Begroting 2026 Dordrecht.pdf

Doelstelling 3: Het investeren in leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving. Als gemeente werken we nauw samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en veiligheidsinstanties om de leefbaarheid en veiligheid in de woon- en leefomgeving van onze inwoners te verbeteren. We vinden het cruciaal dat de inwoners van Dordrecht in de openbare ruimte hun gemak en veilig voelen. Iedere wijk in Dordrecht heeft haar eigen unieke kenmerken, thema's, doelen en ambities, wat betekent dat de maatregelen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid specifiek op maat worden afgestemd. We geven uitvoering aan het Nationaal Programma Dordt West 2023-2043. Met ons project Preventie met Gezag wordt extra ingezet op het versterken van de weerbaarheid van jongeren en het voorkomen dat zij in de criminaliteit belanden. We helpen 100 huishoudens in hun duurzame groei uit armoede en laten bewoners middels participatieve actieonderzoeken en het digitale bewonersplatform samendordtwest.nl actief meedenken en meedoen in en voor hun buurt of wijk. Met de middelen uit het Volkshuisvestingsfonds werken we aan de verduurzaming van particuliere woningen in Crabbehof en Krispijn. Tevens zetten we in op de versnelling van woningbouwprojecten en een fijne openbare ruimte. We geven uitvoering aan de gebiedsagenda's voor de gebieden Oost en Centrum.

Samen met de in 2025 vastgestelde gebiedsanalyses en -prioriteiten vormen de gebiedsagenda’s het fundament voor een gerichte en samenhangende aanpak. De gebiedsagenda’s bevatten concrete acties, een planning en de inzet van middelen. Ze zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking met bewoners en partners in het gebied. We zetten in op een lerend en flexibel proces. Dat betekent dat we ruimte houden om bij te sturen op basis van nieuwe inzichten en veranderende omstandigheden. Zo zorgen we ervoor dat de uitvoering aansluit bij wat er lokaal speelt en nodig is. Ook voor het buitengebied stellen we een gebiedsprogramma op. We ronden het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 af. Met onze gebiedsgerichte aanpak werken we aan veilige wijken en verkennen we nieuwe cameratoezichtgebieden. We zetten in op de sociale stabiliteit, digitale weerbaarheid en de aanpak ondermijning, waaronder de aanstelling van een Bibob-functionaris om de bestuurlijke weerbaarheid tegen georganiseerde criminaliteit te versterken. Met de realisatie van de Risk Factory op het Leerpark zetten we stappen voor een weerbare en zelfredzame jeugd. We ronden het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 af en stellen nieuwe ambities op voor het IVP 20272030. We geven uitvoering aan het Handhavingsbeleidsplan (de Routekaart) 2024-2026.

We zijn de ogen en oren van de wijk en treden op als ambassadeurs in de wijken én bij overtredingen die de leefbaarheid en veiligheid aantasten. De druk op handhaving in de openbare ruimte neemt toe en het aantal (fixi)meldingen van overlast breidt steeds verder uit. We zetten in op data-analyse om handhaving effectiever te maken. Bestuursrechtelijke handhaving wordt ingezet om naleving van regels te bevorderen of herhaling van een overtreding te voorkomen. Om hiertoe een stabiele formatie te behouden na 2026, vanwege het wegvallen van de middelen uit het Politiek Akkoord, komen we in het nieuwe Handhavingsbeleidsplan met een voorstel voor 2027 en verder.

Begroting 2026 Dordrecht

21

2.2.2.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de begroting een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de begrotingsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBVindicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren (opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026).

In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een eerste 0-meting uitgevoerd. Dit voorjaar tot de zomer heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in deze Begroting voor 2026. Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn.

BBV-indicatoren

Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting G40 2023 2025 2024 2026 9 (2022) 10 (2023) 13 (2024) 13 (2024) 10 (2024)

Verwijzingen Halt - per 1.000 inwoners 12-17 jaar Jongeren met delict voor rechter - % 1,0 (2021) van 12-21 jaar Winkeldiefstal - per 1.000 inwoners 3,7 (2023) Geweldsmisdrijven - per 1.000 inwoners Diefstal uit woning - per 1.000 inwoners Vernieling en beschadiging - per 1.000 inwoners

Begroting 2026 Dordrecht

1 (2022)

1 (2023)

1 (2023)

1 (2023)

3,7 (2023) 2,7 (2024)

2,7 (2024) 3,2 (2024)

5,8 (2023)

5,8 (2023) 5,7 (2024)

5,7 (2024) 5,1 (2024)

0,8 (2023)

0,8 (2023) 1,1 (2024)

1,1 (2024) 1,3 (2024)

6,1 (2023)

6,1 (2023) 5,2 (2024)

5,2 (2024) 6,8 (2024)

22

Aanvullende indicatoren Omschrijving

0-Waarde 2024

Meting 2025

6Participatie in de buurt Vrijwillig actief • Dordrecht totaal: 32% • Dordrecht totaal: 24%* in de buurt, op wijkniveau Wijken: Wijken: • Binnenstad: 28% • Binnenstad: 23% • Noordflank/Stadswerven: 50% • Noordflank/Stadswerven 29%: • Oud-Krispijn: 36% • Oud-Krispijn: 30% • Nieuw-Krispijn: 39%* • Nieuw-Krispijn: 21% • Reeland: 35% • Reeland: 25% • Staart: 21%* • Staart: 18% • Wielwijk/Dordtse Hout: 44%* • Wielwijk/Dordtse Hout: 24% • Crabbehof/Zuidhoven: 30%* • Crabbehof/Zuidhoven: 17% • Sterrenburg/Wilgenwende: 31% • Sterrenburg/Wilgenwende: 26% • Dubbeldam/De Hoven: 27% • Dubbeldam/De Hoven: 26% • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi ssershoek: 26% ssershoek: 18% *Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

7Cultuuraanbod Waardering van het cultuuraanbod

•

Totale aanbod: 7,3

•

Totale aanbod: 7,2

• • • • • • • • • • •

Theater, schouwburg: 7,4 Poppodium: 7,2 Concert op locatie: 6,9 Museum: 7,5 Galerie, atelier: 6,8 Expositieruimte: 6,6 Archief: 6,5 Bibliotheek: 7,3 Kunstuitleen: 6,3 Bioscoop of filmzaal: 7,7 Locatie voor culturele educatie: 6,7

• • • • • • • • • • •

Theater, schouwburg: 7,3 Poppodium: 7,2 Concert op locatie: 7,1 Museum: 7,5 Galerie, atelier: 6,9 Expositieruimte: 6,7 Archief: 6,8 Bibliotheek: 7,5 Kunstuitleen: 6,5 Bioscoop of filmzaal: 7,8 Locatie voor culturele educatie: 6,9

8Sociale overlast Ervaren sociale • Dordt totaal: 23% • Dordt totaal: 20% overlast in de buurt (dronken Wijken: Wijken: mensen, • Binnenstad: 36% • Binnenstad: 32% verwarde • Noordflank/Stadswerven: 24% • Noordflank/Stadswerven: 25% personen, • Oud-Krispijn: 26% • Oud-Krispijn: 26% drugsgebruik, • Nieuw-Krispijn: 31%* • Nieuw-Krispijn: 20% drugshandel, • Reeland: 20% • Reeland: 19% overlast door • Staart: 25%* • Staart: 20% buurtbewoners • Wielwijk/Dordtse Hout: 47%* • Wielwijk/Dordtse Hout: 30% , mensen op • Crabbehof/Zuidhoven: 35%* • Crabbehof/Zuidhoven: 25% straat • Sterrenburg/Wilgenwende: 15% • Sterrenburg/Wilgenwende: 17% lastigvallen, • Dubbeldam/De Hoven: 11% • Dubbeldam/De Hoven: 8% rondhangende • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi jongeren) - % ssershoek: 17% ssershoek: 16% inwoners dat veel overlast *Door het lage aantal respondenten in ervaart deze wijk is dit cijfer indicatief.

Begroting 2026 Dordrecht

23

9Veiligheid in de buurt Veiligheidsbele • Dordt totaal: 7,0 • Dordt totaal: 7,0 ving in de buurt, op Wijken: Wijken: wijkniveau • Binnenstad: 6,8 • Binnenstad: 6,9 • Noordflank/Stadswerven: 6,5 • Noordflank/Stadswerven: 6,9 • Oud-Krispijn: 6,6 • Oud-Krispijn: 6,5 • Nieuw-Krispijn: 7,1* • Nieuw-Krispijn: 6,8 • Reeland: 7,1 • Reeland: 6,7 • Staart: 6,8* • Staart: 7,0 • Wielwijk/Dordtse Hout: 5,9* • Wielwijk/Dordtse Hout: 6,4 • Crabbehof/Zuidhoven: 6,2* • Crabbehof/Zuidhoven: 6,4 • Sterrenburg/Wilgenwende: 7,3 • Sterrenburg/Wilgenwende: 7,3 • Dubbeldam/De Hoven: 7,8 • Dubbeldam/De Hoven: 7,4 • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi ssershoek: 7,4 ssershoek: 7,2 *Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

Bron

Frequentie

6 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 7 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025.

Jaarlijks

8 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025. 9 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025.

Jaarlijks

Begroting 2026 Dordrecht

Jaarlijks

Jaarlijks

24

2.2.2.5 Wat mag het kosten? Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2025 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Subsidies Kapitaallasten • • • • •

2026 18.169.692 30.022.700 14.391.009 10.482.910 2.502.523

Interne salarislasten: de salarissen binnen dit programma hebben vooral betrekking op musea, veiligheid en het Biesboschcentrum. Materiële budgetten: dit betreft met name het budget voor recreatie, cultuur, musea, toerisme, en de Biesbosch. Bijdragen aan GR'en: dit is de bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid voor de brandweer. Subsidies: dit is budget voor diverse subsidies op het gebied van cultuur en evenementen. Kapitaallasten: de kapitaallasten hebben betrekking op de musea, diverse activa in de Biesbosch en het zwembad.

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

75.569

74.817

73.822

74.051

Baten

27.792

26.035

25.687

25.687

Saldo

-47.777

-48.782

-48.135

-48.364

Toevoeging reserves

23.236

435

435

435

Onttrekking reserves

25.903

4.665

4.384

4.370

Totaal programma

-45.110

-44.552

-44.187

-44.429

Begroting 2026 Dordrecht

25

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves. Bedragen x € 1.000

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Product

2026

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Openbare Orde en Veiligheid

3.892

778

3.115

2.321

0

2.321

2.315

0

2.315

2.315

0

2.315

Handhaving Openbare ruimte

5.069

718

4.350

4.655

718

3.937

4.395

718

3.677

4.395

718

3.677

Rampenbestrijding

20.971

20.927

43

24.279

20.927

3.352

24.225

20.927

3.298

24.170

20.927

3.243

Brandweer

14.190

0

14.190

14.190

0

14.190

14.190

0

14.190

14.190

0

14.190

Mediazaken

327

0

327

227

0

227

227

0

227

227

0

227

8.383

72

8.311

8.277

0

8.277

8.205

0

8.205

8.278

0

8.278

108

188

-80

108

188

-80

108

188

-80

108

188

-80

4.254

2.228

2.027

3.003

1.423

1.580

2.741

1.075

1.666

2.741

1.075

1.666

83

0

83

83

0

83

9

0

9

9

0

9

Evenementen

1.540

0

1.540

1.490

0

1.490

1.440

0

1.440

1.390

0

1.390

Toerisme

2.244

10

2.234

2.244

10

2.234

2.244

10

2.234

2.244

10

2.234

Kunst en geschiedenis

14.508

2.872

11.636

13.938

2.769

11.169

13.724

2.769

10.955

13.984

2.769

11.215

Totaal saldo baten en lasten

75.569

27.792

47.777

74.817

26.035

48.782

73.822

25.687

48.135

74.051

25.687

48.364

Mutaties met de reserves

23.236

-25.903

-2.667

435

-4.665

-4.230

435

-4.384

-3.948

435

-4.370

-3.934

Geraamd resultaat

98.805

53.696

45.110

75.252

30.700

44.552

74.258

30.071

44.187

74.486

30.057

44.429

Cultuur Volksfestiviteiten Recreatie Binnenstad

Begroting 2026 Dordrecht

26

2.2.3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht 2.2.3.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? •

Klimaatverandering plaatst ons voor grote opgaven op het gebied van hittestress, wateroverlast en afname van biodiversiteit.

•

Steeds meer ruimtelijke ontwikkelingen in Dordrecht ondervinden hinder als gevolg van problemen met de bodemkwaliteit, het stikstofdossier en bodemdaling.

•

Transformatie van de Hel- en Zuilespolder door Rijkswaterstaat in verband met uitvoering kaderrichtlijn water

•

Netcongestie zorgt in de verdichte openbare ruimte voor uitdagingen met inpassen.

•

Beperkingen en onzekerheden over landelijke financiering zorgen voor knelpunten in de betaalbaarheid van de energietransitie voor isolatie en warmte.

•

Vanaf 2026 is er nieuwe wet- en regelgeving van toepassing die de warmtetransitie moet gaan helpen versnellen.

2.2.3.2 Wat willen we bereiken?

We willen een groene en gezonde stad zijn voor onze inwoners. Een stad waar het prettig wonen, werken en verblijven is. We zetten op diverse locaties belangrijke stappen in het vergroenen en verduurzamen van onze stad. Daarbij is aandacht voor mensen, dieren en de biodiversiteit op ons eiland. We werken aan CO2-reductie, zodat we in 2040 een klimaatneutrale stad zijn. We investeren in het verduurzamen van woningen, bedrijven en mobiliteit. We blijven ons inzetten voor een verbetering van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving, onder meer door te investeren in onze sportparken. Specifieke aandacht hebben we voor complexe dossiers zoals dat van Chemours/PFAS en de problematiek rondom bodemdaling en funderingen.

2.2.3.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het intensiveren van de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte. Zowel bij het onderhoud van de openbare ruimte als op sportparken passen we ecologisch beheer toe en hebben we aandacht voor biodiversiteit. Speciaal aandacht hebben we voor onze waardevolle bomen. Bij onze infrastructurele projecten hebben we steeds meer aandacht voor duurzaamheid en circulariteit. Het Biesboschcentrum en Weizigt zijn belangrijke plekken voor recreatie en educatie over groen, water en duurzaamheid. ENDPMEND We passen ecologisch beheer toe. In de openbare ruimte is aandacht voor ecologisch beheer en onderhoud. Dit betekent onder meer dat bij het onderhoud van openbaar groen rekening wordt gehouden met de (potentieel) aanwezige flora en fauna. Daar waar het niet hoeft (en waar de veiligheid het toelaat) maaien we niet. Hiermee sturen we actief op het verhogen van de biodiversiteit. In sommige delen van de stad, zoals het Overkamppark en het Wittesteinpark, gelden bij het onderhoud ecologische principes en wordt er minder gestuurd op het behalen van de beeldkwaliteit. We werken samen met inwoners en ondernemers aan het klimaatadaptiever, biodiverser en gezonder maken van de leefomgeving. We zetten bij meerjarenonderhoudsprojecten waar mogelijk participatie in voor het succesvol vergroenen van de openbare ruimte.

Zo maken we samen met inwoners de leefomgeving klimaatadaptiever, biodiverser en gezonder. Ook zoeken we uit waar we in de stad, los van onderhoudsprojecten, al eerder groenblauwe maatregelen moeten treffen om te extreme hittestress tegen te gaan. Voorbeeldprojecten waar we voor een dergelijke aanpak hebben gekozen zijn op de Staart en de Dubbeldamseweg. We beschermen onze waardevolle bomen. Samen met onze groene partners uit de stad werken we het nieuwe kapbeleid uit. We vertalen dit naar de nieuwe bomenlijst. Zo werken we aan de bescherming van ons waardevolle bomenstand in de stad.

Begroting 2026 Dordrecht

27

We versterken water en groen op sportparken. Het primaire doel van sportparken is om daar te sporten, maar we hebben ook oog voor water, groen en biodiversiteit. Op sportparken Schenkeldijk, Stadspolders en Krommedijk verbeteren we de beplanting en breiden we bosschages uit. Op Schenkeldijk en Stadspolders leggen we ook bloemrijke zones aan en verbeteren we het bomenbeheer. Zo versterken we de biodiversiteit op deze sportparken en dragen we bij aan het verlagen van hittestress. Ook maken we de sportparken met deze maatregelen groener, aantrekkelijker en versterken we hun rol binnen het ecologisch netwerk van de stad. We gaan verder met het verduurzamen van infrastructurele projecten. Vanuit onze deelname aan het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen leggen we strengere eisen op voor de emissies van bouwmaterieel bij onze aanbestedingen. Daarnaast hebben we meer aandacht voor het hergebruik van materialen die vrijkomen bij projecten. In 2026 zetten we vaker in op de toepassing van de methode Milieu Kosten Indicator. Deze methode helpt ons om te bepalen welke milieu-impact keuzes in projecten hebben. Op deze manier zijn we in staat betere integrale afwegingen te maken, wat het duurzamer uitvoeren van projecten in de openbare ruimte ten goede komt. We gebruiken het Biesboschcentrum en Weizigt als plekken voor recreatie en educatie over groen, water en duurzaamheid.

Met het educatie- en recreatieaanbod laten Weizigt en het Biesboschcentrum bewoners de natuur van dichtbij beleven. Vanuit de gedachte dat wanneer mensen zich verbonden voelen met de natuur, zij daar beter zorg voor willen dragen. 'Natuurlijk beleven en leren' vormt de inhoudelijke basis voor de samenwerking tussen de betrokken partijen in Dordrecht. Ook in 2026 bieden het Biesboschcentrum en Weizigt vanuit deze gemeenschappelijke visie een actueel en educatief aanbod aan voor scholen. Daarnaast zijn er verschillende samenwerkingen in het kader van educatie zoals Water Educatie Drechtsteden en het project Groen Doet Goed in samenwerking met Toppie Dordrecht. Doelstelling 2: Het versterken van een klimaatbestendige, groenblauwe en waterveilige stad. In de Dordwijkzone realiseren we het Stadspark. We versterken de natuurlijke functie door extra groenvoorzieningen, watergangen en ecologische verbindingen. Daarnaast zorgen we dat dit gebied aantrekkelijker wordt als verblijfsgebied voor alle inwoners van Dordrecht en behouden en verbeteren we de sportparken. Via Weizigt en het Biesboschcentrum blijven we inzetten op educatie en participatie als het gaat om bewustwording en natuurbeleving. We zetten belangrijke stappen bij de realisatie van het Stadspark.

Samen met bewoners en andere betrokken partijen werken we aan een stedenbouwkundig ontwerp dat laat zien hoe we de gebieden passend bij de doelstellingen voor het Stadspark inrichten. Om de gebieden met elkaar te verbinden leggen we de zogeheten Parkloop aan. We verwachten in 2026 een aanbesteding te kunnen houden voor de aanleg van paden, groen, water en (waar van toepassing) parkeerplaatsen in grasbetontegels in deelgebieden sportpark Schenkeldijk, Stevensweg en Parkendriehoek. Verder bekijken we welke mogelijke initiatieven of functies een plek zouden kunnen krijgen in het Stadspark. Denk bijvoorbeeld aan een voedselbos of een openluchttheater. Ook brengen we in beeld of er mogelijkheden zijn voor dubbelgebruik van gebouwen in het Stadspark. We creëren bewustwording met educatie en participatie over klimaatadaptatie en biodiversiteit. Met educatie aan kinderen en volwassenen laten Weizigt en het Biesboschcentrum bewoners de natuur van dichtbij beleven, samen met partners uit de stad. We sluiten aan bij onderhoudsprojecten zoals bij de Haringvlietstraat en omgeving om tuinen te vergroenen. Dit doen we door middel van het organiseren van plantdagen. We ondersteunen Groene Buren die acties organiseren om hun buurtbewoners enthousiast te maken voor meer groen. Tevens zetten we daarvoor de Tuincoach en Tegelophaalservice in.

Begroting 2026 Dordrecht

28

Het Biesboschcentrum blijft investeren in locatie en organisatie. De kansen en maatregelen vanuit het onderzoek 'Florerend Biesboschcentrum' worden verder uitgerold en geïmplementeerd. Zo wordt overgestapt op een dynamische programmering, waarbij door spreiding van activiteiten het seizoenspatroon wordt doorbroken. Ook worden efficiencyslagen in de bedrijfsvoering gemaakt. De restanttaakstelling Biesboschcentrum wordt als bredere opgave gezien voor het hele gebied de Biesbosch. Hiervoor is er een bestuurlijke opdracht uitgezet waarbij we tevens de haalbaarheid van deze bredere opgave onderzoeken. Het Biesboschcentrum wil de positionering als recreatiegebied integraal ontwikkelen, rekening houdend met de andere buitengebieden binnen Dordrecht en de omgeving. Om deze reden is ook aangesloten bij het programma Recreatie en Toerisme in de Buitengebieden (RTB). We blijven inzetten op waterveiligheid en zelfredzaamheid. We stellen een evacuatieplan op, waar het aanwijzen en/of realiseren van vluchtplekken bij dreigende overstroming ook onder valt. Denk aan het Maasterras en De Staart als grootschalige hoogwater schuillocaties. We organiseren een jaarlijks waterfestival om de eeuwenlange relatie tussen Dordrecht en water te vieren evenals waterbewustzijn en sociale cohesie te stimuleren.

'De Redders van Dordt', een jaarlijks evenement om zo een hele generatie jongeren groot te brengen met kennis van klimaatverandering en wat ze zelf kunnen doen om te handelen bij extreme situaties, is hier een integraal onderdeel van. Door handelingsperspectieven te ontwikkelen op het gebied van waterveiligheid werken we aan zelf- en samenredzaamheid. We ontwikkelen dergelijke perspectieven ook op het gebied van wateroverlast, hitte en droogte. We werken toe naar klimaatstresstesten voor sportparken. We zetten een eerste stap richting klimaatstresstesten voor de sportparken in Dordrecht. Hiermee willen we per locatie in beeld brengen wat de belangrijkste opgaven en oplossingen zijn op het gebied van hitte, wateroverlast, droogte, groenblauwe verbindingen en biodiversiteit. De resultaten geven richting aan toekomstige aanpassingen en investeringen. We starten met het verzamelen van data en het opstellen van een analysekader. Zo werken we toe naar klimaatadaptieve en toekomstbestendige sportparken. We onderzoeken de mogelijkheden voor het vergroten van inkomsten voor de Biesbosch. De financiële taakstelling voor de Biesbosch is aanzienlijk. Het Biesboschcentrum heeft daar dankzij structureel lagere lasten en hogere baten vanaf 2025, al deels invulling aan gegeven. Toch zijn we er nog niet. We zien de financiële uitdaging voor het hele gebied van de Biesbosch.

In 2026 onderzoeken we daarom de mogelijkheden van bredere maatregelen om de inkomsten in en voor de Biesbosch verder te vergroten. Doelstelling 3: Het versneld realiseren van een klimaatneutrale stad, in 2040. Dordrecht heeft als doel om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Een grote en noodzakelijke opgave die we op vier thema's aangaan: gebouwde omgeving, mobiliteit, economie en energie. Per thema zijn in 2024 routekaarten ontwikkeld en per routekaart is een hink (2026) - stap (2030) - sprong (2040) beschreven met mijlpalen en maatregelen. Deze zijn voornamelijk gericht op het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, maar ook op het realiseren van een circulaire en natuurinclusieve samenleving. Hieronder noemen we een aantal acties die we in 2026 in ieder geval gaan uitvoeren. We versnellen de uitvoering van de energietransitie in bestaande woningen en nieuwbouw. We intensiveren de uitvoering van de energietransitie. We maken hierbij gebruik van gestructureerde inzet van de Energiehulp voor begeleiding en extra financiële middelen vanuit het Volkshuisvestingsfonds en het Nationaal Isolatieprogramma voor de financiering van maatregelen (Dordt Isoleert). Via de CDOKE-middelen hebben we onze eigen organisatie hiervoor op orde gebracht. In 2026 isoleren we hiermee ruim 600 woningen in Dordrecht.

Samen met onze partners ondersteunen we actief onze inwoners die moeite hebben met het betalen van hun energierekening. Dit door middel van kleine energiebesparende maatregelen en het geven van tips. Ook het belang voor de volksgezondheid van ventileren en het tegengaan van hittestress wordt meegenomen. Huurders ondersteunen we bij het verduurzamen van hun woning met advies en bemiddeling. We werken aan een uitvoeringsstrategie voor de warmtetransitie en stellen een wijkuitvoeringsplan warmte op voor Crabbehof. We onderzoeken hierbij de inzet van de nieuwe bevoegdheden uit de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). We breiden onze ontzorgingsaanpak maatschappelijk vastgoed uit en gaan door met energiebesparing bij bedrijven. We verduurzamen ons eigen vastgoed en zetten in op het steeds klimaatneutraler en circulair bouwen en slopen.

Begroting 2026 Dordrecht

29

We werken aan de transitie naar een circulaire economie en sturen op het verminderen de uitstoot van onze bedrijven. Bestaande energiecoöperaties onderzoeken groepscontracten en collectieve investeringen en er worden minimaal twee nieuwe coöperaties opgericht. We ronden gesprekken met grote uitstoters af en stellen een plan van aanpak op. Bedrijven in Dordt West worden betrokken bij de wijkaanpak energietransitie, ondersteund door het provinciale MKB-ontzorgingsprogramma. Door middel van een regionale krachtenbundeling Zuid-Holland-Zuid werken we samen met gemeenten, de omgevingsdienst en de Provincie Zuid-Holland aan een circulaire regio. In 2026 richt zich dit met name op circulaire bedrijvigheid en bouw. We creëren randvoorwaarden om het energiegebruik te kunnen verduurzamen en het energiesysteem toekomstbestendig te maken. We pakken netcongestie aan door extra stations ruimtelijk in te passen en het net slimmer te benutten, bijvoorbeeld via energiecoöperaties op bedrijventerreinen. We ontwikkelen zon- en windenergie verder binnen een passende energiemix. In 2026 stellen we hiervoor het programma Duurzame Energie vast, waarin de zoeklocaties voor energieopwek worden opgenomen die overblijven na onderzoek en participatie. We verminderen de uitstoot van verkeer en vervoer in de stad.

Het mobiliteitsplan 2040, vastgesteld in september 2024, richt zich op duurzame mobiliteit via het STOMP-principe. In 2025 is gestart met wijkgerichte uitwerking; in 2026 volgen de eerste wijkplannen. Fiets- en loopnetwerken worden verbeterd, met prioriteit voor snelfietsroutes richting Rotterdam in verband met het onderhoud aan de Papendrechtse brug. De invoering van de zeroemissiezone (ZE-zone) is in voorbereiding. De snelheidsverlaging op de N3 blijft onderwerp van overleg met RWS. We werken toe naar klimaatneutraal sportparkbeheer. Op verschillende manieren werken we toe naar klimaatneutraal beheer en onderhoud van gemeentelijke sportaccommodaties. Zo willen we per locatie in beeld brengen wat de belangrijkste opgaven en oplossingen zijn op het gebied van hitte, wateroverlast, droogte, groenblauwe verbindingen en biodiversiteit. De resultaten geven richting aan toekomstige aanpassingen en investeringen. We starten met het verzamelen van data en het opstellen van een analysekader. Zo werken we toe naar klimaatadaptieve en toekomstbestendige gemeentelijke sportparken. Doelstelling 4: We zorgen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte, dit doen we samen met inwoners. Met de realisatie van inzamelmiddelen bij hoogbouwlocaties maken we nog betere afvalscheiding in Dordrecht mogelijk.

Tegelijkertijd willen het straatbeeld zo schoon mogelijk houden en zetten verschillende instrumenten in om dat te bereiken. Ook op onze sportparken werken we aan een hogere kwaliteit van beheer en onderhoud. De problematiek rondom bodemdaling en funderingen is van een heel andere orde, maar vraagt ook onze inzet, samen met inwoners. We gaan verder met de ontwikkeling van een lokale aanpak. We verbeteren de afvalscheiding en zetten in op een schonere stad. Met het afronden van de realisatie van inzamelvoorzieningen bij hoogbouwlocaties zorgen we ervoor dat meer afval gescheiden ingezameld kan worden. We bewaken de kwaliteit van de ingezamelde stromen, bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met bewoners wanneer dat nodig is. Ondertussen versterken we de inzet op een schone stad en wordt handhaving ingezet om verkeerd gedrag te ontmoedigen. Hiertoe zijn twee boa's specifiek voor afval inzetbaar. Samen met nog 5 steden werken we aan een gebiedsgerichte leeraanpak bodemdaling en funderingsproblemen. In 2026 gaan we binnen de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek - samen met 5 andere gemeenten en met procesgeld vanuit het Rijk - werken aan een leeraanpak voor het omgaan met de opgave bodemdaling en funderingsproblematiek.

In de leeraanpak willen we leren hoe we door middel van een gebiedsgerichte aanpak en samen met bewoners en financiële sector, oplossingen kunnen vinden voor de problemen aan (funderingen van) woningen die ontstaan (zijn) door bodemdaling in de stad. Vanaf 2026 komt er ook beperkt uitvoeringsgeld vanuit het Rijk om een kleine pilot te uit te voeren. Daarnaast nemen we deel aan de community of practice van het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, waar we kennis en ervaringen uitwisselen met de andere 5 gemeenten en het Rijk. De rijksbijdrage voor het werken aan de leeraanpak is ook gekoppeld aan het opstellen van leerdoelen en het uitwisselen van ervaringen, ook met andere gemeenten in Nederland.

Begroting 2026 Dordrecht

30

We werken aan een hogere kwaliteit van beheer en onderhoud op onze sportparken. Door onze bedrijfsvoering slimmer in te richten, kunnen we de kwaliteit verhogen zonder dat dit altijd extra middelen vraagt. We plannen onderhoud meer data-gestuurd en seizoensgebonden, werken nauwer samen met andere gemeentelijke teams en lossen meldingen sneller op dankzij betere processen. Ook voeren we structureel meer gesprekken met verenigingen over de accommodaties en sportparken waarmee de dienstverlening van hogere kwaliteit is. Door deze gedeelde verantwoordelijkheid voelen gebruikers zich ook meer betrokken bij het onderhoud. Tot slot kunnen we bij renovaties investeren in kwaliteitsverhogende voorzieningen dankzij in 2023 en 2024 extra beschikbaar gestelde middelen. Denk bijvoorbeeld aan automatische beregening bij natuurgrasvelden. Doelstelling 5: Het verbeteren van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Gezondheid en een veilige, schone leefomgeving staan centraal in het omgevingsbeleid van Dordrecht en vormen een rode draad in onze uitvoering van de Omgevingswet. In 2026 werken we daarom verder aan maatregelen op het gebied van luchtkwaliteit, externe veiligheid, geluid, bodem en chemische stoffen zoals PFAS. Dordtenaren en bezoekers maken graag gebruik van de buitengebieden van Dordrecht en het Nationale Park. Het zijn plekken om te recreëren en te genieten van de natuur.

In de buitengebieden en in het Nationale Park werken we aan een bestemming in balans. Zodat deze bestemmingen aantrekkelijk blijven voor bezoek, maar dat we ook zorgen voor een goede balans met natuur, agrarisch gebruik, economie en andere waardes van de gebieden. Samen met andere overheden werken we aan het Chemours/PFAS dossier. De gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden werken samen in het dossier Chemours/PFAS. Dit doen zij in nauwe afstemming met andere overheden, waterschappen, drinkwaterbedrijven en kennisinstellingen. De nadruk ligt op het terugdringen van de uitstoot van Chemours naar 0. Maar ook op het opruimen van de vervuiling die in het verleden door Chemours is veroorzaakt, dan wel bij het verkrijgen van een passende schadeloosstelling. De onderhandelingen over een fonds voor compensatie van de geleden schade zijn afgerond in 2026. Vanaf 2026 worden alle bekende moestuinen in deze gemeenten aangepakt door de onafhankelijke stichting Moestuinherstel. Naar verwachting kan in 2026 gestart worden met de bronaanpak van de verontreiniging in de zwemplas Merwelanden. In 2026 werken we, samen met de VNG aan de uitwerking van door alle gemeenten aangenomen motie “Op weg naar een PFASvrije samenleving”. Net als in 2025 blijven we het dossier onder de aandacht brengen bij onder andere volksvertegenwoordigers.

Dit doen we samen met actieve inwonersgroepen en de GGD. Tot slot maken wij ons, samen met alle betrokken partijen, sterk voor duidelijke en toegankelijke communicatie richting inwoners en ondernemers. Dit doen we via de in 2024 gelanceerde website www.pfasinfo.nl, digitale nieuwsbrieven, huis-aan-huisbladen, sociale media en fysieke informatiemarkten. We geven uitwerking aan de Omgevingsvisie 2.0 in de Omgevingsplanregels voor Externe Veiligheid. Na vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0, waarin de kaders voor het ruimtelijk beleid rondom externe veiligheid zijn opgenomen, beginnen we met het opstellen en actualiseren van de omgevingsplanregels. Tegelijkertijd starten we met het vertalen van het traditionele en abstracte begrip “groepsrisico” naar “populatiedichthedenbeleid”. Dit beleid richt zich op het aantal mensen dat in een bepaald gebied mag wonen of verblijven, in relatie tot de risico’s van gevaarlijke stoffen en externe veiligheid. We zetten in op verbetering veiligheidsmaatregelen Spoorzone. In 2026 wordt verder ingezet op het structureel verbeteren van veiligheidsmaatregelen en voorzieningen rondom het spoor. De mondiale ontwikkeling geeft een nationale zorg op de weerbaarheid van de spoorsector.

In het kader van de nationale investeringen in kader van de brede weerbaarheid voor onder andere infrastructuur, zal de gemeente het belang van beschermende maatregelen aan het binnenstedelijk spoor in relatie tot de kwetsbaarheid van de omgeving expliciet onder de aandacht brengen bij het Rijk.

Begroting 2026 Dordrecht

31

We werken aan verbetering van de bodem- en luchtkwaliteit. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de (nazorg van) overheidssaneringen. De uitvoering van wettelijke bodemtaken (ondergebracht bij de Omgevingsdienst) en het actueel houden van het bodembeleid en de bodemregels. Dat laatste doen we regionaal binnen Zuid-Holland Zuid. Speciale inzet doen we op het thema lood en schoolpleinen en op het PFAS-dossier. Dordrecht werkt in het kader van het Schone Lucht Akkoord op meerdere fronten aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Zo zetten we in op emissieloos bouwen via het convenant Schoon Emissieloos Bouwen (SEB) en verankeren dit in ons aanbestedingsbeleid. Ook investeren we in walstroomvoorzieningen voor binnenvaart om uitstoot in de havengebieden te verminderen. Daarnaast nemen we deel aan de landelijke klankbordgroep over de implementatie van de aangescherpte EU-luchtkwaliteitsnormen voor 2030, om helderheid te krijgen over de (juridische) rolverdeling tussen Rijk en decentrale overheden. We verbeteren het akoestische klimaat. Aan de hand van het Actieplan Geluid 2024-2029 richten we ons op bouwen op geluidbelaste locaties, aandacht voor geluid bij onderhoud en herinrichting van wegen en de koppeling van geluid in de projecten gericht op het na-isoleren en verduurzamen van bestaande woningen.

Daarnaast stellen we saneringsprogramma’s op voor de ruim 1.000 saneringswoningen die we hebben in Dordrecht en toetsen we de saneringsprogramma’s van het rijk rond rijkswegen en spoorwegen. We ontwikkelen het programma Recreatie en Toerisme in de Buitengebieden. De buitengebieden van Dordrecht en het Nationale Park zijn geliefd bij Dordtenaren en bij bezoekers. We groeien als stad en ook toeristen weten Dordrecht steeds meer te vinden. Door de verwachte groei van de stad verwachten we dat de druk in de buitengebieden toe zal nemen. Om balans te creëren tussen recreanten, toeristen en andere waardes stellen we een programma Recreatie en Toerisme in de Buitengebieden op (RTB). Het programma bestaat uit een visie en een uitvoeringsprogramma. In 2026 leveren we het programma op. We voeren het Beleidsprogramma Nationale Parken in De Biesbosch uit. Sinds 2021 werken wij in het Nationaal Park De Biesbosch samen binnen het Biesboschnetwerk (Dordrecht, Altena, Drimmelen, Staatsbosbeheer en IVN). Dit stelt ons in staat om belanghebbenden en betrokkenen een actieve rol te geven in de planvorming en uitvoering van ons Nationaal Park De Biesbosch. In onze Visie Balanceren in de Biesbosch beschrijven we onze missie. We voeren het in 2025 vastgestelde beleidsprogramma Nationale Parken uit.

2.2.3.4 Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De basisindicatoren komen voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn standaard onderverdeeld naar 'taakvelden', er is in de begroting een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de begrotingsprogramma's, waardoor deze nu een logische link vormen. Omdat de basis BBVindicatoren voor elke gemeente gelijk zijn, hebben deze geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten. Daarnaast zijn via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema te vergelijken met een selectie naar keuze (onder andere landelijk, provinciaal niveau of regionaal niveau). Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de wens van de Auditcommissie om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren (opgenomen in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026).

In 2023 en 2024 is met de Auditcommissie, de ambtelijke ondersteuning en experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Hierop zijn een twintigtal aanvullende indicatoren geselecteerd en uitgewerkt, en heeft het OCD in de zomer van 2024 een eerste 0-meting uitgevoerd. Dit voorjaar tot de zomer heeft het OCD een tweede meting uitgevoerd (de 2025 meting), deze gegevens zijn verwerkt in deze Begroting voor 2026.

Begroting 2026 Dordrecht

32

Onderzoeksverantwoording Stadsenquête 2025 van het OCD In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn. BBV-indicatoren % Hernieuwbare elektriciteit Huishoudelijk restafval - kg per inwoner WOZ-waarde woningen (gemiddelde) - x € 1.000

Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting G40 2023 2025 2024 2026 18,8 (2021) 16,2 16,2 (2022) 20,5 19,6 (2022) (2022) (2022) 174 (2022) 174 (2022) 168 (2024) 168 (2023) 145 (2023) 297 (2023) 310 (2024) 309 (2024) 331 (2025) 369 (2025)

Aanvullende indicatoren Omschrijving

0-Waarde 2024

Meting 2025

10 Klimaatneutraal CO2 reductie, CO2 Meest recente cijfers komen uit 2022 uitstoot Dordrecht (met 2021 als basisjaar): in kton • CO2-reductie 2021-2022: 26% • •

11

CO2 uitstoot Dordrecht in kton 2021: 947 CO2 uitstoot Dordrecht in kton 2022: 697

Meest recente cijfers komen uit 2023: •

CO2-reductie 2021-2023: 36,5%

•

CO2 uitstoot Dordrecht in kton 2021: 947 CO2 uitstoot Dordrecht in kton 2022: 697 CO2 uitstoot Dordrecht in kton 2023: 601

• •

Kwaliteit openbare ruimte

Kwaliteit openbare • Dordt totaal: 5,9 • Dordt totaal: 6,1 ruimte: schaalscore Wijken: Wijken: fysieke • Binnenstad: 5,9 • Binnenstad: 6,0 ** buurtvoorzieninge • Noordflank/Stadswerven: 6,1 • Noordflank/Stadswerven: 6,1 n. (Waardering • Oud-Krispijn: 5,7 • Oud-Krispijn: 6,0 onderhoud • Nieuw-Krispijn: 5,7* • Nieuw-Krispijn: 5,7 stoepen, straten, • Reeland: 6,2 • Reeland: 6,1 pleintjes, • Staart: 6,0* • Staart: 6,3 plantsoenen, • Wielwijk/Dordtse Hout: 5,1* • Wielwijk/Dordtse Hout: 5,4 parken, • Crabbehof/Zuidhoven: 5,8* • Crabbehof/Zuidhoven: 6,0 straatverlichting, • Sterrenburg/Wilgenwende: 5,9 • Sterrenburg/Wilgenwende: 6,0 speelplekken, • Dubbeldam/De Hoven: 6,5 • Dubbeldam/De Hoven: 6,6 jongerenvoorzieni • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/ • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/ ngen)Vissershoek: 6,1 Vissershoek: 6,2 schaalscore 0-10, hoe hoger hoe *Door het lage aantal respondenten in ** Door het lage aantal respondenten in beter. deze wijk is dit cijfer indicatief voor deze wijk in 2025 is dit cijfer voor 2025 2024. indicatief.

Begroting 2026 Dordrecht

33

12

Fysieke verloedering

Ervaren • Dordt totaal: 40% • Dordt totaal: 35% fysieke verloedering inWijken: Wijken: de buurt • Binnenstad: 46% • Binnenstad: 40% (rommel op • Noordflank/Stadswerven: 47% • Noordflank/Stadswerven: 38% straat, • Oud-Krispijn: 58% • Oud-Krispijn: 46% vernield • Nieuw-Krispijn: 47%* • Nieuw-Krispijn: 47% straatmeubilai • Reeland: 34% • Reeland: 40% r, bekladde • Staart: 51%* • Staart: 36% muren/gebou • Wielwijk/Dordtse Hout: 55%* • Wielwijk/Dordtse Hout: 40% wen, • Crabbehof/Zuidhoven: 58%* • Crabbehof/Zuidhoven: 42% hondenpoep) • Sterrenburg/Wilgenwende: 33% • Sterrenburg/Wilgenwende: 31% % inwoners • Dubbeldam/De Hoven: 17% • Dubbeldam/De Hoven: 20% dat veel • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi • Stadspolder(s)/Oudelandshoek/Vi overlast ssershoek: 36% ssershoek: 31% ervaart. *Door het lage aantal respondenten in deze wijk is dit cijfer indicatief.

Begroting 2026 Dordrecht

34

13 Luchtkwaliteit FijnstofconcentratieMeest recente cijfers komen uit 2022. Straten met overschrijding in de lucht, op fijnstofnorm t.o.v. doelstelling voor wijkniveau Straten met overschrijding 2030: 0 straten* (2023) fijnstofnorm t.o.v. doelstelling voor 2030: 32 straten (2022) *Het aantal straten in Dordrecht met een overschrijding van de fijnstofnorm Straten: t.o.v. de doelstelling voor 2030 is • Burgemeester de Raadsingel gedaald van 32 in 2022 naar 0 in (Binnenstad) 2023. Kortom er zijn geen • Johan de Witstraat (Binnenstad) overschrijdingen van de wettelijke • Stationsweg (Binnenstad) grenswaarden voor luchtkwaliteit NO2 • Spuiboulevard (Binnenstad) en fijnstof (PM10 en PM2,5). Overal in • Spuiweg (Binnenstad) de stad werd in 2023 voldaan aan de • Achterhakkers (Binnenstad) beleidsdoelstelling voor 2030. De • Korte parallelweg (Binnenstad) oorzaak van de geconstateerde • Noordendijk (Noordflank) verbetering zijn klimatologische • Stooplaan (Noordflank) omstandigheden; de grote hoeveelheid • Hallincqlaan (Noordflank) regen en de hogere windsnelheid in • St Jorisweg (Noordflank) 2023 leiden tot het ‘verdunnen’ van de • Torenstraat (Noordflank) concentraties van deze stoffen.

• Transvaalstraat (Reeland) • Noordendijk (Reeland) • Eemsteijnstraat (Reeland) • Merwedestraat (Staart) • Bosboom Toussantstraat (Oud Krispijn) • Hugo de Grootlaan (Oud Krispijn) • Brouwersdijk (Oud Krispijn) • Laan der VN (Industriegebied west) • Dokweg (Industriegebied west) • Mijlweg (Industriegebied west) • Mariastraat (Nieuw Krispijn) • Mauritsweg (Nieuw Krispijn) • Dubbeldamseweg zuid (Nieuw Krispijn) • Johan Willem Frisostraat (Nieuw Krispijn) • Toulonselaan (Noordflank/Reeland) • Oranjelaan (Noordflank/Reeland) • Krispijnseweg (Oud Krispijn/Nieuw krispijn) • Singel (Binnenstad/Noordflank) • Dubbeldamseweg Noord (Binnenstad/Noordflank) • Hugo de Grootlaan (Industriegebied West/Oud Krispijn)

Begroting 2026 Dordrecht

35

Bron

Frequentie

10 Regionale klimaatmonitor (https://klimaatmonitor.databank.nl) 11 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025.

*Meest recente cijfers uit 2022 Jaarlijks

12 OCD Stadsenquête Dordrecht (voorheen Omnibus enquête) *zie de nieuwe opzet van onderzoeksmethode in 2025.

Jaarlijks

13 Monitorrapportage RIVM 2023 en Centraal instrument monitoring luchtkwaliteit (CIML).

*Meest recente cijfers uit 2023

2.2.3.5 Wat mag het kosten?

Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2025 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Kapitaallasten Storting in de voorzieningen • • • • •

2026 37.598.138 39.443.895 1.185.739 14.707.154 5.577.450

Interne salarislasten: dit betreft de salarislasten van de organisatieonderdelen die bijdragen aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Materiële budgetten: dit zijn de budgetten voor het ophalen en verwerken van afval en het onderhoud aan, onder meer wegen, riolen en openbaar groen. Bijdragen aan GR'en: dit is de bijdrage aan de Omgevingsdienst. Kapitaallasten: dit gaat om de kapitaallasten over de gemeentelijke activa in de openbare ruimte. Wegen en riolen hebben hier het grootste aandeel in. Storting in de voorzieningen: dit betreft stortingen in voorzieningen die worden benut voor investeringen in riolen.

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

98.512

89.234

89.857

90.757

Baten

54.290

48.148

47.892

48.293

Saldo

-44.223

-41.086

-41.965

-42.464

Toevoeging reserves

864

864

864

864

Onttrekking reserves

5.080

2.562

2.630

2.701

Totaal programma

-40.007

-39.388

-40.199

-40.627

Begroting 2026 Dordrecht

36

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves. Bedragen x € 1.000

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Product

2026

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Wegen

16.300

1.757

14.543

17.068

1.757

15.312

17.945

2.007

15.938

18.562

2.407

16.155

Groen

12.461

213

12.248

10.977

213

10.764

11.250

213

11.037

11.247

213

11.034

Openbare verlichting

3.231

296

2.935

3.171

296

2.875

3.098

296

2.803

2.983

296

2.687

Verkeersmeubilair en VRI's

3.282

906

2.375

3.384

906

2.478

3.390

906

2.483

3.323

906

2.416

Constructies

3.610

47

3.563

3.667

47

3.620

3.720

47

3.673

3.764

47

3.717

Speelvoorzieningen

1.816

0

1.816

1.866

0

1.866

1.866

0

1.866

1.879

0

1.879

Havens

3.142

1.085

2.057

3.231

1.135

2.096

3.371

1.135

2.235

3.670

1.135

2.535

Afvalinzameling en verwerking

20.009

21.702

-1.693

20.008

21.702

-1.694

20.007

21.702

-1.695

20.007

21.702

-1.696

Riolering

15.645

17.850

-2.205

14.970

17.977

-3.007

14.761

17.979

-3.218

14.876

17.981

-3.105

Milieubeheer

3.435

1.304

2.131

2.131

0

2.131

2.131

0

2.131

2.131

0

2.131

Nieuwe Dordtse Biesbosch

96

0

96

117

0

117

185

0

185

186

0

186

Natuur- en Milieucentrum

1.899

160

1.739

1.912

160

1.752

1.908

160

1.748

1.908

160

1.748

Wonen

1.266

166

1.100

1.180

166

1.014

1.170

166

1.004

1.165

166

999

Soc. Herstructureringswijken/Dordt West Milieu & Duurzaamheid

797

0

797

799

0

799

802

0

802

804

0

804

7.537

5.922

1.616

1.586

907

680

1.078

399

680

1.078

399

680

Ingenieursdiensten

3.159

2.881

278

3.159

2.881

278

3.159

2.881

278

3.159

2.881

278

826

0

826

7

0

7

16

0

16

16

0

16

98.512

54.290

44.223

89.234

48.148

41.086

89.857

47.892

41.965

90.757

48.293

42.464

864

-5.080

-4.216

864

-2.562

-1.698

864

-2.630

-1.766

864

-2.701

-1.837

99.376

59.369

40.007

90.098

50.710

39.388

90.721

50.522

40.199

91.621

50.994

40.627

Water Totaal saldo baten en lasten Mutaties met de reserves Geraamd resultaat

Begroting 2026 Dordrecht

37

2.2.4 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht 2.2.4.1 Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? •

Gezondheidsachterstanden nemen toe: om deze tegen te gaan, worden de lokale nota Publieke Gezondheid, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de sportvisie 'Niemand Buitenspel in Dordrecht' verder uitgevoerd in 2026.

•

Armoedebestrijding staat onder druk: het demissionaire kabinet toonde minder ambitie in armoedebestrijding, terwijl kansengelijkheid afneemt en een deel van de bevolking buiten de boot valt of zelf afhaakt door ervaren drempels of wantrouwen richting de overheid.

•

Onzekerheid over kabinetsbeleid: met de val van het kabinet, nieuwe verkiezingen en een nieuw kabinet in aantocht, blijft er voorlopig onduidelijkheid bestaan over de koers binnen het sociaal domein, zoals over de mogelijkheid tot het heffen van een bijdrage voor de wmo en de bekostiging van de jeugdzorg.

•

Toenemende druk op jeugdhulp en wmo: er is een stijging van het aantal jeugdigen met een jeugdhulpvraag en door vergrijzing een toenemend aantal ouderen die wmo afnemen. Dit leidt, in combinatie met de toenemende arbeidsmarkttekorten, tot een grotere druk op het sociaal domein. Daarbij stijgt ook de druk op mantelzorgers.

•

Dalende vrijwillige inzet: het aandeel inwoners dat vrijwilligerswerk doet neemt af, waardoor een grotere druk komt te liggen op andere hulp óf hulpvragen niet meer worden opgepakt.

2.2.4.2 Wat willen we bereiken?

De integrale verordening sociaal domein wordt in het najaar 2025 verwacht en in 2026 geïmplementeerd. En bouwen we verder aan de ontwikkeling om bepaalde hulp achter een beschikking of indicatie anders te organiseren, zodat het als algemene voorziening kan gelden en zo eerder en goedkoper ingezet wordt. En met de ontwikkeling om meer problematiek te normaliseren, willen we onnodige medicalisering van hulpaanbod tegengaan. Ook voor de sportvisie is 2026 een belangrijk jaar; zij leunt deels op het politiek akkoord én wordt geëvalueerd om de koers tot 2030 te bepalen. In 2026 loopt het politiek akkoord af, waardoor de programma's 'bestaanszekerheid en kansengelijkheid' en 'inclusieve stad' voor het laatst in de begroting staan.

2.2.4.3 Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het stimuleren van een inclusieve samenleving met stevige verbinding tussen inwoners onderling. Dordrecht streeft naar een inclusieve gemeenschap door een sterke basisinfrastructuur te bieden voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te doen. De toenemende druk op de bestaanszekerheid van veel Dordtenaren vraagt om gerichte investeringen in kansengelijkheid. Daarom zet de gemeente in op het bestrijden van armoede, het voorkomen van onderwijsachterstanden (zie programmakaart 4 – Leren en Ontwikkelen) en het bevorderen van arbeidsparticipatie. Tegelijkertijd wordt er actief gewerkt aan het tegengaan van discriminatie en het versterken van de maatschappelijke positie van groepen die vanwege hun achtergrond of identiteit minder gelijke kansen ervaren. Zowel binnen de gemeentelijke organisatie als bij externe inkoop- en subsidiepartners wordt diversiteit en inclusie gestimuleerd en concreet vormgegeven, bijvoorbeeld rondom onderwerpen als stagediscriminatie en toegankelijke dienstverlening. We geven vorm en inhoud aan de gewijzigde Participatiewet in balans. Naar verwachting wordt het wetsvoorstel Participatiewet in balans in 2026 ingevoerd, waarbij ook de verordening Werk en Inkomen (c.q. de integrale verordening Sociaal Domein) moet worden aangepast.

De nieuwe wet gaat meer uit van vertrouwen, biedt meer vrijheden aan inwoners in de bijstand en vereenvoudiging van regels. De vangnetfunctie en uitstroom naar werk blijven belangrijk. Daarnaast wordt maatschappelijke participatie (meedoen) in de wet verankerd als recht, waarvoor in samenspraak en afstemming met de GR Sociaal uitgangspunten moeten worden geformuleerd en verwerkt in de verordening.

Begroting 2026 Dordrecht

38

We werken aan een inclusieve stad waarin iedereen zich thuis kan voelen. Om het programma Inclusieve Stad ook in 2026 dichterbij te brengen, werken we aan de vier actielijnen van het programma. Specifiek zetten we in 2026 in op: • Het organiseren van bijeenkomsten rondom stagediscriminatie. Dit doen we samen met het Da Vinci college, voor zowel ondernemers als leerlingen. • Met Stichting MBO Drechtsteden organiseren we meerdere momenten over inclusief werkgeverschap voor subsidiepartners van de gemeente. Doelstelling 2: Het voorkomen van problemen bij Dordtenaren door tijdig te signaleren. We zetten in op preventie en vroegsignalering zodat inwoners in goede gezondheid opgroeien en kansengelijkheid vergroot wordt. We werken aan de doorontwikkeling van de integrale doorverwijzing aan onze inwoners, zodat duidelijk is waar inwoners voor steun en hulp terecht kunnen. Vrijwilligers en ervaringsdeskundigen spelen een belangrijke rol in het signaleren en doorverwijzen van hulpbehoevenden. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord zetten we in op een gezonde en weerbare Dordtse generatie in 2040. Ook voeren we de Lokale Nota Gezondheid uit. We realiseren in elk van de drie gebieden een integrale toegang voor vragen, steun en hulp voor het sociaal domein.

Samen met Dordrecht Sociaal en de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) wordt toegewerkt naar een zichtbare ‘voordeur’ (integrale toegang) per gebied (centrum, west en oost), waar inwoners met alle sociale hulpvragen kunnen binnenlopen. In Dordrecht West werken professionals al samen op locatie in de wijk. Deze aanpak wordt in 2026 verder uitgebreid naar de overige gebieden van Dordrecht. We werken aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden en aan toegankelijke, betaalbare zorg. In augustus 2025 dienden we een (regionaal) transformatieplan in om in onze zorgregio te werken aan betaalbare en toegankelijke zorg. Het versterken van sociaal verwijzen (op het gebied van somatiek, sociaal en mentaal) staat hierin centraal. Indien dit plan wordt goedgekeurd werken we hier in 2026 verder aan. Doelstelling 3: Het bieden van passende, tijdige en betaalbare ondersteuning aan inwoners. In 2026 blijven geld en inkomen belangrijke thema's voor onze inwoners, mede door de aanhoudende stijging van de kosten van levensonderhoud. Om de groeiende inkomens- en schuldenproblematiek aan te pakken, stimuleren we het gebruik van inkomensregelingen en werken we binnen het programma 'Samen tegen armoede' samen met maatschappelijke partners. We werken aan het verlichten van de druk op maatwerkvoorzieningen en de regionaal gecontracteerde jeugdhulp.

We maken de toegang tot specialistische hulp gerichter, en hulpvragen gaan vaker door algemene voorzieningen beantwoord worden. De ontwikkeling van normaliseren zetten we door, zodat we problematieken niet onnodig medicaliseren of op een andere manier groter maken dan nodig. Via deze manieren willen we de druk op de voorzieningen beter beheersen en de inzet van schaarse professionals passende inzetten. We richten de werkwijze ‘Basishulp en Jeugdhulp naar Voren’ in bij Dordrecht Sociaal. We hebben met ingang van 2026 afspraken gemaakt met Dordrecht Sociaal om de instroom van jeugdigen naar een deel van de regionaal gecontracteerde jeugdhulp af te laten nemen. Daarmee maken we de toegang tot specialistische hulp gerichter; Dordrecht Sociaal gaat minder doorverwijzen naar specialistische hulp en meer zelf ondersteuning bieden. Met behulp van nieuwe werkwijzen waarin laagdrempelige, collectieve en kortdurende (gezinsgerichte) ondersteuning centraal staat, zo nodig met flexibele toevoeging van specialistische expertise. De gemaakte afspraken worden nauwgezet gevolgd en gemonitord met Dordrecht Sociaal. We voeren maatregelen in om de ondersteuning betaalbaar en beschikbaar te houden.

Om de ondersteuning betaalbaar en beschikbaar te houden voor de meest kwetsbare inwoners voeren we in 2026 een aantal maatregelen in, zoals aanpassing in tarifering van de Drechthopper naar het OV-tarief en invoering van het wachtlijstbeleid. De tarifering van het gebruik van de Drechthopper wordt verhoogd. Het ontwikkelen en implementeren van een wachtlijstbeleid, leidt tot een meer rechtvaardige verdeling van beschikbare middelen en een structurele besparing op het Wmo-budget.

Begroting 2026 Dordrecht

39

We implementeren de integrale verordening sociaal domein. We implementeren de integrale verordening voor het sociaal domein, waarin de Wmo 2015, Jeugdwet en Participatiewet worden samengebracht. We ogen hiermee een betere afstemming van ondersteuning op de persoonlijke situatie van inwoners en efficiëntere inzet van middelen door de integrale benadering. De implementatie vindt plaats met en door partners, zoals Dordrecht Sociaal, de SDD en het SOJ. Naar verwachting zal de integrale verordening in het najaar van 2025 worden aangeboden aan de raad. We voeren het verbeterprogramma Betaalbare en Beschikbare Jeugdhulp uit. In 2026 geven we, met behulp van het regionale Verbeterprogramma Betaalbare en Beschikbare Jeugdhulp, invulling aan de besparingsmaatregelen die genomen zijn om jeugdhulp betaalbaar en beschikbaar te houden. De potentiële besparingsmaatregelen betreffen zowel het contractmanagement (SOJ) als maatregelen die op lokaal niveau door ons als gemeenten nader uitgewerkt dienen te worden. We werken aan de transitie van opvang naar wonen. We gaan in samenwerking met ketenpartners starten met het bieden van woonplekken via de pilot ‘wonen eerst’. Daarnaast gaat Dordrecht als centrumgemeente zelf uitvoering geven aan het toegangsloket voor de Maatschappelijke Opvang.

We doen mee aan de landelijke ETHOS-telling light om het aantal dak- en thuislozen in de regio beter in kaart te brengen. Doelstelling 4: Het faciliteren van een kwalitatief goed en sterk sport- en beweegaanbod midden in de samenleving. We zetten in Dordrecht stevig in op sport en bewegen, met als doel dat in 2030 80% van de Dordtenaren tenminste één keer per week sport of sportief beweegt. Hiervoor ondersteunen we een vitale sportgemeenschap, herijken we de sportvisie, versterken we de sportinfrastructuur met gerichte investeringen in duurzame, veilige en toegankelijke binnen- en buitensportlocaties. Tegelijk inspireren we met topsportevenementen en stimuleren we sportplezier voor iedereen. We ondersteunen inwoners met een afstand tot sport om structureel te bewegen. Via begeleiding op maat bemiddelen we in 2026 tenminste 400 inwoners met afstand tot sport naar duurzaam beweegaanbod. Ook zorgen we ervoor dat er meer gebruik wordt gemaakt van regelingen (zoals het kindtegoed en het sporttegoed op de Dordtpas) die drempels om te kunnen sporten, verlagen. Het aanbod onder de Life Goals Dordrecht programma, dat zich richt op het versterken van kwetsbare groepen door middel van sport, met speciale aandacht voor mensen in een sociaal kwetsbare positie, wordt doorontwikkeld met een interventie speciaal gericht op jongeren met mentale problemen op de wachtlijst voor GGZ.

We doen gerichte investeringen in een toekomstbestendige infrastructuur. In 2026 voeren we het geactualiseerde sporttarievenbeleid in, gebaseerd op dekking van de kostprijs en de gebruiksprofielen, wat leidt tot een eerlijker en transparanter systeem. Tegelijkertijd investeren we in de renovatie van sportparken zoals Krommedijk, Stadspolders en Schenkeldijk, waarbij we koppelkansen benutten met gebiedsontwikkeling, duurzaamheid en capaciteitsuitbreiding. Ook verbeteren we meerdere binnensportaccommodaties, met maatregelen zoals sportvloerverbetering en een grote opknapbeurt van de binnensportaccommodatie Sport+. Deze investeringen verhogen de kwaliteit, veiligheid en toekomstbestendigheid van onze sportinfrastructuur. Zo bouwen we aan een vitale, toegankelijke en duurzame sportomgeving voor alle inwoners. We verkennen een fonds voor internationale topsportevenementen in Dordrecht. We hebben onderzoek gedaan waarbij een brede verkenning heeft plaats gevonden van alleen sportevenementen naar ondersteuning van (inter)nationale evenementen die de stad positioneren. Om deze internationale topsportevenementen duurzaam te kunnen financieren, verkennen we een Fonds Topsportevenementen Dordrecht. We evalueren de Sportvisie 2030. In 2026 evalueren we de Sportvisie 2030 Niemand buitenspel in Dordrecht.