5a GR Kil tunnel Concept Jaarstukken 2021.pdf

Jaarstukken 2021

Concept jaarstukken Exploitatiejaar 2021

Inhoud 1.

Directieverslag

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9

COVID-19 Renovatie Personeel en organisatie Automatisering Veiligheid, gezondheid en welzijn Vorming en opleiding Onderhoud tunnel en tolplein c.a. Verkeer Veiligheid en incidenten

4 6 11 12 14 15 15 17 18

2.

Jaarverslag

21

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

Programmaverantwoording Wat is bereikt? Wat is er voor gedaan? COVID-19 Wat heeft het gekost Overzicht van algemene dekkingsmiddelen

21 21 23 25 25 26

2.2 2.2.1 2.2.1.1 2.2.1.2 2.2.1.3 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7

Paragrafen Kengetallen, weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risico's en beheersmaatregelen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Lokale heffingen Grondbeleid

27 27 27 28 29 31 32 34 40 40 40

3.

Jaarrekening

41

3.1 3.2 3.2.1 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.8.1 3.9 3.10

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Toelichting op het overzicht van baten en lasten Overzicht van incidentele baten en lasten Overzicht aanwendingen onvoorzien Overzicht van structurele mutaties in de reserve Rechtmatigheidsanalyse Wet normering topinkomens Balans per 31 december Toelichting op de balans Taakvelden EMU-saldo

41 43 44 45 45 45 45 46 47 48 52 53

4. 5.

Controleverklaring accountant Bijlagen

54 58

5.1 5.2

Staat van activa Staat van leningen

58 59

6.

Vaststelling

60

Jaarstukken 2021 Pagina 3 van 60

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken over het verantwoordingsjaar 2021. De jaarstukken bestaan uit het directieverslag, het jaarverslag, de jaarrekening en de bijlagen. In het directieverslag worden de ontwikkelingen in het verantwoordingsjaar behandeld. Het jaarverslag bestaat conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) uit de programmaverantwoording en de financiële paragrafen. Ten slotte worden in de jaarrekening het overzicht van baten en lasten, de balans en de toelichting daarop gegeven.

1.

Directieverslag Voorwoord De ontwikkelingen van de Covid-19 pandemie en met name de door de overheid noodzakelijker wijze opgelegde maatregelen ter bestrijding van het virus hebben in 2021 op vele gebieden significant impact gehad op de exploitatie. Ondanks de noodzakelijke maatregelen hebben we de dagelijkse exploitatie kunnen continueren. Uiteraard ging dit niet zonder aanpassingen in onder meer personele bezetting. Ook het onder handen zijnde werk met betrekking tot de renovatie heeft invloed gehad op de dagelijkse werkzaamheden. Voorts speelden veel andere onderwerpen een rol waarin in het voorliggend directieverslag nader zal worden ingegaan.

1.1

COVID-19

1.1.1

Inleiding Ook in 2021 heeft COVID-19 invloed gehad op de werkwijze en processen van de Kiltunnel. Zo is er in het eerste kwartaal van 2021 extra personeel ingeleend om preventieve maatregelen op te vangen en de personele bezetting op het tolplein te waarborgen. Ook zijn er nieuwe werkprocessen ingericht om besmetting en vervolgens ziekteverzuim zoveel als mogelijk te voorkomen. Het eerste kwartaal van 2021 kende een omzetverlies van 28% t.o.v. 2019. Overeenkomstig de richtlijnen van de Rijksoverheid is daarom een tegemoetkoming loonkosten aangevraagd (NOW: tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid) bij het UWV. Deze tegemoetkoming is toegekend, een voorschot is uitgekeerd maar de definitieve berekening kan pas in 2022 worden ingediend.

Jaarstukken 2021 Pagina 4 van 60

1.1.2

Maatregelen Overeenkomstig de richtlijnen van de overheid zijn er in 2021 zowel aanscherpingen als versoepelingen geweest die van invloed waren op met name de werkprocessen van de medewerkers. Hieronder een aantal nieuwe processen kort beschreven: Er zijn meerdere automatische dispensers met handalcohol aanwezig, zoals die gebruikt worden in de medische omgeving. Deze zijn op verschillende plekken geplaatst. Verschillende andere desinfectiemiddelen op basis van alcohol zijn ter beschikking gesteld aan het personeel. Er is een protocol handen wassen opgemaakt en uitgereikt. Mondkapjes, handschoenen, tissues en desinfecterende tissues enz. zijn ter beschikking gesteld. In de tolcabines zijn spatschermen geplaatst. Standaard wordt 1,5 meter afstand houden gehanteerd. Als dit niet mogelijk is, geldt een mondkapjesplicht; Ondanks de genomen maatregelen heeft de Kiltunnel 5 besmettingen geteld. Twee van deze besmettingen waren bij tolbeambten. Waarvan één Long COVID heeft overgehouden. Door snel handelen, gesplitste teams en preventief alle medewerkers (die in contact zijn geweest met de positief geteste medewerkers) naar huis te sturen om zich te laten testen, het advies van de GGD te volgen en preventief 5 dagen quarantaine te hanteren, is de Kiltunnel verder zonder noemingswaardige incidenten 2021 doorgekomen.

1.1.3

Verkeer Ten opzichte van 2019 (het jaar waar de verkeerscijfers niet beïnvloed zijn door de COVID-19 pandemie) ligt het verkeersaanbod in 2021 430.000 motorvoertuigen lager. Hierdoor daalde de omzet navenant (t.o.v. 2019). Over de periode januari tot en met maart was de verkeersdruk al verminderd met ruim 200.000 motorvoertuigen.

Aantal motorvoertuigen 450.000 400.000 350.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 0 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

2019

2021

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Ten opzichte van 2019 is de verkeersdruk in de eerste vijf maanden van 2021 aanzienlijk lager. Na herstel in de zomermaanden is in het najaar opnieuw sprake van een verminderde verkeersdruk. Gezien de verminderde verkeerscijfers en de, als gevolg hiervan, lagere omzetcijfers is over de periode januari tot en met maart 2021 een bijdrage “tegemoetkoming loonkosten” aangevraagd bij het UWV. De definitieve berekening zal in het voorjaar 2022 worden ingediend.

Jaarstukken 2021 Pagina 5 van 60

Verkeersdruk in aantal motorvoertuigen 4.600.000 4.400.000 4.200.000 4.000.000 3.800.000 3.600.000 3.400.000 2019

2020

2021

Begroting 2021

Ten opzichte van 2020 is de verkeersdruk met 200.000 motorvoertuigen toegenomen. Echter, dit zijn nog steeds 200.000 motorvoertuigen minder dan is begroot.

1.2

Renovatie

1.2.1

Inleiding Verkeerstunnels worden doorgaans gerealiseerd voor een periode van 100 jaar. Om deze levensduur te behalen is het echter van belang dat er tijdig en grondig periodiek wordt gerenoveerd. Zo is het noodzakelijk dat civiele onderdelen na een gebruiksperiode van 40 jaar grondig onder handen worden genomen, waarbij onder meer sleet en betonschade a.g.v. bevriezing en inwerking van dooizouten wordt hersteld. Technische onderdelen zijn na een periode van 20 jaar ook technisch afgeschreven. Immers, technische installaties kunnen bij falen op den duur niet meer hersteld worden door het niet meer kunnen leveren van nieuwe onderdelen. Het vernieuwen van de gehele installatie brengt dan uitkomst. Met deze ingrepen wordt de levensduur van het geheel verlengd en blijft de veiligheid van de weggebruiker geborgd. De projectnaam “Renovatie Kiltunnel” doet echter tekort aan het multidisciplinaire karakter hiervan. Renovatie Kiltunnel suggereert dat het hier alleen gaat over de renovatie van de tunneltechnische installaties. Dit is echter geenszins waar. Ook het tolplein c.a. is in technische zin afgeschreven waardoor uitval van installaties of onderdelen daarvan steeds frequenter voorkomt. Het instandhouden van installaties vergt telkens meer onevenredig veel inzet met slechts een resultaat voor de korte termijn.

Daarnaast bleek het tolplein de laatste jaren niet meer geschikt om de groeiende verkeersstroom te kunnen verwerken.

Jaarstukken 2021 Pagina 6 van 60

In oktober 2018 heeft het bestuur ingestemd met het projectplan en het bijbehorende financieringsplan en ingestemd met het starten van de aanbestedingsfase. Het totale project kan grofweg opgedeeld worden in een aantal onderdelen: a) herinrichting tolplein met kantoor; b) tolinstallatie en verdere ICT-omgeving; c) tunneltechnische en verkeerstechnische installaties; d) infratechniek; e) duurzaamheid. 1.2.2

Herinrichting tolplein met kantoor Na het ondertekenen van de aannemingsovereenkomst zijn in het najaar van 2020 en in het voorjaar van 2021 de noodzakelijke fysieke voorbereidingen getroffen om daadwerkelijk met de herinrichting van het tolplein te starten. De eerste paal werd geslagen in januari voor de fundering van het kantoorpand en het trappenhuis aan de zuidkant van het tolplein. Helaas moest het werk door sneeuwval in februari voor een week worden gestaakt. Dit had echter geen gevolgen voor de verdere planning. Na de heiwerkzaamheden is verder gewerkt aan de funderingen en de eerste bouwlaag. Vervolgens is in twee weekenden van april (telkens van vrijdagmiddag tot maandagochtend 05.00 uur) de ondergrondse infrastructuur -kabelgoten, leidingen en riolering- aangebracht.

Tijdens deze werkzaamheden is het verkeer op het tolplein omgeleid van zuid naar noord en in het tweede weekeinde van noord naar zuid en kon er gratis gebruik gemaakt worden maken van de tunnel. Evident dat deze werkzaamheden werden uitgevoerd volgens een zeer zorgvuldige en met vele toeleveranciers, onderaannemers en directie afgestemde planning. Het is mogelijk gebleken om de betreffende rijrichtingen niet volgens planning op maandagochtend 05.00 uur op te leveren maar telkens op zondagavond. Na het aanbrengen van de ondergrondse infrastructuur is de bouwput weer aangevuld en is een semi tijdelijke asfaltlaag en tijdelijke belijning aangebracht. Na het gereedkomen van deze werkzaamheden kon het verkeer vanaf zondagavond zonder omleiding weer het tolplein passeren.

Jaarstukken 2021 Pagina 7 van 60

In mei is gestart met de onderbouw van de middencabine. Vanaf dat moment zijn de tolstraten noord 1 en zuid 1 permanent voor het verkeer afgesloten. Alle hiervoor beschreven werkzaamheden hebben plaats gehad “in” of in de directe nabijheid van het wegverkeer. De aannemer heeft mede daarom veel aandacht besteed aan de veiligheid van haar medewerkers alsook aan de veiligheid van de weggebruikers. Telkens werd ook gebruik gemaakt van verkeersregelaars om het wegverkeer in goede banen te leiden.

In de weekeinden van 9 oktober en 16 oktober zijn de twee brugdelen van elk 35 ton en de twee luifeldelen met elk een gewicht van 45 ton met behulp van een 500 tons weg-/terreinkraan boven het tolplein geplaatst. Ook deze werkzaamheden werden uitgevoerd volgens een zeer zorgvuldig samengestelde planning. Het wegverkeer is tijdens deze werkzaamheden op het tolplein omgeleid van noord naar zuid en in het tweede weekeinde van zuid naar noord. Direct na het tolplein (werkvak) werd het verkeer weer naar de juiste rijbaan geleid. Naast wegbebakening heeft de aannemer verkeersregelaars ingezet.

Alle werkzaamheden op het tolplein hebben plaatsgevonden zonder dat het wegverkeer hier ernstige hinder van heeft ondervonden. Daarnaast zijn de werkzaamheden vooraf nauwgezet doorgesproken met de hulpdiensten opdat zij bij een eventuele uitruk ongestoord het tolplein konden passeren. 1.2.3

Tolinstallatie en verdere ICT-omgeving Een van de uitgangspunten van de herinrichting van het tolplein is capaciteitsverbetering. Het tolplein wordt daarom ook uitgebreid van 4 tolstraten per rijrichting naar 5 tolstraten per rijrichting. Dat betekent dat straks meer klanten per tijdseenheid het tolplein kunnen passeren. De bestaande tolinstallatie zal dan ook moeten worden uitgebreid. Gekozen is voor de ontwikkeling van een nieuwe tolcentrale (TolCentrale 5; TC5). Hierbij is rekening gehouden dat klanten straks in alle straten contactloos kunnen betalen met verschillende bankpassen, creditcards en telecards.

Jaarstukken 2021 Pagina 8 van 60

De installaties worden zodanig ingericht dat bestuurders van vrachtauto’s, bestelbussen en luxeauto’s op ooghoogte kunnen afrekenen of eventueel hun telecard kunnen opwaarderen. Voorts blijft het in de tolstraten noord 1 en zuid 1 mogelijk om met contant geld af te rekenen. Deze zogenaamde middencabine wordt zodanig ingericht dat deze 24 x 7 in twee richtingen bemenst is. Ook de tolstraten noord 2 en 3 en zuid 2 en 3 kunnen bemenst worden. De beide tolstraten 4 en 5 worden ingericht als onbemenste straten. Vorenstaande betekent dat een geheel vernieuwde tolcentrale moet worden ontworpen en gebouwd en dat de ICT infrastructuur en architectuur opnieuw moet worden ontworpen en gebouwd. In 2021 is vooral aandacht besteed aan het ontwerpen en bouwen van de tolcentrale c.a. In het najaar van 2021 is een aanvang gemaakt met het testen op juiste werking. Ook voor de bij de tolinstallatie behorende ICT-infrastructuur is samen met de ICT leverancier een gedegen plan gemaakt waarbij tevens aandacht is besteed aan de kantoorautomatisering. In het najaar is al een groot gedeelte van de passieve componenten zoals glasvezelkabels en patchkasten geleverd en op hun plaats aangebracht. 1.2.4

Tunneltechnische en verkeerstechnische installaties Na het ondertekenen van de aannemingsovereenkomst is de aannemer voor dit onderdeel van het werk gestart met het opstellen van de uitvoeringsontwerpen. Een groot deel van deze ontwerpen zijn reeds afgerond. Echter aan een kleiner aantal moet nog de laatste hand worden gelegd. Dit betekent dat dit onderdeel van het werk achter loopt op de planning. Na interventie van de directie heeft de aannemer meer menskracht ingezet waardoor in het najaar een aanvang is gemaakt om de opgelopen achterstand in te halen. Ook in de maanden januari en februari van 2022 zal nog hard gewerkt worden om aan de planning te voldoen. Zoals geschreven is een aantal uitvoeringsontwerpen wel gereed waardoor een aantal onderdelen in uitvoering is gegaan. Meest in het oogspringend is het aanbrengen van de kabelinfrastructuur. Het graven van kabelsleuven en het aanbrengen van de kabels langs het wegtracé. Dit werk is nagenoeg gereed. Voorts heeft de aannemer vier elektrische voedingskabels van elk ca. 600 meter lang en 300 mm2 aderdiameter aangebracht tussen het nieuwe kantoor en het dienstgebouw. Met deze voedingskabels wordt thans het nieuwe kantoorpand elektrisch gevoed vanuit het dienstgebouw.

Jaarstukken 2021 Pagina 9 van 60

1.2.5

Infratechniek Onder “a” is al een groot deel van dit werk beschreven. I.c. het aanbrengen van ondergrondse infrastructuur, wat straks benodigd is voor het aanbrengen van de benodigde bekabeling op het tolplein. Goten en (kabel)trekputten zijn reeds aangebracht zodat straks met het realiseren van de tolcabines alleen bovengronds gewerkt hoeft te worden. Voorts zijn inmiddels nagenoeg alle kabeltracés gegraven en voorzien van de benodigde bekabeling. Onder infratechniek vallen ook de noodzakelijke verkeersmaatregelen en omleidingen benodigd om het werk op een veilige wijze uit te voeren.

1.2.6

Duurzaamheid Meer dan in de projectspecificatie is verlangd, is aandacht besteed aan duurzaamheid. Duurzaamheid heeft in het project vele aspecten waarvan hier een aantal wordt beschreven. Nagenoeg alle heipalen zijn zogenaamde groene palen waarmee warmte of koude uit de bodem wordt gehaald en gebruikt voor de temperatuurbeheersing in het kantoorpand en middencabine. Voorts zijn in de vloer van de kantoorverdieping PCM panelen (Phase Change Material) aangebracht voor het opslaan van warmte of koude. Deze panelen dragen bij aan een optimale energiezuinige temperatuurbeheersing in de kantoorverdieping. Voorts is het kantoorgebouw voorzien van driedubbel glas en is het dakoppervlak inmiddels voorzien van zonnepanelen.

Op het dakoppervlak van het kantoorgebouw en de luifel is er licht dakbitumen met ACT-coating aangebracht. Het dakbitumen bestaat uit witte hittereflecterende mineralen die voorzien zijn van de IKO Air Care Technologie. Dit type dakbitumen is met 100% groene energie geproduceerd. De bitumen coating is samengesteld uit een substantieel aandeel van gerecyclede grondstoffen (geregenereerd bitumen van oude dakbedekking en productierestanten en gerecyclede polymeren). Deze ACT-coating werkt luchtzuiverend door fijnstof en de broeikasgassen stikstofoxide en zwaveloxide om te zetten in onschadelijke milieuneutrale stoffen. Bovendien zorgt de hittereflecterende werking voor een minder snelle opwarming van het gebouw en een hoger rendement van de zonnepanelen door het koelere dakoppervlak. Effect op levensduur: 35 jaar met een extra te verwachten levensduur van minimaal 5 jaar. Effect op onderhoud: geen aanvullende onderhoudsmaatregelen. Effect op milieu: 20% reductie van NOx en SOx, volledig recyclebaar en lagere energiekosten. 1.2.7

Communicatie Om zoveel mogelijk passanten, stakeholders en bedrijven te benaderen en te informeren is er veel aandacht geweest voor communicatie. Zo is er onder andere een omgevingsapp gelanceerd en wordt maandelijks een nieuwsbrief verzonden. Ruim 1100 mensen hebben zich aangemeld voor de app of nieuwsbrief.

Jaarstukken 2021 Pagina 10 van 60

Daarnaast is extra aandacht geweest voor de bewoners. Voor de start van de renovatie zijn alle omwonenden binnen een straal van 500 meter van het tolplein uitgenodigd voor een informatiebijeenkomst: wat ging de kiltunnel doen en wat konden de bewoners hiervan verwachten. In 2021 is een aantal weekenden gewerkt en zijn alle bewoners, ruim twee weken van te voren op de hoogte gesteld van de werktijden, werkdagen en werkzaamheden. Via de app of website kunnen alle belanghebbenden of geïnteresseerden het laatste nieuws volgen.

1.3

Personeel en organisatie

1.3.1

Mutaties personeeel In 2021 hebben 2 medewerkers (1,805 fte) die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt de Kiltunnel verlaten. Daarnaast een medewerker (0,722 fte) die door de het verlengde ontslagverbod bij ziekte, zoals vastgelegd in de Arbeidsvoorwaardenregeling Wegschap Tunnel Dordtse Kil (AW) alsmede de Aanvullende arbeidsvoorwaardenregeling Wegschap Tunnel Dordtse Kil (AAW), is ingestroomd in het 3e ziektejaar. Om de bedrijfsvoering te versterken, zijn er 2 tolbeambten (1,601 fte) aangenomen per 1 november 2021.

1.3.2

Extra personele inzet Vanaf juli 2021 is het volume qua verkeer op het tolplein zichtbaar toegenomen. Door het afsluiten van tolstraat 1, aan zowel de noord- als zuidkant, was er zichtbaar opstopping op het tolplein. Om de doorstroomsnelheid op peil te houden is er extra personeel ingezet om tussen 7.00 en 19.00 uur altijd 4 tolbeambten aanwezig te hebben. Dit betekent dat zeker in de spits alle straten open zijn.

1.3.3

Contract uitzendbureau In 2020 is een uitzendovereenkomst gesloten met Tempo-Team voor de duur van 1 jaar met een optie van driemaal één jaar verlenging. In 2021 is dit contract met 1 jaar verlengd.

1.3.4

Werkoverleg De COVID-19 pandemie heeft helaas ook het frequent werkoverleg in de weg gestaan. Toen de maatregelen waren versoepeld is er op 1 november het eerste werkoverleg in 2021 georganiseerd. Tijdens het werkoverleg is onder andere gesproken over wijzigingen die plaatsvinden ten aanzien van de tunnel technische installaties. Voor 1 november zijn er minibijeenkomsten gehouden waarbij de medewerkers op de hoogte werden gebracht van de vorderingen die te maken hebben met de renovatie en om met elkaar in gesprek te zijn over veiligheid, welzijn en gezondheid. Daarnaast zijn hierover nieuwsbrieven verschenen. Voorts is er een proefopstelling geplaatst van de nieuwe werkplekken, nieuwe afrekenpanelen en is er beeldmateriaal te vinden aangaande de roltrap.

Jaarstukken 2021 Pagina 11 van 60

1.3.5

Salarissen De vakbonden FNV Overheid, CNV Overheid en FDO-MHA en de werkgevers VNG en WSGO hebben een principeakkoord voor een nieuwe cao gemeenten en cao SGO bereikt. Gemeenteambtenaren krijgen er 1,5 procent bij per 1 december 2021 en 2,4 procent per 1 april 2022. Die cao loopt tot en met 1 januari 2023. Opvallend is de eenmalige uitkering van 1200 euro bruto naar rato van de arbeidsduur op 3 november 2021 die in de loop van 2022 wordt uitgekeerd.

1.3.6

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) Na het Jaarverslag Privacy Kiltunnel 2020 van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) en de aanbevelingen voor 2021, zijn alle beleidsstukken geëvalueerd en wordt het verwerkingsregister regelmatig bijgewerkt bij het starten van een nieuwe verwerking of ontdekking van een verwerking. Ook heeft de FG een Data Protection Impact Assessment (DPIA) procedure opgesteld. Aan de hand van deze procedure is vastgesteld dat er op dit moment geen verwerkingen zijn bij de Kiltunnel waarvoor een DPIA uitgevoerd moet worden.

Verder heeft in 2021 een interne audit plaatsgevonden om te toetsen of de vastgestelde beleidsstukken ook nageleefd worden en waar de aandachtpunten binnen de Kiltunnel liggen. 1.3.7

Controle accountant Voor het boekjaar 2021 is door de accountant een interim controle uitgevoerd. Naar aanleiding van deze controle heeft de accountant geen bevindingen. Deze controle is in verband met de geldende coronamaatregelen deels op locatie uitgevoerd.

1.3.8

Thuiswerken Het zogenaamde thuiswerken wat in 2020 is geïntroduceerd is halverwege het jaar beëindigd. Echter met de oplopende besmettingen is er vanaf december weer gedeeltelijk vanuit huis gewerkt en wordt er daarnaast zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van videovergaderen.

1.4

Automatisering

1.4.1

Tolcentrale Het tolsysteem maakt gebruik van de software van TolCentrale 4 (TC4). Voor het einde van het groot onderhoud zal de nieuwe versie hiervan opgeleverd worden, TolCentrale 5 (TC5). Deze vijfde generatie tolcentrale heeft minimaal dezelfde functionaliteit als de huidige. Echter de gehele architectuur, zowel software als hardware, wordt vernieuwd/gemoderniseerd. Met TC5 kunnen 10 tolstraten bediend worden waarbij elke tolstraat 3 klantpanelen heeft. De inmiddels ruim 100.000 telecards die in omloop zijn blijven bij TC5 bruikbaar. Daarnaast wordt de aansturing van signaleringsborden op het tolplein (denk aan de borden boven de tolstraten) en de bediening van de kassa’s gemoderniseerd. Dit gebeurt allemaal vanuit Jaarstukken 2021 Pagina 12 van 60

TC5 en hiervoor wordt o.a. de Grafische User Interface (GUI) ontwikkeld voor het gebruik door de tolbeambten. Voor de ontwikkeling van TC5 is een overeenkomst gesloten met BTG Electronics Design uit Oud Beijerland. Totdat deze vijfde generatie tolcentrale operationeel is moet het huidige tolsysteem optimaal blijven functioneren. Daarom is er, gelijk aan voorgaande jaren, periodiek onderhoud gepleegd en zijn er waar nodig onderdelen vernieuwd. De server van de tolcentrale zal worden ondergebracht binnen de ICT-omgeving van de kantoorautomatisering. Inmiddels is de software van de nieuwe tolcentrale gerealiseerd en in een testomgeving geplaatst. Wanneer het geheel is opgeleverd en operationeel is kunnen klanten op het vernieuwde tolplein zonder tussenkomst van de tolbeambte, in elke tolstraat hun telecard opladen en contactloos betalen met een bankkaart. 1.4.2

Kantoorautomatisering Voor het in stand houden van de kantoorautomatisering en het veiligstellen van (historische) data is een contract gesloten met IC-Automatisering uit Dirksland. Deze partij voert elke twee maanden de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden, updates, checks enz. uit. Voorts is bij de automatiseerder een voorziening geplaatst voor remote back-up. Deze back-up wordt 3 maal per dag uitgevoerd en wordt vervolgens voor 90 dagen veiliggesteld. Naast de remote back-up vindt er ook nog een online back-up plaats, op een server die fysiek in een ander ruimte is geplaatst dan de primaire server. IC-automatisering is tevens betrokken bij de renovatie. Zij dragen zorg/adviseren voor een optimale infrastructuur en zullen binnen dit proces straks ook de actieve componenten leveren voor een vernieuwde kantoorautomatisering.

Jaarstukken 2021 Pagina 13 van 60

1.5

Veiligheid, gezondheid en welzijn

1.5.1

Fijnstof Evident dat er bij de renovatie ook grote zorg uitgaat naar de werkplek van de tolbeambten. Naast goede voorzieningen wordt ook aandacht besteed aan de optimale inrichting van de werkplek met een goede luchtbehandeling. Ondanks een goede luchtbehandeling hebben de tolbeambten nog steeds te maken met fijnstof in dieselmotorenemissie. Om dit fijnstof af te vangen worden er ionisatie units geplaatst (Palmaris), die het fijnstof ioniseren waardoor de fijnstofdeeltjes gaan binden en de status fijnstof daardoor verlaten. Hierdoor worden de tolbeambten nog minder dan thans het geval is, blootgesteld aan fijnstof.

1.5.2

Werkplek voorzieningen, welzijn Tijdens bijeenkomsten is samen met de medewerkers gekeken naar de directe invloed die de renovatie op het personeel heeft qua werksfeer, werkomgeving en werkomstandigheden. Door hier samen over in gesprek te zijn en te zoeken naar een oplossing voor weerstand, bezwaren en angsten is er ook gewerkt aan de medewerkerstevredenheid en werkplezier.

1.5.3

Beeldschermvergoeding Door het toenemende beeldschermwerk voor alle functies binnen de organisatie is besloten om één keer in de drie jaar een beeldschermbril te vergoeden aan de medewerker die een bril nodig heeft waarbij de sterkte is aangepast aan het werken met een beeldscherm, zijnde een oogcorrectiemiddel bedoeld in het Arbeidsomstandighedenbesluit.

1.5.4

Keuring arbeidsmiddelen Arbeidsmiddelen zoals gereedschappen, machines en installaties, hijs- en hefmiddelen moeten optimaal functioneren en mogen op de werkplek geen gevaar opleveren. Daarom moeten deze arbeidsmiddelen periodiek geïnspecteerd/gekeurd worden voor tijdige opsporing van slijtage, veroudering of verslechtering. Dat is vastgelegd in de Arbowet. Ook dit jaar zijn alle arbeidsmiddelen goedgekeurd.

Jaarstukken 2021 Pagina 14 van 60

1.5.5

EHBO-materiaal/AED Volgens de Arbowet moet elk bedrijf beschikken over een goed gevulde en complete EHBOvoorziening. Dit betekent ook dat het bedrijf er voor moet zorgen dat er niets ontbreekt en dat alle materialen in een goede conditie zijn. Net zoals andere jaren heeft de leverancier alle EHBOmateriaal bij de Kiltunnel gekeurd en zo nodig zijn spullen vervangen of aangevuld. Daarnaast heeft het jaarlijks onderhoud plaatsgevonden van de AED’s in het kantoorgebouw en de midden cabine van het tolplein.

1.5.6

PMO Begin 2021 is, net als in 2015 en 2018, aan de medewerkers de mogelijkheid geboden deel te nemen aan een Preventief Medisch Onderzoek (PMO). Het doel is een beeld te krijgen van de algemene gezondheidstoestand en werkbeleving van de medewerkers. Een aantal deelnemers heeft adviezen gekregen of is verwezen naar de huisarts.

1.6

Vorming en opleiding

1.6.1

Opleidingen In juli en augustus hebben twee groepen tolbeambten de herhalingscursus BHV gevolgd. Dit betekent dat de Kiltunnel beschikt over 11 gecertificeerde BHV’ers. In november stond een BHV training gepland voor nieuwe medewerkers, maar in verband met de oplopende coronabesmettingen is besloten om deze training te verzetten naar volgend jaar.

1.6.2

Regie op verzuim De stafmedewerker heeft een opleiding “Casemanagement Regie op Verzuim” gevolgd. Door het inzetten van deze opleiding zal inzichtelijk worden wat verzuim kost, zal regie op de verzuimprocessen gevoerd worden en zal zij als sparringpartner optreden van de leidinggevende om de medewerker zo snel mogelijk en op de juiste manier te laten re-integreren.

1.6.3

COVID-19 Mede uit veiligheid/gezondheid maar ook a.g.v. de door de overheid afgekondigde maatregelen ter bestrijding van COVID-19 heeft een aantal geplande opleidingen en trainingen geen doorgang kunnen vinden. Deze opleidingen en trainingen zullen opnieuw in 2022 worden gepland. Het niet doorgaan van trainingen heeft overigens geen consequenties gehad voor de inzetbaarheid van de medewerkers.

1.7

Onderhoud tunnel en tolplein c.a.

1.7.1

Onderhoud zwart, grijs, groen en wit Het onderhoud aan het asfalt en belijning wordt - met uitzondering van de tunnel en tolplein uitgevoerd onder directievoering en toezicht van de provincie. Het onderhoud aan de bermen en watergangen wordt eveneens in opdracht van de provincie uitgevoerd. Evident dat hierover periodiek overleg plaatsvindt met de betreffende medewerkers van de provincie Zuid-Holland.

Jaarstukken 2021 Pagina 15 van 60

1.7.2

Vast onderhoud Jaarlijks worden overeenkomsten gesloten voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan de tunnel en het tolplein. Schoonmaakwerkzaamheden, inspecties, controles, reparaties en eventuele kleine leveringen et cetera zijn in de onderhoudscontracten met de verschillende marktpartijen geborgd. Het betreft onderhoudscontracten waarin het onderhoud aan tunnel(veiligheids)installaties, energievoorziening, klimaatinstallaties, tolsystemen etc. is geborgd. Hoewel bij het uitvoeren van onderhoud rekening wordt gehouden met de geplande renovatie, kan uit reguliere controles en inspecties blijken dat vernieuwingen of reparaties noodzakelijk zijn. Die kunnen dus niet worden uitgesteld. Het correctief vervangen van defecte onderdelen of het preventief vervangen van onder meer kwetsbare onderdelen zal dus blijven bestaan. Zo zijn er in 2021 slagbomen, tunnelverlichting, signaalgevers, onderdelen van de tolinstallatie en telecard antennes etc. vervangen en hebben er verbeterwerkzaamheden plaatsgevonden. Voorts zijn er reparaties uitgevoerd aan het asfalt.

1.7.3

Schonen van pompkelders en riolering Tot het vast onderhoud behoort tevens het onderhoud van de riolering. Het schonen van de riolering is van groot belang. Immers bij onvoldoende functionerende riolering (bijvoorbeeld als gevolg van vervuiling) is de kans aanzienlijk dat bij regenval het water niet via de riolering afgevoerd kan worden maar op het wegdek aanwezig blijft, hetgeen een gevaar vormt voor het wegverkeer. Om dit te voorkomen heeft de Kiltunnel een reinigingsprogramma dat jaarlijks wordt gevolgd. Daarnaast hebben er extra reinigingswerkzaamheden plaatsgevonden n.a.v. verstoppingen ter plaatse van het tolplein.

1.7.4

Kathodische bescherming Om de klemstrippen van de waterdichte afdichting van de tunnel te behoeden voor verdere deformatie is in 2020 een onderzoek gestart of het aanbrengen van een kathodische bescherming mogelijk is en uitkomst biedt. De noodzaak hiervoor is gelegen in het feit dat de waterdichtheid van de tunnel blijvend moet worden geborgd. Het onderzoek wordt verricht in COB-verband (Centrum Ondergonds Bouwen) zodat ook Rijkswaterstaat in dit onderzoek haar vakmanschap kan aanwenden. In het najaar van 2021 is de eerste kathodische bescherming aangebracht. De werking hiervan wordt gemonitord. Aan de hand van deze resultaten zal in 2022 worden besloten om alle klemstrippen wel of niet te voorzien van een kathodische bescherming.

1.7.5

Deformatiemetingen Jaarlijks worden zettingsmetingen uitgevoerd om het zettingsgedrag van de tunnel te monitoren. In 2020 zijn deze metingen uitgebreid met metingen aan horizontale verplaatsingen. De zogenaamde “Z” metingen. Het is echter door de enorme hoeveelheid aan meetgegevens lastig om deze gegevens juist te interpreteren. Ter ondersteuning is hiervoor in 2021 een zogenaamd “3D” model ontwikkeld waarin de meetdata worden verwerkt en het resultaat hiervan in het “3D” model wordt gevisualiseerd.

Jaarstukken 2021 Pagina 16 van 60

1.8

Verkeer

1.8.1

Verkeersdruk De verkeersdruk is in 2021 ca. 200.000 motorvoertuigen lager uitgevallen dan begroot. De reden hiervan is enerzijds de werkzaamheden door of in opdracht van RWS aan de N3 en anderzijds de maatregelen ter bestrijding van COVID-19. Aantal motorvoertuigen per kwartaal 1.200.000

1.049.051

1.028.632 1.112.443

1.010.823

800.000

882.795

1.036.945

1.000.000

1.034.836

1.012.519

600.000 400.000 200.000 0 Q1

Q2 Begrote aantallen

1.8.2

Q3

Q4

Werkelijke aantallen

Grootverbruikers Een aantal bedrijven gebruikt een zogenaamde bedrijvenkaart. Bij een bedrijvenkaart wordt de administratie omtrent datum en tijdstippen van passeren, tarief en rijrichting door de Kiltunnel verzameld. Vervolgens krijgen deze bedrijven achteraf de hierbij behorende nota omtrent de vorige maand. Deze nota wordt met een bedrag verhoogd voor de vergoeding van algemene kosten en administratiekosten voor deze dienst. Naast de belangstelling voor de telecard is ook de belangstelling voor de bedrijvenkaart gegroeid. In 2021 zijn er 41 bedrijven bijgekomen die gebruik maken van deze mogelijkheid. Daarnaast zijn 15 bedrijven met deze dienst gestopt. In totaal maken nu bijna 200 bedrijven gebruik van een bedrijvenkaart. In totaal zijn hiervoor 6.135 kaarten in gebruik.

Jaarstukken 2021 Pagina 17 van 60

1.9

Veiligheid en incidenten

1.9.1

Veiligheidsbeambte In overeenstemming met het bepaalde in artikel 5 van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels (Warvw) is sinds 1 juli 2012 de heer J.B.M. Admiraal veiligheidsbeambte bij de Kiltunnel. De veiligheidsbeambte heeft naast het gezamenlijk evalueren van ernstige incidenten in de tunnel onder meer tot taak om, bijvoorbeeld door middel van audits en inspecties, te oordelen over de veiligheid van de weggebruikers in de tunnel. Tekortkomingen zullen aan de directie worden gerapporteerd en worden vermeld in het jaarverslag. Daarnaast onderhoudt de veiligheidsbeambte het contact met de hulpverleningsdiensten en ziet hij toe op de geoefendheid van deze diensten en het personeel van de Kiltunnel. Dit gebeurt onder meer door een jaarlijkse oefening. Evenals in 2020 hebben er door de coronapandemie in 2021 geen oefeningen plaats gevonden met de hulpverleningsdiensten. Het Multiveiligheidsoverleg (MVO) Kiltunnel is ook in 2021 regelmatig bij elkaar gekomen om de renovatie te bespreken. Hierbij is met name gekeken naar de aspecten tunnelveiligheid, handelingsperspectief en de passeerbaarheid van het tolplein en de tunnel tijdens de renovatie. Het deelnemen aan de introductie crisismanagement van de veiligheidsregio is ook dit jaar uitgesteld. Jaarlijks stelt de veiligheidsbeambte een jaarverslag op. Het jaarverslag 2021 zal medio 2022 beschikbaar zijn.

1.9.2

Incidenten In 2021 zijn er 16 incidenten geregistreerd, welke allen als klein incident kunnen worden beschouwd. Opvallend is dat dit jaar zes valpartijen op de roltrap hebben plaatsgevonden, dit is een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Het betreft nagenoeg altijd oudere verkeersdeelnemers op e-bikes. De tunnelbeheerder heeft om deze reden de roltrapsnelheid verder verlaagd. Dit heeft eerder ook in positieve zin bijgedragen. Daarnaast zal het informatiebord bij de roltrap worden aangepast om duidelijk te maken dat de relatief zware ebikes niet geschikt zijn voor de roltrap. Opvallende incidenten waren een tweetal incidenten met spookrijders. Hierbij werd eenmaal teruggereden naar de zuidbuis waarop inzittenden uitstapten om een zoekactie te ondernemen in de tunnel. Een ander incident betrof een vrachtwagen die delen schroot verloor in de tunnel die ook op het fietspad terechtkwamen. Er deden zich geen verdere ongelukken voor, mede door adequaat handelen van de tolbeambten. Een ander opvallend incident was dat een fietser onwel was geworden nadat deze eerste had staan wildplassen op het fietspad in de tunnel. De tolbeambten hadden niets waargenomen en een passant had 112 gebeld om het incident te melden. Uit beelden achteraf bleek dat de fietser onder invloed de tunnel was ingereden. Toen de ambulance ter plaatse kwam had de fietser een extreem lage hartslag.

Hij is ter plekke weer bij kennis gekomen en met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Dit incident benadrukt dat het een goede zaak is dat bij de renovatie de stilstandsdetectie (SDS) waarover op de hoofdrijbaan wordt beschikt, uitgebreid wordt naar het fietspad.

Jaarstukken 2021 Pagina 18 van 60

SDS is het primaire detectiemiddel voor incidenten en waarschuwt de tolbeambten dat er zich in de tunnel een ongewone situatie voordoet. In het geval van dit incident had dit tot eerder opmerken van het incident kunnen leiden. Nu was het lastig om de gevallen fietser waar te nemen, enerzijds doordat deze dicht tegen de barrier aanlag en anderzijds door de beeldkwaliteit van het huidige CCTV systeem. Met de renovatie wordt ook dit verbeterd, wat uit oogpunt van tunnelveiligheid zeker positief is. 1.9.3

Veiligheid tijdens renovatie De werkzaamheden op het tolplein hebben in 2021 van de tolbeambten aanpassing gevraagd in hun dagelijks handelen. De middentolcabine wordt niet meer gebruikt doordat tolstraten noord 1 en zuid 1 buiten gebruik zijn. Er wordt nu gewerkt vanuit de overige tolcabines die door de tunnelbeheerder wel volwaardig zijn ingericht. Bij calamiteiten kan direct gehandeld worden en is ook direct contact met de gemeenschappelijke meldkamer mogelijk. De dynamiek van de werkzaamheden vraagt steeds opnieuw aanpassing van de tolbeambten die daar allemaal zonder uitzondering goed op inspelen. Het samenspel tussen de tunnelbeheerorganisatie en de aannemer maakt dat er geen incidenten zijn en dat de hulpverleningsdiensten te allen tijde vrije doorgang hebben gehad op het tolplein. Bij wijzigingen in de verkeerssituatie zijn door de veiligheidsbeambte informatieberichten OHD verzonden aan de hulpverleningsdiensten, waarbij in het MVO Kiltunnel (Multi Veiligheidsoverleg Kiltunnel) afgesproken beheersmaatregelen zijn geactiveerd. Deze werkwijze is goed opgepakt door verwerking in de informatiesystemen waardoor hulpverleners steeds op de hoogte waren van de situatie op het tolplein en of dit een ander gedrag bij passage van hen vroeg.

1.9.4

Rol van de veiligheidsbeambte bij de renovatie De veiligheidsbeambte is als beoordelaar, toetser en adviseur betrokken bij de voorbereidingen en uitvoering van de renovatiewerkzaamheden. Dit betekent dat hij een belangrijke toetsende rol heeft in de volledigheid en functionaliteit van de te vervangen veiligheidsinstallaties en het ontwikkelen van de 3B laag (Bedienen, Besturen en Bewaken). De veiligheidsbeambte heeft een dubbele rol in het renovatieproces. Enerzijds is hij de schakel tussen de tunnelbeheerorganisatie en de hulpverleningsdiensten. Anderzijds moet de veiligheidsbeambte toezien op wat er in de tunnel aan werkzaamheden plaatsvindt en of dit op een voor de weggebruikers veilige manier gebeurt. Daarnaast worden er tijdelijke aanpassingen gedaan aan de tunneluitrusting en wordt het besturingssysteem vernieuwd. Dit vraagt ook om meedenken en beoordelen. Uitgangspunt daarbij is dat alles op een juiste wijze wordt vertaald naar aanpassing van het wettelijk vereiste veiligheidsbeheerplan. Dit is enerzijds nodig omdat een tunnel niet in gebruik mag zijn in strijd met het veiligheidsbeheerplan, anderzijds is dit ook nodig om te zorgen dat alle betrokken actoren bij incidenten en calamiteiten op de juiste wijze handelen.

Het door de veiligheidsbeambte georganiseerde Multiveiligheidsoverleg -een overleg waarin deelnemen: de vertegenwoordigers van de hulpverleningsdiensten, de aannemer, de tunnelbeheerder en de veiligheidsbeambte- draagt hiertoe in belangrijke mate bij. Meerdere keren is de veiligheidsbeambte ter plaatse geweest om de situatie op te nemen en te verifiëren dat de uitvoering overeenkomt met de afgesproken maatregelen. Daarbij kan alleen maar gesteld worden dat tot nu toe alle afspraken nauwgezet door alle partijen zijn nagekomen.

Jaarstukken 2021 Pagina 19 van 60

1.9.5

Overleg met de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid Met de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is veelvuldig overleg. Dit overleg wordt gedaan door de veiligheidsbeambte, mede gelet op het feit dat een en ander voortvloeit uit het MVO overleg. Het gehele groot onderhoud vindt vergunningsvrij plaats maar dit laat onverlet dat de omgevingsdienst een rol heeft in termen van toezicht op naleving van het Bouwbesluit en de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels (Warvw). Op grond hiervan is in 2021 een bezoek gebracht aan de tunnel en een inspectie uitgevoerd. Door de tunnelbeheerorganisatie is daarbij steeds tijdig en adequaat informatie aangeleverd om aanvullende vragen te kunnen beantwoorden. Door deze handelwijze is het bevoegd gezag direct betrokken bij de werkwijze en kan zowel de omgevingsdienst op basis van artikel 11 Warvw als de veiligheidsbeambte op grond van artikel 9 Rarvw invulling geven aan hun wettelijke taken.

Jaarstukken 2021 Pagina 20 van 60

2.

Jaarverslag

2.1.

Programmaverantwoording Het programma van het wegschap is het beheren en exploiteren van de tunnel en de daarop aansluitende wegen en deze tunnel tegen betaling van tolgeld beschikbaar stellen voor gemotoriseerde verkeersdeelnemers. Voetgangers, (brom)fietsers en brommobielen maken gratis gebruik van de langzaam verkeer strook. Het berekenen van tolgelden dient te geschieden tegen zodanige bedragen dat een rendabele exploitatie van de tunnel gewaarborgd wordt zoals is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling voor het Wegschap Tunnel Dordtse Kil. Daarbij zet het wegschap zich in voor het in stand houden van een veilige tunnel met aansluitende wegen. Het streven is de toltarieven constant en zo laag mogelijk te houden. Functieverlies van de installaties moet voorkomen worden. Functieverlies kan immers leiden tot onveilige situaties voor het wegverkeer of voor de medewerkers. Functieverlies kan ook optreden in installaties op het tolplein. In dat geval zou het voor kunnen komen dat er tijdelijk geen tolgeld geïncasseerd kan worden. In de navolgende paragrafen wordt ingegaan op drie vragen: wat is bereikt, wat is ervoor gedaan en wat heeft het gekost?

2.1.1 2.1.1.1

Wat is bereikt? Beschikbaarheid tunnel De Kiltunnel is de meest voor de hand liggende ontsluiting voor voornamelijk het oostelijk deel van de Hoeksche Waard en tevens de enige oost-west verbinding van en naar de Hoeksche Waard. Gezien de ontwikkeling van de verkeersdruk in de voorbije jaren, was de Kiltunnel steeds meer een goed alternatief voor het drukker wordende hoofdwegennet. Echter in 2020 en 2021 was hiervan minder sprake dan in voorgaande jaren. Immers, door de noodzakelijke maatregelen om verspreiding van het COVID-19 virus tegen te gaan is het hoofdwegennet minder belast, waardoor ook bij de Kiltunnel de verkeersdruk achter bleef op de begroting. Daarnaast heeft de Kiltunnel te maken gehad met werkzaamheden in opdracht van Rijkswaterstaat aan de de N3. Ook deze werkzaamheden hebben de verkeerscijfers negatief beïnvloed. Sluiten van de tunnel heeft direct invloed op het zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. Hoge beschikbaarheid van de tunnel, waarbij de veiligheid is gewaarborgd, is daarom van groot belang. Daarnaast heeft het beschikbaarheidspercentage direct invloed op de tolopbrengsten. Uitval van (veiligheids-)installaties en deformatie van civiele constructies kan leiden tot het sluiten van de tunnel voor het wegverkeer. Uitval en deformaties hebben in 2021 niet plaats gevonden.

Dat wil zeggen, niet in zodanige mate dat de tunnel voor korte of lange tijd gesloten moest worden. Verder voldoen de (veiligheids-)installaties ten aanzien van kwaliteit en functionaliteit aan het wettelijk kader. Door de veiligheidsbeambte wordt jaarlijks de functionaliteit en de kwaliteit van deze installaties getoetst. De resultaten hiervan worden door de veiligheidsbeambte verwoord in zijn jaarverslag.

Jaarstukken 2021 Pagina 21 van 60

Incidenten zoals afgevallen lading, stilstand en pech hebben evenmin geleid tot het, voor korte of langere tijd, sluiten van de tunnel. Tijdig en juist handelen van tolbeambten bij (dreigende) incidenten heeft er toe bijgedragen dat de omvang van deze incidenten - waarbij verkeersdeelnemers zijn betrokken - zo beperkt als mogelijk zijn gebleven. Als gevolg van incidenten of onderhoudswerkzaamheden in of nabij de Heinenoordtunnel, de Haringvlietbrug of Rijksweg A29 is de tunnel meer dan 20 maal in één of twee richtingen voor korte of langere tijd gratis geweest. 2.1.1.2

Beschikbaarheid tolplein Evident is dat al het wegverkeer wat gebruik maakt van de tunnel ook gebruik moet maken van het tolplein. Het is daarom van belang dat het tolplein, eventueel onbetaald, beschikbaar blijft voor het wegverkeer. In 2021 zijn in het kader van de renovatie vele werken verzet op of nabij het tolplein. Hiervoor werden in het ene geval tolstraten afgesloten en in het andere geval werd het verkeer op het tolplein omgeleid via de tegenovergestelde rijrichting (tegenverkeer). Omdat het niet mogelijk is om tolgelden te verrekenen in tegenverkeersituatie kon in voorkomende gevallen het wegverkeer gratis gebruik maken van de tunnel. In alle gevallen bleef het tolplein beschikbaar voor het wegverkeer.

2.1.1.3

Tolgelden Voor het berekenen van tolgelden wordt gebruik gemaakt van op maat gemaakte tolinstallaties, waarvan de basis is gelegd in de jaren negentig. Inmiddels wordt gewerkt aan de 5e generatie van dit systeem. Het systeem registreert en digitaliseert alle passages en genereert vervolgens alle benodigde overzichten, afrekenstaten, diverse journaals en facturen in verschillende formats. Gegevens uit de tolcentrale worden geïmporteerd in de financiële administratie. Uitval van dit systeem heeft uiteraard direct gevolgen voor de juistheid en volledigheid van de gegevens. In 2021 zijn er geen verstoringen opgetreden waardoor er data verloren zijn gegaan. Het tolsysteem geeft dan ook over het verantwoordingsjaar een volledig en getrouw beeld van passages en de daarbij behorende tolopbrengsten. Als gevolg van de renovatiewerkzaamheden kon het verkeer in enkele gevallen gratis gebruik maken van de tunnel (zie ook “beschikbaarheid tolplein”).

2.1.1.4

Tunnelveiligheid De tolbeambten zijn niet alleen verantwoordelijk voor het afrekenen van tolgelden maar zij hebben ook tot taak toe te zien op de verkeersveiligheid in de tunnel. Uitval van meerdere tolbeambten kan er uiteindelijk toe leiden dat er geen tolgeld kan worden afgerekend en dat ook het toezicht op de verkeersveiligheid in het geding komt. In het kader van de COVID-19 pandemie is daarom door de veiligheidsbeambte, onder meer in overleg met de veiligheidsregio, een protocol crisisbedrijf opgesteld. Enerzijds om maatregelen te treffen om besmetting te voorkomen en anderzijds voorziet dit protocol in een stappenplan om zo lang als mogelijk toezicht op de verkeersveiligheid te borgen. In het verantwoordingsjaar is geen sprake geweest van zodanige uitval van tolbeambten dat het afrekenen van tolgelden en/of het toezicht op de verkeersveiligheid in het geding is geweest.

Jaarstukken 2021 Pagina 22 van 60

2.1.1.5

Renovatie Inmiddels zijn de renovatiewerkzaamheden in volle gang. De bouwwerkzaamheden aan het nieuwe tolplein, kantoor c.a. verlopen voorspoedig. In het tweede kwartaal van 2022 zal de herinrichting van het tolplein zijn voltooiing bereiken. De civieltechnische werkzaamheden aan de tunnel en het wegvak buiten de tunnel zullen in 2022 aanvangen. Hiervoor zijn de uitvoeringsontwerpen voor een groot deel gereed en voor een klein deel nog onderhanden. De uitvoeringsontwerpen van tunneltechnische en verkeerstechnische installaties lopen achter op planning. De verwachting is echter dat dit geen (grote)gevolgen heeft voor de datum van oplevering.

2.1.1.6

Fietspad Hoeksche Waard In het kader van bereikbaarheid tijdens de renovatie van de Hoeksche Waard en het promoten van het fietsverkeer heeft het bestuur in 2021 toegezegd een nieuw te realiseren fietspad in de Hoeksche Waard (vanaf de rotonde tot aan de Havelaar) voor haar rekening te nemen. In 2021 is veel afstemming geweest met de provincie en gemeente om te komen tot een gezamenlijk gedragen ontwerp. In december 2021 is een aanvang gemaakt met het definitieve ontwerp.

2.1.1.7

Herinrichting rotonde In het kader van bereikbaarheid tijdens de renovatie van de Heinenoordtunnel is het noodzaak dat de rotonde tussen de Nieuw Bonaventuurseweg en de Maasdamseweg wordt gereconstrueerd. Het bestuur heeft toegezegd een deel van de kosten (à € 570.000,-) te zullen dragen.

2.1.1.8

Exploitatiebijdrage Voor de financiering van de renovatie is een door het bestuur goedgekeurd financieringsplan vastgesteld. Bij het opstellen van dit financieringsplan is rekening gehouden met de wensen van de bestuurders om de exploitatiebijdrage terug te dringen. In het verantwoordingsjaar is deze bijdrage teruggebracht naar € 50.000,-.

2.1.1.9

Exploitatiekosten Alle inspanningen worden gefinancierd uit tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten. Ondanks dat alle inkopen meer geld kostten, is de noodzaak niet aanwezig geweest om een beroep te doen op de garanten voor een hogere bijdrage. Evenmin zijn de toltarieven, welke al vele jaren onveranderd zijn, geïndexeerd.

2.1.2 2.1.2.1

Wat is er voor gedaan? Inleiding Adequaat onderhoud en vervangingsonderhoud is de basis voor het voorkomen van (structureel) functieverlies aan (tunnel)technische en verkeerstechnische installaties. Ondanks de onder handen zijnde renovatiewerkzaamheden is aan deze installaties onderhoud uitgevoerd. Voorts is onderhoud gepleegd aan de civiele constructies. Eveneens bestaat er een strak onderhoudsregime voor de tolsystemen en de ICT-omgeving. Immers uitval aan deze systemen betekent dat er geen tolgelden kunnen worden verrekend.

Jaarstukken 2021 Pagina 23 van 60

2.1.2.2

Renovatie Ondanks alle onderhoudsinspanningen bereiken installaties of onderdelen van installaties na circa 20 jaar een moment van einde levensduur. Ook aan civiele constructies, die gerealiseerd worden voor een levensduur van vele decennia, dienen minimaal elke 40 jaar ingrijpend te worden gerenoveerd. Hiervoor zijn in 2019 projectspecificaties opgesteld. In het verantwoordingsjaar was de renovatie in volle gang en is een groot deel van de bouwwerkzaamheden uitgevoerd.

2.1.2.3

Tunnel Voor een veilig gebruik van de tunnel zijn noodzakelijkerwijs jaarlijks terugkerende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan onder meer technische installaties. Eveneens zijn storingen en defecten verholpen. Voorts is in samenwerking met Rijkswaterstaat en het COB (Centrum Ondergronds Bouwen) een aantal vervolgonderzoeken uitgevoerd naar de toestand van de waterkerende rubberprofielen in de wanden van de tunnel. In het najaar van 2021 zijn op één positie de klemstrippen voorzien van een kathodische bescherming. De resultaten van deze installatie zullen worden gebuikt in de vervolgonderzoeken.

2.1.2.4

Buitengebied De toegangswegen naar de tunnel inclusief de bermen behoren eveneens tot het areaal. Evident dat een slechte staat van onderhoud een negatieve invloed heeft op de verkeersveiligheid. Ook hiervoor is onderhoud noodzakelijk. Evenals in andere jaren is onderhoud gepleegd aan asfaltverharding, rioleringssystemen, drainagesystemen, houtopstanden en andere begroeiingen.

2.1.2.5

Tolplein en ICT-omgeving Om het juist verwerken en registreren van passages te borgen is ook aan de tolsystemen periodiek en incidenteel onderhoud en controles uitgevoerd, waarbij tevens defecte onderdelen van het systeem zijn vervangen. De tolcentrale functioneert in een ICT-omgeving waar ook de kantoorautomatisering is ondergebracht. Met de data die in de tolcentrale worden beheerd alsmede de data met betrekking tot de kantoorautomatisering dient zorgvuldig te worden omgegaan. Voor de gehele ICT-omgeving worden maandelijks onderhoudswerkzaamheden, controles en updates uitgevoerd. Om alle data veilig te stellen wordt er gebruikt gemaakt van twee online back-up servers die zijn geïnstalleerd op fysiek een andere ruimte dan de primaire server. Voorts wordt er gebruikt gemaakt van een back-up server op afstand die driemaal daags een back-up maakt. Onder meer voor deze server is er in 2021 een nieuwe glasvezel aansluiting gerealiseerd waardoor de functionaliteit beter geborgd is dan tot nog toe het geval was.

2.1.2.6

Kantoor en overige gebouwen Ook binnen de kantooromgeving zijn onderhouds- en zo nodig herstelwerkzaamheden noodzakelijk. Zo is er periodiek onderhoud uitgevoerd aan onder andere de luchtbehandelingsinstallaties, de verwarmingsinstallaties, de noodstroominstallatie en de inbraaksystemen.

2.1.2.7

Bezetting tolplein Het is zaak een optimale bemensing van het tolplein te plannen. Enerzijds voor het verplicht bewaken van de verkeersstroom in de tunnel en anderzijds voor het afrekenen van tolgelden. Uitgangspunt hierbij is dat er in elke rijrichting één tolbeambte dienst heeft.

Jaarstukken 2021 Pagina 24 van 60

Daarnaast was er van ochtendspits tot avondspits een derde tolbeambte aanwezig. Deze is noodzakelijk om zo nodig een extra tolstraat te openen, alsmede om de hand- en spandiensten te verlenen en verkeersmaatregelen te treffen tijdens werk in uitvoering. In het licht van het terugdringen van de coronaverspreiding zijn de werkroosters en de werkwijzen zodanig aangepast dat de tolbeambten niet direct met elkaar in contact komen. Voorts is het tijdens de renovatiewerkzaamheden noodzakelijk dat de tolstraten noord 1 en zuid 1 permanent voor het verkeer zijn afgesloten. Om toch alle klanten te kunnen bedienen en de doorstroming van het verkeer op een goed niveau te houden zijn ook de tolstraten noord 3 en zuid 3 van 07.00 uur tot 19.00 uur bemenst. In de periode van 19.00 uur tot 07.00 zijn alleen de tolstraten noord 2 en zuid 2 bemenst.

2.1.3

COVID-19 Gedurende 2021 zijn er aanscherpingen en versoepelingen van de maatregelen geweest en gecommuniceerd met het personeel. Hierbij zijn de richtlijnen van de overheid gevolgd en zijn een aantal nieuwe werkprocessen, gedragsregels en hulpmiddelen als standaard geïntroduceerd. Zoals: Op meerdere plaatsen zijn automatische dispensers met desinfectiemateriaal aanwezig, Verschillende andere desinfectiemiddelen op basis van alcohol staan ter beschikking gesteld aan het personeel en bezoekers. Een protocol handen wassen is opgesteld en uitgereikt. mondkapjes, handschoenen, tissues en desinfecterende tissues zijn ter beschikking gesteld aan personeel en bezoekers. in de tolcabines zijn spatschermen geplaatst, Standaard wordt 1,5 meter afstand houden gehanteerd. Als dit niet mogelijk is geldt een mondkapjesplicht. In de afrekenkamer mag slechts één tolbeambte aanwezig zijn om af te rekenen. Zelftesten staan ter beschikking voor personeel en bezoekers.

2.1.4 2.1.4.1

Wat heeft het gekost ? Totaal aan baten en lasten Totaal aan baten en lasten Het wegschap heeft slechts één programma, Begroting Rekening namelijk het beheren en exploiteren van de toltunnel, met aansluitende wegen. De totale Baten € 7.788 € 8.482 kosten voor dit programma bedragen Lasten € -2.236 € -2.288 € 2,291 mln. Aan overhead is € 858.000,- besteed Gerealiseerd saldo van en € 20.000,- aan bestuurskosten. baten en lasten € 5.551 € 6.194 Bij de exploitatie van de tunnel worden ook leningen aangetrokken waardoor er Overhead € -831 € -858 kapitaallasten ontstaan. Bestuurskosten € -20 € -20 Het totaal aan kapitaallasten (rentekosten en afschrijvingen) in 2021 is € 891.000,-. Gerealiseerd resultaat € 4.700 € 5.316 De renovatiekosten en kosten van (Bedragen x € 1.000) ingenieursdiensten die toegeschreven kunnen worden aan de renovatie zijn geactiveerd. De financiële middelen die voor de exploitatie nodig zijn, worden geput uit de tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten. De totale inkomsten van passanten, vermeerderd met de bijdrage van de garanten en overige opbrengsten waren € 8,482 mln.

Jaarstukken 2021 Pagina 25 van 60

2.1.4.2

Voorziening voor verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten is In totaal is er voor € 110.000,- uit de voorziening aangewend voor diverse onderhoudswerken die niet tot het vaste onderhoud behoren. Door de ontwikkelingen ten aanzien van de renovatie is er geen dotatie aan de voorziening gedaan ten laste van 2021. Eveneens is hierdoor het patroon van uitgaven anders geworden dan geraamd in het onderhoudsplan. Gedurende de renovatie is het onderhoudsplan daardoor niet meer actueel danwel geactualiseerd. De voorziening is derhalve vrij gevallen voor het restantbedrag ultimo 2021 ter hoogte van € 210.000.

2.1.4.3

COVID-19 In 2021 is voor € 5.000,- materialen als PBM’s ingekocht en voor € 57.000,- aan extra menskracht ingehuurd. De extra inhuur was noodzakelijk voor veranderende bezetting op het tolplein en bij (preventief) ziekteverlof bij mogelijke Coronabesmetting. Voorts is in het kader van omzetverlies een NOW bijdrage ontvangen van € 63.000,-. Verder is als compensatie van “inkomensschade 2020”, a.g.v. de COVID-19 maatregelen, in december 2021 een bedrag van € 790.000,- ontvangen van het ministerie van BZK.

2.1.5 2.1.5.1

Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen Deze paragraaf is bij het wegschap niet van toepassing.

2.1.5.2

Algemene uitkeringen Het wegschap ontvangt geen algemene uitkering van overheden anders dan de bij bestuursvergadering vastgestelde exploitatiebijdrage. Deze bijdrage is voor 2021 en de hierop volgende jaren vastgesteld op € 50.000.-.

2.1.5.3

Dividend Door het wegschap wordt geen dividend uitgekeerd of ontvangen.

2.1.5.4

Saldo van de financieringsfunctie Omdat de toegerekende rente gelijk is aan de werkelijk betaalde rente is er geen sprake van een saldo van de financieringsfunctie.

2.1.5.5

Overige algemene dekkingsmiddelen Het wegschap heeft in 2021 in totaal voor € 10.000,- ontvangen voor verhuur van een perceel grond, reclameposities en opstalrechten.

Jaarstukken 2021 Pagina 26 van 60

2.2.

Paragrafen

2.2.1 2.2.1.1

Kengetallen, weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen De navolgende kengetallen worden onderkend:  Netto schuldquote.  Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.  Solvabiliteitsratio.  Structurele exploitatieruimte. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn bij het wegschap niet van toepassing. Het wegschap heeft geen gronden aangekocht voor (toekomstige) projecten en heeft geen inkomsten uit belastingen. De financiële kengetallen zijn in de navolgende tabel weergegeven. Financiële kengetallen Rekening 2020

Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Begroting 2021

Rekening 2021

174% 174% 24,12% 10,86%

409% 409% 24,60% 10,67%

308% 308% 25,44% 0,60%

Passiva Totaal van de vaste schulden (ultimo jaar) Totaal van de netto-vlottende schulden (ultimo jaar) Totaal van de overlopende passiva (ultimo jaar) Totaal

17.576 20 1.331 18.927

33.928 500 193 34.621

31.028 15 1.187 32.230

Activa Financiële vaste activa Totaal van uitzettingen rentetypische looptijd <1 jr Totaal van alle liquide middelen Totaal van de overlopende activa Totaal voor Netto schuldquote

4.654 143 32 4.829

1.500 308 982 2.790

5.971 139 34 6.145

Totaal voor Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

4.829

2.790

6.145

Totaal van de baten exclusief de mutaties van reserves

8.107

7.788

8.482

5.815 24.105

11.361 46.182

11.130 43.748

Totaal lasten exclusief mutaties reserves Totaal incidentele lasten exclusief mutaties reserves Totaal structurele lasten exclusief mutaties reserves

3.773 0 3.773

2.236 0 2.236

2.288 0 2.288

Totaal baten exclusief mutaties reserves Totaal incidentele baten exclusief mutaties reserves Totaal structurele baten exclusief mutaties reserves

7.571 39 7.532

7.788 20 7.768

8.482 827 7.655

Totaal stortingen in reserves Totaal incidentele stortingen in reserves Totaal structurele stortingen in reserves

2.878 0 2.878

4.700 0 4.700

5.316 0 5.316

0 0 0

0 0 0

0 0 0

8.107

7.788

8.482

Netto schuldquote (en gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)

Solvabiliteitsratio Totaal eigen vermogen Totaal van de passiva Structurele Exploitatieruimte

Totaal onttrekkingen uit reserves Totaal incidentele onttrekkingen uit reserves Totaal structurele ontrekkingen uit reserves Totaal baten exclusief mutaties reserves (Bedragen x € 1.000,-)

Jaarstukken 2021 Pagina 27 van 60

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Ultimo 2021 bedraagt deze schuldquote 303%. Deze hoge quote is het gevolg van de omvang van de leningportefeuille. Opgemerkt wordt dat de eigen middelen - tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten - voldoende zijn om aan de aflossings- en renteverplichtingen te voldoen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Het wegschap heeft geen middelen doorgeleend aan private of publiekrechtelijke organisaties. Derhalve is de “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekkingen” gelijk aan de netto schuldquote. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate van weerbaarheid van het wegschap. Hierbij wordt opgemerkt dat de inkomstenstroom voldoende is om aan de rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen alsmede om de algemene reserve te laten groeien. Structurele exploitatieruimte Bij dit kengetal worden de structurele baten en lasten vergeleken met de totale baten. De baten bij het wegschap worden, op de bijdragen van de garanten en wat kleine neveninkomsten na, rechtstreeks bepaald door het volume aan verkeer. De neveninkomsten worden bij dit kengetal beschouwd als incidentele baten. 2.2.1.2