op onze ambitie voor een sterk, groen en inclusief Dordrecht. We blijven investeren in een stad die groeit, sociaal én leefbaar is voor iedereen en houden het venster gericht op de toekomst, in lijn met de Agenda Dordrecht 2030. Tegelijkertijd vragen grote financiële uitdagingen ook om scherpe keuzes voor deze toekomst. In de Perspectiefnota 2026 heeft uw raad daarom fundamentele keuzes vastgesteld om de begroting in Dordrecht (op termijn) sluitend te houden. Uw raad heeft voor de komende jaren voor € 15,5 miljoen aan structurele bezuinigingsmaatregelen vastgesteld, deze krijgen hun beslag in deze en volgende begrotingen (vooral vanaf 2027). We willen dat de stad ook aantrekkelijk blijft voor onze huidige en nieuwe inwoners, en voor bezoekers. Daarom blijven we investeren in een sociaal duurzame stad. We investeren in de leefbaarheid van de wijken en in een samenleving waarin iedereen mee kan doen. De zorg moet bereikbaar en betaalbaar blijven, zeker ook voor mensen in kwetsbare posities. Ook moeten onze inwoners en ondernemers kunnen blijven rekenen op onze dienstverlening, en moet het onderhoud in de stad op orde zijn. Wel worden sommige diensten en voorzieningen teruggeschroefd in niveau.
We hanteren meer dan voorheen publieke zakelijkheid als uitgangspunt. Tegenover de kosten die we maken moeten passende vergoedingen staan. Ook hierbij hebben we aandacht voor inwoners in een kwetsbare positie. Hun zorg en ondersteuning moet toegankelijk blijven, ook als we regelingen afbouwen of aanpassen. Robuust financieel beleid In het huidige Politiek Akkoord maakten we afspraken over beleidsimpulsen voor deze vier jaar, hierop zetten we dus ook in deze Begroting voor 2026 nog in. Vanaf 2027 vervallen deze tijdelijke budgetten, het is aan een volgende raad om hierin keuzes te maken. Om de stad structureel sterker te maken blijven we investeren in de groei van de stad, zowel in kwantiteit als in kwaliteit (Agenda Dordrecht 2030, zie het Dashboard). Zo bouwen we een sterke basis om voorzieningen in de stad te behouden. Dit vraagt een toekomstig duurzaam financieel beleid, waar in deze Begroting 2026 al een eerste voorwaarde voor is geschapen, met als uitgangspunten:
• • •
Structurele uitgaven betalen met structurele inkomsten. Minder gebruik maken van reserves. Financiële ruimte creëren voor toekomstige plannen en vervanging.
In een gezonde begroting staan tegenover structurele uitgaven ook structurele inkomsten. Al langere tijd geven we als gemeente meer uit dan aan inkomsten binnenkomt. Het verschil betalen we vanuit onze spaarpot; de gemeentelijke reserves. Dit is net als in elk huishouden niet houdbaar. Reserves zijn bedoeld voor risico’s en voor eenmalige investeringen die op langere termijn renderen. Alleen dan helpen de reserves echt om de begroting structureel gezonder te maken én de stad en inwoners sterker te maken. Dit was al het uitgangspunt van de Agenda Dordrecht 2030 en daar houden we aan vast. Begrotingsprogramma's In deze begroting geven we een concrete vertaling van wat we in 2026 en verder gaan doen. Dit doen we langs de bekende lijn van de zes begrotingsprogramma's. Eén van de focuspunten is de voorbereiding op de verhuizing naar het nieuwe Dordthuis in het derde kwartaal van 2026. Dit wordt een plek voor ontmoeting, samenwerking en ontwikkeling. Een huis van en voor de stad, waar iedereen welkom is. We investeren ook in een levendige (binnen)stad met ruimte voor cultuur, groen en evenementen. Het kernwinkelgebied, horeca en evenementen versterken de aantrekkelijkheid van Dordrecht, voor onze inwoners en bezoekers. We investeren ook in een toekomstbestendige economie waarin leren, werken en ondernemen elkaar versterken.
Juist door het opleidingsaanbod en de arbeidsmarktvraag te verbinden vergroten we het arbeidspotentieel van inwoners en verbeteren we het ondernemersklimaat. In het
Begroting 2026 Dordrecht
3
onderwijs stellen we kansengelijkheid en brede vaardigheden centraal, en werken we aan een sluitend vangnet voor jongeren richting school, werk of dagbesteding. Met de verdere ontwikkeling van het Leerpark tot campus versterken we de verbinding tussen onderwijs, innovatie en ondernemerschap. Een belangrijk onderdeel daarin is de bouw van de Maakfabriek die in 2026 zal starten. Ook leefbaarheid in de wijken en veiligheid blijven prioriteit. Zo werken we via het Nationaal Programma Dordt West aan ontwikkelkansen, werkperspectief en een gezonde leefomgeving. Samen met partners zoals politie en bewoners pakken we ondermijning, intimidatie, eenzaamheid en armoede aan. Daarnaast vergroenen we de stad en verbeteren de biodiversiteit. Met het oog op klimaatneutraliteit in 2040 investeren we in duurzame woningen, bedrijven en mobiliteit. Ook zetten we in op het verbeteren van sportparken en de leefomgeving. We geven aandacht aan complexe dossiers zoals Chemours/PFAS, bodemdaling en funderingsproblematiek. Deze opgaven vragen om een zorgvuldige en integrale aanpak. Tot slot blijven we werken aan de groei en bereikbaarheid van de stad. Ondanks druk op bouwprojecten door externe ontwikkelingen, zetten we in op voldoende woningen voor alle doelgroepen. Bij gebiedsontwikkeling hanteren we het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040, met ontwerpprincipes zoals STOMP en het nabijheidsprincipe.
Zo zorgen we voor een goede balans tussen verdichting, bereikbaarheid en leefkwaliteit. Langs deze lijnen bouwen we, samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners, aan een veilige, sociale, aantrekkelijke en toekomstbestendige stad voor alle Dordtenaren.
1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 Op deze pagina presenteren wij het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030. Het dashboard is een uitwerking van de toezegging die is gedaan in de raadsinformatiebrief 'beantwoorden motie 200714/M10 – Regie op bezuinigingen' van oktober 2020 (zie RIS-dossier 2636385). Het uitgangspunt daarbij was om met hulp van een dashboard (overzicht in één A4) financiële kengetallen beter te verbinden en inzichtelijker te combineren met de inhoudelijke doelstellingen uit de Agenda Dordrecht 2030. Dit dashboard is dan ook een element van de monitoring van de voortgang van de Agenda 2030. Bij de uitwerking van onderstaand dashboard is het Prioriteringskader van de Agenda Dordrecht 2030 gebruikt, zoals in de afbeelding hierboven te zien. In dit prioriteringskader, vastgesteld in januari 2020 (zie RIS-dossier 2510937), zijn de doelen en uitgangspunten voor de Agenda Dordrecht 2030 beschreven samen met de factoren en variabelen waar we prioriteit aan willen geven. Het maakt concreet dat we de inzet van Enecomiddelen gebruiken voor strategische investeringen in de stad, die de verdiencapaciteit van de stad bevorderen. De hoofddoelstelling van de Agenda Dordrecht 2030 luidt: Dordrecht is een sociaal en economisch sterke centrumstad in het metropoolgebied Rotterdam.
Om deze hoofddoelstelling te concretiseren zijn in het prioriteringskader vier subdoelstellingen opgesteld. Te weten: • Groei van de bevolking in Dordrecht: het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe (1) in de tijd en wordt (relatief) jonger (2), hoger opgeleid (3) en welvarender (4). • Groei van de werkgelegenheid in Dordrecht: de werkgelegenheid van Dordrecht neemt toe (1) in de tijd. • Groei van de economie van Dordrecht: de inkomens uit arbeid en kapitaal nemen in Dordrecht toe (1) in de tijd. • Behoud van voorzieningen in Dordrecht: het aanbod van publieke voorzieningen in Dordrecht, zoals zorg, sport en cultuur, blijft minimaal in stand. De variabelen die in bovenstaande subdoelstellingen worden benoemd zijn uitgewerkt in negen afzonderlijke grafieken die hieronder het beleidsdeel van het dashboard vormen. De titel van de grafiek geeft steeds het onderwerp aan zoals 'inwoners' of 'jongeren'. De subtitel geeft daarnaast steeds de subdoelstelling aan waar deze betrekking op heeft, zoals bijvoorbeeld 'groei van de
Begroting 2026 Dordrecht
4
bevolking'. De subdoelstelling 'behoud van voorzieningen' heeft geen specifieke variabelen en is daarom niet vertaald naar afzonderlijke grafieken. Naast de negen beleidsinhoudelijke grafieken zijn ook drie financiële grafieken opgenomen die respectievelijk de structurele exploitatieruimte laten zien, de netto schuldquote en de omvang van de reserves van de Agenda Dordrecht 2030. De twaalf grafieken samen geven zo een totaaloverzicht op de doelen van de agenda en de financiële randvoorwaarden. De data uit de grafieken is in de meeste gevallen afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar mogelijk wordt altijd de meest recente data gebruikt, soms is dit 2025, in bepaalde gevallen ook 2024/2023 of ouder. Inwoners: Bevolkingsgroei in aantallen Bevolking Dordrecht in aantallen
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
118.426 118.654 119.284 119.115 119.537 121.434 122.070 122.796
De grafiek toont het totale aantal inwoners in Dordrecht gemeten op 1 januari van het betreffende jaar. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Inwoners: Relatieve bevolkingsgroei in procenten Bevolkingsgroei Dordrecht in % t.o.v. vorig jaar Bevolkingsgroei Nederland in % t.o.v. vorig jaar
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
0,26
0,19
0,53
-0,14
0,35
1,59
0,52
0,59
0,58
0,59
0,73
0,39
0,66
1,25
0,74
0,56
De grafiek toont de groei of afname van de bevolking in Dordrecht en Nederland ten opzichte van het vorige jaar in procenten. Zo wordt de relatieve groei (of afname) zichtbaar tussen de jaren en ook in vergelijking van Dordrecht tot Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Jongeren: Relatieve aandeel jongeren 2018 t/m 35 jaar in procenten Inwoners Dordrecht t/m 35 jaar in % t.o.v. 41,92 totale Dordtse bevolking Inwoners Nederland t/m 35 jaar in % t.o.v. 42,15 totale Nederlandse bevolking
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
41,73
41,70
41,50
41,58
41,83
41,73
41,66
42,09
42,07
41,93
41,94
42,02
41,94
41,81
De grafiek toont het aandeel jongeren in de bevolking, waarbij jongeren is gedefinieerd in de leeftijdsgroep tot en met 35 jaar. Het aandeel van deze groep wordt getoond in Dordrecht en in vergelijking met Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. Opleiding: Aantal leerlingen en studenten dat hoger onderwijs volgt Aantal studenten dat hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs volgt en in Dordrecht woont
2017
2018
2019
2020
2021
2022
3.515
3.564
3.628
3.858
3.868
3.689
De grafiek toont het aantal leerlingen en studenten dat in Dordrecht woont en hoger onderwijs volgt. Hoger onderwijs is hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Onderwijs.
Begroting 2026 Dordrecht
5
Welvaart: Gemiddeld besteedbaar inkomen Gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000 Gemiddeld besteedbaar inkomen in Nederland van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
39,6
40,7
43,9
44,7
46,3
49,3
52,8
42,6
43,5
46,8
47,5
49,5
52,3
56,2
De grafiek toont het gemiddeld besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens (exclusief studentenhuishoudens) in Dordrecht en Nederland in totaal. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Inkomen & Vermogen. Werkgelegenheid: Aantal werkzame personen Aantal werkzame personen bij bedrijven Dordrecht in totaal
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
54.919
56.813
58.063
58.714
61.973
63.468
67.443
De grafiek toont het totaal aantal werkzame personen bij bedrijven in Dordrecht, exclusief uitzendkrachten. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Werkloosheid in Dordrecht in procenten
6,4
5,3
5,1
5,6
4,7
3,8
3,7
4,0
Werkloosheid in Nederland in procenten
5,9
4,9
4,4
4,9
4,2
3,5
3,6
3,7
De grafiek toont het werkloosheidspercentage in Dordrecht in vergelijking met Nederland in totaal. Het werkloosheidspercentage is de werkloze beroepsbevolking (15-75 jaar) afgezet tegen de totale beroepsbevolking. Bron: CBS/arbeidsdeelname, www.waarstaatjegemeente.nl. Economie: Bedrijfsvestigingen in aantallen Bedrijfsvestigingen met één werkzame persoon Bedrijfsvestigingen met 2 t/m 19 werkzame personen Bedrijfsvestigingen met 20 werkzame personen en meer
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
5.378
5.938
6.393
6.917
7.659
8.622
10.287
2.689
2.592
2.746
2.790
2.802
2.860
2.893
472
449
498
505
521
522
543
De grafiek toont enerzijds het totaal aantal bedrijven dat in Dordrecht is gevestigd, en tevens respectievelijk het aantal bedrijven hiervan met één werkzame persoon, twee tot en met negentien werkzame personen en het aantal vestigingen met twintig werkzame personen of meer. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Economie: Bbp per inwoner Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in de Drechtsteden Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in Nederland
2017
2018
2019
2020
2021
2022
41.546
43.211
45.801
44.636
49.038
53.059
43.088
44.917
46.876
45.669
49.654
54.671
De grafiek toont het Bruto binnenlands product (Bbp) van de Drechtsteden en van Nederland in totaal. Het Bbp is de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde finale goederen en diensten. Het CBS publiceert cijfers over Nederland, provincies en COROP-gebieden,
Begroting 2026 Dordrecht
6
zoals de Drechtsteden. Een COROP-gebied is een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in dezelfde provincie, ontworpen voor regionaal onderzoek. Er zijn geen gegevens van het Bbp afzonderlijk voor Dordrecht beschikbaar. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/nationale rekeningen. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte Dordrecht * €1.000
2018 16.928
2019
2020
2021
2022
2023
2024
8.869 16.370 -4.018 12.831 -1.845 14.361
2025
2026
2027
8.231 13.663 13.494
2028
2029
8.900 14.764
De grafiek toont de structurele exploitatieruimte van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2020 t/m 2024 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 t/m 2029 uit de begrotingen. Netto Schuldquote Netto schuldquote gemeente Dordrecht in %
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
58
58
-6
-3
7
19
28
49
54
62
70
77
De grafiek toont de netto schuldquote van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2020 t/m 2024 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 t/m 2029 uit de begrotingen. Omvang Reserves Agenda 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Dordrecht 2030 Omvang reserves Agenda Dordrecht 2030 in € 0 0 345,7 342,9 341,1 312,8 298,8 199,1 186,1 181,3 178,8 179,3 179,9 miljoenen in totaal
De grafiek toont de totale omvang van de reserves Agenda Dordrecht 2030; dit zijn de middelen die beschikbaar zijn om de doelen te realiseren. De cijfers van 2020 t/m 2024* zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 t/m 2030 uit deze begroting. * Bij de Jaarstukken 2024 is abusievelijk één mutatie, die laat in het proces heeft plaatsgevonden, niet meegegaan in de actualisatie van de omvang van de reserves Agenda Dordrecht 2030. Derhalve wijkt dat bedrag af van het bedrag dat we vanaf nu weergeven voor 2024.
1.3 Financiële hoofdlijnen Financieel meerjaren perspectief De basis van de financiële Begroting 2026 zijn de standen van de Perspectiefnota 2026 die de raad op 15 juli 2025 heeft vastgesteld en de financiële effecten vanuit de Meicirculaire 2025 die eerder via een raadsvoorstel zijn gedeeld. Na het opstellen van de Perspectiefnota 2026 hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan die effect hebben op het meerjarig financieel perspectief. Zo zijn de bijgestelde begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen verwerkt, de kapitaallasten geactualiseerd. Een specificatie van alle mutaties die van invloed zijn geweest op het begrotingssaldo zijn opgenomen bij het onderdeel Financiële begroting. Na verwerking van deze ontwikkelingen ziet het financieel perspectief er als volgt uit:
Begroting 2026 Dordrecht
7
Bedragen × € 1.000 Financiële perspectief
2026
2027
2028
2029
Eindsaldo Perspectiefnota 2026
€
-
€
-
€
-
€
35
1. Correcties na Perspectiefnota 2026
€
-
€
-
€
-
€
305
2. Raadsvoorstel Meicirculaire 2025
€
-
€
-
€
-
€
-
3. Vastgestelde Moties van de Perspectiefnota 2026
€
-
€
-
€
-
€
-
4. Resultaatseffect ontwikkelingen na Perspectiefnota 2026
€
140
€
1.002
€
1.262
€
1.878
5. Kapitaallast (nieuw krediet)
€
-
€
-17
€
-17
€
-17
Financieel perspectief 2026 e.v. na votering kredieten
€
140
€
985
€ 1.245
€ 2.201
In het begrotingsjaar 2026 is er sprake van een sluitende begroting. In de jaren 2026 tot en met 2029 is sprake van een positiever perspectief ten opzichte van de Perspectiefnota 2026. Landelijk financiële beeld/rijksbeleid Na de onlangs gehouden landelijke verkiezingen eind oktober is er nog geen kabinet geformeerd. Effecten die voortkomen uit de te vormen 'nieuwe' kabinetsplannen zijn dan ook nog niet meegenomen tijdens het opstellen van deze begroting. Waar vorig jaar nog sprake was van een financieel uitdagend jaar; zijn door toevoeging van Jeugdzorg middelen en verhoging van het accres, de zorgen voor structureel lagere inkomsten vanuit het Rijk, verschoven in de tijd naar 2028. Recent is de Septembercirculaire 2025 gepubliceerd. De volledige financiële impact voor de gemeente Dordrecht wordt momenteel doorgerekend. Ombuigingen Onderdeel van de vaststelling van de Perspectiefnota 2026 is een omvangrijk pakket aan ombuigingsmaatregelen. Vanaf de jaren 2026 tot en met 2029 dragen de maatregelen bij om te komen tot een sluitende begroting. Beginnend van € 4 miljoen aan besparingen in 2026 loopt dit op tot € 15 miljoen in 2029. Om het totale pakket aan ombuigingen te kunnen volgen worden jaarlijks bij de begroting de ombuigingsmaatregelen voor het komende begrotingsjaar weergegeven.
Hiervoor is vanaf Begroting 2026 een extra paragraaf aan de begroting toegevoegd, genaamd ‘paragraaf Ombuigingen’. In deze paragraaf zal meer zicht gegeven worden over het totaal aan ombuigingsmaatregelen dat effect heeft op het desbetreffende begrotingsjaar. Daarnaast wordt in de paragraaf jaarlijks inzicht gegeven in de ombuigingsmaatregelen met maatschappelijk effect, waarvan besloten is deze te monitoren. Vermogenspositie Ook de vermogenspositie is al jaren achtereen gezond. Door dit vermogen in te zetten voor investeringen volgens de Agenda Dordt 2030. Dat is gewenst omdat het hoge voorzieningenniveau gegeven de sociaal-economische positie van Dordrecht, nog niet kan leunen op structureel voldoende draagvlak om deze voorzieningen waar de inwoners van de stad trots op zijn ook duurzaam in stand te houden. Focus op de realisatie van deze ambitie blijft daarbij van cruciaal belang. Conclusie De huidige begroting laat een gezond en structureel sluitend beeld zien over de jaren 2026 en het meerjarenperspectief. Daarnaast is er voor de begrotingsjaren 2026 tot en met 2029 sprake van een structureel positief evenwicht. Het realiseren van een gezonde en robuuste begroting is vooral bereikt door het vaststellen van een omvangrijk pakket aan ombuigingsmaatregelen. Hoe goed en robuust de financiën er ook uitzien, blijft waakzaamheid en behoedzaamheid geboden.
Uitdagingen ontstaat mede door: 1. Het verschuiven van de financiële opgave door het Rijk naar begrotingsjaar 2028. 2. Vanaf 2029 zijn er vervangingsinvesteringen benodigd, deze zorgen vanaf 2030 voor extra kapitaalslasten.
Begroting 2026 Dordrecht
8
3. Het realiseren en uitvoeren van alle ombuigingsmaatregelen zoals ze momenteel zijn ingetekend. 4. Daarnaast zijn in het huidige Politiek Akkoord afspraken gemaakt over het tijdelijk versterken van beleid. Vanaf 2027 vervallen de incidentele budgetten hiervoor. Wanneer voortgang van dit beleid gewenst of nodig is, vraagt dit extra geld in de toekomst. 5. Tegelijk investeren we in de groei van de stad, zowel in kwantiteit als in kwaliteit (Agenda Dordrecht 2030). Dit doen we om een sterke basis te bouwen en om voorzieningen in de stad te behouden.
1.4 College Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van onze stad. Het Dordtse college bestaat uit acht leden: de burgemeester, zes wethouders en een gemeentesecretaris.
Begroting 2026 Dordrecht
9
2 Programma's 2.1 Leeswijzer programma's Begrotingsprogramma structuur In de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026, vastgesteld op 5 juli 2022, zijn de zes begrotingsprogramma's benoemd waarmee deze raads- en collegeperiode wordt gewerkt. De begrotingsprogramma's zijn: - Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht. - Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht. - Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht. - Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht. - Lerend en Ondernemend Dordrecht. - Bouwend en Bereikbaar Dordrecht. De zes begrotingsprogramma's zijn vervolgens opgebouwd langs zogenaamde 'Wat/Welke-vragen', die te raadplegen zijn door op het begrotingsprogramma te klikken: • Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? • Wat willen we bereiken? • Wat zijn de doelstellingen (met activiteiten voor 2026)? • Welke verbonden partijen dragen bij? • Wat zijn de indicatoren? • Wat mag het kosten? Via de opbouw van deze 'Wat/Welke-vragen' wordt informatie gefilterd van een relatief abstract niveau, zoals de vraag welke belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zijn op het programma, tot een concreet niveau (wat gaan we doen in 2026 en wat kost het?). Indicatoren Elk begrotingsprogramma kent een set indicatoren.
De 'basis' komt voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de begroting een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de begrotingsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBV-indicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren, zoals opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026. In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren.
Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een eerste 0-meting uitgevoerd. Dit voorjaar heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in de Begroting 2026.
Begroting 2026 Dordrecht
10
De kaders die voor deze aanvullende indicatoren zijn gemaakt hebben betrekking op: • Het informatieniveau moet geschikt zijn voor de raad (niet tot op detailniveau, ook niet te abstract); • Politiek onafhankelijk; • Te gebruiken voor een langere periode (bijvoorbeeld 6 jaar); • Een vergelijking van de data van de indicatoren te kunnen maken in de tijd, niet perse met andere gemeenten; • De indicatoren waar mogelijk elk jaar te meten; • Een beknopte set van indicatoren aan te houden (+/- 3 indicatoren per programma); • Integreren in de Begroting 2025 (nulmeting) en verder, zoals nu in de Begroting 2026. Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft in 2024 een nulmeting uitgevoerd naar de aanvullende indicatoren, dit is toen deels gedaan met behulp van registratie gegevens (voor 8 indicatoren) en deels door vragenlijstonderzoek onder het bewonerspanel (voor 13 indicatoren). Voor de begroting van 2026 heeft het OCD wederom met behulp van een vragenlijstonderzoek deze gegevens gemeten, deze meting vond plaats in april/mei 2025. In deze Stadsenquête is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a.
groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn. Wat mag het kosten? Met het vaststellen van de begroting autoriseert de raad de totale lasten en de totale baten alsook de mutaties van reserves per programma (artikel 4 Financiële verordening Dordrecht). Daarmee is het college bevoegd te handelen om uitvoering te geven aan de opgenomen activiteiten. Binnen de lasten en baten van het programma afzonderlijk is het college bevoegd verschuivingen aan te brengen. Wijzigingen van de begroting die het totaal van lasten, het totaal van baten en/of de mutatie van reserves veranderen, worden aan de raad voorgelegd.
Om meer inzicht te geven in wat er in de programmabegroting is opgenomen, is aanvullend: • Inzicht gegeven in de kostensoorten waaruit de lasten bestaan; • Een specificatie opgenomen van de productramingen waaruit een programma is opgebouwd (waarbij één product slechts in één programma voorkomt); • Het totaal van het programma, uitgesplitst in lasten, baten en mutaties reserves (het autorisatie-niveau); • In de bijlagen opgenomen een overzicht per taakveld per programma (wettelijk verplicht op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), waarbij één taakveld in meerdere programma's kan voorkomen). Naast de programmabegroting autoriseert de raad de ramingen op de onderdelen algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien, die samen met de programmabegroting een sluitende begroting oplevert.
Begroting 2026 Dordrecht
11
2.2 Programma's 2.2.1 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht 2.2.1.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? •
Begin 2025 is de "Wet versterking participatie op decentraal niveau" in werking getreden. Met deze wet wordt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid versterkt, onder andere bij gemeenten. Ook is het uitdaagrecht hierin opgenomen, daarmee kunnen inwoners hun overheid uitdagen om de uitvoering van een taak over te nemen, zoals het beheer of onderhoud van een park of buurthuis.
•
Corruptie en fraude met officiële documenten zoals paspoorten en identiteitsbewijzen vormen een groeiend probleem in Nederland. Dit stelt extra eisen aan ons werk.
•
De complexiteit van de vragen van onze inwoners in de Stadswinkel neemt toe. Dit komt onder andere door toenemende vergrijzing, bevolkingsgroei en immigratie.
•
In het derde kwartaal van 2026 verhuizen we, waaronder de Stadswinkel, naar het nieuwe Dordthuis. Dit wordt een plek voor ontmoeting, samenwerking en ontwikkeling.
2.2.1.2 Wat willen we bereiken?
De gemeente wil inwoners betrekken bij plannen en het uitvoeren daarvan. Inwoners willen ook zelf ideeën en plannen kunnen uitvoeren. Daarom is het belangrijk dat mensen kunnen meedoen. We geven ruimte waar dat kan, en zorgen dat we geen beloften doen die we niet kunnen waarmaken. We willen als gemeente zichtbaar zijn in de stad en praten met inwoners. Dat doen we direct, via internet en via mensen die weten wat er speelt, zoals wijkteams, buurtwerk, verenigingen en winkeliers. In 2025 is er een nieuwe visie en werkwijze voor participatie vastgesteld. Ook zijn de regels voor meedenken en meepraten aangepast. In 2026 richten we ons op het verbeteren van kennis en ervaring over participatie en bewonersinitiatieven. We werken ook aan goede en makkelijke dienstverlening. We willen inwoners zoveel mogelijk op één plek en in één keer helpen. Voor mensen met ingewikkelde problemen bieden we extra hulp op maat. Onze basisdienstverlening blijft daarnaast uiteraard belangrijk en goed. Ook bereiden we ons voor op de verhuizing naar het nieuwe Dordthuis in het derde kwartaal van 2026. Tot slot willen we Dordrecht sterker maken als centrumstad in de regio. We werken samen met scholen en bedrijven in Smart Delta Drechtsteden en Zuid-Holland Zuid. Voor Dordrecht en de andere gemeenten in de regio doen we de taken voor bedrijfsvoering via Bedrijfsvoering Drechtsteden (BD).
Daarnaast verzorgen we taken als Gemeentebelastingen en publieksdienstverlening voor een aantal gemeenten, net als een aantal ruimtelijke uitvoerende taken. We zorgen voor goede dienstverlening en helpen onze partners bij hun lokale aanpak.
2.2.1.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: (Burger)participatie stimuleren en ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving. Burgerparticipatie is een belangrijk onderdeel van een gezonde en democratische samenleving. Burgerparticipatie gaat verder dan het enkel informeren en consulteren van inwoners; het omvat actieve betrokkenheid van inwoners bij beleidsvorming en besluitvorming. Dit versterkt niet alleen de legitimiteit van gemeentelijke besluiten, maar bevordert ook de betrokkenheid en het vertrouwen van inwoners in hun lokale overheid. We geven daarom ruimte aan ideeën en initiatieven uit de samenleving, en vinden gezamenlijk eigenaarschap - van gemeente, organisaties, inwoners en bedrijven - op maatschappelijke opgaven belangrijk. ENDPMEND
Begroting 2026 Dordrecht
12
We bieden ondersteuning bij participatietrajecten en de omgang met bewonersinitiatieven. In 2026 richten we ons op de borging van het kennis- en experticecentrum participatie. Dit is een belangrijk onderdeel van het versterken van de democratische waarden in de samenleving. Het centrum biedt ondersteuning bij participatietrajecten en fungeert als vraagbaak. Binnen de online omgeving zijn handreikingen en andere instrumenten beschikbaar. Het expertisecentrum heeft nadrukkelijk een faciliterende en coachende functie. In 2026 blijven we ook investeren in de ontwikkeling van medewerkers, zodat we beter kunnen inspelen op de behoeften van inwoners. We werken op een lerende manier en evalueren regelmatig projecten om onze aanpak steeds te verbeteren. We maken breed gebruik van het digitale participatieplatform Doe Mee Dordrecht. We werken met het online participatieplatform Doe Mee Dordrecht. Op dit platform bieden we informatie aan over onze plannen en nodigen we inwoners, ondernemers en organisaties uit om daarop digitaal te reageren en bij betrokken te raken. Daarnaast melden inwoners zich via het platform aan om op de hoogte te blijven, of om actief mee te denken en te werken aan een onderwerp. We evalueren de participatietrajecten waarbij we (ook) Doe Mee Dordrecht hebben ingezet, en onderzoeken ook de gebruiksvriendelijkheid van het platform.
In 2026 gaan we hiermee door en ontwikkelen we onze aanpak van digitale participatie verder. We letten erop dat het platform zo aansluit op de behoeften en verwachtingen van inwoners en medewerkers. Doelstelling 2: Een toegankelijke en zo makkelijk mogelijke, gemeentelijke dienstverlening. De samenleving vraagt om een eerlijke en begripvolle overheid met aandacht voor inwoners, iedereen heeft daarin een eigen behoefte. Daarop inspelen is de rode draad van onze gemeentelijke dienstverlening. Wij maken het verschil voor inwoners door waar nodig extra tijd en aandacht te geven. Tegelijkertijd bereiden we ons voor op de verhuizing naar het nieuwe Dordthuis in 2026, dit vraagt veel tijd en aandacht. We zetten ook in op het steeds verder verbeteren van de bestaande dienstverlening aan de balie, telefonisch en digitaal. We passen onze processen aan voor het Dordthuis. In het nieuwe Dordthuis zullen onze medewerkers van de Stadswinkel in 2026 verspreid werken over meer verdiepingen. We moeten veel bestaande processen aanpassen aan deze nieuwe situatie. We gebruiken deze aanpassing om deze processen tegelijk ook makkelijker te maken voor onze inwoners. Enkele voorbeelden van processen zijn: uitgifte van identiteitsdocumenten, afschrift van een uittreksel, en een eerste inschrijving. We werken samen met de partners aan een goede klantbegeleiding in het Dordthuis.
In het Dordthuis werken we op de publieke vloeren nauw samen met onze partners. Om dat mogelijk te maken hebben we gezamenlijke systemen nodig. Zodat onze bezoekers makkelijk afspraken kunnen maken, makkelijk de weg kunnen vinden in het Dordthuis en op tijd bij hun afspraak zijn. In 2026 schaffen wij deze systemen aan en implementeren we deze. We ontwikkelen een digitale dienstverleningsstrategie. Voor 1 juli 2026 ontwikkelen we een digitale dienstverleningsstrategie die leidt tot meetbare verbeteringen van onze digitale dienstverlening, verhoogde digitale veiligheid en inclusie, en efficiëntere processen. Binnen de strategie wordt plek gegeven aan: • Wettelijke verplichtingen; de Wet Open Overheid (Woo), Wet digitale overheid (Wdo) en de Europese NIS2-richtlijn vragen om structurele digitale inrichting en borging van digitale veiligheid en toegankelijkheid. • Toenemende verwachtingen van inwoners; snelheid en gebruiksvriendelijkheid. • Efficiëntie en kostenbesparing; digitalisering van interne processen. • Weerbaarheid tegen digitale dreigingen; risico's inventariseren en digitale veiligheid maximaliseren. • Sociale en digitale inclusie; we voorkomen digitale uitsluiting. • Veilig werken met data en datagedreven werken; duidelijke visie op gebruik van data.
De strategie vertalen we in een uitvoeringsprogramma met maatregelen die gericht zijn op verbetering van onze digitale dienstverlening binnen een toekomstbestendige inrichting.
Begroting 2026 Dordrecht
13
Doelstelling 3: Dordrecht functioneert als centrumstad van de regio. We zitten voor elk van onze ambities aan de juiste tafels met de juiste partners. Zo kunnen we kennis delen, inspelen op subsidiemogelijkheden en onze gezamenlijke uitvoeringskracht versterken. Daarmee zetten we de identiteit en kracht van Dordrecht en de regio beter op de kaart in Den Haag en in Brussel. Ook nemen we voor Dordrecht en de regiogemeenten in de Drechtsteden de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoeringstaken via Bedrijfsvoering Drechtsteden (BD). Met deze dienstverlening ondersteunen we onze partners bij het realiseren van een sterke lokale aanpak, en bieden we ruimte voor een efficiëntere bedrijfsvoering met hogere kwaliteit. De nadruk in de dienstverlening komt te liggen op Operational Excellence. De focus ligt daarbij op hoogwaardige, efficiënte en schaalbare dienstverlening. Operational Excellence vraagt om voortdurende procesverbetering, ketenoptimalisatie en een resultaatgerichte cultuur. Niet alleen technische en procesmatige optimalisatie is nodig, maar ook actieve betrokkenheid van medewerkers en partners. De gehele keten – van beleid tot uitvoering, van interne processen tot externe samenwerking – wordt integraal benaderd om maximale waarde te leveren. We werken aan een gezamenlijke agenda voor de Smart Delta Drechtsteden.
Samen met andere overheden, het bedrijfsleven en onderwijs werken we toe naar één gezamenlijke agenda Smart Delta Drechtsteden en Ruimtelijke strategie. Deze agenda versterkt onze externe profilering en zorg ervoor dat we met één regionale stem opereren richting provincie, Rijk en Europa. Tevens werken we aan de doorontwikkeling van het regionale samenwerkingsmodel en de financieringsstructuur via een regionale investeringsagenda. Dit zal in 2026 zijn beslag krijgen. We streven daarbij naar open netwerksamenwerking, zodat ook andere relevante publieke en private partners zich welkom voelen om aan te sluiten. We organiseren werkbezoeken, lobbyactiviteiten en netwerkbijeenkomsten om tot resultaatafspraken te komen op onze ambities uit lokale en regionale programma's. Met onze kennis uit de praktijk van de regio dragen we actief bij aan Rijks- en provinciaal beleid in grote transities rondom o.a. economie, klimaat en energie. We behartigen onze belangen met een actieve opstelling richting provinciale en nationale overheid in bestuurlijke netwerken zoals de VNG, G40, en de Verstedelijkingsalliantie. Om dit te realiseren kiezen we in 2026 drie hoofdactiviteiten: 1. Inhoudelijke lobbydossiers versterken (met daarbij de focus op: wonen/bouwen, mobiliteit, economie/hoogwaardige maakindustrie, Chemours/PFAS, brede welvaart, energietransitie en mobiliteit en bereikbaarheid). 2.
Ons netwerk in Den Haag uitbreiden en verdiepen (denk aan: Kamerleden, bewindspersonen, topambtenaren, jaarlijkse nieuwspoortbijeenkomst, bilaterale contacten, en bewindspersonen naar de regio organiseren). 3. En we vergroten het bewustzijn en belang van lobby in de gemeentelijke organisatie. We stellen een ontwikkelagenda op voor de toekomst van de dienstverlening van Bedrijfsvoering Drechtsteden. Twee jaar na de start van de Servicegemeente (nu Bedrijfsvoering Drechtsteden) is er een evaluatie geweest. Daarbij zijn twee belangrijke vragen benoemd: • Een heroriëntatie op de samenwerkingsverhouding: Hoe willen we samenwerken, vooral op het gebied van bedrijfsvoering? • Het herijken van de benoemde ambities; welke doelen willen we houden, en waar willen we meer op focussen? Deze vragen passen goed bij het project ‘Hoogwaardige dienstverlening met transparante financiering’. Daarom worden ze samen opgepakt. We kiezen daarbij voor Operational Excellence. Dat betekent: steeds beter en slimmer werken. Wij zijn daarbij verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van de verbeteragenda.
Begroting 2026 Dordrecht
14
We zorgen als Bedrijfsvoering Drechtsteden voor een dienstverlenings- en financieringsmodel. We zijn begonnen met het uitvoeren van een plan voor duidelijke en eerlijke dienstverlening en financiering daarvan. Dit doen we stap voor stap, met vier onderdelen: • Sturingsmodel; Hierin staat hoe we afspraken maken over kwaliteit, kosten, prestaties en risico’s. Ook staat erin hoe we hierover rapporteren. • Producten- en dienstencatalogus (PDC); Dit is een lijst met alle producten en diensten die we leveren. Hierin staan de belangrijkste kenmerken en de wijze van afname, verrekening en de KPI's. • Financieringsmodel; dit geeft een beschrijving van hoe de (basis)dienstverlening en innovatie & ontwikkeling transparant wordt gefinancierd. • Kostenverdeelmodel; dit laat zien hoe we de kosten verdelen tussen de verschillende gebruikers. We kijken ook of dit model gebruikt kan worden voor andere diensten, buiten de bedrijfsvoering, die Dordrecht aan de regio levert vanuit het partnerschap.
2.2.1.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren Vanuit de basis BBV-indicatoren is geen logische koppeling te maken met dit beleidsprogramma, BBV-indicatoren zijn hier dan ook niet opgenomen. Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren (opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026). In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een eerste 0-meting uitgevoerd. Dit voorjaar tot de zomer heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in deze Begroting voor 2026. Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a.
groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn. Aanvullende indicatoren Omschrijving
0-Waarde 2024
Meting 2025
1 Relatie overheid - burger (1): samenwerking Waardering wijze waarop de gemeente inwoners betrekt 6,2 / samenwerking zoekt.
6,1
2 Relatie overheid - burger (2): informeren Waardering wijze waarop de gemeente informatie verstrekt / inwoners informeert.
6,4
6,3
3 Relatie overheid - burger (3): vertrouwen Vertrouwen in gemeentebestuur
Begroting 2026 Dordrecht
15
• • •
(zeer) veel vertrouwen: 37% neutraal: 47% (zeer) weinig vertrouwen: 16%
•
Gemeente luistert voldoende naar de mening van inwoners: 30% (zeer) mee eens. Gemeente betrekt inwoners voldoende: 39% (zeer) mee eens. Inwoners krijgen ruimte voor plannen: 33% (zeer) mee eens.
•
• •
(zeer) veel vertrouwen: 33% neutraal: 47% (zeer) weinig vertrouwen: 20%
4 Responsiviteit overheid: initiatieven Waardering wijze waarop de gemeente initiatieven faciliteert
•
•
•
•
•
Gemeente luistert voldoende naar de mening van inwoners: 27% (zeer) mee eens. Gemeente betrekt inwoners voldoende: 36% (zeer) mee eens. Inwoners krijgen ruimte voor plannen: 31% (zeer) mee eens.
5 Gemeentelijke dienstverlening Waardering van de gemeentelijke dienstverlening door inwoners op de onderdelen balie, web en telefonie.
• • •
Balie: 8,8 • Balie: 8,7 Web: 8,0 • Web: 7,1 Telefonie: • Telefonie: 8,0 8,0 *Data balie en web *Data balie, web en van 01/01/2024 telefonie van t/m 31/12/2024, 01/01/2025 t/m data telefonie van 30/06/2025. 01/04/2024 t/m 31/12/2024.
Bron 1 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 2 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 3 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 4 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 5 Gemeente Dordrecht, Dienstverlening Drechtsteden
Begroting 2026 Dordrecht
Frequentie Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks
16
2.2.1.5 Wat mag het kosten? Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2026 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.
Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Subsidies • •
• •
2026 18.943.822 6.151.664 1.199.988 191.278
Interne salarislasten: de salarislasten beslaan bijna 76% van dit programma en hebben met name betrekking op dienstverlening, werken voor derden en de griffie. Materiële budgetten: het materieel budget betreft middelen voor taken op basis van de circulaires van het Rijk, uitgaven raad, griffie, rekenkamer, vastgoed, werkbudgetten leefbare wijken en externe onderzoeken door het OCD. Bijdragen aan GR'en: dit betreft de afdracht aan het Rijk voor de kosten van paspoorten, rijbewijzen en dergelijke. Subsidies: dit is budget voor de bijdragen die verstrekt worden aan de partnergemeenten.
Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000
Onderwerp
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
26.487
40.766
51.056
59.782
Baten
9.054
9.291
8.676
7.832
Saldo
-17.433
-31.475
-42.380
-51.951
Toevoeging reserves
0
0
0
0
Onttrekking reserves
-959
-1.408
-1.750
-1.750
Totaal programma
-18.391
-32.883
-44.130
-53.701
Begroting 2026 Dordrecht
17
Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves. Bedragen x € 1.000
Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht Product
2026
2027
2028
2029
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Basisregistratie vastgoed
1.524
447
1.077
1.524
447
1.077
1.524
447
1.077
1.524
447
1.077
Griffie
2.932
0
2.932
2.783
0
2.783
2.783
0
2.783
2.801
0
2.801
460
0
460
410
0
410
410
0
410
410
0
410
Bestuur
2.806
308
2.498
2.805
308
2.497
2.805
308
2.497
2.788
308
2.480
Publieke dienstverlening
9.901
7.072
2.828
9.810
7.209
2.601
9.547
6.594
2.953
8.967
5.750
3.217
9
0
9
9
0
9
9
0
9
9
0
9
Stelposten
3.299
245
3.054
17.879
345
17.534
28.774
345
28.429
38.081
345
37.736
Wijkwensen en participatie
3.531
0
3.531
3.582
0
3.582
3.240
0
3.240
3.240
0
3.240
Onderzoek
1.362
864
498
1.300
864
436
1.300
864
436
1.300
864
436
662
117
546
662
117
546
662
117
546
662
117
546
26.487
9.054
17.433
40.766
9.291
31.475
51.056
8.676
42.380
59.782
7.832
51.951
0
959
959
0
1.408
1.408
0
1.750
1.750
0
1.750
1.750
26.487
8.095
18.391
40.766
7.883
32.883
51.056
6.926
44.130
59.782
6.082
53.701
Rekenkamer
Internationale betrekkingen
Werken derden Totaal saldo baten en lasten Mutaties met de reserves Geraamd resultaat
Begroting 2026 Dordrecht
18
2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht 2.2.2.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? •
Het toerisme in Nederland blijft doorgroeien. Zowel Nederlandse als buitenlandse toeristen geven meer geld uit (CBS 2025). Voor Dordrecht liggen kansen om toerisme niet alleen economisch te benutten, maar ook als middel om maatschappelijke waarde te creëren.
•
Verschillen in inkomen, gezondheid, opleiding en ervaren welbevinden nemen toe (SCP 2025). Dit vergroot het risico op verminderde sociale samenhang en vraagt om gerichte inzet op preventie, verbinding en ondersteuning in kwetsbare wijken.
•
Wachtlijsten in de zorg, beperkte opvangplekken en verkokering in de hulpverlening leiden tot een toename van 'complexe problematiek'. Dit vormt een risico voor de leefbaarheid en vergroot de kans op overlast, vooral in wijken waar de druk al hoog is.
•
De samenleving vraagt om meer voorbereiding op risico’s zoals klimaatgerelateerde rampen, cyberdreiging, maatschappelijke onrust en andere crisissituaties. Dit vraagt van gemeenten een proactieve rol in het versterken van fysieke, sociale en bestuurlijke weerbaarheid, zodat inwoners en organisaties beter voorbereid zijn op onverwachte gebeurtenissen.
•
Capaciteitsgebrek en veranderende prioriteiten bij de politie, én een maatschappij die steeds meer verwacht van gemeentelijke handhaving in de openbare ruimte, zorgen ervoor dat steeds meer een beroep wordt gedaan op een bredere inzet van handhaving.
2.2.2.2 Wat willen we bereiken?
We werken aan een levendige en aantrekkelijke stad met ruimte voor ontmoeting, cultureel aanbod en evenementen. Cultuur en evenementen kunnen zorgen voor verbinding, ontspanning, welbevinden en de gezondheid van inwoners. Voor een aangenaam verblijfsklimaat is ook toenemende aandacht voor groen in de binnenstad, zowel voor bewoners als voor bezoekers. We willen ook de kansen van het kernwinkelgebied, horeca en evenementen als belangrijk onderdeel van de levendige binnenstad beter benutten. Dit versterkt de economie en vergroot de aantrekkelijkheid van Dordrecht als woonstad. Leefbaarheid en veiligheid in Dordrecht worden beïnvloed door diverse factoren, zoals sociale cohesie, vrijetijdsbesteding, voorzieningen en de kwaliteit van de openbare ruimte. We willen dat inwoners zich veilig en op hun gemak voelen in hun directe woonomgeving. Wie zich veilig voelt, heeft meer vertrouwen in zichzelf, in anderen en in de toekomst. Daarom investeren we in het behouden en verbeteren van leefbaarheid en veiligheid, onder andere via het Nationaal Programma Dordt West. Met dit programma zetten we in op betere ontwikkelkansen voor jongeren, meer perspectief op werk en een gezonde, veilige leefomgeving voor alle bewoners.
Ook versterken we de samenwerking met partners zoals de Sociale Dienst, politie en betrokken bewoners om ondermijning, straatintimidatie, eenzaamheid en armoede vroegtijdig aan te pakken. In alle wijken zorgen we voor vaste, zichtbare handhavers die bijdragen aan stabiliteit en kwaliteit in de buurt.
2.2.2.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het vergroten van de levendigheid en aantrekkelijkheid van de (binnen)stad in balans met de leefbaarheid. Dordrecht staat de komende jaren voor de uitdaging om een aantrekkelijke, levendige en veelzijdige stad te blijven. Samen met het Binnenstadbedrijf Dordrecht werken we aan een toekomstbestendige binnenstad. We streven naar een goede balans tussen horeca, nachtleven en prettig wonen. Het toerisme speelt hierin een ondersteunende rol, net als een breed cultureel en evenementenaanbod. Cultuur en evenementen dragen bij aan de maatschappelijke, economische en artistieke waarde van de stad. We benutten kansen om de openbare ruimte te verbeteren en te vergroenen. Een schoon, veilig en groen Dordrecht is niet alleen fijn voor bewoners, maar ook aantrekkelijk voor bezoekers. ENDPMEND
Begroting 2026 Dordrecht
19
We voeren de Horecanota ‘Ruimte voor ontwikkeling’ uit. We evalueren de proef met SUS-wachten en de uitbreiding van de "verlaatjes" (incidentele ontheffing van de sluitingstijden) en "geluidjes" (incidentele festiviteit in een horeca inrichting) in de horeca. Bij een positieve evaluatie continueren we de proef met de SUS-wachten op basis van financiële afspraken met ondernemers. Samen met de ondernemers werken we aan het verbeteren van de kwaliteit van terrassen. Er blijft ruimte voor de ontwikkeling van meer horeca in de horecaconcentratiegebieden, maar ook elders in de stad, zoals ondersteunende horeca bij recreatie. We voeren het nieuwe evenementenbeleid uit. We zorgen voor borging, kwaliteitsverbetering en innovatie van het aanbod aan evenementen, passend bij de eigenheid van Dordrecht door het vernieuwen van de subsidiestructuur voor evenementen. Verder werken we aan een beter en klantvriendelijk vergunningsproces. Ook stimuleren we de samenwerking binnen en met de evenementensector, waaronder het vergroten van de kennis over wet- en regelgeving en het verbreden van de financieringsmogelijkheden. Ook worden evenementen vastgelegd in het omgevingsplan. We voeren de Cultuurnota Dordrecht 2030 uit. We versterken de verbinding tussen cultuur en andere beleidsterreinen, onder meer met een netwerkbijeenkomst over cultuur als middel om positieve gezondheid te bevorderen.
Daarnaast voeren we een nieuw proces in voor een transparanter en meer weloverwogen verdeling van meerjarige culturele subsidies. We ontwikkelen een plan voor een duurzame toekomst van het Energiehuis: het gebouw, het gebruik en de exploitatie. Kennisdeling en samenwerking binnen de sector stimuleren we via het Cultureel Platform en het Netwerk Amateurkunst. We pakken het beleidsterrein toerisme op. De leefbaarheid voor onze inwoners staat op één en bevordert juist ook de toeristische aantrekkingskracht. Een schoon, veilig, groen en bruisend Dordrecht is het visitekaartje van de inwoner aan de bezoeker. De kwaliteit van dit visitekaartje brengen we op peil door toerisme als beleidsterrein op te pakken. Vanaf 2026 organiseren we twee keer per jaar de ‘Toerisme sessies Dordrecht’ voor de toerismebranche en we stellen de startnotitie ‘Toerisme in Dordrecht’ op. We herontwikkelen de Grote Markt. Het doel van de herinrichting van de gebieden Grote Markt en Merwekade e.o. is om de leefbaarheid en de verblijfskwaliteit in de binnenstad te verbeteren. Mobiliteit en parkeren vormen hiervoor de randvoorwaarden. We starten alvast met het verbeteren en vergroenen van de openbare ruimte daar waar het kan, zoals Waagpassage, De Waag en het Otto Dickeplein. Doelstelling 2: Het krachtig aanpakken van ernstige (woon)overlast. Het aantal overlastlocaties neemt in Dordrecht af.
Maar de omvang en complexiteit van de overlast neemt toe. Daarom investeren we in de leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving, door krachtig in te zetten op de aanpak van overlastgevende plekken, woningen en personen. Aanhoudende overlast kan het (woon)genot en gevoel van veiligheid van bewoners ernstig verstoren. Vroegtijdig ingrijpen en samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid vergroot de kans op verbetering. We helpen personen die problemen hebben op meerdere leefgebieden. We versterken en verbinden de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid. Het gaat daarbij om het verbeteren van de integrale aanpak in de zorg- en veiligheidsketen voor kwetsbare gezinnen en personen waar problemen spelen op meerdere leefgebieden. Dit doen we door een zorg- en veiligheidskamer te ontwikkelen en de visie op regie uit te rollen. Beide ontwikkelingen zetten in op rolverduidelijking, regievoering en verbinding van het zorg- en veiligheidsdomein. Bij gezinnen met complexe problematiek zetten we het kernteam zorg en veiligheid in. De re-integratie-officier ondersteunt en begeleidt Dordtse ex-gedetineerden richting een perspectiefvolle toekomst, zodat de kans op recidive afneemt.
Begroting 2026 Dordrecht
20
We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige overlast in de openbare ruimte. De aanpak van overlast is gericht op locaties, groepen en personen. Overlastgevers, zoals jongerengroepen, personen met verward gedrag, dak- en thuislozen, veelplegers en zorgmijders en hun netwerk krijgen via de Kerngroep ondersteuning aangeboden. Dit sociale aanbod richt zich op scholing, werk, verslavingszorg en begeleiding. We zetten met aandacht en middelen extra in op aangewezen hotspots als het Leerpark, de Vogelbuurt, Lijnbaan, Kromhout en het Mauveplein. Voor de meest ernstige gevallen passen we de Persoonsgerichte Aanpak toe. In het eerste kwartaal van 2026 wordt de herijking van het proces afgerond. We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige woonoverlast. Samen met politie en woningcorporaties treden we op bij (ernstige) woonoverlast. Hierbij zetten we verschillende instrumenten uit de escalatieladder in. Dat begint bij buurtbemiddeling en kan eindigen met een bestuurlijke gedragsaanwijzing of een tijdelijk huisverbod. Door het screenen van nieuwe huurders op overlastgevend en crimineel gedrag in kwetsbare gebieden wordt tevens preventief ingezet op het voorkomen van woonoverlast. In het eerste kwartaal van 2026 verwachten we het ministerieel besluit op de nieuwe aanvraag met herziende locaties.