Atlas voor gemeenten 2025_0312 OCD duiding.pdf

Atlas voor gemeenten 2025 Een duiding van de cijfers en ontwikkelingen voor gemeente Dordrecht

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Inhoudsopgave

Literatuur & afkortingen Introductiepagina met effen opvulling

Inleiding Woonaantrekkelijkheid

Brede welvaart Terug naar inhoudsopgave Afbeelding met tekening Automatisch gegenereerde beschrijving

Wat verder opvalt

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Inleiding Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Dordrecht in de Atlas voor gemeenten 2025 Jaarlijks brengt Atlas Research de Atlas voor gemeenten uit. In deze rapportage neemt Atlas Research de vijftig grootste gemeenten van Nederland onder de loep. Aan de hand van een flink aantal indicatoren en een aantal samengestelde indexscores brengt Atlas Research in een grote hoeveelheid figuren elk van de vijftig grootste gemeenten in beeld. Dit levert een schat aan data op over de stand en ontwikkeling in de gemeenten van thema’s als bevolking, arbeidsparticipatie, gezondheid en tevredenheid, werkgelegenheid, armoede, het voorzieningenniveau, leefbaarheid en nog veel meer. Ook is er in de rapportage specifiek aandacht voor de woonaantrekkelijkheid van de gemeenten en de stand van de brede welvaart, twee samengestelde indices. De gemeenten worden in de rapportage ten opzichte van elkaar gerankt, zodat voor alle indicatoren inzichtelijk is hoe een gemeente zich verhoudt tot het gemiddelde voor de vijftig grootste gemeenten. De gemeente Dordrecht is één van de vijftig in de Atlas gepresenteerde gemeenten. Hoe doet de stad het ten opzichte van de andere grote(re) gemeenten in ons land? Het Onderzoekcentrum Drechtsteden zette het in deze publicatie voor u op een rijtje.

4

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Woonaantrekkelijkheid Dordrecht is qua inwoneraantal de 25e gemeente van Nederland Op 1 januari 2025 telde Dordrecht 122.796 inwoners. Daarmee is de stad qua inwoneraantal de 25e gemeente van Nederland. De bevolking van Dordrecht groeit, maar de groei blijft wel wat achter bij het gemiddelde in de vijftig grootste gemeenten.

Dordrecht op positie 20 qua woonaantrekkelijkheid Van de vijftig grootste gemeenten van Nederland eindigt Dordrecht in de Atlas 2025 op plek 20 in de Woonaantrekkelijkheidsindex.

De Woonaantrekkelijkheidsindex laat zien hoe aantrekkelijk een gemeente gevonden wordt om in te wonen. De woonaantrekkelijkheid van een gemeente is gemeten aan de hand van een index waarin achttien indicatoren zijn opgenomen die zijn gecombineerd in zeven dimensies. De indicatoren hebben in de index elk een eigen gewicht meegekregen. De Woonaantrekkelijkheidsindex bestaat, in volgorde van gewicht, uit: ➢ bereikbaarheid van banen vanuit de gemeente,

➢ voorzieningenniveau (podiumkunsten, culinair aanbod, horeca, nachtcultuur en niet-dagelijkse winkels), ➢ veiligheid (het aantal vernielingen, geweldsmisdrijven en overlastmeldingen en de subjectieve ervaren (on)veiligheid), ➢ historisch karakter van de stad (het aantal rijksmonumenten en het aandeel vooroorlogse woningen), ➢ woonomgeving (aandeel woningen met een bouwjaar vanaf 2000, aandeel koopwoningen in de woningvoorraad en mate van functiemenging in woonwijken), ➢ groen en blauw (bereikbare natuur in de omgeving, het aandeel Natura 2000-gebied in de bereikbare natuur en het aandeel groen en blauw in de wijk) en ➢ bereikbaarheid van en variatie in universitaire opleidingen.

5

Partner voor bestuur en beleid

Ranking woonaantrekkelijkheid (1-50)

Atlas voor gemeenten

Dordrecht

2023

2024

2025

Bereikbaarheid banen

20

20

21

Voorzieningen

26

27

25

Veiligheid

27

28

29

Onderwijs

37

37

37

Natuur

14

11

11

Historie

23

23

23

Woonomgeving

23

27

26

Totaal

17

20

20

De selectie van de factoren die deel uitmaken van de Woonaantrekkelijkheidsindex en de bijbehorende wegingsfactoren zijn de uitkomst van een econometrische analyse. Dus niet op basis van een enquête en de subjectieve beleving van mensen, maar op basis van het feitelijke (woon)gedrag (wat zich uit in de bereidheid om een hoge prijs te betalen voor een woning).

6

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Woonaantrekkelijkheid Aantrekkingskracht Dordrecht: natuur, bereikbaarheid banen en historie Wanneer we naar de onderliggende dimensies en indicatoren van de index kijken, valt op dat de woonaantrekkelijkheid van Dordrecht met name positief beïnvloed wordt door de aanwezigheid en bereikbaarheid van natuur (plek 11 van 50). Maar ook de bereikbaarheid van banen vanuit de gemeente en het historisch karakter van de stad scoren bovengemiddeld. De bereikbaarheid van en variatie in universitaire opleidingen (plek 37 van 50) daarentegen zijn juist van negatieve invloed op de woonaantrekkelijkheid van de stad. Ook veiligheid scoort met plek 29 van de 50 ondergemiddeld.

Woonaantrekkelijkheid Dordrecht blijft op gelijk niveau De woonaantrekkelijkheid van Dordrecht is ten opzichte van de Atlas 2024 niet veranderd; ook toen eindigde de stad op plek 20. In de Atlas 2023 scoorde Dordrecht met plek 17 nog iets gunstiger. Vooral op de dimensie woonomgeving is Dordrecht ten opzichte van de Atlas 2023 gezakt, al eindigt de stad in de Atlas 2025 wel één plekje hoger dan een jaar eerder. Op veiligheid zakte de stad van plek 27 in de Atlas 2023 naar plek 29 in 20251.

1 Omdat rangnummers door de tijd worden vergeleken en de scores van verschillende gemeenten op de indicatoren soms dicht bij elkaar

liggen, kan een beperkte ontwikkeling op zelfs één indicator leiden tot een stijging of daling op de ranglijst van enkele plaatsen.

7

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Brede welvaart Dordrecht op positie 42 qua brede welvaart In 2024 stopte Atlas Research met de jarenlang gepresenteerde sociaal-economische index. De index werd vervangen door een bredere index rond welvaart; de bredewelvaartsindex. Van de 50 grootste gemeenten van Nederland eindigt Dordrecht in de Atlas 2025 op plek 42 in de bredewelvaartsindex. Brede welvaart is een veelomvattende maat voor de kwaliteit van leven. De Bredewelvaartsindex is opgebouwd uit acht dimensies, gebaseerd op in totaal 34 indicatoren (minimaal drie per dimensie). Zo laat de bredewelvaartsindex niet alleen zien hoe het met de brede welvaart in het algemeen gaat, maar ook hoe de verschillende dimensies waaruit de index is opgebouwd zich tot elkaar verhouden.

De bredewelvaartsindex bestaat uit de volgende dimensies: ➢ Materiële welvaart – indicatoren voor de mate waarin inwoners in staat zijn om in hun (materiële) behoeften te voorzien: inkomensniveau en vermogen, armoede en schulden; ➢ Gezondheid en welzijn – indicatoren voor gezondheid en tevredenheid: de levensverwachting, ervaren gezondheid, aandeel mensen met overgewicht en stress en tevredenheid met het leven; ➢ Werk en opleiding – indicatoren voor opleidingsniveau en arbeidsmarktdeelname: de werkloze en werkzame beroepsbevolking, vacaturedruk, het aandeel hoogopgeleiden en het aandeel jongeren zonder startkwalificatie; ➢ Werk-privébalans – indicatoren voor de mate waarin mensen tijd voor zichzelf, hun familie en hobby's overhouden: tevredenheid met de vrije tijd, gemiddelde arbeidsduur per week, de duur van de dagelijks pendel naar werk en de filedruk; ➢ Woonplezier – indicatoren voor de tevredenheid met de woning en woonomgeving, de (afwezigheid van) gebieden met een lage leefbaarheid en het aanbod van amenities (niet-dagelijkse voorzieningen die het leven leuker maken);

➢ Natuur en milieu – indicatoren voor een schone, gezonde leefomgeving, de nabijheid van natuur en hernieuwbare energiebronnen; ➢ Sociale cohesie - indicatoren voor de mate waarin mensen deelnemen aan de samenleving en vertrouwen hebben in elkaar en in instituten: vertrouwen en opkomst bij Tweede Kamerverkiezingen en vrijwilligerswerk. ➢ Veiligheid – indicatoren voor de feitelijke en ervaren veiligheid van mensen: het aantal geregistreerde misdrijven en de ervaren overlast en onveiligheid. 8

Partner voor bestuur en beleid

Ranking brede welvaart (1-50) Dordrecht

9

Atlas voor gemeenten 2024

2025

Materiële welvaart

38

39

Gezondheid en welzijn

39

32

Werk en opleiding

38

36

Werk-privébalans

45

44

Woonplezier

42

42

Natuur en milieu

23

22

Sociale cohesie

41

37

Veiligheid

26

24

Totaal

44

42

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Brede welvaart Brede welvaart Dordrecht blijft vooral achter op terrein van werkprivébalans en woonplezier Ten opzichte van de vijftig grote gemeenten scoort Dordrecht op de meeste dimensies van brede welvaart ondergemiddeld. Met name de werk-privébalans (plek 44 van 50) en woonplezier (plek 42) springen er in negatieve zin uit. De werk-privébalans wordt vooral negatief beïnvloed door de filedruk en de (on)tevredenheid van Dordtenaren met hun vrije tijd. Binnen de dimensie woonplezier valt voor Dordrecht vooral het relatief hoge aandeel woningen op dat zich volgens de Leefbaarometer in een gebied met een zwakke of ongunstigere leefbaarheid bevindt. Daarnaast zijn Dordtenaren minder dan gemiddeld te spreken over hun eigen woning en woonomgeving. Wat betreft de aanwezigheid van niet-dagelijkse voorzieningen op acceptabele reisafstand scoort Dordrecht overigens wel bovengemiddeld.

Groenblauwe aantrekkelijkheid Dordrecht levert grootste bijdrage aan brede welvaart Dordrecht scoort bovengemiddeld op de dimensie natuur en milieu (plek 22 van de 50) en ongeveer gemiddeld op veiligheid (plek 24). De goede score op natuur en milieu wordt met name veroorzaakt door de relatief hoge ‘groenblauwe aantrekkelijkheid’ van de stad. Het gaat daarbij over het aantal bereikbare hectares groene en blauwe natuur, het aandeel Natura2000-gebied in de bereikbare natuur en het gemiddelde aandeel groen en blauw in de wijk (binnen een straal van 500 meter van de woning). Ook wat betreft het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieverbruik in de gemeente (voor elektriciteit, warmte én vervoer) scoort Dordrecht relatief gunstig.

Ranking Dordrecht op Brede Welvaart licht gestegen Ten opzichte van de Atlas 2024 (plek 44 van de 50) is Dordrecht in de Atlas 2025 twee plekken op de ranglijst van de Bredewelvaartsindex gestegen. Vooral op de dimensie gezondheid en welzijn (plek 32) doet Dordrecht het beter dan vorig jaar (plek 39). Ook de dimensie sociale cohesie laat een lichte stijging zien, van plek 41 naar plek 37.

10

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Brede welvaart Dordrecht blijft aantrekkelijk, ondanks uitdagingen op het terrein van brede welvaart Ondanks de relatief lage ranking op brede welvaart (plek 42 van 50) blijft Dordrecht met een 20e positie op de woonaantrekkelijkheidsindex toch een aantrekkelijke gemeente om in te wonen. Dat heeft de gemeente vooral te danken aan de aanwezige natuur, de bereikbaarheid van banen en het historische karakter van de stad. Het verschil tussen de twee scores valt te verklaren uit het feit dat de woonaantrekkelijkheidsindex gebaseerd is op een econometrische analyse en daarmee op het feitelijke (woon)gedrag van mensen. De woonaantrekkelijkheidsindex is dus niet gebaseerd op een enquête en de subjectieve beleving van mensen. De bredewelvaartsindex daarentegen is samengesteld uit een diverse set aan indicatoren, waaronder meer subjectieve enquêtegegevens (beleving bewoners) en verschillende meer sociaaleconomische factoren. Uit eerdere edities van de Atlas weten we dat Dordrecht op de sociaaleconomische index ook ondergemiddeld scoorde. In de Atlas 2023, de laatste editie waarin de sociaaleconomische index was opgenomen, nam Dordrecht de 42e plek in op de ranglijst van deze index. Een 20e plek op de woonaantrekkelijkheidsindex is zo dus goed mogelijk naast een 42e plek op de bredewelvaartsindex.

11

Partner voor bestuur en beleid

Wat verder opvalt ➢ De werkgelegenheid in Dordrecht groeit de laatste jaren sneller dan gemiddeld in de vijftig grootste gemeenten; Dordrecht eindigt met deze groeit op een vijfde plek in de ranking. Het aantal banen afgezet tegen de beroepsbevolking ligt overigens onder het gemiddelde voor de vijftig grootste steden (plek 27). ➢ Dordrecht heeft in vergelijking met de vijftig grootste gemeenten relatief veel inwoners in een ‘Buurt waar werken niet de norm is’ (plek 43). ➢ Ook wat betreft huishoudens met schulden scoort Dordrecht relatief ongunstig (plek 41). ➢ Misdrijven en overlast komen in Dordrecht iets minder vaak voor dan gemiddeld in de vijftig grootste gemeenten (plek 19). Desondanks neemt Dordrecht op de ranking voor ervaren onveiligheid de 29e plek in. High impact crimes komen de laatste jaren iets vaker voor dan gemiddeld. ➢ De mediane woonlasten van met name paren met kinderen (plek 6) zijn in Dordrecht lager dan gemiddeld in de vijftig grootste steden.

12

Partner voor bestuur en beleid

Introductiepagina met effen opvulling

Over ons Over het OCD Partner voor bestuur en beleid! Dat wil het OCD zijn voor haar opdrachtgevers in de Drechtsteden en daarbuiten. Wij bieden ondersteuning op maat met onderzoek, advies en informatie. Zodat beleid optimaal ontwikkeld, uitgevoerd en waar nodig bijgesteld kan worden. Meer weten? Bezoek onze website!

Onderzoeksteam Deze rapportage is voor u gemaakt door Linda Scheelbeek en Wanda van den Boogaard.

Contact Wilt u tips of informatie doorgeven of heeft u misschien een vraag over dit product? Neem dan gerust contact op ons door te bellen naar 078 770 3905 of te mailen naar ocd@drechtsteden.nl.

13

Partner voor bestuur en beleid

Atlas voor gemeenten 2025 Onderzoekcentrum Drechtsteden december 2025

Noordendijk 248 3311 RR Dordrecht Postbus 619 3300 AP Dordrecht Telefoon 078 770 3905 Website onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

Partner voor bestuur en beleid