BC zon-offensief Dordrecht.pdf
Tekst van het document
17/12/2020
Zon-offensief Dordrecht Verkenning mogelijke investeringen gemeente Dordrecht in duurzame opwek zon
Inhoud 1.
Aanleiding en werkwijze
2.
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken i.
Inventarisatie
ii.
Rol van de gemeente
iii.
Globale business case doorrekening
3.
Lijn 2 – Grondgebonden zon i.
Inventarisatie
ii.
Rol van de gemeente
iii.
Globale business case doorrekening
4.
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen i.
Inventarisatie
ii.
Rol van de gemeente
iii.
Globale business case doorrekening
5.
Overzicht
6.
Conclusies en aanbevelingen
Aanleiding en werkwijze Aanleiding Realisatie doelen RES voor 2030 Versnelling energietransitie door investeren in zon PV Verkennen mogelijkheden inzet Enecogelden •
Compenseren van vermindering van dividend-opbrengsten
•
Bijdragen aan vergroten maatschappelijk rendement (werkgelegenheid en betaalbaarheid)
Werkwijze A. Verkennen huidige inzet gemeente Dordrecht en mogelijke marktmodellen B.
Bepalen mogelijke rol van de gemeente Dordrecht (en ECD)
C. Uitwerking globale business case
3
Vier investeringslijnen in het zon-offensief Beleidsnotitie gemeente Dordrecht (Zon-offensief1) noemt vier investeringslijnen: 1. Zon op bedrijfsdaken 2. Grootschalige grondgebonden PV installaties (restruimten, uitbreiding bestaande installaties en zon in buitengebied)
3. Zon op particuliere woningen 4. Ontwikkelen businesscases doelgroepen.
Rebel richt zich na overleg met de gemeente in deze verkenning op de eerste drie investeringslijnen
1Bijlage Aanmelding Duurzame Stad, onderdeel 3: Zon-offensief Dordrecht en duurzame opwek
4
Lijn 1 - Zon op bedrijfsdaken
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken i. Inventarisatie
Ervaringen zon op bedrijfsdaken Dordrecht
Al enkele initiatieven vanuit de gemeente opgezet. Geen terugbetaling/rendement op de door de gemeente gedane investering. Belangrijkste redenen: •
Geen adequate prestatie afspraken gerelateerd aan projectomvang; door onvoldoende directe conversie van SDE aanvraag naar bouw werd omvang project te klein zodat terugbetaling achterwege bleef
•
Geen tot weinig behoefte van ondernemers voor deelname aan coöperatie
•
Ondernemers zijn vaak niet de eigenaar van het dak, verhuurders staan vaak op afstand.
6
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken i. Inventarisatie (vervolg)
Marktmodellen voor zon op bedrijfsdaken in Nederland 1.
Ondernemer verhuurt eigen dak aan zon exploitant
2.
Ondernemer huurt of least zelf zonnepanelen
3.
Ondernemer investeert zelf in zonnepanelen
Eerste marktmodel lijkt interessant voor Dordrecht, naar voorbeeld SolarValley
7
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken i. Inventarisatie (vervolg)
Voorbeeld van eerste marktmodel: Sollar Valley in Waalwijk Volledige ontzorging van ondernemers Bouwen ‘long-life’ zonne-energiesysteem (30 jaar) Gebouweigenaar kan profiteren door: •
Vaste bijdrage dakhuur
•
Afname opgewekte stroom
•
Mee investeren
Solar Valley wil 100 miljoen kWh opwekken, waarvan 20 miljoen al gedaan. Rendement voor Sollar Vally komt uit verkoop stroom aan vaste leverancier
8
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken ii. Rol van de gemeente
Mogelijkheden voor revolverende investering: Eigen vermogen beschikbaar stellen: •
Door kopen en exploiteren van eigen zonnepanelen en huren bedrijfsdaken
•
Zelfstandig of in samenwerking met bestaand bedrijf of in het verband van ECD
Vreemd vermogen beschikbaar stellen Vereisten: Aandacht voor Wet Markt en Overheid: Marktfalen moet worden aangetoond Kennis, kunde en capaciteit is vereist Gemeente hoeft niet de hele keten zelf te doen, kan samenwerken met andere partijen.
9
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken ii. Rol van de gemeente (vervolg)
In overleg met de gemeente is het model, naar voorbeeld Solar Valley, uitgewerkt. Kenmerken: Gemeente investeert, installeert en exploiteert zonnepanelen op bedrijfsdaken Hiervoor maakt het zelf afspraken met ondernemers en dakeigenaren voor verhuur van bedrijfsdaken en geeft hiervoor een (geringe) vergoeding
Gemeente maakt afspraken met energieleverancier voor afname geproduceerde groene stroom
10
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken iii. Globale business case doorrekening Omvang 50% van geschikt dak wordt gebruikt, totaal 150.000 m2 Oppervlakte: 15 ha | Opgesteld vermogen: 24 MWp | Elektriciteitsproductie: 23 GWh Totale investering (Capex): €15,6 miljoen waarvan 3,1 miljoen eigen vermogen (20%) Totale investering per MWp: €650.000
12
Lijn 1 – Zon op bedrijfsdaken
iii. Globale business case doorrekening (vervolg) Resultaten
Rendement: 4,7% Netto contante waarde (NCW)*: €1,25 miljoen (verdisconteringsvoet gemeente: 1,5%) * De netto contante waarde is de geactualiseerde waarde van alle toekomstige kasstromen verdisconteerd met de disconteringsvoet
‘Knoppen’ voor verbeteren business case Het verlagen van de aangeboden dakhuurprijs / paneel met € 0,50 leidt tot een verhoging van het rendement naar 6,2% Een meevallende operatieduur van 30 jaar leidt tot een verhoging van het rendement naar 5,4% Risico’s
Een SDE prijs die 10% lager is leidt tot een rendement van 0%.
13
Lijn 2 - Grondgebonden zon
Lijn 2 – Grondgebonden zon i. Inventarisatie (vervolg)
Samenvatting overzicht locaties uit Quickscan 2.0 (d.d. 11 maart 2020)
11 grondgebonden locaties geïdentificeerd met totale omvang: •
96 ha | 91,3 GWh | 328 TJ
•
Geschatte investering: €72,7 – €91,3 miljoen
1 locatie geïdentificeerd voor zonnepark drijvend op water: •
53 ha | 50,3 GWh | 17 TJ
•
Geschatte investering: niet gegeven
5 locaties geïdentificeerd voor dubbel gebruik restruimte met totale omvang: •
3,5 ha | 4,7 GWh | 181 TJ
•
Geschatte investering: niet gegeven
17
Lijn 2 – Grondgebonden zon
18
i. Inventarisatie (vervolg)
Financieel participeren in grondgebonden zon projecten kan in verschillende fases in de ontwikkeling van een project: Ontwikkelen (2-10 jr)
Bouw (1 jr)
Exploitatie tot jaar 15
Omvang risico
Financial Close
Voltooiing
Exploitatie vanaf jaar 15
15 jaar na Voltooiing
Ontwikkelfase; hoog risico, hoog rendement Financial Close; risicoprofiel beperkter, eigen of achtergesteld vermogen is passend Bouw; achtergestelde obligaties en/of vreemd vermogen Exploitatie; er wordt vaak geen participatie meer aangeboden, kan wel als er van eigenaar wordt gewisseld
Lijn 2 – Grondgebonden zon ii. Rol van de gemeente
Mogelijkheden voor revolverende investering gemeente Dordrecht: A. Ontwikkelen met ontwikkelingskapitaal en verkopen bij financial close voor ontwikkelingswaarde B.
Ontwikkelen met ontwikkelingskapitaal en eigen vermogen investeren op financial close en het project zelf exploiteren.
19
Lijn 2 – Grondgebonden zon iii. Globale business case doorrekening
Een globale business case is uitgewerkt voor de locaties Kiltunnelweg Zuid (4 ha) en Noord (1,7 ha). Totaal: 5,7 ha. Omvang Totale investering (Capex): €3,5 miljoen waarvan €700.000 eigen vermogen (20%)
Resultaten A. Verkopen voor ontwikkelingswaarde
Rendement: 22% Netto contante waarde (NCW)*: €55,000 (verdisconteringsvoet gemeente: 1,5%) B.
Investeren en exploiteren:
Rendement: 6,5% Netto contante waarde (NCW)*: €670,000 (verdisconteringsvoet gemeente: 1,5%) *De netto contante waarde is de geactualiseerde waarde van alle toekomstige kasstromen verdisconteerd met de disconteringsvoet
20
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen i. Inventarisatie
Voorbeelden modellen en constructies 1.
Faciliteren en motiveren via collectieve inkoop en campagnes
2.
Aanbieding losstaande energielening naar voorbeeld gemeente Amsterdam •
3.
Gemeente Amsterdam biedt haar inwoners een energielening aan voor energiebesparende maatregelen en duurzame energie. De lening is maximaal €15.000 met een rentepercentage van 1.06%
Aanbieden volledig traject naar voorbeeld Parkstad Limburg •
Parkstad Limburg biedt haar inwoners een volledig ontzorgd traject aan voor de aanschaf van zonnepanelen. Inwoners kunnen hierbij een lening afsluiten voor 15 jaar met 1,5% rente.
Gemeente Dordrecht faciliteert momenteel via de zonnepanelen actie. Het aanbieden van een lening binnen dit traject lijkt daarom het meest interessant (model 3).
22
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen ii. Rol van de gemeente
Mogelijkheden voor revolverende investering: Eigen vermogen beschikbaar stellen door het aanbieden van een lening aan inwoners Dit kan gekoppeld worden aan de zonnepanelen actie of aangeboden worden als losstaande energielening Daarnaast kan het stimuleren van zon op particulieren daken ook bijdragen aan de verbetering van de woningkwaliteit en het verminderen van energiearmoede door het combineren van de lening met de door de gemeente beoogde duurzaamheidslening particuliere huishoudens met een smalle beurs, het fonds voor funderingsherstel en met een eventuele aanvullende gemeentelijke regeling.
Aandachtspunten: Voldoende interne capaciteit voor beoordelen en beheren van leningen (kan ook worden uitbesteed) Fiscale dimensie dient te worden uitgezocht (btw, vennootschapsbelasting)
23
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen iii. Globale business case doorrekening
Een globale business case uitgewerkt voor 4000 deelnemende huishoudens Uitgangspunten
Gemiddelde aanvraaggrootte per huishouden: €4000 (10 zonnepanelen) Rentepercentage: 1,5%
Duur lening: 10 jaar Administratiekosten: €24 / huishouden / jaar Omvang
Oppervlakte: 6 ha | Opgesteld vermogen 12MWp | Elektriciteitsproductie: 10,8 GWh Totale investering (Capex): €16 miljoen (volledig eigen vermogen)
Totale investering per MWp: €1,3 miljoen
24
Lijn 3 – Zon op particuliere woningen iii. Globale business case doorrekening (vervolg) Resultaat Gemeente Dordrecht Rendement: 0,23% Netto contante waarde (NCW): -€1 miljoen (verdisconteringsvoet gemeente: 1,5%) Resultaat per huishouden:
Rendement: 11% Netto contante waarde (NCW): €6,600 (verdisconteringsvoet huishoudens: 1,5%)
Totale netto contante waarde 4000 huishoudens: €26 miljoen Inwoners betalen vanaf de eerste maand minder maandlasten doordat de te verwachten opbrengsten van de zonnepanelen hoger zijn dan de kosten van de lening. Na 10 jaar gaan de zonnepanelen over in eigendom van de inwoner en profiteert deze nog 15 jaar van de afbetaalde panelen.
25
Overzicht
Overzicht van de 3 lijnen
[Titel] | Status: [...]
➢ Totale energie productie potentieel voor de drie lijnen is 170,5 GWh = 614 TJ ➢ Totale investeringsmogelijkheden voor de gemeente zijn 118,5 miljoen euro (13,5 EV en 105 VV) ➢ Hiermee kan worden voldaan aan de RES opgave voor 2030 = 140 TJ
Lijn
1 - Zon op bedrijfsdaken
2a – Grondgebonden 2b - Drijvend op water 3 - Particulier
Totaal
Benodigde totale Geschatte investeringen (EV Kansrijke rol Grootte (opp) jaarproductie / VV) Dordrecht (in miljoen euro) 15 ha
(Verdeeld over 75 daken)
96 ha
(11 projecten)
53 ha
(Grote Rug (Spaarbekken)
6 ha
(Verdeeld over 4000 huishoudens)
170 ha
23 GWh
16 ( 3 / 13 )
EV & mogelijk VV
86,7 GWh
56 ( 11 / 45 )
EV & mogelijk VV
50 GWh
41 ( 10 / 31 )
EV & mogelijk VV
10,8 GWh
16
Verstrekker van lang lopende leningen
170,5 GWh
129 ( 24 / 105 )
* 50% van het eigenvermogen wordt verschaft door burgerparticipatie ** Bij ontwikkelen en exploiteren
Mogelijkheden en omvang investering Dordrecht (in miljoen Euro) EV: 3
Indicatie rendement voor Dordrecht EV: 4,7%
VV: 13
VV: 1%
EV: 5,5*
EV: 5-7%**
VV: 45 EV: 5*
VV: 1% EV: 5-7%**
VV: 31
VV: 1%
16
0,5%
EV: 13,5 VV: 105 Totaal: 118,5
28
Conclusies en aanbevelingen 1.
Er zijn verschillende mogelijkheden voor de gemeente Dordrecht om financieel te investeren in de duurzame opwek van zonne-energie om zodoende de energietransitie te versnellen, de RES opgave te realiseren en de verminderde dividendinkomsten te compenseren. Er zijn hierin kansen voor zowel het aanbieden van eigen vermogen als vreemd vermogen
2.
Mogelijke rendementen welke behaald kunnen worden met eigen vermogen zijn: •
Circa 5% voor zon op bedrijfsdaken
•
Circa 5-7 % voor grondgebonden zon
3.
4.
Mogelijke rendementen voor het aanbieden van vreemd vermogen zijn: •
Circa 1% voor uitgifte leningen aan commerciële zon projecten
•
Circa 0,25% voor zonnepanelen lening aan particulieren Alvorens tot verdere uitwerking van de modellen over te gaan dient goed na te worden gegaan wat de mogelijkheden zijn in het kader van Wet Markt en Overheid betreffende de rol van de gemeente Dordrecht en de ECD.
29
Conclusies en aanbevelingen (vervolg) 5.
Naast het beoogde financiële rendement levert investeringen in zon ook maatschappelijk rendement op door het verduurzamen van woningen betaalbaar te maken en energiearmoede te verkleinen. Het maatschappelijk rendement kan versterkt worden door de ontwikkeling en implementatie zoveel mogelijk regionaal en lokaal aan te besteden en waar mogelijk onderwijsinstellingen te betrekken.
6.
In deze eerste verkenning is geconstateerd dat zon drijvend op water ook interessant kan zijn om in te investeren. Er is echter nog weinig ervaring opgedaan met dergelijke projecten wat ook risico’s met zich meebrengt. Dit vergt daarom een nadere uitwerking, eventueel in een pilot opzet mogelijk in samenwerking met Evides.
7.
Naast de deelname van de gemeente in de ontwikkeling en exploitatie kan de gemeente ook actieve grondpolitiek voeren en hiermee grondposities innemen ten behoeven van grondgebonden zon.
8.
Naast de mogelijkheden uiteengezet in deze rapportage zijn er ook andere mogelijkheden om met gemeentelijk geld te investeren in de opwek van duurzame energie. Bijvoorbeeld een energiefonds naar voorbeeld Energiefonds Utrecht •
Gemeente Utrecht is eigenaar van het Energiefonds Utrecht maar werkt met een onafhankelijk fondsbeheer welke achtergestelde leningen en eigen vermogen aanbiedt voor duurzaamheidsprojecten in de gemeente. Zodoende wordt het interessanter voor private partijen om deel te nemen en duurzaamheidsprojecten van de grond te trekken.
30
Roelof Kooistra +31 6 42 03 84 69 Roelof.Kooistra@rebelgroup.com
Tim van Walen +31 6 31 74 12 13 Tim.vanWalen@rebelgroup.com
Rotterdam (HQ)
Edzard Scherpbier +31 6 55 85 66 06 Edzard.Scherpbier@rebelgroup.com
Amsterdam Düsseldorf
Londen Antwerpen Washington DC
Mumbai
Wijnhaven 23 3011 WH Rotterdam Nederland +31 10 275 59 90
Nairobi Jakarta
Johannesburg
info@rebelgroup.com www.rebelgroup.com
Manilla