Beeldvormende bijeenkomst armoede- en minimabeleid.pdf

Beeldvormende bijeenkomst armoede- en minimabeleid Presentatie voor de gemeenteraad Dordrecht 10 mei 2022

Marten Meinster, Marieke Poolman, Lesley Holstein Beleidsteam armoede & schulden

Agenda • • • • • •

Introductie armoede en armoede in Dordrecht Beleidsinstrumenten: inkomensondersteuning Beleidsinstrumenten: schuldhulpverlening Beleidsinstrumenten: signaleren en toeleiden naar rechten Toelichting op het programma ‘Samen tegen Armoede 2018-2022’ Vervolg

Wat is armoede? Sociaal en Cultureel Planbureau (2018): • Armoede = te weinig inkomsten voor de (noodzakelijke) uitgaven • Hoofdoorzaken armoede: 1. Geen of slecht betaald, onzeker werk door te weinig scholing en ontwikkeling, gezondheid of te weinig beschikbaarheid door onbetaalde taken 2. Problematische schulden (= te hoge schulden bij veel schuldeisers)

Huishoudens in Dordrecht met inkomen t/m 150% wettelijk minimum (2017 t/m 2020, CBS) 5,500 5,100 4,900

5,000

4,600

4,500

4,200

4,000 3,500 3,000 2,500 2,200

2,0001,900

1,800

1,5001,400

1,500 1,400 1,300

1,800 1,700 1,500 1,400 1,300

1,000 2017

2018

2019

1,700 1,500

100%

110%

120%

130%

140%

150%

1,600 1,500 1,300

2020

Huishoudens in Dordrecht met inkomen t/m 150% wettelijk minimum (2017 t/m 2020, CBS) Inkomen WSM 100% 110% 120% 130% 140% 150% Totaal

2017 5.100 1.900 1.700 1.500 1.500 1.400 13.100

2018 4.900 1.800 1.800 1.500 1.400 1.300 12.700

2019 4.600 1.800 1.700 1.500 1.400 1.300 12.300

2020 4.200 2.200 1.600 1.500 1.300 1.300 12.100

Totaal aantal huishoudens Dordrecht

54.965

54.764

54.645

55.014

% huishoudens met inkomen t/m 150% WSM

23,8%

23,2%

22,5%

22,0%

SCP en Nibud: ‘1 op de 5 huishoudens heeft (problematische) schulden’ “Een problematische schuldsituatie is de situatie waarin te voorzien is dat een natuurlijke persoon schulden niet zal kunnen blijven afbetalen of is gestopt met afbetalen. In ieder geval een situatie waarin niet binnen 36 maanden alle openstaande vorderingen betaald kunnen worden” Bron: NVVK

Resultaten Minima-effect rapportage (MER) van Nibud •

Aandachtspunt: de wereld ziet er inmiddels anders uit dan toen de MER werd opgeleverd (september 2021)

• •

Nibud: “Dordrecht kent een ruimhartig minimabeleid” Alle huishoudens hebben voldoende middelen om rond te komen en vrijwel alle huishoudens hebben voldoende om te participeren (de uitzondering is het gezin met oudere kinderen) Voorwaardelijk voor deze scenario’s is dat van alle mogelijke landelijke en lokale voorzieningen gebruik wordt gemaakt (!) Toeleiding en laagdrempelige toegang is daarom belangrijk

• •

Beschouwing recente ontwikkelingen • • • •

Verwachting: terugloop koopkracht door oplopende inflatie in 2022 en 2023 (DNB) Economische vooruitzichten onzeker door oorlog in Oekraïne Afbouw van tijdelijke (corona)steunmaatregelen zorgt mogelijk voor een toenemend aantal faillissementen van bedrijven in 2022 en 2023 (Atradius / CBS) Arbeidsmarkt blijft aantrekken, inzet op betaald werk ook kansrijker voor minder kansrijke groepen.

Armoedebeleid

Instrumenten armoedebeleid Eerste hulp bij armoede: 1. Inkomensondersteuning (o.a. minimaregelingen) 2. Schuldhulp 3. Toeleiding naar hulp Hulp uit armoede / preventie van armoede • Bestrijding kansenongelijkheid via o.a. onderwijs, gezondheidszorg, maatschappelijke participatie, arbeidsmarkt • Ondersteuning inzetbaarheid via o.a. kinderopvang, mantelzorgondersteuning, opleidingsmogelijkheden

1. instrumenten inkomensondersteuning Rijk, aanvulling op het inkomen:  geen directe invloed van gemeenten • Algemene bijstand – kader Participatiewet (Pw) • Individuele studietoeslag – kader Pw • Toeslagen (huur, zorg en kinderopvang) Gemeente, aanvulling op het inkomen:  herijking als gevolg van de nieuwe GR Sociaal • persoonlijk minimabudget (PMB) – kader Pw • bijzondere bijstand (BB) – kader Pw • collectieve ziektekostenverzekering voor minima (CZM) – kader Pw • Kindtegoed / SMS-kinderfonds - bovenwettelijk • Regeling tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang – kader Wko • Stichting Urgente Noden (SUN) – private fondsen, operationele kosten gesubsidieerd Gemeentelijk beleid van invloed op inkomen: invloed van gemeenten • Giftenbeleid (wat mag iemand in de bijstand ontvangen aan giften van derden?) • Kwijtscheldingsbeleid gemeentebelastingen – kader leidraad invordering • (Kortings)acties op de Dordtpas • Gratis bellen via de Bueno-app

Invloed regelingen Doel/Instrument Inkomensondersteuning

PMB ++

BB

CZM

SMS KF

+

SUN

Teg. EB KO

o

+

Sociale/maatschappelijke participatie bevorderen

++

Lokaal beleid

++

o

Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Gratis bellen

o o

Sport/cultuurfonds Gratis OV

o

Kindpakket of kindregeling

o

Gratis OV 65+

Aandacht voor specifieke groepen: Kinderen

+

+

+

++

+

Werkende armen

+

+

+

+

(Chronisch) zieken

+

+

++

+

Ouderen met alleen AOW

+

+

+

+

++

2. Schuldhulp • • •

Wettelijke taak voor gemeenten om uit te voeren (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wgs) Het beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 “SamenWerken aan nieuw perspectief” is in 2021 vastgesteld door de Drechtraad. Advies ‘van schuld naar schone lei’ (Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS), april 2022) : • • •

•

Stel preventie van problematische schulden centraal in al het beleid; Richt een schuldhulpverleningstraject op perspectief bieden; Biedt mensen die succesvol uit de schulden zijn gekomen passende nazorg.

Ontwikkelingen in Dordrecht vanaf 2018: • • • • • •

Start Sociaal Leenfonds; Bewindvoering in eigen beheer; Ondernemersloket voor ondernemers met geldzorgen; Intensivering nazorg; Pilot preventie doorstartfonds (schuldhulpmaatje); Werkgeversloket voor medewerkers met schulden.

Gebruik regelingen (2021) Regeling/voorziening Aanmeldingen Schuldhulpverleningsstraject Klanten in budgetbeheer Bewindvoering (door SDD) Slagingspercentage schuldregelingen Schuldenbewind (extern) * Door de SDD betaald vanuit de bijzondere bijstand

Aantal inwoners 676 250 66 97% 724*

3. Signaleren en toeleiden naar rechten •

•

Minima effect rapportage (MER) Nibud: toeleiding en bekendheid met regelingen is cruciaal om inwoners te bieden waar ze recht op hebben. Niet passief, maar actief hulp bieden. Inspectie SZW (juni 2021): 35% niet-gebruik van algemene bijstand (170.000 huishoudens), onder met name jongeren, Europese migranten en zelfstandigen.

Uitgangspunten van programma ‘Samen tegen Armoede 2018-2022’ Vijf programmalijnen: 1) Voorkomen en aanpakken van schulden 2) Goede start voor kinderen in armoede 3) Voorkomen en aanpakken van armoede bij werkende minima 4) Voorkomen en aanpakken van gezondheidsproblemen als gevolg van armoede en schulden 5) Betaalbaarheid energietransitie voor huishoudens met een klein inkomen In 2020 herijking van het programma als gevolg van corona, met intensivering programmalijn 1 en afschalen programmalijn 5.

Highlights inhoud programma ‘Samen tegen Armoede 2018-2022’ • • • • • • •

Intensieve vroegsignalering van schulden (Vroeg Eropaf) Dordtse ketensamenwerking en training hulpverleners in stress sensitieve dienstverlening Project Schouders onder Stress: begeleiding van alleenstaande ouders richting arbeidsmarkt Inzet van adviseurs geldzaken in Dordrecht Lancering Dordtpas als middel om participatie te stimuleren. Voor minima een gratis pas en voor kinderen een tegoed Uitrol werkgeversdiensten met aandacht voor werkende minima Toeleiding naar aanbod door fysieke en digitale vindplaatsen

Voorzieningen Dordrecht (2018, uit het programma ‘Samen tegen Armoede 2018-2022’)

Tussenevaluatie programma (significant, december 2021) • • • • • • •

Aanmeldingen schulddienstverlening blijven stabiel t.o.v. eerdere jaren; Als gevolg van corona-beperkingen zijn minder inwoners bereikt; Dankzij vroegsignalering van schulden bereiken we wel een andere groep inwoners (die nog niet bekend zijn bij hulpverleners); In 23% van de contactpogingen accepteren zij hulp (t.o.v. 6% landelijk); De Dordtse ketenaanpak versterkt de samenwerking tussen ‘formeel’ en ‘informeel’ aanbod in de stad; Deze samenwerking uit zich nog niet in cijfers of meetbare resultaten (focus in 2022 op aanscherpen KPI’s). Evaluatie Dordtpas: minima gebruikten de pas in 2021 7.385 keer met een korting van € 92.480 + € 919.982 tegoed voor kinderen.

Uitgaven programma Programmalijn 1. Voorkomen van schulden

Uitgaven 2021 € 550.000,-

Begroting 2022 € 570.000

2. Kinderarmoede 3. Werkende minima

€ 320.000,€ 16.000,-

€ 270.000 € 37.500,-

4. Armoede en gezondheid

€ 46.000,-

€ 40.000,-

5. Energiearmoede Uitbetalingen via SDD aan algemene bijstand

€ 0,€ 56.328.576

€ 0,- * -

Uitbetalingen via SDD aan minimaregelingen

€ 7.713.044

-

* Voor inzet op energiearmoede verwachten we in 2022 €830.000,- vanuit het Rijk. Deze middelen vallen buiten het programma en staan los van de uitkering van energietoeslag.

Kaders en keuzes in beleid • • • •

Inzet op toeleiding ? Inzet op koopkrachtontwikkeling ? Inzet op bevorderen van participatie ? Aandacht voor specifieke doelgroepen ? • Kinderen/jongeren • Werkenden • Éénouder gezinnen • Ouderen • ?

Vervolg • • • • •

Ambtelijk advies regelingen: juni 2022 Oordeelsvormende sessie: september 2022 Uitvoeringstoets: vanaf oktober 2022 Besluitvormende sessie: kwartaal 4 2022 Ingangsdatum nieuw beleid: 2023

Gasten / sprekers • • •

Riet Duykers namens het Platform tegen Armoede Drechtsteden Arjen Baan namens de Alliantie Dordrecht Floris Haisma van de Sociale Dienst Drechtsteden