9. Actualisering Monitor Groeiagenda - 06-2021 (8 juni).pdf
Tekst van het document
Monitor
Groeiagenda Zomer 2021
START
No. 1.0
10 juni 2021
Partner voor bestuur en beleid 1
Inhoud: 4 opgaven
Opgave Bouwen & Wonen
Opgave Economie & Werken
Opgave Bereikbaarheid & mobiliteit
Opgave Energietransitie
Spoorzone
Partner voor bestuur en beleid
Opgave: Bouwen & Wonen
Bouw vergunningen
Plancapaciteit
Ontwikkeling woningvoorraad
Huishoudens inkomen
Sociale huurwoningen
Partner voor bestuur en beleid
Extra groeiopgave Fig. 1.1 Aantal verleende bouwvergunningen in de Drechtsteden
Voorzien in een extra groeiopgave, bovenop de autonome behoefte Het is de ambitie van de Drechtsteden om vanaf 1-12016 in de komende jaren 25.000 woningen te realiseren. Bestemd voor de eigen behoefte, studenten die hier komen studeren, mensen die hier een baan vinden en om te voorkomen dat koopkrachtige huishoudens de regio uit trekken. Om rond 2030 dit aantal te halen is een bouwprogramma van 1.665 woningen per jaar gewenst. In het bouwproces zijn diverse stappen te onderscheiden. Denk aan de planologisch-juridische procedures zoals een actueel bestemmingsplan. De woningbouwplanning dient regionaal met de provincie afgestemd te worden op de behoefte. Het plan wordt opgenomen in de planmonitor en de bouwvergunning wordt aangevraagd. De verkoop kan van start gaan en de bouw kan beginnen. In de afgelopen vier jaar is gemiddeld voor 784 woningen een bouwvergunning afgegeven. In 2019 was dit voor 895 woningen. t/m 3e kwartaal 2020 is voor 389 woningen een bouwvergunning verleend.
Tabel 1.1 Aantal verleende bouwvergunningen
1.650
1.500
1.350
1.200 Alblasserdam
1.050
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam
900
Hendrik Ido Ambacht Papendrecht
750
Sliedrecht Zwijndrecht
600
450
300
Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
2016 87 47 34 376 25 174 32 775
2018 60 49 9 30 84 276 73 581
2019 62 198 50 187 18 362 18 895
2020 15 42 10 150 21 365 4 607
150
0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: OCD, Woonmonitor
Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 4
Partner voor bestuur en beleid
Verkochte woningen I Fig. 1.2 Verkochte nieuwbouwwoningen (alleen koop) Verkochte nieuwbouw woningen Bouwprojecten worden gestart wanneer een belangrijk deel van de woningen verkocht is. Het aantal verkochte woningen is daarmee een voorspelling van het aantal woningen dat binnen 1 tot 2 jaar bewoond kan worden. Als we ervan uitgaan dat driekwart van de nieuwbouw een koopwoning betreft dan komt dat neer op ongeveer 1250 woningen per jaar.
1.250
1.000
In de afgelopen vijf jaar zijn gemiddeld 600 woningen verkocht. In 2019 waren dit er 771 en in 2020 746. Alblasserdam
750
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht
500
Sliedrecht Zwijndrecht
Tabel 1.2 Aantal verkochte nieuwbouwwoningen (alleen koop) 2016
2018
2019
2020
43
56 128 79 128 79 264 37
27 138 41 182 19 331 8
771
746
Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam
142
9
44 66 18 25 88 221 10
Drechtsteden
490
472
64 53 25 154
250
0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: OCD, Verkoopmonitor
Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 5
Partner voor bestuur en beleid
Verkochte woningen II Fig. 1.3 Type verkochte nieuwbouw (alleen koop) 2020 Verkochte nieuwbouw woningen Ongeveer 60% van de verkochte woningen betreft een grondgebonden woning en 34% een appartement en rest een kavel voor eigen bouw.
7%
34%
Qua prijsklasse valt 64% in de categorie boven de 350.000 euro.
kavels grondgebonden appartement 59%
Fig. 1.4 Prijs verkochte nieuwbouw (alleen koop) 2020 Tabel 1.3 Aantal verkochte nieuwbouwwoningen in 2020 (alleen koop) (excl kavels) GrondAppartegebonden ment
Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
20
7
90
48
18
0
114
62
190.000- 350.000 en 350.000 meer
19
0
188
124
1
0
11 48 5 21 11 175 0
450
241
271
16 90 36 161 8 156 8 475
36%
tot 190.000 190.000 tot 350.000 350.000 en meer 64%
Bron: OCD, Verkoopmonitor
6
Partner voor bestuur en beleid
Opgeleverde woningen Fig. 1.5 Aantal opgeleverde woningen in de Drechtsteden Aantal opgeleverde woningen In 2020 zijn 900 woningen opgeleverd, 245 meer dan in 2019. Dit komt overeen met het aantal verleende bouwvergunningen in het jaar ervoor (2019). In Drechtsteden is 0,7% aan woningen toegevoegd; in Nederland was dat 0,9% (bijna 70.000 nieuwe woningen).
1650
1500
1350
Rekening houdend met overige toevoegingen en onttrekkingen zoals door sloop, nam het aantal woningen toe met 1123.
1200
1050
Alblasserdam Dordrecht
900
Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht
750
Papendrecht Sliedrecht
600
Zwijndrecht
450
Tabel 1.4 Aantal opgeleverde woningen
300
Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
2016 67 83 37 124 98 77 38 524
2018 41 187 40 102 107 276 53 806
2019 46 67 17 106 139 247 335 655
2020 154 175 64 30 40 384 33 900
150
0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: OCD, Woonmonitor, CBS
Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 7
Partner voor bestuur en beleid
Ontwikkeling aantal inwoners Fig. 1.6 Aantal inwoners
Aantal opgeleverde woningen In 2020 nam het aantal inwoners toe met 422 (0,15%). In vergelijking met 1-1-2016 groeide het aantal inwoners met 3.819, oftewel gemiddeld 764 per jaar. In de Drechtsteden nam het aantal inwoners tussen 2016 en 2021 met 1% toe; gemiddeld in Nederland was dit 3% (zie de index). Het aantal inwoners groeide in 2020 minder hard dan in de jaren daarvoor. Terwijl er wel iets meer nieuw woningen zijn gebouwd (900) in vergelijking met de jaren daarvoor. De toename van het aantal inwoners heeft te maken met een aantal factoren: -het saldo van geboorte en sterfte
110 109 108 107 106 105
-het saldo van binnenlandse vestiging en vertrek -het saldo van buitenlandse immigratie en emigratie -de gemiddelde woningbezetting die daalt als gevolg van vergrijzing en kleinere huishoudens (minder kinderen, scheidingen)
104 103 102
102
101
-ontwikkeling in leegstand van woningen
100
100
101 100
101 100
101
101
103 101
99
Tabel 1.4 Aantal inwoners Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
103
98
2016
2019
2020
2021
44.454
44.635
44.732
44.780
24.968
25.030
25.228
25.589
32.248
32.305
32.132
32.164
2016
29.408
30.970
31.204
31.247
17.774
18.051
18.295
18.410
Zwijndrecht
Sliedrecht
Papendrecht
118.801
118.710
119.343
119.111
Hendrik-Ido-Ambacht
Hardinxveld-Giessendam
Dordrecht
19.955
20.080
20.071
20.126
Alblasserdam
Drechtsteden
Nederland
287608
289781
291005
291427
97
96 2017
2018
2019
2020
2021
Bron: OCD, Woonmonitor, CBS
Toelichting: 2017 en 2018 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 8
Partner voor bestuur en beleid
Componenten bevolkingsontwikkeling Fig. 1.7 Bevolkingsontwikkeling Drechtsteden totaal Aantal opgeleverde woningen In 2020 zijn 900 woningen opgeleverd, 245 meer dan in 2019. Dit komt overeen met het aantal verleende bouwvergunningen in het jaar ervoor (2019). In Drechtsteden is 0,7% aan woningen toegevoegd; in Nederland was dat 0,9% (bijna 70.000 nieuwe woningen). 1.500
Rekening houdend met overige toevoegingen en onttrekkingen zoals door sloop, nam het aantal woningen toe met 1123.
1.300 1.100 900 700 500 300 100
Tabel 1.4 Bevolkingsgroei in 2020
-100
geboorte- vestiging- immigratie sterfte vertrek -emigratie Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
2016
2017
2018
2019
2020
-300
totaal
-152
125
70
43
-57
379
47
369
-47
79
-4
28
164
-139
20
45
40
66
9
115
-103
-537
467
-173
12
-64
13
-39
-143
-91
622
388
-500
natuurlijk saldo
binnenlands saldo
buitenlands saldo
totaal
Bron: OCD, Woonmonitor, CBS 9
Partner voor bestuur en beleid
Ontwikkeling Woningvoorraad Fig. 1.8 Woningvoorraad Wordt er genoeg gebouwd?
175.000
Per 1-1-2016, het startjaar voor de Woonvisie, telden de Drechtsteden 126.427 woningen. In 2021 zijn dit er 3.935 meer. Het aantal woningen ligt onder de ambitie van de groei agenda van 25.000 extra woningen in 2030. De toename van woningen komt voor tweederde door nieuwbouw, en voor een derde door overige toevoegingen.
151.400 150.000
133.085 125.000
A D
100.000
HG HIA P
75.000
S
Tabel. 1.5 Ontwikkeling woningvoorraad per gemeente 2016 Zwijndrecht 20.249 Sliedrecht 10.609 Papendrecht 14.125 Hendrik Ido Ambacht 11.650 Hardinxveld-Giessendam 7.130 Dordrecht 54.464 Alblasserdam 8.200 Totaal 126.427
2018 20.394 10.846 14.331 12.141 7.247 55.059 8.276 128294
2019 20.454 11.018 14.383 12.214 7.312 55.008 8.324 128713
2020 20.537 10.898 14.397 12.314 7.451 55.279 8.353 129229
Z ambitie 2030
50.000
2021 20.720 11.086 14.479 12.332 7.514 55.813 8.840 130352
25.000
0
Bron: CBS Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 10
Partner voor bestuur en beleid
Plancapaciteit
Ontwikkeling Plancapaciteit Conform het programma Ruimte van de provincie Zuid Holland wordt het woningbouwprogramma van de Drechtsteden jaarlijks gemonitord en gerapporteerd aan de provincie via het verslag "Wonen in de Drechtsteden". Het regionale woningbouwprogramma (peildatum 1-122020) bevat in totaal plannen voor ongeveer 20.000 tot na 2030 te realiseren woningen, waarbij de provincie categorie 1 projecten voor 10.062 woningen nodig acht gezien de regionale behoefte op middellange termijn, dus nog exclusief het inhalen van het huidige woningtekort en de regionale groei ambitie.
Fig. 1.9 Verwachte plancapaciteit groeiopgave 17%
sociale huur
6%
markt huur betaalbare koop dure koop
61%
16%
De tabel hieronder laat het totaal aantal mogelijke nieuwe huur- en koopwoningen in toekomstige woningbouwplannen zien onderscheiden naar prijscategorieën. Deze nieuwbouw (met name in de sociale huur) is voor belangrijk deel ter compensatie van gesloopte woningen) Het gaat om harde en zachte plannen, waarbij de planning regelmatig uitloopt
Tabel 1.6 Verwachte plancapaciteit groeiopgave
Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden
Sociale huur 76 2531
Markt huur 52 994
Betaalbare koop 50 893
Duur 524 5657
Totaal 702 10075
0 296 128 40 86 3157
0 0 0 0 54 1100
700 102 0 123 1476 3344
889 1465 770 848 2097 12250
1589 1863 898 1011 3713 19851
Bron: planmonitor, betaalbare koop is tot 300.000 11
Partner voor bestuur en beleid
Inkomens van huishoudens Fig. 1.10 Huishoudens met inkomen behorend tot de aandachtsgroep van woonbeleid
Inkomen van huishoudens
125.000
In 2018 had 53,5% van de huishoudens een midden of hoog inkomen en 46,5% behoorde tot de aandachtsgroep van het woonbeleid. In Nederland behoort 47,6% hiertoe. Het aandeel is tussen 2016 en 2018 iets afgenomen.
100.000
De statistiek van inkomens wordt opgemaakt met behulp van de definitieve belastingaangiftes. Daarom is 2018 het op dit moment meest recente cijfer. Alblasserdam
75.000
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht
50.000
Zwijndrecht
Tabel 1.7 Aandeel huishoudens naar inkomen Aandeel tot Aandeel tot aandachtsaandachtsgroep groep 2016 2018 Alblasserdam 45,4 45,0 Dordrecht 51,6 50,3 Hardinxveld-Giessendam 41,7 40,4 Hendrik-Ido-Ambacht 35,4 34,2 Papendrecht 41,0 40,4 Sliedrecht 45,7 44,8 Zwijndrecht 47,9 47,1 Drechtsteden 46,9 46,5
Midden en hoog inkomen 2018 55,0 49,7 59,6 65,8 59,6 55,2 53,9 53,5
25.000
0 2016
2017
2018
Bron: OCD, Woonmonitor, CBS, integraal inkomens en vermogensonderzoek; Aandachtsgroep= tot 36.798 belastbaar jaarinkomen (2018) 12
Partner voor bestuur en beleid
Sociale huurwoningen Fig. 1.11 Aantal sociale huurwoningen in de Drechtsteden Blijven voorzien in voldoende sociale huur in relatie tot de behoefte De sociale huursector is tussen 1-1-2016 (startpunt voor de Woonvisie en het pas-op-de-plaats beleid) en 1-12021 vooral door sloop afgenomen met 900 woningen. Bij realisatie van de voorgenomen nieuwbouw en sloop komt daar tot 2030 nog een afname met 152 woningen bovenop, met name in Dordrecht.
40.000
35.000
30.000
De plannen voor de komende jaren compenseren deze afname –zo het er nu naar uitziet- onvoldoende. Alblasserdam
25.000
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam 20.000
Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht
15.000
Zwijndrecht
Tabel 1.8 Aantal sociale huurwoningen
Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden
2016 7.529 3.814 4.164 2.754 2.026 16.109 2.592 38.988
2019 7.366 3.583 4.167 2.781 2.037 15.460 2.589 37.983
2020 7.355 3.592 4.168 2.787 2.063 15.352 2.592 37.909
10.000
2021 7.432 3.649 4.171 2.792 2.064 15.388 2.592 38.088
5.000
0 2016
2017
2018
2019
2020
2021
Bron: OCD, Woonmonitor, WOZ Toelichting: 2017 en 2018 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 13
Partner voor bestuur en beleid
Prognose opleveringen per jaar Voorzien in een extra groeiopgave, bovenop de autonome behoefte
Fig. 1.12 Aantal opleveringen 2021, 2022, 2023 en 2024 ev
Er is geprobeerd een reële prognose te maken van het aantal opleveringen de komende 3 jaar, op basis van het aantal verleende bouwvergunningen, het aantal verkochte woningen en het aantal woningen dat volgens de planmonitor opgeleverd zal kunnen worden. Het regionale woningbouwprogramma (peildatum 1-122020) bevat in totaal plannen voor ongeveer 20.000 tot na 2030 te realiseren woningen, waarbij de provincie categorie 1 projecten voor 10.062 woningen nodig acht gezien de regionale behoefte op middellange termijn, dus nog exclusief het inhalen van het huidige woningtekort en de regionale groei ambitie.
1650
1500
1350
1200 Alblasserdam
1050
In de grafiek zijn de opleveringen in beeld gebracht van in totaal 10.062 woningen tot en met 2030. Dit is dus nog exclusief het inhalen van het huidige woningtekort en de regionale groei ambitie.
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam
900
Hendrik Ido Ambacht Papendrecht
750
Sliedrecht Zwijndrecht
600
Tabel 1.12 Prognose aantal opleveringen
450
gem 2022 gem 2024 en 2023 en verder 57 125 104 71 77 5 81 128
Papendrecht
2020 154 175 64
2021 15 42 10
Hendrik Ido Ambacht
30
150
Hardinxveld-Giessendam
40
21
36
106
Dordrecht
384
365
423
503
Alblasserdam Drechtsteden
33
4
38
63
900
607
816
1002
Zwijndrecht Sliedrecht
300
150
0 2020
2021
2022
2023
gemiddeld 24 ev
Bron: OCD, Woonmonitor, Wonen in de Drechtsteden en 2022 t/m 2030 planmonitor (eind 2020), status 5, 6, 7 en 8 en opleverjaar 2021, 2022, 2023, vanaf 2024 categorie 1)
14
Partner voor bestuur en beleid
Opgave: Economie & werken
Banen
Pendel
MBO & HBO
WW & bijstand
Regionale rekeningen
arbeidsparticipatie
Partner voor bestuur en beleid
Bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden 16
Partner voor bestuur en beleid
Bedrijfsvestigingen Fig. 2.1 Bedrijfsvestigingen Drechtsteden, 2016 - 2020 (per 1 jan.) Bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden Op 1 januari 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden in totaal 22.051 bedrijfsvestigingen (fig. 2.1). Tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 nam het aantal bedrijfsvestigingen in de regio met 3.559 vestigingen toe, een groei van +19,2%. Dordrecht heeft met ruim 9.600 bedrijfsvestigingen de meeste bedrijvigheid in de regio (tabel 2.1). Hardinxveld-Giessendam telt met 1.432 vestigingen het laagste aantal bedrijven. Hardinxveld-Giessendam kent met +12,0% sinds 2016 ook de minste groei in het aantal bedrijfsvestigingen. De snelste groei zien we tussen 2016 en 2020 in Dordrecht (+23,9%).
25.000
22.051 20.000
18.492
19.328
19.963
20.884
Alblasserdam
15.000
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht
10.000
Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
Tabel 2.1 Absoluut aantal bedrijfsvestigingen per gemeente (per 1 jan.) Dordrecht Zwijndrecht Papendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht Alblasserdam Hardinxveld-Giessendam Totaal
2016 7.778 2.815 1.859 1.794 1.593 1.374 1.279 18.492
2017 8.192 2.937 1.948 1.833 1.638 1.441 1.339 19.328
2018 8.539 3.039 1.970 1.911 1.683 1.475 1.346 19.963
2019 8.979 3.168 2.064 1.975 1.752 1.574 1.372 20.884
2020 9.637 3.354 2.122 2.061 1.829 1.616 1.432 22.051
5.000
0
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden
17
Partner voor bestuur en beleid
Ontwikkeling bedrijfsvestigingen Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen In de regio Drechtsteden groeide het aantal bedrijfsvestigingen tussen 2016 en 2020 met 19,2% (fig. 2.2). Voor de arbeidsmarktregio’s Rijnmond en WestBrabant en voor Nederland zijn deze cijfers nog niet beschikbaar. Tussen 2016 en 2019 groeide het aantal bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden met 12,9%. Daarmee lag de groei van het aantal bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden net iets boven het landelijk gemiddelde (+12,4%). De groei in de Drechtsteden bleef echter wel achter bij die in de arbeidsmarktregio's Rijnmond (+19,3%) en West-Brabant (+14,3%).
Fig. 2.2 Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen t.o.v. 2016 (per 1 jan.)
22% 20%
19,3%
19,2%
18% 16%
14,3%
14%
12,9% 12,4%
11,3%
12% 10%
8,0%
8% 6%
5,4%
4%
4,5% 3,4%
2%
0,0%
7,4%
2,8%
0%
Drechtsteden
Rijnmond
West-Brabant
Nederland
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en LISA, bewerking OCD
18
Partner voor bestuur en beleid
Bedrijfsvestigingen naar sector Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen Drechtsteden naar sector De sector ICT, financiële en zakelijke dienstverlening is met bijna 6.400 vestigingen veruit de grootste sector in de regio (fig. 2.3, tabel 2.2). Deze sector groeide tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 met 18,4%. De sterkste groei van het aantal bedrijfsvestigingen sinds 2016 zien we in de sectoren Bouw (+35,5%), Zorg & welzijn (+32,5%) en Overheid & onderwijs (+31,9%). De sector Logistiek/groothandel groeide tussen 2016 en 2020 met +2,6% het minst hard. Ten opzichte van 1 januari 2019 is het aantal vestigingen in de sector Bouw het sterkst gegroeid (+9,8%). De sector Logistiek & groothandel groeide tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 het minst hard (+1,2%).
Fig. 2.3 Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen Drechtsteden naar sector 2016-2020 (per 1 jan.) 5.383 5.779
ict, fin, zakelijk
6.373 2.977 3.134 3.315
leisure/detailhandel
2.289 2.581
bouw
3.102 2.455 2.499 2.518
logistiek/groothandel
1.684 1.892 2.231
zorg en welzijn
Tabel 2.2 Absoluut aantal bedrijfsvestigingen per sector (per 1 jan.) Bouw ICT, financiën, Zakelijk Industrie Leisure, detailhandel Logistiek, groothandel Overheid, onderwijs Zorg & welzijn Overig Totaal
2016
2017
2018
2019
2020
2.289 5.383 939 2.977 2.455 883 1.684 1.882
2.423 5.586 955 3.075 2.468 970 1.824 2.027
2.581 5.779 972 3.134 2.499 1.014 1.892 2.092
2.825 6.094 1.005 3.141 2.489 1.068 2.076 2.186
3.102 6.373 1.063 3.315 2.518 1.165 2.231 2.284
18.492
19.328
19.963
20.884
22.051
overheid, onderwijs
883 1.014 1.165
industrie
939 972 1.063 1.882 2.092 2.284
overig
0
1000
2000 2016
2017
3000 2018
4000 2019
5000
6000
7000
2020
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden
19
Partner voor bestuur en beleid
Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen
Fig. 2.4 Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen per 1 januari 2020
Op 1 januari 2020 betrof bijna twee derde deel van alle bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden (64%) zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers; fig. 2.4, tabel 2.3). Dat zijn in totaal 14.028 zzp’ers. 18% telt twee t/m vier werkzame personen en 8% vijf t/m negen werkzame personen. De overige 10% van de bedrijfsvestigingen heeft tien of meer werkzame personen. In totaal 2% van de bedrijfsvestigingen heeft meer dan 50 personen op de werkvloer.
Tabel 2.3 Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen (per 1-1-2020) Zzp’ers 2 t/m 4 5 t/m 9 10 t/m 19 20 t/m 49 50 t/m 99 100+ Totaal
64% 18% 8% 5% 3% 1% 1% 100%
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden
20
Partner voor bestuur en beleid
Startups Fig. 2.5 Startups Drechtsteden 2016-2020 Startups Drechtsteden 2016-2020 In 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden 3.381 nieuwe startups (alle sectoren en inclusief zelfstandigen; fig. 2.5). Iets minder dan de helft hiervan (1.544 vestigingen) vestigde zich in Dordrecht. Na een forse terugval van het aantal startups in het tweede kwartaal van 2020, trok het aantal startup in het derde en vierde kwartaal van 2020 weer sterk aan. Hierdoor telde de regio in 2020 ondanks corona toch nog iets meer startups dan in 2019. Dat geldt niet voor alle afzonderlijke gemeenten; Dordrecht en Zwijndrecht telden in 2020 minder startups dan in 2019 (tabel 2.4). In Hardinxveld-Giessendam bleef het aantal startups ongeveer gelijk.
4.000
3.302
3.381
3.079 3.000
2.577
2.645 Alblasserdam Dordrecht
2.000
Hardinxveld-Giessendam
Ten opzichte van 2016 is het aantal nieuwe startups met 31,2% toegenomen. De groei ten opzichte van 2016 was het sterkst in Hendrik-Ido-Ambacht (+44,9%).
Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht 1.000
Zwijndrecht
Tabel 2.4 Absoluut aantal Startups per gemeente per jaar Dordrecht Zwijndrecht Papendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht Alblasserdam Hardinxveld-Giessendam Totaal
2016 1.227 349 262 236 191 167 145 2.577
2017 1.210 384 251 267 205 166 162 2.645
2018 1.448 461 300 280 226 199 165 3.079
2019 1.568 500 313 301 235 208 177 3.302
2020 1.544 475 339 342 268 237 176 3.381
0
Bron: Kamer van Koophandel
21
Partner voor bestuur en beleid
Startups - relatief Startups Drechtsteden relatief
Fig. 2.6 Aantal startups per 10.000 inwoners/gemeente
In het eerste kwartaal van 2021 telde de regio Drechtsteden 34,5 nieuwe startups per 10.000 inwoners (fig 2.6). Dat komt neer op een kleine 950 startups.
45,0
Dordrecht (39,3) en Hardinxveld-Giessendam (39,0) telden in het eerste kwartaal van 2021 het hoogste aantal startups per 10.000 inwoners (tabel 2.5). In Papendrecht (28,3), Alblasserdam (29,7) en Sliedrecht (29,7) lag het aantal nieuwe startups per 10.000 inwoners in het eerste kwartaal van 2021 wat lager dan het regiogemiddelde. In het tweede kwartaal van 2020 zagen we het aantal nieuwe startups als gevolg van het uitbreken van de coronacrisis in de gehele regio sterk teruglopen. In het derde en vierde kwartaal van 2020 trok het aantal nieuwe startups echter weer aan. In het eerste kwartaal van 2021 ligt het aantal startups iets hoger dan in het eerste kwartaal van 2020.
40,0
35,0
30,0
25,0
20,0
Tabel 2.5 Aantal startups per 10.000 inwoners/gemeente per kwartaal 2019 Q4 Alblasserdam 29,2 Dordrecht 34,3 HardinxveldGiessendam 30,1 Hendrik-Ido-Ambacht 27,5 Papendrecht 26,1 Sliedrecht 27,0 Zwijndrecht 33,6 Totaal Drechtsteden 31,3
15,0
Q1 36,7 38,7
2020 Q2 Q3 26,7 27,2 25,1 32,9
Q4 30,7 38,6
2021 Q1 29,7 39,3
26,2 29,5 28,9 28,2 30,4 33,5
18,5 20,2 25,2 26,2 22,2 23,9
29,3 31,3 29,0 31,2 31,6 33,9
39,0 31,3 28,3 29,7 31,2 34,5
24,9 31,0 24,9 24,9 29,1 29,6
10,0
31,9
27,7
28,3
31,3
33,5
23,9
29,6
33,9
34,5
2019 Q1
Q2
Q3
Q4
2020 Q1
Q2
Q3
Q4
2021 Q1
Drechtsteden
Alblasserdam
Dordrecht
Hardinxveld-Giessendam
Hendrik-Ido-Ambacht
Papendrecht
Sliedrecht
Zwijndrecht
Bron: KVK Partner voor bestuur en beleid
Gestarte zzp’ers Fig. 2.7 Aandeel zzp’ers onder startups
Startups Drechtsteden relatief In totaal 78% van de startups in de regio in het eerste kwartaal van 2021 betrof een zelfstandige zonder personeel (zzp’er). Dit aandeel schommelt sinds begin 2019 tussen 77% en 80% (fig 2.7).
95%
In het eerste kwartaal van 2021 bevonden zich vooral in Papendrecht (83%) en Dordrecht (80%) relatief veel zzp’ers onder de startups. In Alblasserdam (68%), Sliedrecht (69%) en Hardinxveld-Giessendam (74%) waren zzp’ers iets minder dan gemiddeld vertegenwoordigd onder de startups. Per 10.000 inwoners telden de Drechtsteden in het eerste kwartaal van 2021 26,8 startende ZZP’ers (tabel 2.6). Ook het aantal startende zzp’ers liep in het tweede kwartaal van 2020 als gevolg van het uitbreken van de coronacrisis sterk terug. In het eerste kwartaal van 2021 is het aantal startende zzp’ers in de regio echter weer terug op het niveau van begin 2020. Alblasserdam (20,3) en Sliedrecht (20,6) tellen de minste startende zzp’ers per 10.000 inwoners in de regio.
Tabel 2.6 Aantal gestarte zzp’ers per 10.000 inwoners/gemeente per kwartaal 2019 Q4 Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechtsteden
2020
90%
85%
80%
75%
70%
65%
2021 Q1
Q1
Q2
Q3
Q4
23,8 27,0
26,3 31,4
18,8 19,9
20,8 26,8
23,3 30,2
20,3 31,4
23,5 18,2 20,2 21,0 26,2 24,2
20,8 23,7 23,3 22,2 23,9 26,7
12,0 13,8 20,5 21,9 16,8 18,4
22,8 19,8 19,9 20,2 22,6 23,4
20,1 22,0 23,7 23,3 26,5 26,3
28,7 24,6 23,4 20,6 24,4 26,8
60%
78%
80%
79%
77%
80%
77%
79%
78%
78%
2019 Q1
Q2
Q3
Q4
2020 Q1
Q2
Q3
Q4
2021 Q1
Totaal Drechtsteden
Alblasserdam
Dordrecht
Hardinxveld-Giessendam
Hendrik-Ido-Ambacht
Papendrecht
Sliedrecht
Zwijndrecht
Bron: KVK Partner voor bestuur en beleid
Banen in de Drechtsteden 24
Partner voor bestuur en beleid
Banen Banen in de Drechtsteden Op 1 januari 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden in totaal 136.767 banen (fig. 2.8). Tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 nam het aantal banen in de regio met bijna 9.000 toe (+7,0%). Tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 kwamen er een kleine 1.600 banen bij (+1,2%). Dordrecht heeft met bijna 60.000 banen de grootste werkgelegenheid in de regio (tabel 2.7). HardinxveldGiessendam heeft met een kleine 8.600 banen de minste werkgelegenheid. De snelste groei van de werkgelegenheid zien we tussen 2016 en 2020 in Hendrik-Ido-Ambacht (+12,9%). Absoluut gezien kwamen er met 4.809 extra banen tussen 2016 en 2020 de meeste banen bij in Dordrecht (+8,8%). In Sliedrecht is de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 licht gedaald (-0,8%). Tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 steeg de werkgelegenheid in de regio relatief gezien het hardst in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (+5,5%). Dit betrof 487 banen. De gemeente Dordrecht had met bijna 1.200 extra banen absoluut gezien de sterkste groei van de werkgelegenheid. In zowel Alblasserdam als Sliedrecht en Zwijndrecht zien we in het laatste jaar een lichte afname van de werkgelegenheid.
Tabel 2.7 Absoluut aantal banen per gemeente (per 1 jan.) 2016 Dordrecht 54.766 Zwijndrecht 19.659 Papendrecht 13.723 Sliedrecht 14.906 Alblasserdam 8.645 Hendrik-Ido-Ambacht 8.235 HardinxveldGiessendam 7.898 Totaal 127.832
2017 55.583 20.169 14.778 14.926 8.814 8.322
2018 56.164 20.162 14.549 15.095 8.866 8.557
2019 58.380 20.513 14.991 14.901 9.096 8.806
2020 59.575 20.455 15.055 14.794 9.027 9.293
8.041 8.212 8.500 8.568 130.633 131.605 135.187 136.767
Fig. 2.8 Banen Drechtsteden, 2016-2020 (per 1 jan.)
150.000
127.832
130.633
131.605
135.187
136.767
120.000
90.000
Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht
60.000
Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
30.000
0
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden
25
Partner voor bestuur en beleid
Ontwikkeling Banen Fig. 2.9 Ontwikkeling aantal banen t.o.v. 2016 (per 1 jan.) Ontwikkeling aantal banen In de regio Drechtsteden groeide de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 met 7,0% (fig. 2.9). Voor de arbeidsmarktregio’s Rijnmond en West-Brabant en voor Nederland zijn deze cijfers nog niet beschikbaar. Tussen 2016 en 2019 groeide de werkgelegenheid in de Drechtsteden met 5,8%. Daarmee lag de groei van de werkgelegenheid in de Drechtsteden lager dan het landelijk gemiddelde (+6,6%). De groei in de Drechtsteden bleef ook iets achter bij die van de arbeidsmarktregio’s West-Brabant (+6,2%) en Rijnmond (+6,3%). Dit werd vooral veroorzaakt door een geringe groei van het aantal banen in de Drechtsteden in 2017.
8%
7,0% 7%
6,6% 6,3% 6,2% 5,8%
6%
5%
4,1% 3,9%
4%
3,6% 3,0%
3%
2,4% 2,2%
2%
1,6%
1,4%
1%
0%
Drechtsteden
Rijnmond
West-Brabant
Nederland
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en LISA, bewerking OCD
26
Partner voor bestuur en beleid
Banenambitie 2030 Ontwikkeling banen Drechtsteden in relatie tot ambitie 2030 Voor 2030 is in de regionale Groeiagenda de ambitie gesteld om 30.000 banen aan de werkgelegenheid toe te voegen. Dat betekent dat de regio eind 2030 een werkgelegenheid van circa 158.000 banen moet bieden. Als we uitgaan van een gelijkmatige groei over de jaren t/m 2030, betekent dit een noodzakelijke toevoeging aan de werkgelegenheid van ca. 2.000 banen per jaar. Met de gerealiseerde groei van bijna 9.000 banen tussen 2016 en 2020 zitten we vooralsnog op koers om de ambitie te realiseren (fig. 2.10, tabel 2.8). De huidige coronacrisis kan echter grote gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling van de werkgelegenheid. Overigens gaat het niet alleen om de aantallen banen, maar is de kwaliteit van die banen en de match met de huidige en toekomstige beroepsbevolking evenzeer van belang.
Fig. 2.10 Ontwikkeling banen Drechtsteden in relatie tot de ambitie 2030 175.000
158.000 150.000 150.000
125.000
100.000
Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam
75.000
Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht
50.000
Zwijndrecht ambitie 2030
Tabel 2.8 Ontwikkeling banen per gemeente 2016 2017 2018 2019 2020 Dordrecht 54.766 55.583 56.164 58.380 59.575 Zwijndrecht 19.659 20.169 20.162 20.513 20.455 Papendrecht 13.723 14.778 14.549 14.991 15.055 Sliedrecht 14.906 14.926 15.095 14.901 14.794 Alblasserdam 8.645 8.814 8.866 9.096 9.027 Hendrik-Ido-Ambacht 8.235 8.322 8.557 8.806 9.293 Hardinxveld-Giessendam 7.898 8.041 8.212 8.500 8.568 Totaal 127.832 130.633 131.605 135.187 136.767
25.000
0
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en Groeiagenda Drechtsteden 2030, bewerking OCD
27
Partner voor bestuur en beleid
Banen naar sector Ontwikkeling aantal banen Drechtsteden naar sector De sector ICT, financiële en zakelijke dienstverlening biedt met ruim 25.000 banen de meeste werkgelegenheid in de regio (fig. 2.11, tabel 2.9). De werkgelegenheid in deze sector groeide tussen 2016 en 2020 met +8,1%. Absoluut gezien kwamen er daarmee in deze sector iets meer dan 1.900 banen bij. De sterkste relatieve groei van de werkgelegenheid zien we in de sectoren Bouw (+12,9%) en Overheid & onderwijs (+11,5%). Binnen de sector Logistiek & groothandel bleef de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 ongeveer gelijk.
Fig 2.11 Ontwikkeling aantal banen Drechtsteden naar sector 2016-2020 (per 1 jan.) 23.506 24.276 25.412
ict, fin, zakelijk
20.127 20.966 22.080
zorg en welzijn
20.788 20.718 20.780
logistiek/groothandel
17.875 18.601 19.218
leisure/detailhandel
15.779 15.731 15.934
industrie
Tabel 2.9 Absoluut aantal banen per sector (per 1 jan.) 2016
2017
2018
2019
12.651 13.456 14.278
bouw
2020
Bouw 12.651 13.443 13.456 13.742 14.278 ICT, financiën, Zakelijk 23.506 24.015 24.276 25.204 25.412 Industrie 15.779 15.769 15.731 16.316 15.934 Leisure, detailhandel 17.875 18.204 18.601 18.972 19.218 Logistiek, groothandel 20.788 20.587 20.718 20.829 20.780 Overheid, onderwijs 11.850 12.402 12.290 12.823 13.211 Zorg & welzijn 20.127 20.789 20.966 21.567 22.080 5.424 5.567 5.734 5.854 Overig 5.256 Totaal 127.832 130.633 131.605 135.187 136.767
11.850 12.290 13.211
overheid, onderwijs
5.256 5.567 5854
overig
0
5000 2016
10000 2017
15000 2018
2019
20000
25000
30000
2020
Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden
28
Partner voor bestuur en beleid
Regionale rekeningen 29
Partner voor bestuur en beleid
Bruto Regionaal Product
Bruto Regionaal Product Het Bruto Regionaal Product (BRP) is een maat voor de omvang van de economie. Het BRP (tegen marktprijzen) heeft betrekking op de totale marktwaarde per jaar van goederen en diensten die binnen de grenzen van een bepaald gebied worden geproduceerd. Landelijk spreken we van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Het BRP van de Drechtsteden groeide tussen 2016 en 2019 van 9.703 miljoen euro naar 10.710 miljoen euro (tabel 2.10). Ook afgemeten aan de omvang van de bevolking zien we een groei van het BRP in de regio, van € 40.720 per inwoner in 2016 naar € 44.781 per inwoner in 2019 (fig. 2.12). Het Bruto Regionaal Product per inwoner ligt in de regio Drechtsteden duidelijk lager dan in de regio Rijnmond en ook wat lager dan landelijk en in de provincie ZuidHolland. In vergelijking met de gehele COROP-regio Zuidoost Zuid-Holland is de omvang van de economie per inwoner in de Drechtsteden iets groter. De economie van de Drechtsteden laat al jaren op rij groei zien. Met een groei van +10,4% tussen 2016 en 2019 blijft de regio echter wel iets achter bij de landelijke (+14,4%) en provinciale (+11,6%) ontwikkeling.
Fig. 2.12 Ontwikkeling Bruto Regionaal Product per inwoner 2016-2019 (€) 55.000 52.006 49.925
50.000
48.377 46.900
46.714
45.000
40.000
41.661 41.593 40.720
45.815 44.781 43.468
44.917 43.866
43.088 42.528
43.211
41.546 40.597 39.160
37.999
35.000
* Betreft voorlopige cijfers
Tabel 2.10 Bruto Regionaal Product, marktprijzen in miljoenen euro’s Drechtsteden Zuidoost Zuid-Holland Rijnmond Zuid-Holland Nederland
2016 9.703 15.262 58.268 151.492 708.337
2017 9.900 15.791 60.490 155.893 738.146
2018* 10.304 16.434 62.819 162.089 773.987
2019* 10.710 16.131 65.939 169.118 810.247
Ontw. ‘16-’19 + 10,4% + 5,7% + 13,2% + 11,6% + 14,4%
30.000 2016
2017
2018
Drechtsteden
Zuidoost Zuid-Holland
Zuid-Holland
Nederland
2019 Rijnmond
Bron: CBS
30
Partner voor bestuur en beleid
Arbeidsparticipatie in de Drechtsteden 31
Partner voor bestuur en beleid
Participatiegraad Fig. 2.13 Bruto en netto participatiegraad Drechtsteden
Bruto en nette arbeidsparticipatie De bruto arbeidsparticipatie in de regio Drechtsteden (de beroepsbevolking per 100 inwoners van 15-75 jaar) komt voor 2020 op 70,9% (fig 2.13). De netto arbeidsparticipatie (de werkzame beroepsbevolking per 100 inwoners van 15-75 jaar) komt op 68,2%. De netto en bruto arbeidsparticipatie in de Drechtsteden namen tot en met 2019 licht toe. In 2020 is de arbeidsparticipatie in de regio weer iets gedaald. Als gevolg van de uitbraak van de coronapandemie kwamen meer mensen zonder werk te zitten. Zowel de bruto als de netto arbeidsparticipatie in de Drechtsteden ligt in 2020 iets onder het landelijk gemiddelde. In 2017 en 2018 lag zowel de bruto als de netto arbeidsparticipatie in de regio nog iets hoger dan het landelijk gemiddelde. De gemeente Dordrecht kent met 65,7% de laagste netto arbeidsparticipatie van de regio (tabel 2.11). In Hendrik-Ido-Ambacht (73,3%), Hardinxveld-Giessendam (72,1%) en Alblasserdam (70,6%) is de netto arbeidsparticipatie juist relatief hoog.
72% 71,2%
71,1%
70,8%
70%
70,0% 69,8%
70,2%
70,9% 70,5%
70,1% 68,8% 68,4%
68,1%
68%
68,2% 67,0%
66%
65,9%
67,8%
66,7%
65,8%
Tabel 2.11 Netto participatiegraad per gemeente Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechtsteden
2016 68,3% 63,2%
2017 69,0% 65,2%
2018 69,7% 66,3%
2019 70,7% 66,5%
2020 70,6% 65,7%
69,1% 70,8% 67,5% 68,5% 65,0% 65,9%
69,2% 71,8% 68,4% 68,1% 65,5% 67,0%
71,3% 72,2% 69,0% 69,1% 67,0% 68,1%
72,9% 73,2% 70,7% 70,1% 67,5% 68,8%
72,1% 73,3% 69,5% 69,2% 67,1% 68,2%
64% 2016
2017
2018
2019
2020
bruto Drechtsteden
netto Drechtsteden
bruto Nederland
netto Nederland
Bron: CBS
32
Partner voor bestuur en beleid
Beroepsbevolking Beroepsbevolking De regio Drechtsteden telde in 2020 in totaal 215.493 inwoners tussen 15 en 75 jaar. Ongeveer 152.800 van hen rekenen we tot de beroepsbevolking (fig. 2.x). De werkzame beroepsbevolking in de Drechtsteden bestond in 2020 uit ongeveer 147.000 personen. Na een jarenlange groei zien we in 2020, onder invloed van de uitbraak van de coronapandemie, voor het eerst weer een lichte daling van zowel de potentiële als de werkzame beroepsbevolking in de regio. Dordrecht heeft -als grootste regiogemeente- met ca. 62.400 personen (tabel 2.x) de grootste potentiële beroepsbevolking van de Drechtsteden (41% van het regiopotentieel). De potentiële beroepsbevolking van Hardinxveld-Giessendam is met ca. 9.800 personen het kleinst (6,4% van het regiopotentieel).
Fig. 2.14 Beroepsbevolking en werkzame beroepsbevolking Drechtsteden x 1.000 175 150 148,8
125
150,1 140,5
151,8 143,2
146,0
152,9
147,8
152,8
147,0
100 75 50
Tabel 2.12 Potentiële beroepsbevolking per gemeente x 1.000 Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechtsteden
2016 10,2 61,0
2017 10,3 62,1
2018 10,3 62,4
2019 10,4 62,6
2020 10,5 62,4
9,3 15,7 17,0 13,0 22,7 148,8
9,3 16,0 17,1 12,9 22,5 150,1
9,5 16,5 17,1 13,0 22,8 151,8
9,7 16,8 17,4 13,1 22,9 152,9
9,8 17,0 17,1 13,1 22,8 152,8
25 0 2016
2017 beroepsbevolking
2018
2019
2020
werkzame beroepsbevolking
Bron: CBS, bewerking OCD
Bron: CBS
33
Partner voor bestuur en beleid
Opleidings- en beroepsniveau Fig. 2.15 Opleidingsniveau werkzame beroepsbevolking 2020 Opleidingsniveau werkzame beroepsbevolking Met 37% ligt het aandeel hoger opgeleiden onder de werkzame beroepsbevolking in Drechtsteden iets lager dan landelijk gemiddeld (41%; fig. 2.15). Het aandeel middelbaar opgeleiden in de regio ligt met 44% juist iets hoger dan het landelijk gemiddelde (40%). Het aandeel laag opgeleiden in de Drechtsteden komt met 19% overeen met het landelijk gemiddelde.
Drechtsteden
37%
44%
19%
Nederland
41%
40%
19%
0%
20% hoog
40% midden
60% laag
80%
100%
Bron: CBS
Beroepsniveau werkzame beroepsbevolking In 2020 is 30% van de werkzame beroepsbevolking in de Drechtsteden werkzaam op beroepsniveau 4 (fig. 2.16). Dit aandeel ligt iets lager dan landelijk gemiddeld (33%). 19% van de werkzame beroepsbevolking in de regio is werkzaam op beroepsniveau 3, 40% op niveau 2 en 8% op niveau 1. Toelichting op de niveaus: niveau 4: hbo en wo; niveau 3: mbo en hbo; niveau 2: lager en middelbaar onderwijs; niveau 1: elementair en lager onderwijs.
Fig. 2.16 Beroepsniveau werkzame beroepsbevolking 2020
Drechtsteden
30%
19%
40%
8%
Nederland
33%
18%
40%
9%
0%
20% niveau 4
Bron: CBS
34
40% niveau 3
60% niveau 2
80% niveau 1
100%
Werkloosheid Fig. 2.17 Werkloosheidspercentage 2016-2020 Werkloosheid In 2020 bedroeg het werkloosheidspercentage in de regio Drechtsteden 3,8% (fig. 2.17). Dit percentage komt overeen met het landelijk gemiddelde. In 2016 en 2017 lag het werkloosheidspercentage in de regio iets lager dan landelijk. De werkloosheid in de Drechtsteden daalde tot 2019 licht. In 2020 zien we weer een stijging van de werkloosheid. Landelijk zien we dezelfde trend.
10%
8%
Dordrecht heeft met 4,5% het hoogste werkloosheidspercentage van de regio (tabel 2.13). In Hardinxveld-Giessendam is het werkloosheidspercentage met 2,7% het laagst.
6,0% 6% 4,9%
5,6% 4%
Tabel 2.13 Werkloosheidspercentage per gemeente 2016 Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechtsteden
2017
2018
2019
4,6%
3,8%
2017
2018
3,8% 3,4%
2%
2020
4,7% 6,8%
4,1% 5,3%
3,3% 4,3%
2,9% 4,1%
3,5% 4,5%
4,0% 4,3% 4,7% 4,6% 5,9% 5,6%
3,4% 3,5% 3,9% 4,0% 4,7% 4,6%
2,9% 3,1% 3,4% 3,3% 4,0% 3,8%
2,4% 2,5% 2,9% 3,0% 3,6% 3,4%
2,7% 3,0% 3,2% 3,3% 4,0% 3,8%
0% 2016
Drechtsteden Bron: CBS
35
2019 Nederland
2020
Pendel in de Drechtsteden 36
Partner voor bestuur en beleid
Locatie banen Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden Bijna drie op de tien inwoners van de Drechtsteden met een baan in loondienst (29%) zijn werkzaam in de eigen woongemeente (fig. 2.18). Nog eens 20% is werkzaam in een andere gemeente binnen de Drechtsteden. Dat betekent dat de helft van de Drechtstedelingen met een baan in loondienst werkzaam is binnen de Drechtsteden. 35% werkt elders in de provincie ZuidHolland en 16% is buiten de eigen provincie werkzaam. Ten opzichte van eind 2018 werken iets meer inwoners van de Drechtsteden buiten de provincie (fig. 2.19). In deze cijfers zijn de 14.028 zelfstandigen per 1-1-2020 niet meegenomen. Omdat zelfstandigen relatief vaak werkzaam zijn in de eigen woonomgeving, zal het aandeel Drechtstedelingen dat in de regio werkt waarschijnlijk hoger liggen.
Fig. 2.18 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden, dec. 2019* buiten provincie Zuid-Holland; 16%
eigen gemeente; 29%
Provincie Zuid-Holland overig; 35% Drechtsteden overig; 20%
Fig. 2.19 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden, dec. 2018*
* uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen buiten provincie Zuid-Holland; 14%
Provincie Zuid-Holland overig; 38%
eigen gemeente; 28%
Drechtsteden overig; 20%
Bron: CBS
37
Partner voor bestuur en beleid
Locatie banen
Tabel 2.14 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden naar woongemeente, dec. 2019* Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden Dordtenaren werken met 40% het vaakst in hun eigen woongemeente (tabel 2.14). Inwoners van Hendrik-IdoAmbacht werken met 15% het minst vaak in hun eigen woongemeente. Ambachters werken relatief vaak in de rest van de Drechtsteden (27%) of elders in de provincie Zuid-Holland (45%). Ook inwoners van Papendrecht (20%), Alblasserdam (21%) en Zwijndrecht (21%) werken relatief weinig binnen hun eigen woongemeente. Met 20% werken inwoners van Hardinxveld-Giessendam het vaakst buiten de provincie Zuid-Holland. Dit aandeel is ten opzichte van eind 2018 (17%; tabel 2.15) zelfs nog iets gestegen. Onder Alblasserdammers ligt het aandeel werknemers dat voor hun werk de provincie verlaat met 12% het laagst. * uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen
Eigen gemeente
Drechtsteden overig
Provincie ZuidHolland overig
Buiten provincie Zuid-Holland
Alblasserdam
21%
27%
40%
12%
Dordrecht
40%
11%
33%
17%
Hardinxveld-Giessendam
27%
21%
32%
20%
Hendrik-Ido-Ambacht
15%
27%
45%
13%
Papendrecht
20%
33%
33%
14%
Sliedrecht
29%
27%
29%
15%
Zwijndrecht
21%
23%
41%
15%
Totaal Drechtsteden
29%
20%
35%
16%
Tabel 2.15 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden naar woongemeente, dec. 2018* Eigen gemeente
Drechtsteden overig
Provincie ZuidHolland overig
Buiten provincie Zuid-Holland
Alblasserdam
19%
26%
44%
11%
Dordrecht
38%
11%
35%
16%
HardinxveldGiessendam
28%
21%
34%
17%
Hendrik-Ido-Ambacht
15%
27%
45%
14%
Papendrecht
17%
34%
36%
13%
Sliedrecht
29%
25%
33%
13%
Zwijndrecht
20%
24%
42%
13%
Totaal Drechtsteden
28%
20%
38%
14%
Bron: CBS
38
Partner voor bestuur en beleid
Woonplaats werknemers Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden Omgekeerd is de helft van de werknemers met een baan in loondienst binnen de Drechtsteden (50%) ook woonachtig in de regio (fig. 2.20) 30% woont elders in de provincie Zuid-Holland en 21% is woonachtig buiten de provincie.
Fig. 2.20 Woonplaats werknemers werkzaam in de Drechtsteden, dec. 2019*
buiten provincie Zuid-Holland; 21%
Drechtsteden; 50%
* uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen
Provincie ZuidHolland overig; 30%
Bron: CBS
39
Partner voor bestuur en beleid
WW & bijstand in de Drechtsteden 40
Partner voor bestuur en beleid
WW-uitkeringen
Ontwikkeling aantal WW-uitkeringen tussen januari 2018 en maart 2021 In maart 2021 telde de regio Drechtsteden 4.018 WWontvangers. Vanaf begin 2018 is het aantal WW-uitkeringen in alle Drechtstedengemeenten gedaald. Met de invoering van de eerste maatregelen om het coronavirus in te dammen, zagen we het aantal WW-uitkeringen in de hele regio snel oplopen. Na een zeer sterke stijging in april 2020 (+16,2%) vlakte de groei van het aantal WW-ontvangers steeds verder af. Vanaf augustus 2020 zien we het aantal WW-ontvangers weer dalen, om in december 2020 en januari 2021 weer licht toe te nemen. In februari 2021 blijft het aantal WW-uitkeringen vervolgens stabiel, om in maart weer te dalen. De Werkloosheidswet (WW) is een wet die werkloze werknemers -met voldoende arbeidsverleden en beschikbaar voor arbeid- een werkloosheidsuitkering biedt. Dordrecht telt zowel absoluut als relatief de meeste WWontvangers in de regio (fig. 2.21, tabel 2.16). In maart 2021 telde de gemeente Dordrecht 1.906 WW-ontvangers, wat neerkomt op 16,0 WW-uitkeringen per 1.000 inwoners. Hardinxveld-Giessendam telt zowel absoluut als relatief de minste WW-ontvangers. In februari 2021 telde de gemeente Hardinxveld-Giessendam 136 WW-ontvangers, wat neerkomt op 7,4 WW-uitkeringen per 1.000 inwoners.
Tabel 2.16 Absoluut aantal WW-uitkeringen per gemeente
22 20 18 16 14 12 10 8 6
2019 2020 Jan Feb 255 198 2.002 1.673
Juli
Nov
2021 Mrt
260 2.118
225 1.877
242 1.906
149
124
137
124
136
346 427 263 664 4.106
302 341 217 549
390 417 270 683
349 419 258 661
354 421 296 663
3.404
4.275
3.913
4.018
4
2018 J F M A M J J A S O N D 2019 J F M A M J J A S O N D 2020 J F M A M J J A S O N D 2021 J F M
2018 Jan 352 Alblasserdam 2.454 Dordrecht Hardinxveld200 Giessendam 492 Hendrik-Ido-Ambacht 563 Papendrecht 331 Sliedrecht 829 Zwijndrecht Totaal 5.221
Fig. 2.21 Ontwikkeling aantal WW-uitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente, jan. 2018 – mrt. 2021
Alblasserdam
Dordrecht
Hardinxveld-Giessendam
Hendrik-Ido-Ambacht
Papendrecht
Sliedrecht
Zwijndrecht
Bron: ArbeidsmarktInZicht/UWV, bewerking OCD
41
Partner voor bestuur en beleid
Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen tussen januari 2018 en mei 2021 Begin mei 2021 verstrekten de gemeenten in de regio Drechtsteden gezamenlijk 6.519 bijstandsuitkeringen (fig. 2.22). Na een gestage daling van het aantal bijstandsuitkeringen in 2018 en 2019 zagen we het aantal uitkeringen vanaf maart 2020 -toen de eerste maatregelen om het coronavirus in te dammen werden ingevoerd- weer stijgen. In juli 2020 lag het aantal bijstandsuitkeringen in de regio weer ongeveer op het niveau van begin 2019. Na juli 2020 liep het aantal bijstandsuitkeringen weer iets terug, om vanaf november 2020 weer maandelijks iets te stijgen. De gemeente Dordrecht heeft met 3.708 bijstandsuitkeringen begin mei 2021 veruit de meeste bijstandsgerechtigden van de regio (tabel 2.17). Hardinxveld-Giessendam telt met 153 bijstandsuitkeringen de minste bijstandsgerechtigden van de regio.
Bijstandsuitkeringen absoluut Fig. 2.22 Ontwikkeling absoluut aantal bijstandsuitkeringen Drechtsteden, jan. 2018 – mei 2021 (per begin van de maand) 7200
7000
6800
6.686
6600
6.519 6.456
6.430 6.372
6400 6.230 6200
Tabel 2.17 Absoluut aantal bijstandsuitkeringen per gemeente (per begin van de maand) Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
2018 1 jan 316 3.885 148 321 495 467 1.054 6.686
2019 1 jan 309 3.754 136 320 464 424 1.049 6.456
2020 1 mrt 1 juli 311 338 3.526 3.700 133 146 302 325 431 472 405 440 960 1.009 6.068 6.430
2021 1 mei 317 3.708 153 334 488 454 1.065 6.519
6.068
6000
5800
5600 Bron: SDD
42
Partner voor bestuur en beleid
Bijstandsuitkeringen relatief Fig. 2.23 Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente, jan. 2019 – feb 2021 (per begin vd maand) Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente Wanneer we naar het aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners kijken, valt op dat er duidelijke verschillen zijn tussen de gemeenten in de regio (fig. 2.23). De gemeente Dordrecht heeft in mei 2021 met 31 bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners zowel absoluut als relatief de meeste bijstandsklanten. De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft met 8,3 bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners de minste bijstandsklanten (tabel 2.18).
35,00
30,00
25,00
20,00
15,00
Tabel 2.18 Bijstandsuitkeringen per 1.000 inw./gemeente Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Hoeksche Waard Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal Drechtsteden
1 Mrt 15,4 29,6 7,3 9,7 8,7 13,4 16,1 21,5 20,8
2020 1 Juli 16,8 31,0 8,0 10,4 9,0 14,7 17,4 22,6 22,1
1 Sept 16,3 30,7 7,7 10,4 9,0 14,6 17,8 22,5 21,9
2021 1 Feb 1 Mei 15,9 15,8 31,0 31,1 8,0 8,3 10,5 10,7 9,0 9,1 15,0 15,2 17,4 17,7 23,1 23,8 22,1 22,4
10,00
5,00
Alblasserdam
Dordrecht
Hardinxveld-Giessendam
Hendrik-Ido-Ambacht
Papendrecht
Sliedrecht
Zwijndrecht
Bron: SDD
43
Partner voor bestuur en beleid
Mbo & hoger onderwijs in de Drechtsteden 44
Partner voor bestuur en beleid
Mbo in de Drechtsteden Deelnemers mbo aan ROC Da Vinci College Op 1 oktober 2020 stonden er 7.733 mbo-studenten ingeschreven aan het Dordtse ROC Da Vinci College (tabel 2.19). Dat waren er 712 minder dan in 2016. Het aantal mbo-studenten is sinds 2016 jaarlijks gedaald. De daling was het sterkst in 2019. Op 1 oktober 2019 stonden 400 mbostudenten minder ingeschreven dan op 1 oktober 2018. In 2020 zien we een lichtere daling met ruim 100 studenten ten opzichte van 2019. Het grootste deel van de ingeschreven mbo'ers volgt een BOL voltijd-opleiding (5.375 deelnemers; 70%). BOL staat voor Beroeps Opleidende Leerweg. BOL-deelnemers volgen het grootste deel van hun opleiding op school. Het aantal BOL-deelnemers neemt al jaren gestaag af, maar lijkt in 2020 te stabiliseren, mogelijk onder invloed van de coronacrisis. De coronacrisis maakt het vinden van werk voor jongeren moeilijker, wat het volgen van (nog) een opleiding een interessant alternatief maakt. In totaal 2.358 mbo'ers (30%) stonden ingeschreven als BBL-deelnemer. BBL staat voor Beroeps Begeleidende Leerweg, een combinatie van werken en leren waarbij deelnemers in dienst zijn van een erkend leerbedrijf. De daling van het aantal ingeschreven mbo-studenten ten opzichte van 2019 zien we vooral terug bij de BBL.
Dit hangt waarschijnlijk samen met het feit dat het voor leerbedrijven als gevolg van de coronacrisis lastiger was deelnemers aan het werk te houden.
Tabel 2.19 Deelnemers mbo aan ROC Da Vinci College 2016
2017
2018
2019
2020*
2.327
2.451
2.644
2.444
2.358
BOL deeltijd
4
-
-
-
-
BOL voltijd
6.114
5.940
5.606
5.406
5.375
Totaal
8.445
8.391
8.250
7.850
7.733
BBL
* Voorlopige cijfers Bron: DUO
45
Partner voor bestuur en beleid
Mbo naar sector Verdeling deelnemers mbo naar sectoren
Fig. 2.24 Deelnemers mbo ROC Da Vinci College naar sector, 2020*
Het Da Vinci College biedt mbo-opleidingen in de sectoren Economie, Techniek en Zorg & welzijn. De instelling biedt geen opleidingen in de sector Groen. De sector techniek is met 42% van de mbo-deelnemers de grootste sector (fig. 2.24). 34% van de deelnemers volgt een mbo-opleiding in de sector Zorg & Welzijn en 24% in de sector Economie. In de afgelopen jaren is het aantal deelnemers in de sector Economie jaarlijks teruggelopen. Binnen de sector Techniek zien we in 2017 en 2018 een groei van het aantal deelnemers, waarna het aantal deelnemers in 2019 en 2020 weer daalt. Deelname in de sector Zorg & Welzijn ligt vrij stabiel rond de 2.600 (tabel 2.20).
Economie; 24%
Zorg & welzijn; 34%
NB: De cijfers per 1 oktober 2020 betreffen voorlopige cijfers die pas aan het eind van het schooljaar 2020/2021 definitief vastgesteld worden. De definitieve cijfers per 1 oktober 2019 wijken aanzienlijk af van de in de vorige monitor gerapporteerde voorlopige cijfers.
Tabel 2.20 Deelnemers mbo ROC Da Vinci College Naar sector Economie Groen Techniek Zorg & welzijn Combinatie van sectoren Totaal
2016 2.320 3.209 2.664 252 8.445
2017 2.229 3.378 2.679 105 8.391
2018 2.115 3.459 2.646 30 8.250
2019 1.872 3.330 2.604 44 7.850
2020* 1.849 3.266 2.591 27 7.733
* Voorlopige cijfers Bron: DUO
46
Techniek; 42%
Partner voor bestuur en beleid
Hoger onderwijs in de Drechtsteden Studenten hoger onderwijs Drechtsteden Op 1 oktober 2020 volgden 618 studenten hoger onderwijs aan een onderwijsinstelling in de Drechtsteden (tabel 2.21). Sinds 2016 (315 studenten) is het aantal studenten hoger onderwijs aan een onderwijsinstelling in de Drechtsteden bijna verdubbeld. Vooral het aantal studenten dat de Associate Degree ‘Sociaal Werk in de Zorg’ volgt, groeide snel. Op 1 oktober 2020 waren 162 studenten in opleiding voor deze Associate Degree aan de regionale vestiging van de Christelijke Hogeschool Ede. Dat zijn er bijna twee keer zoveel als een jaar eerder (88). In 2016 volgden nog maar 25 studenten deze opleiding. Ook het aantal Bachelor-studenten in de Drechtsteden nam in de afgelopen jaren duidelijk toe. Op 1 oktober 2020 volgden 456 studenten een Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' aan de regionale vestiging van Hogeschool INHOLLAND. In 2016 waren dit nog 290 studenten. Van de Bachelor-studenten in 2020 studeerde 40% voltijds (183 studenten), 31% in deeltijd (142 studenten) en volgde 29% een duaal traject (131 studenten). Vooral deze laatste groep groeide sterk ten opzichte van 2019 (+77%).
Tabel 2.21 Studenten hoger onderwijs Drechtsteden 2016
2017
2018
2019
2020*
Associate Degree 'Sociaal Werk in de Zorg' (duaal)
25
59
60
88
162
Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (deeltijd)
113
119
146
136
142
Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (duaal)
0
0
34
74
131
Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (voltijd)
177
176
170
163
183
Totaal studenten hoger onderwijs Drechtsteden
315
354
410
461
618
* Voorlopige cijfers Bron: DUO
47
Partner voor bestuur en beleid
Opgave: Bereikbaarheid & Mobiliteit
Openbaar vervoer
Files
Partner voor bestuur en beleid
Terugdringen autovervoer Fig. 3.1 Aantal personenauto's particulieren per 1 jan. Aantal personenauto's particulieren Het aantal personenauto's in de Drechtsteden nam in het afgelopen jaar toe met bijna 3% vergelijkbaar aan de toename in Nederland.
Hoeveelheid verkeer in Kiltunnel gehalveerd door coronacrisis De hoeveelheid verkeer in de Kiltunnel is gehalveerd door de coronacrisis. Per etmaal komen er nog maar 8000 auto’s en motoren door. Dat meldt de provincie Zuid-Holland. De financiële gevolgen voor de tunnel zijn nog onduidelijk, doordat niet bekend is hoe lang het coronavirus zijn stempel nog op de wereld drukt. Gedeputeerde staten rekenen dat, als de huidige rust voortduurt tot half september, er 1,85 miljoen euro minder aan tol binnenkomt. Dat is geen probleem doordat de kosten van enkele afgeloste leningen wegvallen. Bron: provincie Zuid-Holland
120.000
100.000
Alblasserdam
80.000
Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht
60.000
Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht
40.000
20.000
0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: CBS
49
Partner voor bestuur en beleid
Aanpak congestie A15 & A16 Tabel 3.1 File top 50 in 2020 Aanpak congestie snelwegen A15 en A16 In 2020 komen de regionale delen van de A15 3 keer en de A16 1 keer voor in de top 50 van files binnen Nederland. De totale filezwaarte van deze wegvakken is nog maar een derde ten opzichte van 2018 gezien de Coronamaatregelen. Die (tijdelijke) afname is ook landelijk het geval (zie figuur hieronder). Qua plaats in deze top 50 staan de wegdelen A16 tussen Moerdijkbrug en 's Gravendeel en de A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West onveranderd hoog.
Plaats in de top 50
Locatie van de file
Filezwaarte
15
A16 tussen Moerdijkbrug en 's Gravendeel
33.375
20
A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West
30.514
40
A15 tussen Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam
19.120
50
A15 tussen Sliedrecht West en Sliedrecht Oost
17.368
totaal
100.377
Locatie van de file
Filezwaarte
19
A16 tussen Moerdijkbrug en ‘s-Gravendeel
88.688
26
A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West
82.441
36
A15 tussen Sliedrecht West en Sliedrecht Oost
60.806
40
A15 tussen Papendrecht en Sliedrecht West
54.259
46
A15 tussen Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam
50.891
totaal
337.085
Gezien de aanpak van de N3 is ook hier sprake van files.
Definitie filezwaarte Filezwaarte Is de gemiddelde filelengte maal de duur van de file. De jaarfilezwaarte wordt uitgedrukt in kilometerminuten per jaar. Deze rapportage bevat de totale filezwaarte over twaalf maanden. Een file is hierbij gedefinieerd als verkeer met een snelheid lager dan 50 km/uur over een afstand van tenminste 2 kilometer. De wegen in de top 50 kennen gemiddeld iedere werkdag twee files van een 1 tot 1,5 uur over tenminste 2 kilometer.
Bron: RWS , Rapportage Rijkswegennet
Tabel 3.2 File top 50 in 2018 Plaats in de top 50
Bron: RWS, Rapportage Rijkswegennet
50
Partner voor bestuur en beleid
Openbaar vervoer Aantal instappers in het openbaar vervoer Er zijn drie vormen van openbaar vervoer binnen de Drechtsteden, de trein, de bus en de waterbus. Het aantal in/uitstappers op de NS-stations in de Drechtsteden bedraagt in 2019 zo'n 31.440 (15.220 reizigers) per gemiddelde werkdag. In vergelijking met 2018 steeg het aantal met 1%, in Nederland was dat 3%. Daar komen de in/uitstappers van de Merwede Lingelijn nog bij. Bijna 5,6 miljoen instappers per jaar checken in bij het busvervoer binnen de gehele regio Drechtsteden, waarvan zo'n 24% bij de bushaltes bij Dordrecht centraal. Gemiddeld wordt door hen 10 kilometer afgelegd. Tussen 2018 en 2019 was er een toename van het aantal instappers met 2%.
De Waterbus De waterbus (lijnen 21 t/m 24) kende in geheel 2020 427.200 opstappers ten opzichte van 688.288 in 2019. Dat is een daling van 38%. Het Coronavirus zorgde voor deze zeer forse daling van opstappers.
Tabel 3.3 Aantallen, in- en uitstappende reizigers op de stations in de regio Drechtsteden (3 stations NS) Station
2016
2017
2018
2019
Dordrecht
24351
24351
24483
24647
Dordrecht-zuid Zwijndrecht Totaal
1076 5376 31258
1076 5376 30803
1111 5427 31021
1242 5551 31440
Nederland
2%
Bron: NS, gemiddelde werkdag
51
Partner voor bestuur en beleid
Fiets Fig. 3.2 Bezetting fietsenstallingen bij NS-stations Bezetting fietsenstallingen bij NS-stations De bezetting van de fietsenstallingen bij de treinstations nam tussen april 2018 en september 2018 toe, maar daalde weer in april 2019. In april 2019 waren er zo'n 3.626 plaatsen bezet ten opzichte van een totale capaciteit van 5.330 plaatsen. De bezettingsgraad is gemiddeld ongeveer tweederde. Bij vijf stations ligt de bezetting rond of boven 75%. Het gaat om: Dordrecht, Dordrecht Stadspolders, Baanhoek West, Sliedrecht en Boven Hardinxveld.
5000
4500
4000
3500 Boven Hardinxveld Hardinxveld-Giessendam
3000
Bij Blauwe Zoom is de bezetting nog laag.
Blauwe Zoom Sliedrecht
2500
Baanhoek west Stadspolders
2000
Dordrecht-zuid Dordrecht
1500
Zwijndrecht
Tabel. 3.4 Absoluut aantal fietsen op NS-stations 2018 Station
Apr
Sep
2019 Apr
Zwijndrecht Dordrecht Dordrecht-zuid Stadspolders Baanhoek west Sliedrecht Blauwe Zoom Hardinxveld-Giessendam Boven Hardinxveld
810 1.529 174 185 128 384 28 220 149
842 1.606 208 220 131 425 30 264 144
781 1.486 212 207 136 404 31 238 131
1000
500
0 apr'18
sept'18
apr'19
Bron: provincie Zuid Holland, Staat van Zuid Holland
52
Partner voor bestuur en beleid
Opgave: Energietransitie
Gasgebruik
Energie labels
Energie besparing
Elektrisch rijden
Partner voor bestuur en beleid
Stoppen met gebruik aardgas Fig. 4.1 Gemiddeld gasverbruik woningen in m3 Stoppen met het gebruik van aardgas In de Drechtsteden werd in 2019 per woning weer minder gas gebruikt dan in 2018 en in 2016. In Nederland was er een afname van 9,2%; in de Drechtsteden was dit -11,9%. De afname in de Drechtsteden komt door de aansluiting van woningen op het warmtenet. In Dordrecht zijn inmiddels 5.500 woonequivalenten aangesloten op het warmtenet Dordrecht. De levering van warmte aan openbare gebouwen is hierin meegerekend. Er zijn in Dordrecht ongeveer 2000 woningen aangesloten op het warmtenet. In Papendrecht is ruim 8% van de woningen op warmtenet aangesloten. Dat heeft direct effect op het gasverbruik dat in Papendrecht 7% lager is dan het gemiddelde in de Drechtsteden.
1400 1240 1170
1200
1180
1075
1000
800
600
Tabel 4.1 Gemiddeld gasverbruik woningen in m3 Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden Nederland
2016 1.200 1.210 1.330 1.240 1.110 1.210 1.270 1.220 1.300
2018 1.140 1.160 1.280 1.180 1.060 1.170 1.260 1.160 1.270
2019 1.080 1.060 1.180 1.080 1.000 1.090 1.120 1.075 1.180
400
200
0 Drechtsteden
Nederland 2016
2017
2018
2019
Bron: CBS
Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 54
Partner voor bestuur en beleid
Inzetten op energiebesparing Fig. 4.2 Gemiddeld elektriciteitsverbruik woningen in Kwh Inzetten op het besparen van energie Het gemiddeld elektriciteitsverbruik van woningen is in de Drechtsteden iets lager dan het gemiddelde in Nederland.
3000
De daling komt door bijvoorbeeld de vervanging door energiezuinige verlichting en apparaten.
2000
1500
Tabel 4.2 Gemiddeld elektriciteitsverbruik woningen in Kwh 2016 2.940 2.730 3.050 3.190 3.000 2.680 2.870 2.850 2.910
2018 2.830 2.640 2.970 3.030 2.870 2.620 2.760 2.750 2.790
2730
2670
2500
Het elektriciteitsverbruik in huurwoningen is gemiddeld 22% lager dan gemiddeld. In koopwoningen ligt het juist 15% hoger. Dit verklaart ook verschillen in elektriciteitsverbruik tussen Hendrik Ido Ambacht waar meer koopwoningen staan en Sliedrecht en Dordrecht waar meer huurwoningen zijn.
Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden Nederland
2860
2790
Het verbruik daalde in Nederland met 6,2%; in de Drechtsteden met 6,3%.
1000
2019 2.740 2.560 2.840 2.950 2.800 2.540 2.690 2.670 2.730
500
0 Drechtsteden 2016
2017
2018
Nederland 2019
Bron: CBS
Toelichting: 2017 is vanwege ruimte uit de tabel gelaten 55
Partner voor bestuur en beleid
Energielabels Fig. 4.3 Energielabels van woningen in de Drechtsteden Energielabels van woningen Steeds meer woningen krijgen een geldig energielabel. In 2018 had 41% van de woningen een geldig energielabel. In 2020 was dit al 58%. Het energielabel voor woningen geeft met de klassen A (groen, zeer zuinig) tot en met G (rood, weinig zuinig) aan hoe energiezuinig een woning is. In Hendrik Ido Ambacht waar relatief veel nieuwe woningen zijn, staan veel woningen een groen label; in Zwijndrecht en Dordrecht is dat het minst het geval. Zwijndrecht heeft relatief veel woningen met een label D t/m G.
100% A t/m A++
17,0%
17,1% 23,6% 29,8%
23,0%
24,7%
32,5%
80%
10,4%
45,7%
15,6%
B
C 18,7%
14,3%
12,7%
12,8%
D 14,5%
60%
27,6%
28,7%
23,3%
19,4%
26,6%
13,2% 30,6%
40%
E
F
26,0%
21,7% 18,4%
20,1%
15,5%
11,2%
20%
10,9% 10,8% 4,5% 0%
18,7%
G
13,5% 9,3%
10,8%
5,5% 7,5%
16,0%
13,1%
10,3%
4,7%
7,0%
8,7%
5,9%
6,0%
5,9%
3,8% 1,2%
3,9%
4,1%
3,9%
P
S
Z
Dr
4,3%
4,8%
5,7%