Begroting 2024 Dordrecht inclusief Amendement A4.pdf

Begroting 2024 Dordrecht

37

• Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

46.596

45.373

44.770

44.524

Baten

4.221

4.321

4.221

4.041

Saldo

-42.375

-41.053

-40.550

-40.483

Toevoeging reserves

415

415

415

415

Onttrekking reserves

3.049

1.659

1.258

1.157

Totaal programma

-39.741

-39.809

-39.707

-39.741

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties de met de reserves.

Begroting 2024 Dordrecht

38

Bedragen x € 1.000

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht Product

2024

2025

2026

2027

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Openbare Orde en Veiligheid

2.481

0

2.481

2.048

0

2.048

2.049

0

2.049

1.910

0

1.910

Handhaving Openbare ruimte

3.443

187

3.256

3.353

187

3.166

3.353

187

3.166

3.354

187

3.166

629

0

629

629

0

629

629

0

629

629

0

629

Brandweer

12.443

0

12.443

12.443

0

12.443

12.443

0

12.443

12.443

0

12.443

Mediazaken

271

0

271

271

0

271

271

0

271

271

0

271

8.184

80

8.104

7.835

80

7.755

7.835

80

7.755

7.755

0

7.755

103

188

-85

103

188

-85

103

188

-85

103

188

-85

Recreatie

4.328

1.229

3.099

3.901

1.229

2.672

3.737

1.229

2.508

3.746

1.229

2.517

Binnenstad

389

0

389

349

0

349

350

0

350

350

0

350

Evenementen

1.473

0

1.473

1.473

0

1.473

1.473

0

1.473

1.473

0

1.473

Toerisme

2.127

10

2.117

2.127

10

2.117

2.127

10

2.117

2.127

10

2.117

Kunst en geschiedenis

10.726

2.527

8.199

10.841

2.627

8.214

10.401

2.527

7.874

10.365

2.427

7.938

Totaal saldo baten en lasten

46.596

4.221

42.375

45.373

4.321

41.053

44.770

4.221

40.550

44.524

4.041

40.483

415

-3.049

-2.634

415

-1.659

-1.244

415

-1.258

-843

415

-1.157

-742

47.011

7.270

39.741

45.789

5.980

39.809

45.185

5.479

39.707

44.939

5.198

39.741

Rampenbestrijding

Cultuur Volksfestiviteiten

Mutaties met de reserves Geraamd resultaat

Begroting 2024 Dordrecht

39

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Welke belangrijke regionale, nationale en/of Europese maatschappelijke ontwikkelingen spelen op dit beleidsterrein, en zijn mogelijk van invloed zijn op het begrotingsprogramma? •

Klimaatverandering plaatst ons voor grote opgaven op het gebied van hittestress en wateroverlast.

•

Netcongestie zorgt in de verdichte openbare ruimte voor uitdagingen met inpassen.

•

Mobiliteitsverandering in relatie tot leefbaarheid vraagt meer aandacht voor voetgangers en fietsers.

•

De problematiek rond PFAS heeft invloed op de gezonde leefomgeving.

•

De Omgevingswet treedt in werking.

Wat willen we bereiken?

We willen een groene en gezonde stad zijn voor onze inwoners. Een stad waar het prettig wonen, werken en verblijven is. We zetten op diverse locaties belangrijke stappen in het vergroenen en verduurzamen van onze stad. Daarbij is aandacht voor mensen, dieren en de biodiversiteit op ons eiland. We werken aan de hand van vier thema's toe naar ons doel om in 2040 een klimaatneutrale stad te zijn. Er wordt geïnvesteerd in het verduurzamen van woningen en bedrijven en we blijven ons inzetten voor een verbetering van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving.

Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het intensiveren van de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte. Dordrecht wil een groene en gezonde stad zijn voor haar inwoners. We zetten op diverse locaties belangrijke stappen in het vergroenen en verduurzamen van onze stad. Daarbij maken we de openbare ruimte aantrekkelijker voor gebruikers, streven we naar een hogere kwaliteit van het groen, meer biodiversiteit en meer water. Alles gericht op een beweeg- en verblijfsvriendelijke openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Vanuit de overtuiging dat beleefbaar groen de (positieve) gezondheid bevordert. We realiseren delen van het Stadspark XXL. Met het toekomstige stadspark XXL vormen we het gebied rondom landgoed Dordwijk om tot één groot stadspark. We vergroten het langzaam verkeersnet binnen het stadspark en zorgen voor betere aanhaking op de wijken. Daarnaast organiseren we sport op een andere manier, waardoor ruimte vrijkomt voor openbaar sporten, bewegen en recreëren. Concreet gaan we verder met de optimalisatie van sportpark Schenkeldijk. We vergroenen de Stadswerven en Wantij-West. We geven uitvoering aan de plannen voor Wantij-West. Door aanpassingen aan de parkeernorm komt extra ruimte vrij die gebruikt wordt om het gebied verder te vergroenen ten gunste van voorkoming hittestress en vergroting biodiversiteit.

Zo maken we de openbare ruimte aantrekkelijker voor gebruikers. We gaan onderzoek doen en bekijken de mogelijke aanleg van drijvend groen. Daarnaast gaan we aan de slag met het vergroenen van de kadeconstructies.

Begroting 2024 Dordrecht

40

We onderzoeken kwalitatieve verbeteringen voor het Biesboschcentrum en omgeving. Het Biesboschcentrum investeert in locatie en organisatie. Het doel daarbij is dat het centrum en het omliggende gebied dé plek is waar bezoekers de natuur, educatie en recreatie kunnen beleven. Hoe maken we het Biesboschcentrum en omgeving aantrekkelijker, beter bereikbaar voor een breder publiek? Met het beschikbaar gestelde onderzoeksbudget worden kwalitatieve verbeteringen in kaart gebracht die een gezonde exploitatie van het Biesboschcentrum opleveren. Dit in samenhang met de (te ontwikkelen) omgevingsvisie en met onderzoeksinzet vanuit parkeren om mobiliteit en parkeermogelijkheden en de exploitatie hiervan in kaart te brengen. We passen natuurinclusief bouwen en ontwikkelen toe. Natuurinclusief bouwen is een vorm van duurzaam bouwen waarbij zodanig gebouwd en ingericht wordt dat een bouwwerk bijdraagt aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. We gaan het handboek 'Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen' standaard toepassen. Ook lichten we ondernemers in over ons aangepaste beleid op dit punt en zorgen we voor de juiste en goede communicatie over het onderwerp. Hiernaast stimuleren we samen met Duurzaamheidscentrum Weizigt inwoners om natuurinclusieve maatregelen te treffen bij bestaande bouw. We geven een vervolg aan de beleidsmatige aanpak van biodiversiteit.

We werken verder aan een beleidsmatige aanpak van biodiversiteit. In dit plan geven we aan hoe we de biodiversiteit bevorderen en hoe we actuele problemen die inwerken op onze biodiversiteit oplossen. Om te onderzoeken of we onze biodiversiteit behouden, stellen we een monitoringsplan op en meten we welke biodiversiteit we hebben. We werken aan een uniforme aanpak voor de effectieve bestrijding van invasieve exoten in Dordrecht. We geven elke nieuw geboren Dordtenaar een waardebon voor het planten van een geboorteboom. Om de stad groener te maken gaan we voor nieuw geboren Dordtenaren bomen planten. Daarmee brengen we bomen een stuk dichterbij de mensen. Met de waardebon kunnen ouders de boom van hun keuze ophalen bij Duurzaamheidscentrum Weizigt. Bewoners kunnen de boom in hun tuin planten of op hun balkon zetten. Zo dragen de Dordtenaren zelf bij aan vergroening van de stad. Het project loopt tot en met december 2025. In de loop van 2025 gaan we evalueren. Doelstelling 2: Het versterken van een klimaatbestendige, groenblauwe en waterveilige stad. Klimaatverandering plaatst ons voor grote opgaven. Hitte, droogte en wateroverlast komen steeds vaker voor. Vanuit de groenblauwe opgave dragen we bij aan vergroening en versterken we de groenblauwe structuren op het eiland. Er is meer ruimte voor multifunctioneel gebruik en het voorkomen van wateroverlast.

Tegelijkertijd blijven we inzetten op waterveiligheid en zelfredzaamheid. Dit doen we actief, door het organiseren van evenementen, maar ook door middel van educatie en communicatie. We actualiseren de Bomenlijst. De Bomenlijst krijgt een update zoals we in het nieuwe Bomenprogramma beschrijven. Het doel van de Bomenlijst is om bomen op basis van de waarde ervan (zoals omvang, leeftijd, zeldzaamheid, ecologisch, cultuurhistorisch) te beschermen. De criteria voor opname in deze lijst moeten worden herijkt en SMART geformuleerd. Ook zorgen we voor een actualisatie van het toetsingskader voor het beoordelen van kapvergunningaanvragen. We dragen vanuit de opgave Groen Blauwe Stad bij aan het vergroenen van de Stad. We werken aan groen vanaf de voordeur tot aan de Biesbosch: we versterken de groenblauwe structuren op het eiland, we zorgen voor grasvelden met meer bloemen in de wijken en we vinden meer insecten en vogels in het groen. Met het project Vergroening Binnenstad brengen we de versteende plekken in beeld, onderzoeken we de mogelijkheden om deze te vergroenen en zullen in 2024 de eerste resultaten zichtbaar worden. Dit is al voor een deel gerealiseerd met het Bewegend Bos.

Begroting 2024 Dordrecht

41

We beschermen de groenblauwe structuren en werken met een stresstest. We inventariseren onze huidige groene en blauwe structuren in de stad, zoals bosplantsoen, watergangen en natuurvriendelijke oevers. De huidige structuren voegen we samen met de groenblauwe visiekaart. Van beschermingswaardige groen en blauwe structuren bepalen we of aanvullend beleid nodig is. Via een stresstest onderzoeken we het effect van klimaatsverandering op de biodiversiteit. Daarna ondernemen we acties op locaties waar het nodig is. We sluiten aan bij fysieke projecten en monitoren of de biodiversiteit is versterkt. We blijven inzetten op waterveiligheid en zelfredzaamheid. We stellen een evacuatieplan op, waar het aanwijzen en/of realiseren van vluchtplekken bij dreigende overstroming ook onder valt. We ontwikkelen maatregelen om schade als gevolg van hevige regenwateroverlast te beperken. We organiseren jaarlijks het waterfestival om de eeuwenlange relatie tussen Dordrecht/Drechtsteden en water te vieren en waterbewustzijn te stimuleren. 'De Redders van Dordt', een jaarlijks evenement om zo een hele generatie jongeren groot te brengen met kennis van de klimaatverandering en wat ze zelf kunnen doen om te handelen bij extreme situaties, is hier een integraal onderdeel van. Door handelingsperspectieven te ontwikkelen op het gebied van waterveiligheid werken we aan zelfredzaamheid en samenredzaamheid.

We ontwikkelen dergelijke perspectieven ook op het gebied van wateroverlast, hitte en droogte. Een voorbeeld van zelfredzaamheid is het plaatsen van vloedschotten tegen hoog water. We creëren bewustwording met educatie over klimaatadaptatie en biodiversiteit. Vanuit met Duurzaamheidscentrum Weizigt en het Biesboschcentrum zetten we in op educatie over klimaatadaptatie en biodiversiteit. Met educatie laten we bewoners leren en ervaren wat de waarde van biodiversiteit is en wat het veranderen van het klimaat voor hen betekent. De volgende activiteiten helpen daarbij: het project Groene Buur en het 10.000 soorten in het Biodiversiteitsjaar 2024. Het project Groene Buur betreft een educatief aanbod voor primair onderwijs en gaat over inwoners die andere inwoners enthousiast maken voor een groene tuin en omgeving. Het 10.000 soortenjaar in Dordrecht richt zich op onderzoek en aandacht voor wilde planten en dieren, met bijzondere aandacht voor het bodemleven. Doelstelling 3: Het versneld realiseren van een klimaatneutrale stad, in 2040. Dordrecht neemt haar verantwoordelijkheid door als stad een bijdrage te leveren aan klimaatneutraliteit; ons doel is dat Dordrecht in 2040 klimaatneutraal is. Hiervoor is goede samenwerking binnen de stad nodig, maar ook buiten de stad: regio, provincie, Rijk en Europa. We werken de startnotitie klimaatneutraal uit in concrete routekaarten.

De manier waarop we de routekaart maken zal per thema verschillen. Voor mobiliteit en de energietransitie zijn hierin al stappen gezet. Voor de andere thema's werken we dit verder uit aan de hand van de uitkomsten van de raadsbehandeling van de startnotitie inclusief rondetafelgesprekken. Hieronder noemen we een aantal acties die we in ieder geval willen doen binnen de te ontwikkelen routekaart. We zetten in op vermindering van de uitstoot door verkeer. Samen met raad en stad werken we aan het mobiliteitsplan 2040 (vaststelling in het 2e kwartaal van 2024). Onderdeel is een breed participatietraject op straatniveau. We gaan uit van het STOMP-principe (Stappen – Trappen – Openbaar vervoer – MaaS – Privéauto), en creëren ruimte voor de binnenstedelijke bouwopgave, klimaatadaptatie en gezondheid. Vanuit het fietsuitvoeringsplan bouwen we aan verbetering van het fietsnetwerk in de stad waardoor fietsen aantrekkelijker wordt. We optimaliseren het looproutenetwerk als onderdeel van het mobiliteitsplan. We bereiden de opzet van de jaarlijkse monitor voor en bereiden de invoering van de zero-emissiezone voor stadslogistiek voor samen met de ondernemers. We zetten in op beperking van de uitstoot op snelwegen langs en door de stad, bijvoorbeeld door 80 km/uur op de N3.

Begroting 2024 Dordrecht

42

We versnellen de energietransitie in bestaande woningen en nieuwbouw. We intensiveren de uitvoering van de meerjarige Lokale aanpak koopwoningen in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma (uitfaseren E-F-G-labels). We maken inzichtelijk hoe onze inwoners zich kunnen voorbereiden op een andere manier van hun huis verwarmen en starten met de uitvoering daarvan (onder andere warmtenet wijkuitvoeringsplan). Samen met onze partners ondersteunen we actief onze inwoners die moeite hebben met het betalen van hun energierekening, door middel van kleine energiebesparende maatregelen. Dit doen we onder andere door het continueren van de Taskforce Energiehulp Dordrecht en de campagne Slim energie besparen. Er wordt volop uitvoering gegeven aan klimaatneutraal, bijvoorbeeld met de verduurzaming van eigen vastgoed. Bij bouw- en sloopprojecten zetten we in op circulaire principes, zoals het gebruik van secundaire en biobased materialen, een materialenpaspoort en waar mogelijk oogsten in plaats van slopen (hergebruik van materialen), zoals we ook gedaan hebben voor het Dordthuis. We verminderen de uitstoot van onze bedrijven en werken aan de transitie naar een circulaire economie. We stellen een plan verduurzaming bedrijven(terreinen) op. Onderzocht wordt op welke vijf bedrijventerreinen de meeste 'energiewinst' te behalen is.

Voor de Zeehaven stellen we een duurzaamheidsvisie op, met extra aandacht voor energie en circulariteit. We richten ons bovendien op de verduurzaming van energiesystemen op bedrijventerreinen. We starten op Distripark, met als doel om te komen tot een plan voor een zelfvoorzienend energieneutraal terrein. Voor dit project hebben we financiering ontvangen vanuit Europa. We creëren randvoorwaarden om het energieverbruik te kunnen verduurzamen en het energiesysteem toekomstbestendig te maken. We bepalen de optimale energiemix op het eiland om het energiesysteem toekomstbestendig te maken. We leggen de voorkeursvolgorde voor het energiesysteem vast (opwek en opslag) in ruimtelijk beleid. We geven verder uitvoering aan het zonneoffensief en bepalen de kaders voor grootschalige opwek van zonne-energie aan de westzijde van de A16 (zoekgebied Regionale Energie Strategie 1.0). Dit na vaststelling van de visie windenergie die eind 2023 wordt aangeboden aan de raad. We kijken hoe we de netcongestie kunnen verlichten door ruimtelijke inpassing van benodigde extra stations. Op weg naar de Routekaart Klimaatneutraal 2040 brengen we met behulp van participatie maatregelen in beeld.

De opbrengsten vanuit de Klimaatweek 2023 op het gebied van de thema's Mobiliteit, Economie: Industrie, Water & Afval en Bouwen vinden hun weg in de Routekaart Klimaatneutraal 2040 die in 2024 wordt aangeboden aan de raad. Doelstelling 4: We zorgen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte, dit doen we samen met inwoners. Een schone, hele en veilig openbare ruimte is een gedeelde verantwoordelijkheid. We zorgen dat de basis op orde is door voldoende faciliteiten te bieden om afval kwijt te kunnen en dat de inwoners daar op de juiste manier gebruik van maken. Circulariteit en hergebruik van grondstoffen krijgen aandacht via educatie. Samen met marktpartijen zetten we ook in op het verduurzamen van infrastructurele projecten. Ook een goede waterkwaliteit draagt bij aan de leefbaarheid in de woon- en leefomgeving van onze inwoners. We werken aan een schone openbare ruimte met minder dumpingen. Samen met partners, maatschappelijke organisaties, bewoners en ondernemers sturen we op een schonere stad met minder gedumpt afval. Met extra projectmatige inzet en activiteiten, zoals vastgelegd in het Programmaplan Dordrecht Schoon, stimuleren we goed gedrag en corrigeren verkeerd gedrag. We willen hiermee bereiken dat er anders met de openbare ruimte wordt omgegaan. We onderzoeken doorlopend welke (nieuwe) verbetermaatregelen daarvoor nodig zijn.

We zetten actief in op plaagdierbestrijding. Wij voeren een voederverbod in en zorgen er samen voor dat er zo min mogelijk voedingsbronnen zijn om plaagdieren aan te trekken. Duurzaamheidscentrum Weizigt biedt taal- en inburgerorganisaties een lespakket aan waar het voorkomen van plaagdieren een onderdeel is. Inwoners betrekken we actief bij de aanpak en we zorgen voor ruimte voor ideeën van inwoners.

Begroting 2024 Dordrecht

43

We helpen onze inwoners om afval te zien als grondstof. Educatie is een manier om informatie over te brengen. Het is één van de factoren die nodig is om schoon en goed gedrag in de openbare ruimte te stimuleren. Duurzaamheidscentrum Weizigt biedt het basisonderwijs, middelbaar onderwijs en volwasseneducatie het educatieprogramma 'Grondstof & Zwerfafval aan. Het project Afvalvrije School groeit van 11 scholen naar 14 scholen in 2024. De kinderen leren niet alleen afval scheiden, zij helpen ook mee in het opruimen van zwerfafval rondom de school. We informeren onze inwoners over het belang van het scheiden van de afvalstromen. Daarnaast ondersteunen we ruim 1.500 geregistreerde Dordtse Doorpakkers met opruimmaterialen. Naast educatie gaan we, met de uitrol van fase 1b, ook verder met de uitvoering van het Grondstoffenplan. We zetten steviger in op circulaire principes bij projecten uit de grond, weg en waterbouw. Samen met lokale marktpartijen uit de infrastructurele sector werken wij aan het sneller verduurzamen van projecten uit de grond-, weg- en waterbouw. Minder en efficiënter gebruik van materialen en grondstoffen en het inzetten van biobased en secundaire materialen zijn daarbij belangrijke thema’s. In 2024 gaan we deze principes nog intensiever en integraler toepassen in onze projecten.

We experimenteren met aanbesteden met MKI (Milieu Kosten Indicator) en maken gebruik van het Ambitieweb. Bovendien zorgen we voor een goede borging van deze circulaire maatregelen in onze processen, onder andere via het actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. We verbeteren de waterkwaliteit met de Waterkraan. Samen met Waterschap Hollandse Delta (WSHD) verbeteren we de waterkwaliteit op het eiland van Dordrecht; hiertoe is onder andere een uitvoeringsagenda met WSHD opgesteld waarin ook de Waterkraan is opgenomen. Dit project is gericht op betere doorstroming en het binnenhalen van nieuw water. De uitvoeringsagenda en het bestuurlijk overleg borgen dat er komende jaren constructief aan wordt gewerkt. Daarbij leggen we een link met actuele vraagstukken zoals de problematiek rond PFAS. Doelstelling 5: Het verbeteren van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Onze inwoners hebben behoefte aan plekken met een hoogwaardige verblijfskwaliteit, met rust en groen, met ruimte om gezond en actief te bewegen. Bij de uitvoering van projecten stemmen wij onze ambities in de buitenruimte zo goed mogelijk af op de eigenschappen en wensen van een buurt of wijk. Niet alleen voor mensen, maar ook voor dieren. Via het Schone Luchtakkoord (SLA) hebben wij ook aandacht voor de milieukwaliteiten als lucht, geluid, bodem en (in mindere mate) externe veiligheid.

Deze factoren zijn in belangrijke mate bepalend voor een gezonde leefomgeving. We hebben aandacht voor de effecten van PFAS op een gezonde leefomgeving. In 2024 zetten we in op concrete stappen naar de verwijdering van schadelijke stoffen uit ons milieu. Inwoners en ondernemers moeten normaal en gezond kunnen wonen en werken in hun omgeving. We inventariseren de aard, omvang en de kosten van de schade in ons gebied. Met name de plaatsen waar de schade het meest ingrijpt op de leefomgeving en gezondheid, voeren we daarna de mogelijke maatregelen uit om de schade te beperken of te verwijderen. We werken voor deze inventarisatie samen met de andere gemeenten in Zuid-Holland Zuid, de waterschappen, drinkwaterbedrijven, provincie en GGD/RIVM. Moties die onlangs zijn aangenomen in de Tweede Kamer en Provinciale Staten helpen om gezamenlijk activiteiten uit te voeren en te financieren. We reserveren hier een bedrag van € 50.000 voor. Op 27 september jl. heeft de rechter een tussenvonnis gegeven over de schadestelling aan Chemours en DuPont. Voor het vervolg van dit proces verwachten we niet vóór het eerste kwartaal van 2024 een eindvonnis. Er moeten dus nog kosten gemaakt worden voor de inzet van de advocaat, het verfijnen van de schadestaat en wellicht ook voor extra onderzoek of analyse. Hiervoor is geen bedrag opgenomen in de begroting.

Voor de advocaatskosten is de SPUK-regeling voor buitensporige verontreinigingen met PFAS van toepassing, we voorzien dat dit niet alle kosten dekt. Er wordt daarom een bedrag van € 75.000 gereserveerd.

Begroting 2024 Dordrecht

44

We combineren onze ambities in de openbare ruimte bij de uitvoering van herinrichtingsprojecten. We hebben als gemeente veel ambities in de openbare ruimte. Op het gebied van vergroenen, biodiversiteit, bewegen en ontmoeten, klimaatadaptatie en mobiliteit. We zien kansen in de meerjarige onderhoudsprojecten (MOP) om deze ambities integraal op te pakken en te combineren in herinrichtingsprojecten. In 2024 pakken we daartoe ongeveer 10 projecten op, waarbij er bij een deel sprake is van een uitloop naar 2025. Daar waar mogelijk geven we in die projecten ook invulling aan ambities uit het fietsplan. Met een nieuw dierenwelzijnsbeleid in 2024 hebben we ook aandacht voor de leefomgeving van dieren. De afgelopen jaren zien we een tendens waarbij natuur, milieu en dieren meer aandacht krijgen. Landelijk is de regelgeving omtrent dieren uitgebreid, maar ook lokaal is er meer aandacht voor het welzijn van het dier. Daarom hebben we het dierenbeleid uit 2017 herijkt en stellen we een nieuw dierenwelzijnsbeleid op inclusief een voorstel voor de daarbij behorende middelen en inzet. We zorgen met ons nieuwe hondenuitlaatbeleid voor een goede balans in het gebruik van de buitenruimte. Honden spelen een belangrijke rol in de samenleving.

Ze zijn niet alleen goed gezelschap, maar stimuleren ook beweging van hun eigenaren, vergroten de kans op sociale contacten en verhogen de sociale controle in buurten. Met het hondenbeleid streven we naar een aantrekkelijke- en veilige leefomgeving zonder overlast van honden(poep). Zowel hondenbezitters als niet-hondenbezitters hebben baat bij voldoende en veilige plekken waar onze inwoners hun vertrouwde huisdieren kunnen uitlaten. We voeren de routekaart verduurzaming stadslogistiek uit en werken aan een impactanalyse voor bouwlogistiek. We gaan verder met de uitvoering van de routekaart verduurzaming stadslogistiek. De focus ligt hierbij op efficiënte bevoorrading, via bijvoorbeeld bundeling, pakketafhaalpunten stimuleren en afvallogistiek verminderen en elektrificeren. Dordrecht kent een grote bouwopgave waarbij binnen een relatief kort tijdsbestek rondom het centrum van de stad een aantal grote projecten wordt gerealiseerd. Daarom komen we in 2024 met een impactanalyse voor bouwlogistiek waarin we naast bereikbaarheidsproblematiek en directe overlast ook zicht willen krijgen op de milieubelasting veroorzaakt door bouwlogistiek. Op basis van deze analyse willen we voorstellen doen om de logistiek rondom bouwprojecten te verduurzamen. We verminderen geluidsoverlast. Het geluidsplan wordt in 2024 vastgesteld op basis van de in 2023 vastgestelde geluidbelastingkaarten.

Het Actieplan maakt duidelijk welke maatregelen de gemeente neemt om geluidhinder van met name (spoor)wegen en industrieterreinen te verminderen.

Welke verbonden partijen dragen bij?

Om onze doelen te realiseren werken we samen met anderen, zo nemen we deel in verbonden partijen. Een totaal overzicht en de financiële informatie van onze verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen. Informatie over verbonden partijen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen in dit programma is weergegeven in onderstaand overzicht. We geven daarbij een actuele stand van zaken.

Gemeenschappelijke regeling Sociaal

Gemeenschappelijke regeling Sociaal Website

www.socialedienstdrechtsteden.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

• De heer P.J. Heijkoop voorzitter het AB • Mevrouw C.C van Benschop, lid van het AB • De heer H. van der Linden, 1e plaatsvervangend lid • Mevrouw T.F. de Jonge, 2de plaatsvervangend lid AB. De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht en Hardinxveld-Giessendam. Dordrecht

Deelnemers Vestigingsplaats

Begroting 2024 Dordrecht

45

Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

Begroting 2024 Dordrecht

Samenwerking op tal van onderwerpen in het sociaal domein, zoals de Participatiewet, schuldhulpverlening en de maatwerkvoorzieningen voor de Wmo. Het beleid dat de GR Sociaal uitvoert wordt op verschillende manieren vastgesteld. De verordeningen die vanuit de inhoudelijke wetten, zoals de Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de Wet maatschappelijke ondersteuning, nodig zijn, worden door de deelnemende gemeenten en de Sociale Dienst Drechtsteden gezamenlijk voorbereid en door de lokale gemeenteraden vastgesteld. De nadere regels en beleidsregels worden grotendeels door het Algemeen en Dagelijks bestuur van de GR Sociaal vastgesteld. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 • De Gemeenschappelijke regeling Sociaal (GRS) is ontstaan op 1 januari 2022, daarom ontbreken financiële gegevens van voor 2022. • Het aantal inwoners met een indicatie voor maatschappelijke ondersteuning neemt toe. Ook zijn op een aantal voorzieningen wachttijden ontstaan. Dit hangt onder andere samen met te kort aan personeel en grondstoffen en producten. Er is samen met de gemeenten een start gemaakt met de herijking van de Wmo maatwerkvoorzieningen.

Ook wordt momenteel een bestuurlijke opdracht geformuleerd waarin de focus komt te liggen op het beschikbaar houden van zorg en ondersteuning vanuit de Wmo voor hen die het het hardst nodig hebben (met inachtneming van de maatschappelijke ontwikkelingen zoals arbeidsmarkt, vergrijzing etc.) • Mede als gevolg van de sterke inflatie zijn in verschillende beroepssectoren de cao's aanzienlijk gestegen. Dit heeft een nadrukkelijke weerslag op de kosten voor voorzieningen zoals collectief Wmo-vervoer en ondersteuning. • Ten aanzien van bestaanszekerheid is het beleid in cocreatie met gemeenten herijkt. • Mede als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt is de instroom in de bijstand sterk terug gelopen. Inwoners met een hoger arbeidspotentieel stromen hierdoor nauwelijks meer in. Voor de resterende inwoners in de bijstand geldt dat de afstand tot de arbeidsmarkt steeds groter wordt en de problematiek complexer. Als gevolg van deze verzwaring in problematiek is de dienstverlening aangepast. Actuele risico's d.d. augustus 2023 • De energiecrisis, de oorlog in de Oekraïne en de hoge inflatie geven risico's dat gemeenten onvoldoende worden gecompenseerd voor stijgende lasten voor inkomensondersteuning. Ook voor de langere termijn geeft de crisis druk op de aantallen bijstandontvangers, de aantallen schuldhulpverlening en minimabeleid.

• De vraag naar alle Wmo-voorzieningen blijft toenemen door dubbele vergrijzing, verdere extramuralisering, ambulantisering (afbouwbeleid van intramurale zorg) en de daarmee samenhangende verzwaring van de ondersteuningsvraag. Ondanks besparingen blijven, mede door de fixatie van het abonnementstarief, de kosten stijgen. Er is nog steeds een lange wachttijd voor huishoudelijke ondersteuning en individuele begeleiding. Dit is een landelijk probleem. Ook hebben zorgaanbieders te maken met een krapte aan personeel en ervaren aanbieders voor ondersteunende producten leveringsproblemen door een gebrek aan grondstoffen en materialen. • De aantrekkende arbeidsmarkt heeft een dempend effect op de instroom in de bijstand. Gezien de afstand tot de arbeidsmarkt van veel inwoners in de bijstand leidt dit niet direct tot een grotere uitstroom. • Ontwikkeling kosten Wmo. Bij de vaststelling van de primaire Begroting 2023 is besloten om een pas op de plaats te maken en de begroting vooralsnog gelijk te houden aan het niveau van 2022. Daarbij is rekening gehouden met ruimte in de begroting omdat niet alle indicaties verzilverd kunnen worden als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Op sommige voorzieningen verwachtten we een plus en andere een min, per saldo leken de verschillen in financiële zin elkaar uit te middelen.

Wat we op dat moment niet voorzagen was dat de prijzen voor de lonen, materialen en grondstoffen enorm hard zouden stijgen. Deze ontwikkeling zien we terug in de prijsindexaties 2023 voor de Wmo voorzieningen, die uitzonderlijk hoog zijn ten opzichte van voorgaande jaren. • Het risico bestaat dat de energielasten huisvesting het beschikbare budget significant overschrijden.

46

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (GR OZHZ) Website

https://www.ozhz.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

•

Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

Mevrouw T.F. de Jonge lid en plaatsvervangend voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur • De heer M.P.P.M. Merx, lid Algemeen Bestuur • De heer H. van der Linden, plaatsvervangend lid Algemeen Bestuur De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht en de provincie Zuid-Holland. Dordrecht De regeling is getroffen ter ondersteuning van de deelnemers en de regiogemeenten bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 Het Rijk heeft de invoering van de Omgevingswet uitgesteld naar 1 januari 2024 en ook de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Omdat OZHZ voor een aantal opdrachtgevers ook de bouwtaken uitvoert wordt het wetgevingstraject intensief gevolgd. In ZuidHolland Zuid is afgesproken dat OZHZ en de gemeenten samen optrekken bij het in beeld brengen van de impact van de Wkb op de eigen organisatie: de aard en hoeveelheid werk die overblijft, het personeel, de financiën en de bouwleges.

De impact kan per gemeente verschillen, onder andere omdat deze afhankelijk is van het aantal aanvragen, de mate van toetsing aan het Bouwbesluit op dit moment en de manier waarop de gemeente invulling geeft aan het nieuwe stelsel. Het effect is groter als op dit moment de bouwbesluittoets volledig, zonder prioritering op risico's, wordt uitgevoerd. OZHZ voert de bouwtaak voor Dordrecht echter uit op basis van een risicomodel. Dordrecht koos bij de invoering van de Omgevingswet voor de strategie van 'snelle volger' waarbij we goed hebben voorgesorteerd op de wet. Actuele risico's d.d. augustus 2023 Door de invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) moet vanaf 2024 onderscheid worden gemaakt in een bouwtechnisch en een ruimtelijk deel bij de activiteit bouwen. Hierdoor vallen taken weg, waarvoor nieuwe taken in de plaats komen, zoals het afhandelen van meldingen, het toetsen van borgingsplannen en het dossierbeheer. Vooralsnog gaan we er van uit dat dit kan worden opgevangen door besparing op vervallen taken en een toename van opbrengsten uit leges.

Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (GR VRZHZ) Website

www.vrzhz.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

De heer A.W. Kolff, voorzitter van het Algemeen en Dagelijks Bestuur (kroonbenoeming)

Deelnemers

De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht. Dordrecht

Vestigingsplaats

Begroting 2024 Dordrecht

47

Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Begroting 2024 Dordrecht

De VR onderdelen Regionale Brandweer Zuid-Holland Zuid, de voorbereiding op Rampen en Crisis (VRC) en de Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) zijn samen verantwoordelijk voor: • Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg en geneeskundige hulpverlening. • Het voorbereiden op een ramp of crisis (inventariseren van risico’s in de regio). • Het proberen te voorkomen van een ramp of crisis in de omgeving (het beheersen van de risico’s). • Het bestrijden van een ramp of incident en proberen ervoor te zorgen dat alles zo snel mogelijk wordt hersteld (als er dan toch een incident of ramp gebeurt). Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 • Voor de versterking van de (toekomstige) crisisbeheersing, de informatiepositie en het inrichten van het knooppunt coördinatie rijk-regio (KCR2) zijn door het Rijk structureel extra middelen (BDuR gelden) toegekend aan de VRZHZ. De besteding van de structurele extra financiële middelen wordt uitgewerkt op basis van bestuurlijke afstemming in het kader van de invulling van het programma versterking crisisbeheersing en brandweerzorg. Het Rijk, veiligheidsregio’s en andere partners stellen hiertoe gezamenlijke(landelijke) doelstellingen op. Binnen deze kaders richt de VRZHZ zich op het verder professionaliseren van crisisbeheersing.

• Er wordt een nieuw modern regionaal crisis centrum (RCC) op locatie Leerpark ingericht. • Tot 2030 worden een groot aantal bruggen, tunnels, wegen en sluizen gerenoveerd, vervangen of aangelegd. De VRZHZ volgt en adviseert over deze grote infrastructurele werkzaamheden in onze regio gericht op bereikbaarheid, tunnelveiligheid en incident management. In 2024 gaat het in het bijzonder om de renovatie van de brug over de Noord (2024), de Papendrechtsebrug (2024) en de voorbereidingen voor de tunnel over de Noord (2025) en de Drechttunnel (2025). • Samen met onze partners werkt de VRZHZ aan een succesvolle implementatie van de Omgevingswet. Na inwerkingtreding wordt verder gewerkt aan een solide basis voor de uitvoering van ons werk. Concreet evalueert de VRZHZ de nieuwe samenwerkingsafspraken, actualiseert in samenhang met de Omgevingswet het beleid en werkt verder aan de verbetering van de producten, processen, documenten, voorschriftenbibliotheek en de inrichting van geautomatiseerde systemen. Er wordt een nieuw dekkingsplan geïmplementeerd dat is gebaseerd op gebiedsgerichte brandweerzorg. • De gevolgen van de deeltijdrichtlijn worden vertaald en verwerkt naar de eigen brandweerorganisatie. De paraatheid en de brandweerzorg als geheel blijft op het bestuurlijk vastgestelde niveau in het dekkingsplan voortbestaan.

• De business case om te komen tot een Risk Factory in Zuid-Holland Zuid wordt in 2023 door de VRZHZ nader uitgewerkt. Afhankelijk van de uitkomsten en besluitvorming gaat de VRZHZ in 2024 met de partners aan de slag met de realisatie van de Risk Factory Zuid-Holland Zuid. • De VRZHZ vertaalt de door het bestuur vastgestelde huisvestingstrategie in de praktijk en houdt zicht op het meerjarenperspectief aangaande operationele en niet-operationele huisvesting, inclusief duurzaamheidsaspecten. • In aanloop naar een nieuw beleidsplan VRZHZ wordt het regionaal risicoprofiel VRZHZ in 2024 herzien.

48

Risico's

Actuele risico's d.d. augustus 2023 • Het financieel perspectief van de VRZHZ vraagt om blijvend de vinger aan de pols te houden en hier transparant met het bestuur over te spreken. • De financiële gevolgen van de nieuwe cao-afspraken over functioneel leeftijdsontslag voor beroepsbrandweer zijn doorgerekend. Er is een voorziening gevormd die deze lasten volledig afdekt. Het risico op hogere lasten is hierdoor afgenomen. Nieuwe aanpassingen van de cao en wijzigingen in het gebruik van de regeling kunnen ervoor zorgen dat de gevormde voorziening aangevuld c.q. afgeroomd moet worden. • Bij het onderwerp strategische huisvesting - waarbij ook in brede context het MJOP wordt betrokken- komen ook de financiële aspecten van te maken keuzes aan de orde. • Daarnaast zien we ook het risico dat, door economische ontwikkelingen, het kostenniveau van de beoogde prioriteiten in het beleidsplan op termijn verder zou kunnen doen stijgen. De gemeenten zien over het geheel gezien een zorgelijke kostenstijging in alle domeinen op zich afkomen. De financiële ontwikkelingen bij de verschillende verbonden partijen zorgt voor toenemende druk op de gemeentelijke begrotingen. Dit heeft zijn weerslag op de financiële slagkracht van onze gemeente.

Gemeenschappelijke regeling Gevudo

Gemeenschappelijke regeling Vuilverwerking Dordrecht en Omstreken (Gevudo) Website

https://www.hvcgroep.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

• Gevudo: de heer P.J. Heijkoop, vicevoorzitter Algemeen Bestuur • Gevudo: mevrouw T.F. de Jonge, plaatsvervangend lid Algemeen Bestuur • HVC: mogelijk de heer P.J. Heijkoop, vertegenwoordiger namens Gevudo De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht, Vijfheerenlanden en Zwijndrecht zijn deelnemer. Binnen deze regeling heeft Dordrecht momenteel op basis van inwonertallen een belang. Dordrecht

Deelnemers

Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

Via Gevudo participeert Dordrecht in de NV Huisvuilcentrale Noord-Holland (HVC). Gezien het belang presenteren we hier ook informatie van HVC. Het doel van Vuilverwerking Dordrecht en Omstreken (Gevudo): het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in de NV HVC en het daarbij uitoefenen van stemrecht in de aandeelhoudersvergaderingen van NV HVC. Het hoofddoel van HVC is: ten algemenen nutte werkzaam zijn op het gebied van het afvalbeheer en de daarmee verbonden opwekking van elektriciteit, benutting van overige vrijgekomen warmte en opwerking van reststoffen tot nuttige toepasbare restproducten; deels met inschakeling van derden. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 Het dagelijks bestuur heeft de uitkomsten van het (governance) adviesrapport 2022 van Proof met HVC besproken. Vervolgacties met HVC zijn nog niet gepland, maar in elk geval wil Gevudo een meer beleidsinhoudelijke eigen rol overwegen; die dan ook in een nieuwe regeling verankerd moet worden. Het dagelijks bestuur krijgt in 2023 een iets andere invulling vanwege het vertrek van wethouder Quik. Deze functie wordt vermoedelijk in het vierde kwartaal 2023 ingevuld vanuit de Waardlanden-gemeenten. Actuele risico's d.d.

augustus 2023 Hoewel de gemeente formeel garantierisico's loopt bij HVC, houden we op grond van de risicoparagraaf van de Gevudo begroting 2024 waarin de risico's van HVC zijn beschouwd, de risicomonitor op groen.

B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides

B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides Website

https://www.evides.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

De heer H. van der Linden, gevolmachtigd aandeelhouder in de Algemene vergadering van aandeelhouders (AvA)

Deelnemers

Evides Waterbedrijf kent nu twee aandeelhoudersgroepen: Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE) en Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua (GBE Aqua). Beiden bezitten 50% van de aandelen. De 18 gemeenten van GBE in Zuid-Holland Zuid zijn: Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft,

Begroting 2024 Dordrecht

49

Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

Dordrecht, Goeree-Overflakkee, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Nissewaard, Maassluis, Midden-Delfland, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Westland, Westvoorne en Zwijndrecht. GBE Aqua bestaat uit de provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en de gemeenten Woensdrecht, Bergen op Zoom en Goeree-Overflakkee. Rotterdam Drinkwatervoorziening dient een publiek belang. De B.V. GBE is 50% eigenaar van de aandelen van het waterbedrijf, Evides NV. De Evides-aandeelhouders hebben onder meer zeggenschap over de drinkwatertarieven en over het ondernemingsplan van de NV. Voor een groot deel is de sector gereguleerd via de Drinkwaterwet. De invloed van Autoriteit Consumenten en Markten (ACM) is zeer groot. De dividenduitkering is van belang voor een sluitende stadsbegroting. Dordrecht draagt een financieel belang van 7% in de B.V. (Overigens presenteren we bij de financiële gegevens van Evides de gegevens van de NV). Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 • Grote zorg blijft bij de drinkwaterbranche bestaan over de toekomstgerichtheid van de regelgeving, waarbij de financiële problematiek van drinkwaterbedrijf Vitens als voorbeeld voor de sector dient.

De eigen formele gemeentelijke invloed om ACM tot andere inzichten te brengen is overigens zeer beperkt aangezien deze aandeelhouders, hoewel publiek van karakter, niet als rechtstreeks belanghebbende in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ziet. Desondanks is de financiële positie van Evides tot dusver solide. • Door een interventie vanuit GBE, waaronder Dordrecht, is uiteindelijk een lagere tariefsverhoging voor drinkwater in 2023 doorgevoerd. Actuele risico's d.d. augustus 2023 • Regulering (zie toelichting bij de ontwikkelingen). • Kostenstijgingen in de branche kunnen voor 2024 opnieuw een opwaartse druk op het drinkwatertarief betekenen. • Op termijn (omstreeks 2026) is forse verlaging van dividend niet uitgesloten indien de ACM-regulering niet toekomstbestendig wordt gemaakt; naast dat één en ander al eerder vooral gevolgen kan/zal hebben voor de eigen bedrijfsvoering van Evides. Dat gemeenten de komende jaren nog een redelijk stabiel dividend mogen verwachten, is mede het gevolg van eerder opgespaarde resultaten en afspraken daarover met aandeelhouders om deze later uit te keren. Om die reden houden we de risicoclassificatie nog laag, tenzij er zich onverwachte materiële ontwikkelingen voor gaan doen.

Energie Coöperatie Dordrecht

Energie Coöperatie Dordrecht (ECD) Website

https://www.wijkendordrecht.nl/energiedordrecht

Vertegenwoordiging Dordrecht

• •

Deelnemers Vestigingsplaats

NV Huisvuilcentrale Noord-Holland en de gemeente Dordrecht. Dordrecht

Openbaar of gemeentelijk belang

Doel van de coöperatie is het versnellen van de uitvoering van het gemeentelijk energiebeleid, het tot stand brengen van leerwerkverbindingen op het gebied van duurzame energie en het tot stand brengen van een revolverend fonds voor het doen van duurzame investeringen. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2023 • De activiteiten van de ECD in 2023 zijn het beheer van de in bedrijf zijnde productie-installaties en het in opdracht van de gemeente vormgeven van het zonne-offensief. • In de jaren 2022-2030 gaat de ECD zich toeleggen op het versnellen van de energietransitie door vorm te geven aan het door de gemeente gewenste zonneoffensief. Hiervoor is een projectleider zonne-energie in dienst genomen.

Relevante beleidsinformatie

Begroting 2024 Dordrecht

Mevrouw T.F. de Jonge bestuurslid (Algemene leden vergadering) De heer J.M. Leemans, ambtelijk lid

50

Risico's

Actuele risico's d.d. augustus 2023 • Op dit moment zijn geen specifieke risico's anders dan die bij de exploitatie van zonnecentrales voorkomen. Risico's van uitval en diefstal van panelen zijn gedekt met een verzekering. • Activiteiten in 2023 zijn het in opdracht van de gemeente Dordrecht vormgeven van het zonne-offensief, de exploitatie van een tweetal zonneweides en het updaten van de bedrijfsstrategie. Verder zal de ECD geen voorstel doen voor zon in het uitwerkingsgebied A16 west van de Regionale Energiestrategie.

Wat zijn de indicatoren? Indicatoren De onderstaande BBV-indicatoren zijn onderdeel van de vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Omdat deze indicatoren een logische link vormen met het programma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht zijn zij hier opgenomen. Voor BBV-indicatoren geldt dat hier geen streefwaarden aan verbonden zijn, de indicatoren kennen immers geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten, daarnaast kunt u via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema vergelijken met een selectie naar keuze (o.a. Nederland, Provincie niveau of Regionaal niveau). Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren treft u daarnaast aan onder de bijlage van deze Begroting 2024. Ook is reeds één nieuwe aanvullende indicator opgenomen. Deze aanvullende indicatoren hebben een duidelijke link met de doelstellingen uit de begroting. Eind 2023 starten we met een verdere herijking van de indicatoren, in samenspraak met de raad. De nieuwe aanvullende indicatoren die al in deze begroting zijn opgenomen vormen daarbij de start. Lees in de leeswijzer meer informatie over de werking van en het verschil tussen BBV-indicatoren en aanvullende indicatoren. BBV-indicatoren

Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting 2021 2023 2022 2024

% Hernieuwbare elektriciteit

19,4 (2019)

Huishoudelijk restafval - kg per inwoner WOZ-waarde woningen (gemiddelde) - x € 1.000

G40

20,3 20,4 (2020) 18,8 10,7 (2020) (2021) (2018) 214 (2019) 228 (2020) 190 (2021) 190 (2021) 171 (2020) 227 (2021) 227 (2021) 248 (2022) 248 (2022) 261 (2022)

Aanvullende indicatoren

2021

2022

2023

Het afhandelen van meer dan 80% van alle Fixi meldingen omtrent de openbare ruimte in 3 werkdagen.

83%

84%

86%

Wat mag het kosten?

Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2024 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.

Begroting 2024 Dordrecht

51

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Kapitaallasten Storting in de voorzieningen • • • • •

2024 33.368.495 30.878.340 1.095.590 14.134.218 3.781.183

Interne salarislasten: dit betreft de salarislasten van de organisatieonderdelen die bijdragen aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Materiële budgetten: dit zijn de budgetten voor het ophalen en verwerken van afval en het onderhoud aan, onder meer, wegen en openbaar groen. Bijdragen aan GR'en: dit is de bijdrage aan de Omgevingsdienst en het Wegschap Tunnel Dordtse Kil (Kiltunnel). Kapitaallasten: dit gaat om de kapitaallasten over de gemeentelijke activa in de openbare ruimte. Wegen en riolen hebben hier het grootste aandeel in. Storting in de voorzieningen: dit betreft stortingen in voorzieningen die worden benut voor investeringen in riolen.

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000

Onderwerp

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

83.258

81.865

81.283

78.017

Baten

48.699

47.172

45.055

44.021

Saldo

-34.559

-34.693

-36.228

-33.996

Toevoeging reserves

4.255

2.867

2.867

2.867

Onttrekking reserves

7.999

6.555

6.155

3.922

Totaal programma

-30.814

-31.005

-32.940

-32.941

Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties de met de reserves.

Begroting 2024 Dordrecht

52

Bedragen x € 1.000

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Product

2024

2025

2026

2027

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Wegen

14.050

1.435

12.615

14.887

1.435

13.452

15.425

1.435

13.990

15.871

935

14.936

Groen

10.745

27

10.718

10.872

27

10.845

10.839

27

10.812

10.163

27

10.137

Openbare verlichting

2.307

191

2.116

2.326

191

2.135

2.304

191

2.113

2.328

191

2.137

Verkeersmeubilair en VRI's

2.442

880

1.562

2.458

880

1.578

2.487

880

1.608

2.543

880

1.663

Constructies

3.515

47

3.468

3.520

47

3.473

3.525

47

3.478

3.528

47

3.482

Speelvoorzieningen

1.322

0

1.322

1.322

0

1.322

1.322

0

1.322

1.322

0

1.322

Havens

2.631

818

1.813

2.680

838

1.842

2.727

858

1.869

2.719

858

1.861

Afvalinzameling en verwerking

17.880

20.545

-2.665

17.883

20.545

-2.662

17.482

20.545

-3.063

17.481

20.545

-3.064

Riolering

13.377

16.436

-3.058

12.704

16.777

-4.073

13.947

16.660

-2.713

13.116

16.780

-3.664

Milieubeheer

1.054

0

1.054

1.057

0

1.057

1.057

0

1.057

1.057

0

1.057

Nieuwe Dordtse Biesbosch

97

0

97

98

0

98

99

0

99

100

0

100

Natuur- en Milieucentrum

1.582

165

1.417

1.595

165

1.430

1.597

165

1.433

1.597

165

1.432

Wonen

1.409

143

1.266

1.417

143

1.274

1.412

143

1.269

1.409

143

1.266

Soc. Herstructureringswijken/Dordt West Milieu & Duurzaamheid

485

0

485

612

0

612

696

0

696

698

0

698

6.350

5.133

1.217

4.467

3.245

1.222

2.447

1.225

1.222

1.118

571

547

Ingenieursdiensten

2.674

2.881

-207

2.704

2.881

-177

2.704

2.881

-177

2.704

2.881

-177

Water

1.337

0

1.337

1.262

0

1.262

1.212

0

1.212

262

0

262

83.258

48.699

34.559

81.865

47.172

34.693

81.283

45.055

36.228

78.017

44.021

33.996

4.255

-7.999

-3.745

2.867

-6.555

-3.688

2.867

-6.155

-3.288

2.867

-3.922

-1.055

87.513

56.698

30.814

84.732

53.727

31.005

84.150

51.210

32.940

80.884

47.943

32.941

Totaal saldo baten en lasten Mutaties met de reserves Geraamd resultaat

Begroting 2024 Dordrecht

53

Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Welke belangrijke regionale, nationale en/of Europese maatschappelijke ontwikkelingen spelen op dit beleidsterrein, en zijn mogelijk van invloed zijn op het begrotingsprogramma? •

Vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt door middel van de regeling Kansrijke Wijken bevorderd om wijkgericht samenhang te brengen tussen Armoede en Schulden, Veerkracht en Weerbaarheid, Re-integratie en Ontwikkeling van het jonge kind en een Gezonde leefstijl.

•

Vanaf 2023 zijn het Hoofdlijnen Sportakkoord II, de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondergebracht in één brede specifieke uitkering: de Brede SPUK-regeling.

•

Vanuit het Rijk wordt door middel van het Integraal ZorgAkkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bevorderd om de samenhang te zoeken tussen (positieve) gezondheid, bewegen, zorg en de sociale basis.

•

De bestaanszekerheid van een grote groep mensen staat onder druk en armoedeproblematiek neemt toe. Verder valt een deel van de inwoners buiten de boot of haakt zelf af door drempels die zij ervaren om mee te doen in de samenleving. Door toenemende tegenstellingen staat sociale cohesie onder druk.

•

Kansengelijkheid is geen vanzelfsprekendheid (SCP: Eigentijdse ongelijkheid) en ondanks toenemende aandacht durft nog niet iedereen zichzelf te zijn, ongeacht herkomst, geslacht/, seksuele voorkeur, enz.

Wat willen we bereiken?

Iedereen in onze stad moet naar vermogen mee kunnen doen. Het liefst op eigen kracht. Met voor iedereen een gelijke startpositie en gelijke kansen op een goed bestaan en goed onderwijs. We vinden het van belang om eigen verantwoordelijkheid te nemen waar je kunt en klaar te staan voor de ander. Daar waar dit niet binnen de eigen kring kan van familie, vrienden, werk, (sport)club of kerk of moskee, is professionele hulp dichtbij waar dat nodig is. Denk aan het sociaal wijkteam (waaronder buurtwerk en jeugd- en jongerenwerk). Professionals die snel kunnen zorgen voor intensievere hulp en je helpen om meer op eigen benen te staan, zelfstandig of met hulp van anderen. Het is daarbij belangrijk dat deze hulp bereikbaar en betaalbaar is. Aan de hand van de integrale visie sociaal domein stimuleren daarom we een inclusieve Dordtse gemeenschap door een stevige basisinfrastructuur aan voorzieningen te bieden voor inwoners die dit nodig hebben. We willen een stad zijn waar iedereen zich thuis voelt, kan meedoen, kan werken en ontwikkelen en waar sprake is van gelijkwaardige behandeling en eerlijke kansen. We accepteren geen uitsluiting en discriminatie. We zetten in op preventie en vroeg signaleren. We stimuleren sociale cohesie en daarmee een daadkrachtige samenleving. Wat je achtergrond ook is en met welke mensen je je ook verbonden voelt: er is plek voor jou in Dordrecht.

Drempels die meedoen of ontmoeten in de weg staan nemen we zoveel mogelijk weg. Via eigen beleid en regelingen vanuit het Rijk maken we onderlinge verbindingen tussen de thema’s om zo een krachtige aanpak te organiseren samen met bewoners en partners.

Begroting 2024 Dordrecht

54

Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het stimuleren van een inclusieve samenleving met stevige verbinding tussen inwoners onderling. In de huidige tijd staat de bestaanszekerheid van steeds meer Dordtenaren onder druk. We investeren in kansengelijkheid door de bestaanszekerheid van onze inwoners te vergroten, ondersteund door het gedachtegoed van positieve gezondheid. Onder andere door het bestrijden van armoede, het voorkomen van onderwijsachterstanden en het stimuleren van arbeidsparticipatie. Binnen de opgave Inclusieve Stad wordt in het verlengde hiervan ingezet op het tegengaan van discriminatie en het verbeteren van de maatschappelijke positie. Dit geldt specifiek voor groepen en individuen die vanwege hun herkomst, culturele of religieuze achtergrond, beperking, seksuele oriëntatie of gender harder moeten werken voor gelijke kansen. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan diversiteits- en inclusiebeleid binnen de interne organisatie en worden inkoop- en subsidiepartners gestimuleerd om dit ook te doen. ENDPMEND We geven uitvoering aan antidiscriminatiebeleid. We verhogen de meldingsbereidheid onder inwoners in samenhang met het vergroten van de bekendheid (zichtbaar, benaderbaar, uitnodigend) van de antidiscriminatieverordening. Binnen deze actielijn zoeken we ook de samenwerking met politie en justitie.

Daarnaast zetten we in op preventie door bewustwording en dialoog. We zetten in op repressie en zien de gemeente als normsteller. De gemeente spreekt zich duidelijk en zichtbaar uit tegen discriminatie en vertaalt dit ook door naar het inkoop- en subsidiebeleid. We maken werk van discriminatie op de arbeidsmarkt, want de meeste meldingen van discriminatie, zowel landelijk als in Dordrecht gaan over discriminatie op de arbeidsmarkt. We pakken dit aan om een inclusieve arbeidsmarkt dichterbij te brengen. We vergroten diversiteit, inclusie en kansengelijkheid binnen de interne organisatie en als werkgever. We hanteren het uitgangspunt 'binnen beginnen om buiten te kunnen winnen'. Inclusie is een competentie. En competenties moeten ontwikkeld worden. Daarom ontwikkelen we binnen het programma ‘Ruim baan voor jou’ Dordt als topwerkgever. De gemeente communiceert inclusief en in begrijpelijke taal en investeert in cultuursensitiviteit van medewerkers. De gemeente zorgt voor een toegankelijke werkomgeving, juist ook in het nieuwe Dordthuis. We stimuleren diversiteit en inclusie bij inkoop- en subsidiepartners. We stimuleren goed werkgeverschap en bevorderen daarmee ook diversiteit en inclusie in onze toeleveringsketen.

Het gaat bijvoorbeeld om het hebben van diversiteitsbeleid, het werven van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of beperking en het promoten van gelijkheid en nondiscriminatie. Dit hangt ook samen met het ondertekende manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI), waar Diversiteit en Inclusie een onderdeel van is. Hiertoe wordt, samen met de punten vanuit ‘Menselijk kapitaal & arbeidsmarkt’, gewerkt aan het verdere ontwikkelen van het label ‘ondernemen met impact’ waar diversiteit en inclusie nadrukkelijk onderdeel van uitmaakt. We stimuleren diversiteit en inclusie bij subsidiepartners en het organiseren van ondersteuning daarbij. De gemeente stelt duidelijke normen t.a.v. uitsluiting en discriminatie. Als hiervan sprake blijkt bij subsidiepartners worden passende maatregelen ingezet. Wij zijn aanjager en facilitator als het gaat om een inclusieve gemeenschap in een toegankelijke stad. We faciliteren (verbindende) wijkgerichte initiatieven en gesprekken door middel van communicatie en bewustwording, en door de inzet van sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen. Daarnaast zetten we extra in op het verbeteren van de maatschappelijke positie van groepen en individuen die vanwege hun herkomst, culturele of religieuze achtergrond, beperking, seksuele oriëntatie of gender harder moeten werken voor gelijke kansen.

Kansengelijkheid en gelijkwaardigheid zijn het doel, daarom wordt ingezet op het regenboogbeleid, inclusie van mensen met een migratieachtergrond en mensen met een beperking.

Begroting 2024 Dordrecht

55

Doelstelling 2: Het voorkomen van problemen bij Dordtenaren door tijdig te signaleren. We focussen bij de inzet op preventie en vroegsignalering op factoren die de kans op problemen en hulpvragen (ook later in het leven) vergroten, zoals psychische problematiek, armoede en schulden, laaggeletterdheid, het ontbreken van een startkwalificatie en eenoudergezinnen. We ondersteunen vrijwilligers, ervaringsdeskundigen en lotgenoten in hun rol van signaleren, ondersteunen en doorverwijzen. Professionele ondersteuning wordt zoveel mogelijk dichtbij aangeboden. Dat is een belangrijke opgave voor Dordrecht Sociaal, de organisatie waarbinnen de jeugdteams, het buurtwerk en het jongerenwerk samenwerkt en onder meer gericht is op vindplaatsgericht werken. Met het Gezond en Actief leven akkoord (GALA) gaat de gemeente werken aan het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen. Ons doel is een gezonde Dordtse generatie in 2040 met weerbare inwoners die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. In onze gemeente maken kinderen een goede start en daar hebben ze hun leven lang profijt van. We maken regelingen eenvoudiger en zo toegankelijk mogelijk. Er wonen actieve volwassenen, die fit hun pensioen in gaan. Onze senioren hebben veel gezonde levensjaren en doen zo lang mogelijk mee in de samenleving.

We zorgen ervoor dat beschikkingsvrije jeugdhulp vroeg en makkelijker aan wordt geboden. In 2022 zijn we kleinschalig gestart met het 'naar voren' halen van jeugdhulp die voorheen alleen beschikbaar was met een beschikking. Het doel hiervan is om - aanvullend op het hulpaanbod van de sociale wijkteams en voorliggend veld - dichtbij de jeugdige op een laagdrempelige manier jeugdhulp aan te bieden. Dat kan de inzet zijn van een hiertoe gespecialiseerde praktijkondersteuner (POH GGZ jeugd), maar ook individuele begeleiding. Ondertussen is deze aanpak geëvalueerd en indien nodig aangepast. In 2024 gaan we dit voortzetten en uitbreiden. We verwachten hiermee het jeugdhulplandschap financieel gezond te houden en tegelijk de kwaliteit te blijven waarborgen. We zorgen ervoor dat armoede eerder wordt gesignaleerd. Via de aanpak 'Geldzorgen op de werkvloer' werken we samen met werkgevers aan het bespreekbaar maken en signaleren van werknemers met geldzorgen. Hulp is voor werknemers laagdrempelig beschikbaar, én de werkgevers waarbij ook de impact van flexcontracten onderwerp van gesprek is. Naast werkgevers zetten we ook extra in op het toerusten van vrijwilligers bij sportclubs, sociale initiatieven, vrijwilligersorganisaties én (zorg)professionals zoals huisartsen en medewerkers vanuit de consultatiebureaus.

Via de rijksregeling Kansrijke Wijk zetten we in DordtWest extra in op integrale samenwerking rondom armoedebestrijding. We werken aan Kansrijke Start. Kansrijke Start ondersteunt (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie bij bewust en gezond zwanger worden, een gezonde zwangerschap en veilig ouderschap. De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede ontwikkeling en een goed leven. Daarom is het belangrijk om het sociaal, medisch en informeel domein met elkaar te verbinden. In 2024 koppelen we de aanpak van kansrijke start aan de onderwijswerkgroep 'het jonge kind' en de afspraken in het gezond en actief leven akkoord, waardoor er naast zorg ook meer aandacht komt voor andere ontwikkelgebieden in de eerste 1.000 dagen. Extra inzet voor deze aanpak wordt gedaan in het focusgebied Dordt-West van de regeling Kansrijke Wijk door middel van het inzetten op professionalisering van de deskundigen en door het opzetten van extra Dreumesgroepen. We voeren de actielijnen uit die zijn aangevraagd in de specifieke uitkering GALA. Het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) is een integraal plan waarbij wordt ingezet op het bevorderen van gezondheid. Binnen het GALA richten we ons op een aantal kernpunten.