Begroting 2023 Dordrecht.pdf
Tekst van het document
0
12.495
12.495
0
12.495
12.495
0
12.495
12.495
0
12.495
Mediazaken
255
0
255
255
0
255
255
0
255
255
0
255
6.965
0
6.965
6.965
0
6.965
6.851
0
6.851
6.851
0
6.851
103
188
-85
103
188
-85
103
188
-85
103
188
-85
Recreatie
3.738
1.300
2.438
3.542
1.173
2.369
3.546
1.173
2.373
3.532
1.173
2.359
Binnenstad
413
0
413
413
0
413
413
0
413
413
0
413
Evenementen
772
0
772
772
0
772
805
0
805
805
0
805
Toerisme
2.162
10
2.152
2.162
10
2.152
2.162
10
2.152
2.162
10
2.152
Kunst en geschiedenis
9.679
1.786
7.893
9.661
1.786
7.875
9.628
1.786
7.842
9.289
1.786
7.503
42.527
3.471
39.056
42.292
3.344
38.949
41.658
3.344
38.314
41.307
3.344
37.963
5.915
-7.713
-1.797
415
-2.166
-1.751
415
-1.601
-1.185
415
-1.198
-783
48.442
11.184
37.259
42.708
5.510
37.198
42.073
4.944
37.129
41.722
4.542
37.180
Rampenbestrijding
Cultuur Volksfestiviteiten
Totaal saldo baten en lasten Mutaties met de reserves Geraamd resultaat
Begroting 2023 Dordrecht
39
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? • • • • •
Er is steeds meer aandacht voor het belang van een groene leefomgeving en voor spelen en bewegen in de openbare ruimte. De negatieve effecten van klimaatverandering, zoals hittestress en wateroverlast, worden steeds beter zichtbaar. Er zijn ook minder zichtbare effecten, zoals bodemdaling. Er is steeds meer aandacht voor de waarde van gezond voedsel en een gezonde voedselomgeving. De energieprijzen blijven stijgen en de inflatie is hoog. Er is grote krapte op de arbeidsmarkt en in materiaal.
Wat willen we bereiken?
We werken op verschillende niveaus aan onze ambities voor een groene, duurzame en ruimtelijke stad. Zowel op straat en in de wijk, op bestuurlijk niveau en vanuit verschillende disciplines. Want een groene, gezonde omgeving draagt bij aan een gezond en prettig woon- en leefklimaat. We willen ook dat Dordrecht in 2040 een klimaatneutrale stad zal zijn. Dit betekent een flinke versnelling van en impact op bijna alle gemeentelijke domeinen en thema's. We hebben daarbij aandacht voor stedelijke verdichting en de behoefte aan hogere ruimtelijke kwaliteit. De bouwopgave, die voorziet in de realisatie van een groot aantal extra woningen in bestaand stedelijk gebied, zorgt voor meer mensen en verkeer in de stad. De verdichting en daarmee de druk op de bestaande openbare ruimte neemt toe. Dit vergroot de effecten op het gebruik, de inrichting en beheer. Het voorkomen of beperken van schade door wateroverlast, hittestress en droogte is belangrijk voor een goed woon- en leefklimaat en voor de aantrekkelijkheid van de stad. We verbeteren de groene verbindingszones tussen de wijken en het groen voor de biodiversiteit, gezondheid en het klimaat. En al hebben we in Dordrecht leren leven met (de strijd tegen) water, we blijven werken aan waterbewustzijn en het waterveilig maken van onze stad. We zorgen ervoor dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is.
We zetten in op gedragsverandering om onze openbare ruimte schoon te houden. Naast regulier onderhoud voeren we ook grote onderhoudsprojecten uit aan wegen en riolering.
Wat zijn de doelstellingen? Doelstelling 1: Het intensiveren van de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte. We zorgen voor meer groen in Dordrecht, om zodoende klimaateffecten te beperken. Daarnaast is het goed voor de biodiversiteit en voor een gezonde leefomgeving. Een beweeg- en verblijfsvriendelijk netwerk met voldoende openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen, ontmoeten en het groen beleven bevordert de (positieve) gezondheid. Om die vergroening succesvol en duurzaam te kunnen realiseren is meer kennis en ervaring nodig over de succes- en faalfactoren. Ook is het van belang om inwoners en ondernemers goed te betrekken bij het onderwerp. ENDPMEND We maken groene verduurzaming succesvol - samen met inwoners en ondernemers. Door vat te krijgen op de kansen en risico's bij het vergroenen van de openbare ruimte willen we van groene verduurzaming een succes maken. We zetten participatie in voor het succesvol vergroenen van de openbare ruimte. Dat levert de benodigde inzichten op, die we vervolgens toepassen bij stadsbrede vergroeningsopgaves. ENDPMEND We passen natuurinclusief bouwen en ontwikkelen toe. In 2023 gaan we het handboek 'Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen' standaard toepassen. Ook lichten we ondernemers in over ons aangepaste beleid op dit punt en zorgen we voor de juiste en goede communicatie over het onderwerp.
Hiernaast stimuleren we samen met Duurzaamheidscentrum Weizigt inwoners om natuurinclusieve maatregelen te treffen bij bestaande bouw. ENDPMEND
Begroting 2023 Dordrecht
40
We geven een vervolg aan de beleidsmatige aanpak van biodiversiteit. We werken in 2023 verder aan een beleidsmatige aanpak van biodiversiteit. In dit plan geven we aan hoe we de biodiversiteit bevorderen en hoe we actuele problemen die inwerken op onze biodiversiteit oplossen. Om te onderzoeken of we onze biodiversiteit behouden, stellen we een monitoringsplan op en meten we welke biodiversiteit we hebben. We werken in 2023 aan een uniforme aanpak voor de effectieve bestrijding van invasieve exoten in Dordrecht. ENDPMEND We zetten in op duurzaam bomenonderhoud via het bomenprogramma. Bomen verdienen goed onderhoud, zodat ze optimaal kunnen bijdragen aan het leefklimaat in de stad. Met de voortzetting van het huidige beheer en onderhoud van onze bomen is het onmogelijk om het bomenbestand duurzaam in stand te houden. We werken daarom aan een bomenprogramma inclusief financieel voorstel. We onderzoeken de mogelijkheid voor het planten van bomen voor nieuw geboren Dordtenaren en werken daar een voorstel voor uit. ENDPMEND We doen onderzoek naar het gebruik van duurzaam gereedschap in het beheer van groen. In het kader van duurzaamheid, maar ook met het oog op de Wet natuurbescherming, onderzoeken we de mogelijkheden voor het gebruiken van duurzaam gereedschap bij het beheren van het openbaar groen.
Elektrisch gereedschap is duurzamer en zorgt voor minder overlast voor mens en dier. ENDPMEND We maken een plan voor de toekomst van het Biesboschcentrum. Het Biesboschcentrum is een belangrijk start-, tussen- en eindpunt van vele activiteiten in het Nationaal Park De Biesbosch. Met het opheffen van het parkschap kreeg de gemeente de volledige regie op de verdere ontwikkeling van het centrum en het gebied eromheen. Daarin zijn mooie stappen gemaakt met de interactieve tentoonstelling en het partnerschap Klimbos Nederland. Maar er is meer nodig om het Biesboschcentrum toekomstbestendig te krijgen en te houden. Hiervoor laten we een onderzoek uitvoeren en laten we een toekomstplan voor het centrum maken. Doelstelling 2: Het versterken van een klimaatbestendige, groenblauwe en waterveilige stad. De toenemende verdichting in de stad maakt het belang van klimaat, groen, biodiversiteit, sport en recreatie steeds groter. Hitte, droogte en wateroverlast komen steeds vaker voor. COVID-19 heeft daarnaast nog duidelijker gemaakt hoe belangrijk een gezonde en aantrekkelijke openbare ruimte is. We zetten daarom stappen in het vergroenen van onze binnenstad. We verbeteren de groene verbindingszones tussen de wijken en het groen voor de biodiversiteit, gezondheid en het klimaat.
ENDPMEND We zetten met het Groenblauwprogramma en het project Vergroening Binnenstad in op vergroening van de stad. Met de uitvoering van het Groenblauwprogramma houden we ons aan de doelen zoals we die gesteld hebben in de Omgevingsvisie 1.0. Zo is er bijvoorbeeld Groen vanaf de voordeur tot aan de Biesbosch: we versterken de groenblauwe structuren op het eiland, er ontstaan grasvelden met meer bloemen in de wijken en we vinden meer insecten en vogels in het groen. Met het project Vergroening Binnenstad brengen we versteende plekken in beeld, onderzoeken we de mogelijkheden om deze te vergroenen en zullen in 2023 de eerste resultaten zichtbaar worden. ENDPMEND We beschermen de groenstructuur en werken met een stresstest. Op basis van een stresstest biodiversiteit ondernemen we actie op die locaties waar het nodig is. We sluiten aan bij fysieke projecten en monitoren of de biodiversiteit is versterkt. ENDPMEND We blijven inzetten op waterveiligheid en stellen een evacuatieplan op. We stellen een evacuatieplan op waaronder het aanwijzen en/of realiseren van vluchtplekken bij dreigende overstroming valt. We ontwikkelen maatregelen om schade als gevolg van hevige regenwateroverlast te beperken.
We gaan een jaarlijks terugkerend waterfestival (Een Dordtse variant op de Oogstfeesten) organiseren om de eeuwenlange relatie tussen Dordrecht/Drechtsteden en water te vieren en waterbewustzijn te stimuleren. Hier zullen de "De Redders van Dordt", een jaarlijks evenement om zo een hele generatie jongeren groot te brengen met kennis van de klimaatverandering en wat ze zelf kunnen doen om te handelen bij extreme situaties, ook een integraal onderdeel van zijn. ENDPMEND
Begroting 2023 Dordrecht
41
We verbeteren samen met het Waterschap de waterkwaliteit. Samen met Waterschap Hollandse Delta geven we een vervolg op fase 1 Waterkraan. Dit om de kwaliteit van het oppervlaktewater in de stad te verbeteren. Die kwaliteit staat namelijk onder toenemende druk door klimaatverandering. Een belangrijk deel van de maatregelen treffen we binnen het Stadspark XXL en andere delen van de stad. We beginnen in Sterrenburg, Dubbeldam en Stadspolders met natuurvriendelijke oevers, extra/grotere watergangen en duikers, en aanpassingen aan gemalen en stuwen. ENDPMEND We creëren bewustwording met educatie over klimaatadaptatie en biodiversiteit. Samen met het Biesboschcentrum en Duurzaamheidscentrum Weizigt zetten we in op communicatie over klimaatadaptatie en wat je voor jezelf en voor je naasten kunt doen. Want zelfen samenredzaamheid vraagt gedragsveranderingskennis. Educatie op het gebied van biodiversiteit richt zich op het realiseren van meer begrip en waardering voor het versterken van biodiversiteit in de wijk. Eventueel met buren of anderszins in wijk of stad. ENDPMEND We zorgen voor innovatie bij het beheer van onze bomen door data-gestuurd werken. Na een succesvolle proef willen we in 2023 aan de slag in de hele stad met een innovatief systeem voor de uitvoering van boominspecties.
Hierbij worden op basis van lidar-data (puntenwolken) en straatfoto's automatisch bomen geïnventariseerd. De gegevens die dit oplevert kunnen vervolgens worden gebruikt om de data in het beheersysteem te checken of te verrijken. Doelstelling 3: Het versneld realiseren van een klimaatneutrale stad, in 2040. Op verschillende onderdelen zijn we al flink bezig, maar de versnelling naar een klimaatneutrale stad in 2040 vraagt om een herziene route – inclusief transitiepaden om de benodigde versnelling te realiseren. Een deel van die route en transitiepaden laat zich op weg naar 2040 al goed schetsen. Al moeten we daarbij wel ruimte vrijlaten om in te kunnen spelen op ontwikkelingen, innovatie en eventuele crises. Naast het uitwerken van de benodigde transitiepaden zetten we stevig in op maatregelen waarvan we weten dat ze bijdragen en nodig zijn. Zoals het intensiveren van de inzet op energiebesparing, de aanpak van energiearmoede en het stimuleren van de verdere groei en verduurzaming van het warmtenet. Daarnaast zetten we extra in op het realiseren van zero emissie mobiliteit en het ontwikkelen van de circulaire economie. En geven we vanuit de Agenda Dordrecht 2030 uitvoering aan het zonoffensief (duurzame opwek) en de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed.
ENDPMEND We ontwikkelen een route, inclusief transitiepaden op de belangrijkste domeinen, naar een klimaatneutraal Dordrecht in 2040. De versnelling naar klimaatneutraal in 2040 betekent dat het noodzakelijk is om een breed gedeelde route te ontwikkelen om dit doel te kunnen bereiken. Daarbij kijken we naar de belangrijkste domeinen, zoals: gebouwde omgeving; mobiliteit; energie & afval en industrie & havens. Per domein willen we een transitiepad ontwikkelen waarmee we route naar 2040 haalbaar maken. ENDPMEND We intensiveren de inzet op energiebesparing voor zowel inwoners als bedrijven. Om de energietransitie te versnellen en de effecten van de stijgende energietarieven te dempen intensiveren we de inzet op energiebesparing - van 20% in 2030 - voor zowel inwoners als bedrijven. Hiervoor zetten we in op de verdere (en versnelde) groei van het warmtenet, inclusief een verdere verduurzaming van het net en de mogelijke toepassingen. Daarnaast geven we uitvoering aan een gerichte aanpak van energiearmoede. Dit doen we door voor het jaar 2030 alle woningen met EFG-labels uit te faseren. Het gaat daarbij om circa 16.000 woningen, waarvan er 2.700 in corporatiebezit zijn. Daarnaast breiden we het aantal aansluitingen op het warmtenet uit en doen we dit mogelijk ook bij grondgebonden woningen.
Via wijkplannen zoeken we samenhang in de wijkaanpak bij het komen tot energiebesparing en het verhogen van de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Voor bedrijven en MKB zetten we een programma energiebesparing in. Daarbij maken we in samenhang gebruik van een stimulerend spoor en handhaving (OZHZ). ENDPMEND We verduurzamen ons maatschappelijk vastgoed. Op basis van uitvoerig onderzoek selecteren we per pand een maatregelenpakket en is er aandacht voor verduurzaming van de overige sportaccommodaties. We kijken welke maatregelen we tegen welke kosten kunnen uitvoeren en wat de besparing is die hier tegenover staat. De daadwerkelijke doorvoering van de maatregelen vindt plaats in 2023.
Begroting 2023 Dordrecht
42
In het Politiek Akkoord is opgenomen dat in 2040 de vastgoedportefeuille energieneutraal moet zijn. Dit als aanscherping op de eerdere ambitie om dit doel in 2050 te behalen. Uitgangspunt van het beschikbaar gestelde krediet in 2021 was een energie-neutrale portefeuille in 2050. In 2023 brengen we in beeld wat het effect is van deze nieuwe ambitie. ENDPMEND We geven uitvoering aan het zonoffensief (duurzame opwek). Het opwekken van duurzame energie is een van de speerpunten op weg naar een klimaatneutraal Dordrecht in 2040. In 2023 geven we dit vorm met het opzetten en uitwerken van een Zonneoffensief. Daarbij willen we via een doelgroepen aanpak zoveel mogelijk daken in Dordrecht van zonnepanelen voorzien. Gezien de (tijdelijke) congestie op het stroomnet op de bedrijventerreinen Dordtse Kil III en IV, concentreren we ons in 2023 op de overige bedrijventerreinen. Dit zijn: de gebieden Leerpark en Gezondheidspark; woningeigenaren; VvE's en corporaties. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden voor zon op restruimten en dubbelruimtegebruik. ENDPMEND We intensiveren onze inzet op zero emissie mobiliteit en de circulaire economie. Vanuit de ambitie om op 1 januari 2026 in de binnenstad van Dordrecht een zero-emissie zone voor logistiek in te voeren, gaan we in 2023 verder met de uitvoering van de routekaart verduurzaming stadslogistiek.
De focus ligt hierbij op efficiënte bevoorrading. Voorbeelden daarvan zijn: bundeling; het stimuleren van pakket afhaalpunten; het verminderen van afvallogistiek en elektrificeren. De bouwlogistiek zorgt voor emissies die schadelijk zijn voor onze leefomgeving, zoals fijnstof en stikstof. Dit heeft ook negatieve effecten op de voortgang van onze bouwprojecten. We komen daarom met een plan om de logistiek rondom bouwprojecten te verduurzamen. Daarnaast gaan we door met de ontwikkeling van een circulaire economie en bedrijvigheid op ons eiland. Dit doen wij door het hanteren van een duurzaam en circulair inkoopbeleid. Ook stimuleren we circulaire bouw en gebiedsontwikkeling. ENDPMEND We stellen een voedselvisie op. Ontwikkelingen van buitenaf, zoals corona, stikstofproblemen en de oorlog in de Oekraïne, ondersteunen het belang van zelfredzaamheid op het gebied van voedsel en een gezonde voedselomgeving. In lijn met het Politiek Akkoord 2022-2026 gaan we aan de slag met het opstellen van een voedselvisie - te beginnen met een startnotitie. De City Deal Gezonde en Duurzame voedselomgeving 2021-2025 biedt hiervoor goede aanknopingspunten. Namelijk om de voedselomgeving in 2030 overwegend gezond en duurzaam te maken. ENDPMEND We gaan door met het stimuleren van energiezuinig gedrag.
In aanvulling op de rijksmaatregelen gericht op compensatie en het dempen van de effecten van de stijgende energietarieven zoals het prijsplafond en de noodhulp voor huishoudens die hun rekening niet kunnen betalen, zetten wij in op het treffen van structurele energiebesparende maatregelen en het stimuleren van energiezuinig gedrag. Het uitfaseren van de EFG-labels en ook het enkel glas zijn daarbij speerpunten. Met de inzet van energiehulpen gaan we door met het helpen van huishoudens in energiearmoede door het helpen met het verduurzamen van hun woning en het aanpassen van het gedrag. De energiehulp komt achter de voordeur. De bewoners krijgen tips om te besparen en er worden kleine energiebesparende materialen aangebracht, met een gemiddelde waarde van € 240. Daarnaast heeft de energiehulp vanuit sociaal oogpunt een belangrijke signalerende functie. Om de bekendheid van de energiehulp te vergroten starten we een brede communicatiecampagne onder de vlag van Slim Energie Besparen. ENDPMEND We maken prestatieafspraken met de woningcorporaties over verduurzamen EFG label woningen. Naast de inzet van de energiehulp is het belangrijk dat de corporaties en de particuliere verhuurders aan de slag gaan met de verduurzaming van het bezit.
Met de corporatie gaan we prestatieafspraken maken over het uitfaseren van de EFG labels en het verder verduurzamen van corporatiewoningen (in de taskforce energiearmoede en ook in de PALT afspraken). De particuliere verhuurders gaan we aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd bieden we de particuliere huurders ondersteuning om het 'gesprek' aan te gaan met hun verhuurder.
Begroting 2023 Dordrecht
43
De particuliere woningeigenaren helpen we met informatie en advies (energieloket) en inkoopacties. In 2023 willen we gericht meer begeleiding in gaan zetten voor eigenaren die moeite hebben om zelf aan de slag te gaan met inzet van advies en het ontzorgen bij het aanvragen van bijvoorbeeld lening en subsidies of het deelnemen aan acties. ENDPMEND We stellen een Taskforce energiearmoede in. Om energiearmoede effectief terug te dringen zetten we een taskforce energiearmoede in. Vanuit de Taskforce zetten we, in aanvulling op de (tijdelijke) compensatiemaatregelen, vooral in op structurele maatregelen die het energieverbruik en zo ook de lasten structureel omlaag brengen. Het (versneld) aanpakken van EFG-label woningen bij zowel corporaties als particulieren is hier een belangrijk onderdeel van. De Taskforce is een samenwerking van betrokken partijen uit het sociale en fysieke domein, zowel intern als extern (o.a. corporaties, sociaal wijkteam, sociale dienst, team energiehulp etc.). Iedereen werkt mee vanuit zijn eigen expertise en netwerk. Regie op het energiearmoede-vraagstuk vindt vanuit deze taskforce plaats. ENDPMEND We zetten onze campagne Slim Energie Besparen door. Voor al onze inwoners geldt dat iedereen mee moet kunnen doen. Communicatie is daarbij cruciaal.
We zetten onze campagne Slim Energie Besparen door en richten ons op een combinatie van bewustwording en het treffen van maatregelen. We stimuleren het gebruik van beschikbare regelingen (zoals subsidies, leningen etc. ) en ondersteunen deze met gerichte acties (zoals bijvoorbeeld collectieve inkoop acties rondom isolatie of zonnepanelen). Doel is dat uiteindelijk iedereen aan de slag gaat met zowel kleine als grote maatregelen. Stapsgewijs, in hun eigen tempo. Doelstelling 4: We zorgen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte, dit doen we samen met inwoners. We investeren in de leefbaarheid van de directe woon- en leefomgeving van onze inwoners. We hechten aan een schone, hele en veilige stad. We werken daarbij intensief samen met verschillende partners, zoals woningbouwcorporaties. Het verbeteren van de leefbaarheid in de wijk doen we ook samen met de inwoners van de wijk. Dit is hard nodig om schone en duurzame wijken te realiseren. ENDPMEND We voeren grote onderhoudsprojecten uit. Ook in 2023 voeren we een aantal grote projecten uit - naast het reguliere onderhoud aan onze stad. We voeren kadeherstelprojecten uit aan de kades van: de Aardappelmarkt; de Appelsteiger; de Dokweg. Ook werken we aan belangrijke wegenprojecten.
Deze zijn gericht zijn op herstel en herinrichting en vinden plaats op: de Krispijnseweg en Eulerlaan (inclusief verbetering fietspaden); Hallinqlaan/Stooplaan (herinrichting naar 30 km); fase 3 Bankastraat; Planetenlaan en Stratosfeerstraat (na rioolvervanging). Enkele belangrijke rioolprojecten die we medio 2023 uitvoeren zijn: Kromhout; Houthavenplein; de Componistenbuurt; Tesselschadestraat; Bernardstraat en omgeving en de Haringvlietstraat. Om wateroverlast te beperken leggen we een extra hemelwaterleiding aan in de Dubbeldamseweg Noord en Komatistraat en komt er een grote rioolleiding in de Nieuwstraat. ENDPMEND We werken aan een schone openbare ruimte met minder gedumpt huishoudelijk afval. Samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, ondernemers en andere partners sturen we op een schonere stad met minder gedumpt huishoudelijk afval. Met extra projectmatige inzet en activiteiten zetten we volop in op gewenst gedrag. Speerpunt is communicatie met de doelgroepen, waaronder laaggeletterden en arbeidsmigranten. Parallel gaan we effectiever handhaven om dit te ondersteunen. Om afvalbijplaatsingen zoveel mogelijk terug te dringen zoeken we in onze aanpak continu een effectieve balans tussen het verwijderen van bijplaatsingen, het monitoren van de aanpak bij hotspots, het stimuleren van gewenst gedrag en handhavend optreden.
Zo proberen we vanuit verschillende invalshoeken te bereiken dat men anders met de openbare ruimte omgaat. ENDPMEND We stimuleren participatie bij het komen tot een schone openbare ruimte met minder zwerfafval. We ondersteunen ruim 1.000 geregistreerde ‘Dordtse Doorpakkers’ met opruimmaterialen. In 2023 evalueren we deze aanpak en peilen bij de Dordtse Doorpakkers op welke manier zij in de toekomst willen participeren. Steeds meer organisatoren zetten in op een schoon en duurzaam evenement. De aanpak met ondernemers in de Binnenstad, waaronder de peukenpalen en kauwgombakjes, evalueren we in het najaar. ENDPMEND
Begroting 2023 Dordrecht
44
We blijven inzetten op educatie via de Afvalvrije school. De Afvalvrije School krijgt ook in 2023 een vervolg. De kinderen leren niet alleen om afval te scheiden, ze helpen ook mee met het opruimen van zwerfafval rondom de school. Dit project is onderdeel van het educatieaanbod 'Grondstof & Zwerfafval' dat Duurzaamheidscentrum Weizigt aanbiedt aan basisonderwijs, middelbaar onderwijs en volwasseneducatie. Voor volwassenen is het onderwerp ‘voorkomen van plaagdieren’ onderdeel van het onderwijsaanbod in 2023. ENDPMEND We evalueren het participatiebestek. In het participatiebestek heeft de gemeente de betrokken (wijk)aannemer naast het regulier groenonderhoud ook een rol gegeven in het ondersteunen van bewonersinitiatieven die gericht zijn op een betere en schonere openbare ruimte. Hierbij kan het gaan om schoonmaakacties of bijvoorbeeld het onderhouden van een groenperk of boomvakken door inwoners. We evalueren het participatiebestek om te zien wat de resultaten waren. Op basis van de evaluatie beoordelen we of we participatie in deze vorm voortzetten. Daarnaast brengen we in kaart welke manieren er zijn om inwoners en ondernemers te laten bijdragen aan het onderhouden van de openbare ruimte. Vervolgens kijken we waar er extra kansen liggen en waar doorontwikkeling mogelijk is. ENDPMEND We werken aan een nieuw speelbeleid.
Ontwikkelingen zoals meer stimuleren om te bewegen in de openbare ruimte en de trend van natuurlijke speelplekken, geven aanleiding om ons speelbeleid opnieuw vorm te geven. Dit doen we in afstemming met het nieuwe sportbeleid. Belangrijk in het nieuwe speelbeleid is dat we de toegankelijkheid van speelplekken onderzoeken. Doelstelling 5: Het verbeteren van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Het voorkomen of beperken van schade door wateroverlast, hittestress en droogte is belangrijk voor een aantrekkelijke stad. Milieukwaliteit, lucht, geluid en externe veiligheid zijn bepalend voor een gezonde leefomgeving. Hier geven we invulling aan door de uitvoering van het in 2020 door ons ondertekende Schone Luchtakkoord (SLA). Ook groen en water zijn belangrijk voor de stad. Een groene en gezonde omgeving draagt bij aan een fijn woon- en leefklimaat en positieve gezondheid. Groen zorgt er ook voor dat verschillende dieren en planten hier kunnen leven. Het stimuleert biodiversiteit. Het realiseren van een goede waterkwaliteit en een goede bodemkwaliteit zijn stuk voor stuk van levensbelang. We onderzoeken de bodem-, groen- en waterkwaliteit bij groene verduurzaming. Om succesvol groen te verduurzamen zijn we sterk afhankelijk van de bodem-, groen- en waterkwaliteit.
Om achter de actuele kwaliteit van ons groen, de bodem en het water te komen doen we onderzoek en gaan we het gesprek aan met interne en externe belanghebbenden. Dit alles tezamen geeft inzicht in de aandachts- en verbeterpunten van de bodem en het water. ENDPMEND We evalueren het dierenbeleid. Er is steeds meer aandacht voor het dierenwelzijn. Daarom willen we in 2023 via een participatietraject het dierenbeleid evalueren. Het huidige dierenbeleid is in 2017 vastgesteld. De afgelopen jaren hebben we tijdens gesprekstafels met partners en raadsleden al diverse (nieuwe) thema’s opgepakt en verder uitgewerkt. ENDPMEND We stellen een programma/visie op ons buitengebied, inclusief de Biesbosch, op. In het buitengebied van Dordrecht komen veel ruimtelijke vraagstukken bij elkaar. Bijvoorbeeld op het gebied van natuur, landbouw, water, recreatie, klimaatadaptatie, energie en wonen. Het Buitengebied is één van de deelgebieden in de Omgevingsvisie 1.0. Bij de actualisatie van de Omgevingsvisie geven we hier meer richting aan en maken we keuzes voor het buitengebied inclusief de Biesbosch. Hiermee kunnen initiatiefnemers inschatten hoe kansrijk hun initiatieven zijn. Bovendien ontstaat er zo een transparant kader om initiatieven te toetsen. ENDPMEND We maken een plan om een aantrekkelijk stadsstrand en veilig zwemmen in open water te realiseren.
We onderzoeken waar we een stadsstrand en veilig zwemmen in open water kunnen realiseren om onze stad nog aantrekkelijker te maken en pakken door met een uitvoeringsplan. In het traject ontwikkelplan voor Wantij-West, het gebied tussen de Prins Claus- en de Prins Hendrikbrug, onderzoeken we de mogelijkheden om daar een stadsstrand te realiseren. Hier wordt het Wantij nu ook al gebruikt als plek om te recreëren aan het water. ENDPMEND
Begroting 2023 Dordrecht
45
We evalueren de walstroomfaciliteiten voor de binnenvaart. In 2023 onderzoeken we manieren om de walstroominstallaties aan te passen aan de technische standaarden van nu en de toekomst. Daarnaast onderzoeken we of uitbreiding van de walstroomvoorzieningen naar de overige havens een substantieel effect heeft op het verminderen van de stikstofbelasting in de Biesbosch. ENDPMEND We gaan aan de slag met het Register Externe Veiligheidsrisico's (REV). Onder de Omgevingswet wordt het Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) vervangen door het Register Externe Veiligheidsrisico's (REV). In het REV moeten naast de gegevens uit het RRGS ook de brand-, explosie-, en gifwolkaandachtsgebieden worden opgenomen. Hiervoor moeten we een groot aantal veiligheidsrelevante milieubelastende activiteiten onderzoeken en in het REV invoeren. Dit laatste is noodzakelijk omdat het niet voorhanden hebben van deze gegevens het maken van omgevingsplannen hindert. We gaan hier in het 1e kwartaal van 2023 mee aan de slag. ENDPMEND We stellen een actieplan geluid op. In 2023 stellen we een nieuw Actieplan Geluid op. Dit moet elke vijf jaar en is straks een verplicht programma op grond van de Omgevingswet. De basis daarvoor zijn de in 2022 geactualiseerde geluidbelastingkaarten.
Hiernaast ontvangen we subsidie voor het opstellen van acht saneringsprogramma's voor de aanpak van zogeheten B-lijstwoningen. Dit zijn woningen die in peiljaar 1986 een geluidbelasting hadden die groter was dan 60dB. Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) bereidt de saneringsprogramma’s voor. Vanaf 2023 worden de programma’s opgeleverd. En wordt duidelijk of we uitvoeringssubsidie van het Rijk krijgen om de woningen aan te pakken. ENDPMEND We zetten in op een vermindering van de uitstoot van schadelijke stoffen. We zetten in op het verminderen van de uitstoot en lozing van schadelijke stoffen die leiden tot verontreiniging van lucht, water en bodem. Dit doen we onder meer door: te adviseren en/of zienswijzen in te dienen bij vergunningsprocedures; de bedrijven op hun verantwoordelijkheden aan te spreken; en door samen te werken met andere betrokken overheden en partners. Speciaal aandachtspunt is de omgeving van Chemours/Dupont. In 2023 krijgt de procesgang over de aansprakelijkstelling van Chemours/Dupont door de gemeenten Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht en Molenlanden vervolg. In 2023 zullen we met het resterende geld van de in 2021 ontvangen Speciale Uitkering (SPUK) - voor buitensporige verontreiniging door PFAS - onderzoek doen, kennis delen en saneringsgevallen uitvoeren. Ook dit doen we in samenwerking met de gemeenten Sliedrecht, Papendrecht en Molenlanden.
ENDPMEND We leveren een bijdrage aan de oplossing van de stikstofproblematiek Biesbosch. De consequenties van de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) zijn steeds duidelijker. In juni 2022 heeft het Rijk de startnotitie voor het Nationaal programma landelijk gebied (NLPG) gepubliceerd. Hierin zijn onder andere de nationale stikstofreductie doelen opgenomen. Het NPLG legt de structurerende, richtinggevende keuzes en (regionale) doelen vast. Dit vormt de basis voor de uitwerking van integrale gebiedsprogramma’s onder regie van de provincies Rijk en provincies. De provincie Zuid Holland wil het NLPG gebiedsgericht aanpakken en gaat daarbij op drie schaalniveaus te werk: Landelijk gebied Zuid Holland, drie kerngebieden (grofmazig) - waarbij het eiland van Dordrecht deel uitmaakt van het kerngebied Zuid Hollandse Delta, en deelgebieden op het schaalniveau van de Biesbosch. Op dit moment vindt de opstarting plaats van het gebiedsproces. In het derde kwartaal van 2022 zijn er keukentafelgesprekken met de op het eiland gevestigde agrariërs. Gemeenten worden gevraagd deel te nemen aan het gebiedsproces. Zoals de naam zegt, richt het NLPG zich op het landelijk gebied. De stikstofaanpak in het stedelijk gebied (mobiliteit, huishoudens, binnenvaart) loopt langs de lijn van het Schone Luchtakkoord en het Energie akkoord. ENDPMEND
Welke verbonden partijen dragen bij?
Om onze doelen te realiseren werken we samen met anderen, zo nemen we deel in verbonden partijen. Een totaal overzicht en de financiële informatie van onze verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen. Informatie over verbonden partijen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen in dit programma is weergegeven in onderstaand overzicht. We geven daarbij een actuele stand van zaken.
Begroting 2023 Dordrecht
46
Voorheen werd hier ook de verbonden partij GR Nationaal Park de Biesbosch vermeld, maar uitgaande van opheffing per 1 januari 2021 conform raadsbesluit juli 2020 (zie RIS-dossier 2584534) wordt deze GR niet meer als verbonden partij vermeld. De activiteiten van het Nationaal park die nu vanuit Dordrecht zelf worden uitgevoerd, dragen uiteraard nog wel bij aan dit programma.
Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid
Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (GR OZHZ) Website
https://www.ozhz.nl
Vertegenwoordiging Dordrecht
•
Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
Relevante beleidsinformatie
Risico's
• •
Mevrouw T.F. de Jonge lid en plaatsvervangend voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur De heer M.P.P.M. Merx, lid Algemeen Bestuur
De heer H. van der Linden, plaatsvervangend lid Algemeen Bestuur De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht en de provincie Zuid-Holland. Dordrecht De regeling is getroffen ter ondersteuning van de deelnemers en de regiogemeenten bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022 Het Rijk heeft de invoering van de Omgevingswet uitgesteld naar 1 januari 2023 en de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) treedt (naar verwachting) gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Omdat OZHZ voor een aantal opdrachtgevers ook de bouwtaken uitvoert wordt het wetgevingstraject intensief gevolgd. In Zuid-Holland Zuid is afgesproken dat OZHZ en de gemeenten samen optrekken bij het in beeld brengen van de impact van de Wkb op de eigen organisatie: de aard en hoeveelheid werk die overblijft, het personeel, de financiën en de bouwleges.
De impact kan per gemeente verschillen, onder andere omdat deze afhankelijk is van het aantal aanvragen, de mate van toetsing aan het Bouwbesluit op dit moment en de manier waarop de gemeente invulling geeft aan het nieuwe stelsel. Het effect is groter als op dit moment de bouwbesluittoets volledig, zonder prioritering op risico's, wordt uitgevoerd. OZHZ voert de bouwtaak voor Dordrecht echter uit op basis van een risicomodel. Actuele risico's d.d. augustus 2022
•
•
OZHZ merkt de gevolgen van de coronacrisis: extra werkzaamheden zoals handhaving noodverordening, vergunningverlening voor het vergroten van terrassen en minder evenementen. De verwachting is dat de legesinkomsten van extra bouwaanvragen en het feit dat in 2022 het maatschappelijke verkeer weer op gang komt voldoende is om de toename in kosten bij OZHZ en de gemeente te dekken. Privatisering bouwplantoetsing en toezicht (Wet kwaliteitsborging bouw). OZHZ voert sinds 2019 voor twee gemeenten en de provincie Zuid-Holland taken uit binnen het brede omgevingsdomein van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Voor de bouwtaken wordt er vooralsnog uitgegaan dat gefaseerd een deel van de taken zal worden overgedragen aan de markt. Om dit risico te ondervangen richt OZHZ zich op taakuitbreiding zodat het noodzakelijke volume om de taak goed uit te voeren gewaarborgd blijft.
Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (GR VRZHZ) Website
www.vrzhz.nl
Vertegenwoordiging Dordrecht
De heer A.W. Kolff, voorzitter van het Algemeen en Dagelijks Bestuur (kroonbenoeming)
Begroting 2023 Dordrecht
47
Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht. Dordrecht De VR onderdelen Regionale Brandweer Zuid-Holland Zuid, de voorbereiding op Rampen en Crisis (VRC) en de Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR) zijn samen verantwoordelijk voor:
• • • • Relevante beleidsinformatie
Het voorbereiden op een ramp of crisis (inventariseren van risico’s in de regio). Het proberen te voorkomen van een ramp of crisis in de omgeving (het beheersen van de risico’s).
Het bestrijden van een ramp of incident en proberen ervoor te zorgen dat alles zo snel mogelijk wordt hersteld (als er dan toch een incident of ramp gebeurt). Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022
•
• • • • •
•
•
Begroting 2023 Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg en geneeskundige hulpverlening.
De afgelopen twee jaar stonden de bestrijding van de coronacrisis, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en zeer recent de opvang van asielzoekers maar zeker ook de kritieke processen zoals brandbestrijding en hulpverlening voorop. Na de drukte van de coronacrisis was de verwachting dat in 2022 weer meer naar de taken, processen en prioriteiten zoals beschreven in het nieuwe beleidsplan worden verlegd, de huidige opvang van ontheemden uit Oekraïne en opvang van asielzoekers hebben hier zeer waarschijnlijk effect op. Ontwikkelingen staan daarentegen niet stil. In 2023 verwacht de Veiligheidsregio aan de slag te kunnen met de uitkomsten van het landelijk onderzoek naar een toekomstbestendig brandweerstelsel. De Omgevingswet zal (waarschijnlijk) in 2023 van kracht zijn. Afhankelijk van het proces in 2022 hoopt de VRZHZ in 2023 volop in te zetten op de Risk Factory en het Multi Intelligence Center. Landelijke ontwikkelingen: de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio's is afgerond. Waar mogelijk zijn de gevolgen meegenomen bij het opstellen van het beleidsplan 2022-2025. In het algemeen bestuur van 10 maart 2022 zijn voorstellen behandeld met betrekking tot het financieel perspectief van de VRZHZ. Deze voorstellen zijn verwerkt in deze ontwerpbegroting 2023 en als zodanig onderdeel van de zienswijze bij de gemeenten.
Concreet gaat het per saldo in 2023 om een verhoging van € 2,26 miljoen. Het kostenniveau in de bedrijfsvoering is significant gestegen. De veiligheidszorg voor haar inwoners wil het bestuur van de VRZHZ op het huidige niveau garanderen. De VRZHZ heeft de afgelopen jaren aanzienlijke bezuinigingen doorgevoerd. Daarom zullen nieuwe besparingen direct effect hebben op de kwaliteit van de dienstverlening. Denk aan: minder brandweerposten, een lager aantal piketten en het afstoten van ons eigen operationeel crisiscentrum. Daarom is een dringend beroep gedaan op de tien deelnemende gemeenten. Concreet betekent dit dat vanaf 2023 een structurele extra bijdrage van € 2.264.000 wordt doorgevoerd, bestaande uit: o € 464.000 om de cao-effecten voor onze medewerkers te dragen. o € 1.800.000 om structureel hogere kosten te kunnen absorberen. Stijgende kosten (in miljoenen) betreffen daarnaast onder andere caoontwikkelingen (0,5), inkoop/onderhoud materieel en materialen (0,3), onderhoud gebouwen (0,3), ICT (0,5) en informatieveiligheid (0,2). Bij kosten exogene ontwikkelingen gaat het vooral om invoering van de Omgevingswet (0,4). Gewenste innovaties zijn het Multi Intelligence Center (0,35) en de Risk Factory (afhankelijk van business case).
48
Risico's
Actuele risico's d.d. augustus 2022
•
•
•
•
In 2022 is intensief gesproken over het financieel perspectief van de VRZHZ. Zorgen zijn er als het gaat over de hoge inflatiecijfers van de laatste tijd. De VRZHZ verwacht dit terug te zien in een nieuwe cao in 2023 omdat de huidige tot en met 2022 loopt. Het vraagt om blijvend de vinger aan de pols te houden en hier transparant met het bestuur over te spreken. De financiële gevolgen van de nieuwe cao-afspraken over functioneel leeftijdsontslag voor beroepsbrandweer zijn doorgerekend. Er is een voorziening gevormd die deze lasten volledig afdekt. Het risico op hogere lasten is hierdoor afgenomen. Nieuwe aanpassingen van de cao en wijzigingen in het gebruik van de regeling kunnen ervoor zorgen dat de gevormde voorziening aangevuld c.q. afgeroomd moet worden. Het algemeen bestuur wordt op 13 oktober via een themasessie meegenomen in het onderwerp strategische huisvesting waarbij ook in brede context het MJOP wordt betrokken. Vanzelfsprekend komen hierbij ook de financiële aspecten van te maken keuzes aan de orde. Daarnaast zien we ook het risico dat, door economische ontwikkelingen, het kostenniveau van de beoogde prioriteiten in het beleidsplan op termijn verder zou kunnen doen stijgen. De gemeenten zien over het geheel gezien een zorgelijke kostenstijging in alle domeinen op zich afkomen.
De financiële ontwikkelingen bij de verschillende verbonden partijen zorgt voor toenemende druk op de gemeentelijke begrotingen. Dit heeft zijn weerslag op de financiële slagkracht van onze gemeente.
Gemeenschappelijke regeling Sociale werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk)
Gemeenschappelijke regeling Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk) Website
https://www.drechtwerk.nl
Vertegenwoordiging Dordrecht
De heer P.J. Heijkoop, voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur
Deelnemers
De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht en Hardinxveld-Giessendam. Dordrecht
Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
Het openbaar lichaam behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van de sociale werkvoorziening en geeft in opdracht van de gemeenten uitvoering aan de in de wet en in deze regeling genoemde taken. Hiermee streeft de organisatie ernaar dat mensen kunnen werken naar vermogen. Dat doet zij via de onderdelen: Drechtwerk/Drechtstedenactief, WerXaam B.V., Assembly partner B.V., Drechtwerk Diversiteit B.V., Drechtwerk Groen B.V., Drechtwerk FrisFacilitair B.V.
Relevante beleidsinformatie
Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022 Geen bijzonderheden. De voorbereiding voor de samenvoeging van GR Drechtwerk en de GRS, beoogd per 1 januari 2023 loopt. Actuele risico's d.d. augustus 2022
Risico's
• • •
Als de Rijkssubsidie Sociale Werkvoorziening (SW) niet toereikend is heeft dat direct gevolgen voor de gemeentelijke bijdrage. Niet of onvoldoende compenseren van de cao loonsverhogingen veroorzaakt tekorten. Niet of niet volledig aflossen van verstrekte geldleningen leidt tot kosten.
Gemeenschappelijke regeling Gevudo
Gemeenschappelijke regeling Vuilverwerking Dordrecht en Omstreken (Gevudo) Website
https://www.hvcgroep.nl
Vertegenwoordiging Dordrecht
• • •
Deelnemers
Begroting 2023 Dordrecht
Gevudo: de heer P.J. Heijkoop, vice-voorzitter Algemeen Bestuur Gevudo: mevrouw T.F. de Jonge, plaatsvervangend lid Algemeen Bestuur
HVC: mogelijk de heer P.J. Heijkoop, vertegenwoordiger namens Gevudo De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam,
49
Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
Relevante beleidsinformatie
Hendrik-Ido-Ambacht, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht, Vijfheerenlanden en Zwijndrecht zijn deelnemer. Binnen deze regeling heeft Dordrecht momenteel op basis van inwonertallen een belang van circa 28%. Dordrecht Via Gevudo participeert Dordrecht in de NV Huisvuilcentrale Noord-Holland (HVC). Gezien het belang presenteren we hier ook informatie van HVC. Het doel van Vuilverwerking Dordrecht en Omstreken (Gevudo): het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in de NV HVC en het daarbij uitoefenen van stemrecht in de aandeelhoudersvergaderingen van NV HVC. Het hoofddoel van HVC is: ten algemenen nutte werkzaam zijn op het gebied van het afvalbeheer en de daarmee verbonden opwekking van elektriciteit, benutting van overige vrijgekomen warmte en opwerking van reststoffen tot nuttige toepasbare restproducten; deels met inschakeling van derden. Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022
• •
Risico's
Zie raadsinformatiebrief (RIS-dossier 2640895) met betrekking tot warmteambities van HVC.
Door toetreding van onder andere GR Avalex is een stem- en aandelenbelangverwatering van circa 3% ontstaan. De kans op verdere verwatering is groot; onder meer vanwege mogelijke toetreding door Haarlem/Zandvoort per 2023. Actuele risico's d.d. augustus 2022
•
•
Gevudo blijft streven naar verbeterpunten in de governance en discussie over het werkgebied van HVC, ook in het licht van transitierisico's en zelfstandige financierbaarheid. Echter het draagvlak daarvoor is bij andere aandeelhouders en de onderneming zelf vooralsnog beperkt. Het Dagelijks Bestuur heeft in overleg met het Algemeen Bestuur ervoor gekozen om externe advisering in te schakelen; welke naar verwachting in 2022 eindadvies zal uitbrengen; ook over de eigen rol invulling van Gevudo als aandeelhouder. Deze input wordt betrokken bij de eind 2022 te wijzigen Gemeenschappelijke Regeling. Hoewel de gemeente formeel garantierisico's loopt bij HVC, houden we op grond van de risicoparagraaf van Gevudo waarin de risico's van HVC zijn beschouwd, de risicomonitor op groen.
B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides
B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides Website
https://www.evides.nl
Vertegenwoordiging Dordrecht
De heer H. van der Linden, gevolmachtigd aandeelhouder in de Algemene vergadering van aandeelhouders (AvA)
Deelnemers
Houders van aandelen zijn gemeenten die ten tijde van de oprichting van de vennootschap vielen binnen het verzorgingsgebied van NV Waterbedrijf Europoort. Dit betreft een gebied wat zich uitstrekt van Dordrecht, over de Hoekse Waard naar Rotterdam, Delft en Brielle. Rotterdam
Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
Begroting 2023 Dordrecht
Drinkwatervoorziening dient een publiek belang. De B.V. GBE is 50% eigenaar van de aandelen van het waterbedrijf, Evides NV. De Evides-aandeelhouders hebben onder meer zeggenschap over de drinkwatertarieven en over het ondernemingsplan van de NV. Voor een groot deel is de sector gereguleerd via de Drinkwaterwet. De invloed van Autoriteit Consumenten en Markten (ACM) is zeer groot. De dividenduitkering is van belang voor een sluitende stadsbegroting. Dordrecht draagt een financieel belang van 7% in de B.V. (Overigens presenteren we bij de financiële gegevens van Evides de gegevens van de NV).
50
Relevante beleidsinformatie
Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022
• •
In 2022 zal de huidige directeur van GBE, dus niet van de NV, zijn werkzaamheden beëindigen. Een opvolger is voorgedragen aan de aandeelhoudersvergadering. Evides Waterbedrijf kent nu twee aandeelhoudersgroepen: Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE) en Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua (GBE Aqua). Beiden bezitten 50% van de aandelen. De 18 gemeenten van GBE in Zuid-Holland Zuid zijn: Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Dordrecht, Goeree-Overflakkee, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Nissewaard, Maassluis, Midden-Delfland, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Westland, Westvoorne en Zwijndrecht. GBE Aqua bestaat uit de provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en de gemeenten Woensdrecht, Bergen op Zoom en Goeree-Overflakkee.
•
Risico's
De minister geeft naar aanleiding van de motie van Kamerlid Diks in 2021 via een noodmaatregel ingegrepen bij de ACM, door de gereguleerde vermogenskostenvoet voor drinkwaterbedrijven voor 2 jaar te bevriezen. Desondanks blijft grote zorg bij de drinkwaterbranche bestaan over de toekomstgerichtheid van de regelgeving, waarbij de financiële problematiek van drinkwaterbedrijf Vitens als voorbeeld voor de sector dient. De weighted average cost of capital (WACC) was in 2011 nog 6%, de huidige WACC 2020–2021 van 2,75% wordt door de drinkwaterbedrijven als (te) laag ervaren. Zij geven aan bij een verdere verlaging hun taken niet meer adequaat te kunnen financieren en uitoefenen. De eigen formele gemeentelijke invloed om ACM tot andere inzichten te brengen is overigens zeer beperkt aangezien deze aandeelhouders, hoewel publiek van karakter, niet als rechtstreeks belanghebbende in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ziet. Actuele risico's d.d. augustus 2022
• •
Regulering (zie toelichting bij de ontwikkelingen). Op termijn (omstreeks 2026) is forse verlaging van dividend niet uitgesloten indien de ACM-regulering niet toekomstbestendig wordt gemaakt, naast dat één en ander al eerder vooral gevolgen kan/zal hebben voor de eigen bedrijfsvoering van Evides. Dat gemeenten de komende jaren nog een redelijk stabiel dividend mogen verwachten, is mede het gevolg van eerder opgespaarde resultaten en afspraken daarover met aandeelhouders om deze later uit te keren. Om die reden houden we de risicoclassificatie nog laag, tenzij er zich onverwachte materiële ontwikkelingen voor gaan doen.
Energie Coöperatie Dordrecht
Energie Coöperatie Dordrecht (ECD) Website
https://www.wijkendordrecht.nl/energiedordrecht
Vertegenwoordiging Dordrecht
• •
Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang
Begroting 2023 Dordrecht
Mevrouw T.F. de Jonge bestuurslid (Algemene leden vergadering)
De heer J.M. Leemans, ambtelijk lid NV Huisvuilcentrale Noord-Holland en de gemeente Dordrecht. Dordrecht Doel van de coöperatie is het versnellen van de uitvoering van het gemeentelijk energiebeleid, het tot stand brengen van leerwerkverbindingen op het gebied van duurzame energie en het tot stand brengen van een revolverend fonds voor het doen van duurzame investeringen.
51
Relevante beleidsinformatie
Actuele ontwikkelingen d.d. augustus 2022 De activiteiten van de ECD in 2023 zijn het beheer van de in bedrijf zijnde productie-installaties en het in opdracht van de gemeente vormgeven van het zonne-offensief
•
•
Risico's
Windturbine Krabbegors: de Raad van State heeft nog geen uitspraak gedaan in de hoger beroepszaak, een zittingsdatum is nog niet gepland. Aan het verkrijgen van de SDE subsidie zijn voorwaarden verbonden. In loop der tijd heeft de ECD meerdere malen aan de subsidieverstrekker uitstel voor de bouw gevraagd en gekregen. Een belangrijke voorwaarde is dat de windmolen binnen vier jaar na het verkrijgen van de subsidie in bedrijf moet zijn. Dat betekent dat de windmolen uiterlijk 4 maart 2023 in gebruik moet zijn. Deze datum, zonder uitspraak, is niet haalbaar zodat (een deel van) de SDE subsidie komt te vervallen. Dit verlies in combinatie met de rente ontwikkelingen in de markt en de oplopende bouw- en productiekosten zorgen er voor dat er met deze windturbine geen rendabele businesscase is te realiseren. De ECD heeft daarom besloten om af te zien van de ontwikkeling en de ontwikkel kosten in 2022 als verlies te boeken.
In de jaren 2022-2030 gaat de ECD zich toeleggen op het versnellen van de energietransitie door vorm te geven aan het door de gemeente gewenste zonneoffensief. Hiervoor zal zijn een projectleider zonne-energie in dienst nemen. Actuele risico's d.d. augustus 2022 Op dit moment zijn geen specifieke risico's benoembaar. Zonneweides Amstelwijck en Crayestein: zijn in bedrijf. Risico's van uitval en diefstal van panelen zijn gedekt met een verzekering. Het werkplan 2023 (en daarmee de begroting) is nog in ontwikkeling.
Wat zijn de indicatoren?
De basis: BBV-indicatoren De onderstaande BBV-indicatoren zijn onderdeel van de vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Omdat deze indicatoren een logische link vormen met het programma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht zijn zij hier opgenomen. Voor BBV-indicatoren geldt dat hier geen streefwaarden aan verbonden zijn, de indicatoren kennen immers geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten, daarnaast kunt u via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema vergelijken met een selectie naar keuze (o.a. Nederland, Provincie niveau of Regionaal niveau). Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren treft u aan onder de bijlage (pagina 202) van deze Begroting 2023, daarnaast leest u in de leeswijzer (pagina 16) meer over de werking en het verschil tussen BBV-indicatoren en Dordtse aanvullende indicatoren. Aanvullende indicatoren Hieronder treft u de zeven aanvullende indicatoren voor het programma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht. Deze indicatoren komen uit de vorige raads- en collegeperiode, na de Begroting 2023 vindt een herijking plaats van de aanvullende indicatoren conform de vastgestelde nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026.
BBV-indicatoren
Jaarstukken Begroting Jaarstukken Begroting 2020 2022 2021 2023
Huishoudelijk restafval - kg per inwoner WOZ-waarde woningen (gemiddelde) - x € 1.000 % Hernieuwbare elektriciteit
214 (2019) 214 (2019) 214 (2019) 228 (2020) 171 (2020) 206 (2020) 206 (2020) 227 (2021) 227 (2021) 261 (2021) 16,6 (2018)
Aanvullende indicatoren
0-Waarde
A. Buurtbeleving: rapportcijfer Woonomgeving.
Dordrecht: 7,2; G40: 7,3 (2017)
Begroting 2023 Dordrecht
G40
16,6 (2018)
19,4 (2019)
Actuele waarde
20,3 (2020)
nnb (2020)
Streefwaarde 2022
Dordrecht: 7,4 (2021); Dordtse waarde gelijk of hoger G40: 7,5 (2021) dan gemiddelde G40
52
B. Openbare ruimte: schaalscore fysieke kwaliteit buurtvoorzieningen.
Dordrecht: 6,1; G40: 6,3 (2017)
Dordrecht: 6,4 (2021); Dordtse waarde gelijk of hoger G40: 6,5 (2021) dan gemiddelde G40
C. Groenomgeving: 0 (2018) 2.779 (augustus, 2022) aanplant van 800 extra * Jubileumbomen: 80, * bomen (in het kader Arboretum Maasstraat: van 800 jaar stad in 50, * Bomen N3: 204, * 2020). Tiny Forest: 2.445 D. Energieneutraal: aantal 4.455 6.791 aangesloten woningen woningequivalentenwoningequivalenten (per op het Dordtse (2018) 1 september 2022) warmtenet. E. Energieneutraal: opgewekte duurzame elektriciteit (zonne- en windenergie in Peta Joules), exclusief opgewekte zonneenergie door particulieren. F. Verduurzamen: Het aandeel huiseigenaren dat bekend is met het Regionale Energieloket om huis te verduurzamen.
G. Woon- en leefomgeving: luchtkwaliteit in Dordrecht, uitgedrukt in fijn stof waarden PM10 en PM2,5
800 bomen
9.000 woningequivalenten
0,103 PJ (2018)
0,189 PJ (2021)
0,4 PJ (dit is circa 25% van de beoogde 1,7 PJ aan duurzame elektriciteit in 2050)
21% (2019)
Onderzoek heeft niet plaatsgevonden. Informatie van het Regionaal Energieloket over 2020: Er zijn in 2020 bij 4.779 woningen maatregelen getroffen, met een totaal besparing van 1217 ton CO2
Trend hoger dan 0-waarde
PM10 (2017): PM10 (2020): Boven de In 2030 100% voldoen aan de Boven de EU EU grenswaarde: 0%; richtwaarde van de WHO grenswaarde: 0%; Tussen de EU (Wereldgezondheidsorganisatie) Tussen de EU grenswaarde en WHO voor PM10 en PM2,5. grenswaarde en richtwaarde: 0%; Onder WHO richtwaarde: de WHO richtwaarde: 5%; Onder de WHO 100%. PM2,5 (2020): richtwaarde: 95%. Boven de EU PM2,5 (2017): grenswaarde: 0%; Boven de EU Tussen de WHO grenswaarde: 0%; richtwaarde en EU Tussen de WHO grenswaarde: 0%; richtwaarde en EU Onder de WHO grenswaarde: richtwaarde: 100%. 100%; Onder de WHO richtwaarde: 0%.
Bron
Frequentie
A.
Veiligheidsmonitor/‘vrije ruimte’, specifieke vragen voor Dordrecht
B.
Veiligheidsmonitor
Eens per twee jaar (oneven jaren) Eens per twee jaar (oneven jaren)
Begroting 2023 Dordrecht
53
C.
Gemeente Dordrecht
Jaarlijks
D. Gemeente Dordrecht
Jaarlijks
E.
Jaarlijks
Gemeente Dordrecht/Klimaatmonitor
F.
Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD). Onderzoek heeft in 2020 niet plaatsgevonden, hiervan in plaats informatie van het Regionaal Energieloket. G. Gemeente Dordrecht/Monitoringsronde NSL 2019 (Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit) / *Nog geen cijfers over 2021 beschikbaar
Eens per twee jaar Jaarlijks
Wat mag het kosten?
Hieronder wordt de opbouw van de kosten van het programma weergegeven voor het jaar 2023 (exclusief mutaties met reserves). Tevens wordt een korte toelichting gegeven op de betreffende kostensoorten.
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Interne salarislasten Materiële budgetten Bijdragen aan GR'en Kapitaallasten Storting in de voorzieningen • • • • •
2023 30.728.946 23.101.187 866.464 12.832.794 3.009.872
Interne salarislasten: dit betreft de salarislasten van de organisatieonderdelen die bijdragen aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Materiële budgetten: dit zijn de budgetten voor het ophalen en verwerken van afval en het onderhoud aan, onder meer, wegen en openbaar groen. Bijdragen aan GR'en: dit is de bijdrage aan de Omgevingsdienst. Kapitaallasten: dit gaat om de kapitaallasten over de gemeentelijke activa in de openbare ruimte. Wegen en riolen hebben hier het grootste aandeel in. Storting in de voorzieningen: dit betreft stortingen in voorzieningen die worden benut voor investeringen in riolen en het onderhouden en baggeren van havens.
Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Bedragen x € 1.000
Onderwerp
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
70.539
72.177
72.156
73.370
Baten
40.608
40.652
40.970
40.861
Saldo
-29.931
-31.524
-31.186
-32.509
Toevoeging reserves
11.650
2.870
1.599
1.599
Onttrekking reserves
12.934
4.603
3.347
3.363
Totaal programma
-28.647
-29.792
-29.438
-30.745
Hieronder wordt de financiële meerjarenbegroting van het programma weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties de met de reserves.
Begroting 2023 Dordrecht
54
Bedragen x € 1.000
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht Product
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Wegen
13.364
1.416
11.947
14.164
1.416
12.748
14.698
1.416
13.282
14.726
1.416
13.310
Groen
9.720
30
9.690
9.746
30
9.716
9.761
30
9.731
9.743
30
9.712
Openbare verlichting
2.357
191
2.166
2.342
191
2.151
2.362
191
2.171
2.340
191
2.149
Verkeersmeubilair en VRI's
2.302
770
1.531
2.348
770
1.578
2.364
770
1.594
2.393
770
1.623
Constructies
3.042
45
2.998
3.279
45
3.234
3.285
45
3.240
3.290
45
3.245
Speelvoorzieningen
1.169
0
1.169
1.169
0
1.169
1.169
0
1.169
1.169
0
1.169
Havens
3.341
721
2.619
3.099
721
2.378
3.146
721
2.424
3.146
721
2.425
Afvalinzameling en verwerking
15.907
18.530
-2.623
15.908
18.706
-2.798
15.907
18.706
-2.799
15.906
18.706
-2.800
Riolering
11.625
15.126
-3.502
12.468
15.087
-2.619
11.775
15.404
-3.629
13.009
15.296
-2.287
Milieubeheer
962
0
962
962
0
962
962
0
962
962
0
962
Nieuwe Dordtse Biesbosch
121
0
121
121
0
121
122
0
122
122
0
122
Natuur- en Milieucentrum
1.577
205
1.372
1.584
205
1.378
1.583
205
1.378
1.586
205
1.381
Wonen
1.157
143
1.014
1.157
143
1.014
1.157
143
1.014
1.157
143
1.014
456
0
456
484
0
484
569
0
569
575
0
575
888
456
432
888
456
432
888
456
432
888
456
432
2.210
2.881
-671
2.210
2.881
-671
2.210
2.881
-671
2.210
2.881
-671
342
92
249
248
0
248
198
0
198
148
0
148
Totaal saldo baten en lasten
70.539
40.608
29.931
72.177
40.652
31.524
72.156
40.970
31.186
73.370
40.861
32.509
Mutaties met de reserves
11.650
-12.934
-1.284
2.870
-4.603
-1.732
1.599
-3.347
-1.748
1.599
-3.363
-1.764
Geraamd resultaat
82.189
53.541
28.647
75.047
45.255
29.792
73.755
44.317
29.438
74.969
44.224
30.745
Soc. Herstructureringswijken/Dordt West Milieu & Duurzaamheid Ingenieursdiensten Water
Begroting 2023 Dordrecht
2023
2024
2025
2026
55
Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen? • • •
• •
De bestaanszekerheid van een groeiende groep mensen staat onder druk door de wereldwijde ontwikkelingen en hun gevolgen op de economie. Landelijke beleidswijzigingen gaan het gemeentelijk minimabeleid en het stelsel rondom kinden gezinsbescherming de komende jaren sterk beïnvloeden. De taken in het sociaal domein veranderen. Bijvoorbeeld door de vraag naar complexere jeugdzorg, verdere vergrijzing en de zorg voor Oekraïners. Tegelijkertijd groeien de beperkingen om deze taken goed uit te voeren vanwege stijgende kosten én een gebrek aan professionals en vrijwilligers. Door de verschillen in kansen loopt de ontwikkeling van bepaalde groepen inwoners achter. De coronapandemie heeft deze achterstanden versterkt. Zo zien we achterstanden in de sociaalemotionele en motorische ontwikkeling, in sportdeelname, bewegen en zwemvaardigheden. De overheid wil dichter bij inwoners staan door meer zorg en ondersteuning lokaal te organiseren en ontmoeting tussen inwoners te stimuleren, bijvoorbeeld via sport.
Wat willen we bereiken?
Het vertrekpunt bij een gezondere, socialere en zorgzamere stad vormt de doelstelling, dat volwaardige deelname aan de samenleving voor iedereen mogelijk moet zijn. Een stad of wijk waarin iedereen zich thuis, erkend en verbonden voelt. Waar je mee kan doen, omdat men je ziet en er sprake is van gelijkwaardige behandeling en kansen. De omgeving en behoefte van inwoners staan centraal. En de samenwerking vanuit verschillende domeinen en beleidsvelden sluit daarop aan. Een duidelijk voorbeeld van meedoen is te vinden in de sport, maar ook in andere sociale verbanden. Als je inzet op sport bouw je ook aan ontmoeting, gezondheid en persoonlijke ontwikkeling. Door (financiële) drempels weg te nemen kunnen inwoners gemakkelijker en met plezier hun rol pakken. Wij zetten daarbij zowel in op preventie als op het verbeteren van het aanbod voor inwoners met een hulpvraag. Vooral rondom bestaanszekerheid zijn er op dit moment extra zorgen. Het Rijk staat aan de lat om de bestaanszekerheid van inwoners te borgen. Lokaal doen we er ook alles aan om hieraan bij te dragen. Zoals via de Sociale Dienst.