8b Jaarrapport Generiek Toezicht 2023 versie 1.4 DB en AB.pdf

Voorwoord In 2023 voerden we weer een groot aantal projecten uit. We zetten een goed toezichtsprogramma neer én controleerden veel bedrijven. Het is nog steeds een uitdaging om goede medewerkers te vinden en te behouden. De personele bezetting is dan ook de reden dat we een aantal projecten hebben moeten doorschuiven naar 2024. Onze inspecteurs bezochten in 2023 weer veel bedrijven in de regio. Denk aan drukkerijen, garagebedrijven en verschillende horecaondernemers. Maar ook transportbedrijven, bouwmarkten en tuincentra. Wellicht las u al over de resultaten van 2023 in onze online jaarverslagomgeving. Dit houden we het hele jaar door actueel. Bij de bedrijven in de grafische industrie controleerden we op het gebruik van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Door informatie op te vragen, wisten we op voorhand al of bedrijven met een ZZS werken. Tijdens de controle keken we naar de uitstoot van ZZS naar de lucht en eventuele lozingen in de bodem en het water. Dit laatste deden we met het Waterschap. Door samen te werken met andere overheidsinstanties zorgen we met elkaar voor een fijnere leefomgeving én een schoner milieu. Daarnaast een vooruitblik op 2024. Eerder bezochten we bedrijven die werken met ZZS, ook dit jaar gaan we bij hen langs.

Kunnen deze bedrijven ZZS vervangen? Wat zijn de bevindingen? Ook controleren we samen met het Waterschap een nieuwe branche op de uitstoot van ZZS: metaal(elektro)bedrijven. Ik wens u veel leesplezier. Ronald Visser Directeur

2

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

Wat deed OZHZ? Voor uw inwoners en ondernemers Bekijk de online jaarverslagomgeving van het programma Generiek Toezicht. U leest daar het hele jaar door over de laatste toezichtsacties en nieuwste projecten. We nemen u ook mee in onze verhalen over de meest actuele onderwerpen. Van de risico’s van elektrische laadpalen in autogarages tot aan hoe ketentoezicht van e-waste in de praktijk werkt. Van gezamenlijke ondermijningsacties tot aan de groeiende aandacht voor milieucriminaliteit. U leest interviews met inspecteurs en ziet wat OZHZ met toezicht bereikt (en wat niet). Het is de online omgeving waar iedereen kan zien wat OZHZ betekent voor de leefomgeving. U, maar ook iedere inwoner, ondernemer, raadslid, ambtenaar of samenwerkingspartner. Scan de bijgaande QR-code met uw mobiele telefoon of kijk op https://www.ozhz.nl/regio/generiek-toezicht-2023/

3

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

Onze aanpak Waar het er het meest toe doet. Dat is het motto van Generiek Toezicht. De inspecteurs van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) controleren branches en activiteiten waar de risico’s hoog zijn of overtredingen vaak voorkomen. Kortom: waar het effect van toezicht het grootst is. Regiobreed programma Generiek Toezicht is opgezet om regiobreed op dezelfde manier om te gaan met veiligheids- en gezondheidsrisico’s voor onze inwoners. Dit doen we op basis van eerdere afspraken die OZHZ maakte met gemeenten. Dit legden we vast in de Nota Regionaal UitvoeringsNiveau (RUN). Informatie- en data-analyse Vanuit informatie- en data-analyse brengen we risico’s en de bereidheid tot naleving door de betrokken branches in kaart. Hiermee bepalen we waar én op welke wijze toezichtdruk nodig is. Het toezicht stemmen we projectmatig en samen met handhavingspartners af – en voeren we uit. Een voorbeeld: We constateerden eerder dat het naleefgedrag bij bouwmarkten en tuincentra op het gebied van opslag en verkoop van gevaarlijke stoffen daalde van 63% in 2013 naar 53% in 2020. We trokken in 2020 de conclusie om de branche vaker te controleren. Onze inspecteurs controleerden deze branche in 2023 opnieuw op de opslag en verkoop van gevaarlijke stoffen. Het naleefpercentage verbeterde naar 71%.

Flexibiliteit is essentieel Het jaarprogramma ligt deels vast, op andere onderdelen nog niet. Dit zorgt ervoor dat we kunnen inspringen op de actualiteit én nieuwe toezichtsmethoden, technieken en ontwikkelingen gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan de landelijke aandacht voor ZZS. In 2023 startten we een nieuw project gericht op het beperken van emissies van ZZS naar lucht, water en bodem. Onze inspecteurs gingen, samen met de waterschappen, langs bij bedrijven in de grafische industrie. We controleerden op het gebruik van ZZS in deze branche. Van de 20 bedrijven gebruiken 11 bedrijven stoffen waar minimaal 1 ZZS in zit. Sommige bedrijven gebruiken zelfs 17 stoffen waar ZZS inzitten. Dat lijkt veel. Toch constateerden we bij geen enkel bedrijf dat een stof met ZZS teveel uitstoot veroorzaakt naar lucht, water of de bodem. We gingen het gesprek aan met de ondernemer over het gebruik van alternatieve stoffen. Stoffen die niet gevaarlijk zijn voor mens en milieu (lucht, water en bodem). Een aantal ondernemers gaven aan hier onderzoek naar te willen doen. 1 bedrijf is koploper op dit gebied. We interviewden deze ondernemer.

4

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

OZHZ informeert In 2023 informeerden wij ondernemers alvast over komende veranderingen. Zo moeten verwarmingssystemen met een vermogen vanaf 70kW voor 10 maart 2024 geïnspecteerd worden. Deze inspectie noemen we ook wel de SCIOS-keuring SCOPE 14. Bij de keuring wordt gekeken naar de energieprestatie van de installatie in een gebouw. De keuring is voorgeschreven in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving. OZHZ ontwikkelde hiervoor een folder. Onze inspecteurs namen deze folder mee naar controles. Naar aanleiding van incidenten in het Goffertstadion in Nijmegen (2021) en het AZ-stadion in Alkmaar (2019) denkt de Rijksoverheid na over de verplichting om de veiligheid van gebouwen periodiek te onderzoeken. Eigenaren van panden waar veel mensen samenkomen kregen daarom een brief toegestuurd. Het gaat om panden in de gemeenten Dordrecht, Alblasserdam en Molenlanden. In 2024 gaat de onderzoeksplicht naar de constructieve veiligheid van deze panden in. OZHZ raadt aan om het onderzoek alvast te starten. Veiligheid staat tenslotte voorop! Inzet op gedragsbeïnvloeding Door de energietransitie zien we steeds meer daken met zonnepanelen. Panelen brengen risico’s met zich mee. Daarom ontwikkelden we in 2022 een checklist voor eigenaren van daken met zonnepanelen. Door de check uit te voeren, voorkom je onveilige situaties.

Met een informerende brief probeerden we het gedrag van eigenaren te beïnvloeden. We wilden hen laten inzien dat het belangrijk is om de checklist in te vullen én terug te sturen. De respons was niet hoog genoeg; maar 43% vulden de checklist in. Helaas is dit percentage te laag voor een analyse en eventuele vervolgacties. Het onderwerp staat wel hoog op de agenda, het is belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan de recente brand bij cateringbedrijf Bon Bon in Alblasserdam. Zonnepanelen kunnen bij brand schade aan de leefomgeving veroorzaken. Daarom willen we in 2024 opnieuw aandacht vragen voor de risico’s van zonnepanelen. Waar of waarop is meer toezicht nodig? In 2023 maakten onze inspecteurs een start met de controles van garagebedrijven. Een project dat meerdere jaren duurt, omdat er in onze regio veel bedrijven zijn in deze branche. We startten met de controle van 45 bedrijven die in 2017 voor het laatst gecontroleerd werden. Uit eerdere controles bleek de naleving van regels in deze branche op 60% te liggen. Vooral de opslag van bodembedreigende stoffen was niet in orde. In 2023 ligt naleving op 57%. Overtredingen zitten met name in vloeistofdichte vloeren die niet gekeurd zijn. Ook komen we veel olieafscheiders tegen die niet gekeurd of tijdig geledigd zijn. Controles in deze branche zijn nodig als we kijken naar het nalevingspercentage.

Daarom loopt het project de komende jaren door.

5

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

Extern samenwerken In 2023 voerden onze inspecteurs met andere partijen integrale controles uit in het kader van ondermijning. We werken nauw samen met gemeente, politie en andere partijen zoals de douane, het RIEC en de sociale dienst. We kwamen situaties tegen als drugshandel, fraude en arbeidsuitbuiting. Als OZHZ hebben we een signaleringsfunctie: we herkennen signalen en weten waar we op moeten letten. Zo komen we erachter of het verhaal van een ondernemer klopt. In samenwerking met gemeenten signaleren we bedrijven waarvan we niet precies weten wat zij doen. Het idee daarachter is dat we meer zicht krijgen op bedrijven, signaleren herkennen en bedrijven op het gebied van ondermijning op kunnen sporen. Vanwege de toename van plastic afval controleerden we, samen met het Waterschap, in 2022 bedrijven op rondslingerend plastic (korrels). In 2023 brachten we verdieping aan door onderzoek te doen naar de keten van plastic korrels. Zo analyseerden we data om producenten, leveranciers en distribiteurs te achterhalen. We controleerden een transporteur en afvalverwerker in onze regio én gaven signalen door aan andere omgevingsdiensten.

6

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

De belangrijkste cijfers

Gerealiseerde uren: 8331 (9786 begroot, 8880 voor milieu 1 en 906 voor bouw) In 2023 speelden we in op nieuwe ontwikkelingen. Denk aan de toename van zonnepanelen door de energietransitie. Ook zagen we dat frequent toezicht loont, maar dat in bepaalde branches of bij specifieke activiteiten soms meer toezicht nodig is. We breidden onze kennis over ZZS uit. Deze kennis deelden we met ondernemers uit de grafische industrie. Bij geen enkel bedrijf constateerden we dat een stof met ZZS teveel uitstoot veroorzaakte naar de lucht, water of de bodem. We gingen het gesprek met de ondernemer aan over het gebruik van alternatieve stoffen.

Gemiddelde naleving OZHZ-inspecteurs gaan met name langs bij de bedrijven en instellingen waar we overtredingen verwachten. Zo spoort OZHZ gericht overtreders op. Waar mogelijk benutten onze inspecteurs de beschikbare (externe) data, zoals de data in Amice, de Kamer van Koophandel en klachten over bedrijven in ons VTH-systeem.

Mobiele brekers en grondverzet naleving OZHZ controleert de meeste meldingen over mobiele brekers en grondverzet. Dit zorgt voor regelmatig contact. Bedrijven in deze branche zijn zich meer bewust van hun verantwoordelijkheden en verplichtingen. Zo worden onduidelijkheden over bijvoorbeeld PFAS voorkomen en zijn overtredingen sneller opgelost. 1

Betreft de uren voor de milieuprojecten exclusief 2.600 uur voor de uitvoering van het project Informatieplicht energiebesparing

en terugdringen energiegebruik en het project Energielabel C voor kantoren. De uren en het aantal controles voor deze projecten worden verantwoord via de E-agenda.

7

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023

Een overzicht van de projecten

Thematisch toezicht milieu 2023 Project beheer en gebruik van eigen tankplaatsen Project opslag en verkoop van gevaarlijke stoffen Project controleren van bedrijven in de automotive branche Project beperken van emissies van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) Project controleren van lozingen buiten inrichtingen Project voorkomen van vervuiling door plastic korrels Project beheer en gebruik van bodembeschermende voorzieningen bij veehouderijen Project veilige opslag van propaan Project voorkomen van fraude met afval- en grondstromen Project ondermijning Project strafrechtelijke aanpak van milieuovertredingen Project voorkomen van overlast door horeca en detailhandel Project veilige opslag en verkoop consumenten vuurwerk Project informatieplicht energiebesparing en terugdringen energiegebruik Project bewerken van bouw- en sloopafval buiten een inrichting Project opslaan en toepassen van grondstromen Project actualiseren bedrijvenregister

Thematisch toezicht brandveilig gebruik en bestaande bouw 2023 Project energielabel C voor kantoren Project onderzoeken van constructieve veiligheid bij publiek toegankelijke gebouwen Project veiligheid van daken bij gebruik zonnepanelen en sneeuwval Project onderhouden van gelijkwaardige oplossingen bij ontbreken brandcompartiment

8

Dit deden wij voor de hele regio | Jaarverslag Generiek Toezicht | 2023