Aangepast Raadvoorstel Marktverordening en Marktvisie (nieuw) na aangenomen amendementen A1 en A2.pdf

Datum

9 april 2024

Zaaknummer

2024-0002563 Marktverordening en marktvisie

Betreft

Vergadering van Portefeuillehouder: Begrotingsprogramma: Kernteam/Opgave: Auteur: E-mail: Verantwoordelijke: Openbaar:

Voorgesteld besluit de Marktvisie vast te stellen; de nieuwe Marktverordening vast te stellen, de inrichtingsplannen in acht nemend; de onderstaande resterende onderdelen te actualiseren in 2024: 1. Standplaatsverordening; 2. Kioskenbeleidsregel; 3. Kermissenbeleid; 4. Snuffelmarkten. Deadline Raadsvoorstel Hoe zijn de bevoegdheden rond dit onderwerp verdeeld? De raad stelt de marktvisie en de marktverordening vast. Op basis van de marktvisie en marktverordening volgt de uitvoering en stelt het college de inrichtingsplannen vast. De inrichtingsplannen zijn ter kennisname meegestuurd. Dit mede omdat de branchering hierin staat opgenomen. Wat is het doel? Het doel van deze verordening en beleidsregels is om het Dordtse beleid voor de markt in lijn te brengen met de Europese Dienstenrichtlijn. De Europese Dienstenrichtlijn is een kader dat richting moet geven aan hoe lidstaten omgaan met het recht op vrij verkeer van diensten. De afgelopen jaren is de reikwijdte van de Dienstenrichtlijn duidelijk geworden via gerechtelijke uitspraken. Zo is gebleken dat deze ook invloed heeft op de markten en liggen nieuwe marktverordening in het hele land voor in verschillende gemeenteraden. Daarnaast is het de bedoeling om het marktbeleid meer in lijn te brengen met andere beleidskaders die gaan over het centrumgebied, zoals de horecanota en het evenementenbeleid.

Dit doen wij via de marktvisie en de marktverordening, in lijn met het eerder door de gemeenteraad vastgestelde Toekomstbeeld voor de Binnenstad. Wat zijn per beslispunt de argumenten en wat is hierop de toelichting? Verbinding met andere beleidskaders De markt wordt gezien als een belangrijke speler in het centrumgebied van Dordrecht. De markt is onlosmakelijk verbonden aan de stad, maar we zien ook uitdagingen ontstaan in de schaarse verdeling van de ruimte in het centrumgebied. Het Toekomstbeeld voor de Binnenstad laat zien dat veranderend consumentengedrag leid tot nieuwe randvoorwaarden waar een Pagina 1/7

Datum Zaaknummer

vitale binnenstad aan moet voldoen. Niet langer zoeken consumenten nog enkel naar een plek om te kopen. Zij zoeken vooral de combinatie tussen beleving, ontmoeting en kopen. Daarom is het belangrijk dat de binnenstad een kwalitatief sterke openbare ruimte houdt en een brede programmering heeft. Dit vraagt flexibiliteit in het gebruik van de openbare ruimte en zorgt voor een grote afhankelijkheid tussen alle betrokkenen die een bijdrage leveren aan de programmering en het (commercieel) aanbod in de binnenstad. Alleen door onderlinge afstemming en samenwerking tussen de markt, winkeliers, de horeca en evenementen kan de binnenstad aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig blijven. De markt is een belangrijk onderdeel hiervan. In het land zien we een negatieve trend in de omvang en kracht van de markten. Als we de ontwikkelingen in de binnenstad juist vorm geven, kunnen we landelijke trends ombuigen en de markt nog sterker positioneren in Dordrecht, ook richting de toekomst. 1. Marktvisie Dordrecht De marktvisie is een visiedocument dat de komende tien jaar richting zal geven aan de ontwikkelingen voor de (centrum)markt. In wordt gekeken hoe de markt nog vele jaren een onderdeel van onze stad kan blijven. Alleen door verbinding en samenwerking kan de binnenstad naar de toekomst toe versterkt worden. Voor de markt vraagt dit enkele aandachtspunten.

De marktvisie geeft richting aan vervolgstappen die worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Omdat het Statenplein een centrale plek vervult in het kernwinkelgebied is een hoge verblijfskwaliteit en belevingswaarde op alle dagen in de week van groot belang. Mooiere en betere terrassen, evenementen en vergroening helpen hierbij. Fe markt heeft wel voldoende ruimte en vaste plekken nodig. De verbeterslag van het Statenplein is lastig, zolang de markt hier staat. Dat kan wel bereikt worden met een verschuiving van de markt van het Statenplein naar het Bagijnhof (die in het Toekomstbeeld binnenstad als uitbreiding locatie van het autoluw gebied is opgenomen). Samen met de marktadviescommissie denken wij dat het Bagijnhof voldoende ruimte biedt voor een verschuiving en zijn de voorwaarden hiervoor benoemd. Bij de indeling moet er genoeg ruimte zijn voor de verkoopwagens en het aan- en afvoeren van verkoopwaar en er moeten vaste ankerpunten voor marktkramen aanwezig te zijn. Het Bagijnhof moet op de marktdagen autovrij worden en de parkeervoorzieningen voor bezoekers van het centrum moeten op orde zijn. Dat maakt de verplaatsing afhankelijk van het Dordthuis met onderliggende parkeergarage (naar verwachting tweede helft 2025). Die parkeergarage biedt dan een goed alternatief op de marktdagen voor de parkeergarage op de Visstraat, die dan niet meer bereikbaar is voor bezoekers.

Meer hierover komt terug in het mobiliteitsplan. 2. Nieuwe Marktverordening Dordrecht De huidige Marktverordening moet gewijzigd worden vanwege de Europese wetgeving, maar ook vanwege alle andere veranderingen die plaatsvinden. Denk aan duurzaamheids-, mobiliteits- en ruimtelijke vraagstukken. We stellen voor om deze Marktverordening in te voeren, die is aangepast op deze veranderingen. Deze verordening is in grote lijnen gebaseerd op onze huidige verordening, die in grote mate goed in elkaar steekt. Hiermee wordt het aantal wijzigingen ook beperkt. De belangrijkste wijzigingen en bespreekpunten zijn als volgt: a. Het selectiesysteem Tot op heden worden lege plekken op de markt gevuld door de marktmeesters, die actief op zoek gingen naar marktkooplieden. Dit mag niet meer volgens Europese Dienstenrichtlijn, omdat niet iedereen zich kan aanmelden. Voor de verdeling van deze schaarse vergunningen moet een keuze worden gemaakt

Pagina 2/7

Datum Zaaknummer

voor een verdeelsystematiek. Er kan gekozen worden voor (een combinatie van) drie stelsels. I. Het selectiestelsel; Vergunningen worden verdeeld op basis van een puntensysteem, waarbij aanmelders punten krijgen. De gene met het hoogste aantal punten wint en krijgt de vergunning. II. Loting; Er wordt geloot onder alle aanmeldingen. III. Op basis van binnenkomst; Wie zich het eerste aanmeldt en voldoet aan de vereisten, krijgt de vergunning. Wij adviseren het selectiestelsel, omdat we van mening zijn dat hiermee het beste op de kwaliteit van de markt kan worden gestuurd en daarmee de goede kwaliteit van de markt in Dordrecht ook in de toekomst hoog blijft. b. Branchering (verkoopgroepen) Branchering is een vakterm, die bepaald wat ondernemers mogen verkopen en hoeveel ondernemers we toelaten in een bepaalde sector. Denk hierbij aan een visboer. Hoeveel visboeren mogen er op de markt staan en wat mogen zij allemaal verkopen? De Europese Dienstenrichtlijn stelt: "Geen branchering, tenzij…". Je kan branchering ook wel verkoopgroepen noemen. Wil je verkoopgroepen op je markt, dan moet je dit goed onderbouwen. De markt is op zijn best als er voldoende aanbod is voor iedereen. We willen daarom de verkoopgroepen in stand houden, maar onze lijst met verkoopgroepen is erg uitgebreid en daarom moeilijk(er) te onderbouwen.

De huidige lijst met verkoopgroepen is moeilijk te onderbouwen, omdat het er zoveel zijn. Tegelijkertijd vraagt deze verandering dat we hier goed en geleidelijk mee omgaan. Marktkooplieden hebben investeringen gedaan op basis van de huidige regels en verkoopgroepen. Wij onderbouwen dit op basis van de volgende uitzonderingen in de Europese Dienstenrichtlijn: I. Punt 5 uit de Europese Dienstenrichtlijn; Consumentenbescherming. Ter bescherming van de bezoeker van de Weekmarkt willen wij verkoopgroepen houden op de markt, om een gevarieerd aanbod te blijven geven aan de Dordtenaren. II. Punt 10 uit de Europese Dienstenrichtlijn; Het voorkomen van oneerlijke Concurrentie. Marktondernemers zijn bijna altijd MKB'ers die hun geld verdienen, doordat zij een goede band opbouwen met hun klanten. Ook bieden zij verkoopwaar aan die je niet altijd in de binnenstad vindt. Met de komst van schaarse vergunningen bestaat er een (groter) risico dat grote(re) ondernemingen vergunningen opkopen, of bijvoorbeeld familieleden of vrienden in laten schrijven, zodat zij een grotere kans maken om de vergunning te krijgen. Dit willen wij voorkomen via persoonlijke aanwezigheid, zie ook punt C. III. Punt 16 uit de Europese Dienstenrichtlijn; behoud van het nationaal historisch en artistiek erfgoed. De weekmarkt van Dordrecht staat op de lijst van Nationaal cultureel erfgoed.

De markt bestaat al honderden jaren en is zeer belangrijk voor de stad en haar cultuur. Om onze historische markt te beschermen willen we verkoopgroepen behouden zodat de markt geen eenheidsworst wordt. De weekmarkt verliest haar traditionele en culturele waarde als er nog maar één of twee soorten producten te koop zijn. Juist het brede aanbod maakt dat de markt al zoveel eeuwen goed loopt.

Pagina 3/7

Datum Zaaknummer

We stellen voor om het aantal verschillende verkoopgroepen geleidelijk af te bouwen en enkel als er (niet genoeg) aanbod is binnen een bepaalde groep deze samen te voegen met een andere verkoopgroep. Zo zorgen we dat er geen onnodige verkoopgroepenzijn. Dit doen we in overleg met de marktadviescommissie. Dit is eigenlijk een 'overgangssysteem' waar meerdere jaren overheen zal gaan. c. Persoonlijke Aanwezigheid De CVAH, de Centrale Vereniging Ambulante Handel, adviseert om persoonlijke aanwezigheid op de weekmarkten af te schaffen. Ook zien we op de weekmarkt ongeveer een 50/50 verdeling in voor- en tegenstanders van persoonlijke aanwezigheid. Er zijn zowel gemeentes die vasthouden aan persoonlijke aanwezigheid, maar ook gemeentes die juist teruggaan naar persoonlijke aanwezigheid. Soms schaffen gemeentes persoonlijke aanwezigheid af, maar komen ze daar na een aantal jaar al op terug. De Gemeente Den Haag is hier een voorbeeld van. Voor het invoeren van persoonlijke aanwezigheid, maar ook het afschaffen, is iets te zeggen. Het afschaffen van persoonlijke aanwezigheid is meer in lijn met ondernemersvrijheid. Tegelijkertijd is persoonlijke aanwezigheid een sterk middel om een persoonlijk karakter op de markt te handhaven, met herkenbaarheid en dienstverlening als belangrijke speerpunten. Ook is het een belangrijk instrument om de doorverkoop van vergunningen te voorkomen.

Het verkopen van een vergunning en/of plaats op de markt is iets wat ingaat tegen de bedoeling de dienstenrichtlijn. Ook mogen volgens de wet, vergunningen op naam niet zomaar worden (door)verkocht. We zien dat het tegengaan van de doorverkoop van vergunningen een belangrijke reden is voor gemeenten om juist terug te gaan naar persoonlijke aanwezig of het niet af te schaffen. Een voorbeeld hiervan is de gemeente Amersfoort. Juridisch mag persoonlijke aanwezigheid worden gevraagd van marktondernemers. Belangrijk voor de gemeente Dordrecht is dat persoonlijke aanwezigheid een belangrijke onderbouwing vormt voor onze verkoopgroepen op de markt. Persoonlijke aanwezigheid voorkomt in grote mate de doorverkoop van vergunningen. Dit weer helpt bij het voorkomen van oneerlijke concurrentie. Ook draagt de aanwezigheid van bekende gezichten bij bekende kramen bij aan

het persoonlijke karakter van de markt, wat ondersteunend is aan onze status als (nationaal) historisch erfgoed. Het hebben van verkoopgroepen ziet de marktadviescommissie al absolute noodzaak voor een goede markt. Tegelijk is het zo dat wij ruimte aan ondernemers willen bieden. Daarom stellen wij een andere aanwezigheidsregeling voor. De marktkooplieden moeten persoonlijk aanwezig zijn in de marktkraam of laten zich afvaardigen door andere bekende gezichten. Op deze manier houden we het ondernemen op de Dordtse markt herkenbaar voor de bezoekers en houden de ondernemers ondernemersvrijheid. d. Flexibel en optimaal ruimtegebruik De schaarste van openbare ruimte vraagt om moeilijke keuzes. Dat geldt ook voor het Statenplein waar de markt elke vrijdag en zaterdag staat, op tijden en dagen waarop ook behoefte is aan evenementen die bijdragen aan verhoging van de beleving en/of stadspromotie. Daarom is gekozen voor het opnemen van meer flexibiliteit in de marktverordening via artikel 24 "Markt verplaatsen of annuleren". Dit kan bij bovenregionale evenementen, denk bijvoorbeeld aan de "Tour de Femmes", of bij regionale evenementen met een zeer groot belang voor de stad, zoals de Decemberdagen. De verantwoordelijkheid om aan te tonen waarom een verplaatsing nodig is ligt bij de gemeente. Eerst wordt gekeken of het kan zonder de markt te verplaatsen of annuleren.

Daarna wordt bekeken of

Pagina 4/7

Datum Zaaknummer

een compromis mogelijk is, bijvoorbeeld het één uur eerder stoppen van de markt. Gaat ook dat niet, dan komt annulering of verplaatsing in beeld, zolang er geen andere mogelijkheden zijn. We hebben de afweging gemaakt tussen aan de ene kant de noodzaak voor marktkooplieden om een vaste herkenbare plek te hebben, maar ook de noodzaak van de stad om de ruimte flexibel te kunnen gebruiken. e. De vergunningsduur De Europese Dienstenrichtlijn stelt dat vergunningen voor onbepaalde tijd niet langer uitgegeven mogen worden. Dat heeft gemeentes voor een aantal lastige keuzes gesteld. Er kan bijvoorbeeld voor worden gekozen om alle bestaande vergunningen te houden zoals ze zijn en enkel nieuwe vergunningen uit te geven voor bepaalde tijd, maar gemeentes mogen ook alle vergunningen in trekken en iedereen opnieuw in te laten schrijven voor een vergunning. Wij stellen langlopende vergunningen van twintig jaar voor. De gemeente vraagt veel van haar marktondernemers, ook omdat zij persoonlijk aanwezig moeten zijn op de markt. Ook willen wij deze goede ondernemers binden aan de stad en vinden daarom dat een lange vergunningsduur eerlijk is. Ook zijn er meerdere onderzoeken geweest die aantonen dat de gemiddelde terugverdientijd voor een marktondernemer zo'n negen-twaalf jaar is.

Een vergunning van twintig jaar biedt veel rust voor ondernemers en geeft hen de kans om te investeren in hun onderneming. Wij stellen langlopende vergunningen van twintig jaar voor tegen de achtergrond van de volgende overwegingen. 3. Beleid voor 2024 Als het gaat handel op straat en volksfeesten is er nog meer te regelen vanwege de Europese Dienstenrichtlijn. Dat betekent dat we voorstellen om meerdere onderwerpen op te pakken. Soms weten we al dat we beleid moeten veranderen om te voldoen aan de nieuwe regelgeving. Bij andere onderwerpen vraagt dit nog uitzoekwerk. Wij stellen voor de volgende vier onderwerpen op te pakken in 2024. a. Nieuwe Standplaatsenverordening Om vergunningen voor standplaatsen in Dordrecht op een eerlijke en transparante manier toe te wijzen, moeten we het Standplaatsenbeleid herzien. Ook hier moet de gemeente voldoen aan de Europese Dienstenrichtlijn. b. Kioskenbeleidsregel Op dit moment zijn kiosken nog een onderdeel van het standplaatsenbeleid. We noemen dat verkoopinrichtingen. Wij willen aparte regels maken voor de kiosken in Dordrecht, omdat deze naar onze mening echt verschillen van de verplaatsbare standplaatsen. Ook willen we bekijke of we kiosken moeten indelen aan verkoopgroepen voor hun eigen bescherming en de bescherming van de omliggende ondernemers. Voor kiosken wordt standplaatsgeld betaald aan de gemeente in plaats van huur.

Het zou niet goed zijn als pandhuur en de standplaatsgelden te ver uit elkaar liggen, omdat dit kan leiden tot oneerlijke concurrentie. Wij stellen voor dit te (laten) onderzoeken en doen dan een voorstel voor eventueel kioskenbeleid. c. Beleid voor Snuffelmarkten Op dit moment worden er vergunningen afgegeven voor snuffelmarkten. Er is ook beleid maar dit niet erg uitgebreid, omdat snuffelmarkten vallen onder het evenementenbeleid. Wij willen in 2024 bekijken of bij snuffelmarkten het

Pagina 5/7

Datum Zaaknummer

afgeven van een vergunning nodig is, of een meldplicht voldoende is. Daarnaast willen wij kijken of het nodig is dat hier apart beleid voor is. d. Kermisbeleid Het kermisbeleid voldoet op dit moment aan de Europese Dienstenrichtlijn, omdat we werken met "gesloten verpachting". We willen wel nagaan of dit systeem openbaar en doorgrondelijk genoeg is voor geïnteresseerden. Daarom willen wij in 2024 het beleid nogmaals bekijken en waar nodig verbeteringen aanbrengen. Wat zijn kanttekeningen en/of risico’s bij dit voorstel? Dilemma's voor de markt 1. Branchering/Verkoopgroepen Branchering/Het hebben van verkoopgroepen is van levensbelang voor de marktkooplieden. We mogen verkoopgroepen hebben op de markt, maar het moet wel goed onderbouwd worden. Ons voorstel om de verkoopgroepen geleidelijk te bekijken is wel een juridisch risico. Dit risico zien wij vooral omdat er nog geen jurisprudentie is als het gaat om het hebben van verkoopgroepen. Welk (participatie)proces is doorlopen om tot dit voorstel te komen? Er zijn meerdere gesprekken met de Markt adviescommissie (MAC) geweest, en de adviseur markten is ook aanwezig geweest bij een plaatselijke vergadering van de Centrale Vereniging Ambulante Handel (CVAH). Daarnaast heeft de adviseur markten nog apart overlegd met de CVAH.

Ook is er vaak overlegd met individuele marktkooplieden, bewoners en sommige ondernemers die niet op de markt staan, bijvoorbeeld via de participatiesessies voor de invulling van het Statenplein en op de markt zelf. Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? Het Toekomstbeeld Binnenstad "Slijpen aan een Diamant". Hoe wordt dit betaald? De selectiecommissies worden samengesteld uit ambtenaren en waar nodig marktondernemers. Dit kent voorlopig geen structurele kosten, door het incidentele karakter van de (langdurige) vergunningverlening. Verplaatsing van de markt zal samenhangen met de herontwikkeling van het Statenplein. Hiervoor zijn middelen toegekend vanuit het Rijk via de Impulsaanpak Winkelgebieden met aanvullende cofinanciering uit de AD reserve 2030 binnenstad. Hiervoor zullen ter zijner tijd voorbereidings- en uitvoeringskredieten worden aangevraagd bij de gemeenteraad. Wat is het vervolg op het raadsbesluit? Alle marktkooplieden zullen op de hoogte worden gesteld van het ingaan van de nieuwe verordening. Ook wordt er natuurlijk continue gemonitord, bijvoorbeeld via de MAC vergaderingen, of er geen ongewenste gevolgen zijn van het vastgestelde beleid. Verder is het zo dat een deel van de nieuwe regels in de verordeningen een formalisering zijn van huidig beleid, waardoor niet al het vastgestelde ook daadwerkelijk nieuw is.

Gezien het voorstel inzake <voorstel>; Gelet op artikel 160 lid 1 onder a van de Gemeentewet;

Besluit:

Pagina 6/7

Datum Zaaknummer

Aldus besloten in de vergadering van dinsdag 6 september 2022.

Het college van Burgemeester en Wethouders

Pagina 7/7