2a Toelichting - Bijlage 2 Foto leefomgeving.pdf

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage

projectnummer 0473236.100 definitief 23 september 2022

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage

projectnummer 0473236.100 definitief 23 september 2022

Auteurs H. Lindeboom J.W.J. Verhoeven

Opdrachtgever Gemeente Dordrecht Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Gecontroleerd: M.L. Kornet

datum 23 september 2022

beschrijving definitief

vrijgave

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3

Leefomgevingsfoto Maasterras Doel van de Leefomgevingsfoto Leeswijzer

1 1 2

2

Aantrekkelijke stad

3

2.1 2.2 2.3 2.4

Wonen Voorzieningen Cultureel erfgoed Inrichting openbare ruimte

3 6 8 12

3

Bereikbaarheid

13

3.1 3.2 3.3 3.4

Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid) Langzaam verkeer & verkeersveiligheid Openbaar vervoer Parkeren

13 16 19 21

4

Gezondheid

25

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Spelen, bewegen en ontmoeten Mate van functiemenging Luchtkwaliteit Externe veiligheid en zelfredzaamheid Geluid Bodem en explosieven Trillingen

25 26 28 31 35 40 41

5

Vestigingsklimaat

43

5.1

Bedrijvigheid en kantoren

43

6

Klimaatbestendigheid

44

6.1 6.2 6.3

Waterveiligheid Wateroverlast Hittestress

44 45 48

7

Duurzaamheid

49

7.1 7.2

Duurzame energie Circulariteit

49 50

8

Biodiversiteit

51

8.1 8.2 8.3

Beschermde natuurgebieden Soorten Groenblauwe structuur

51 53 54

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

1

Inleiding

1.1

Leefomgevingsfoto Maasterras

De gemeente Dordrecht wil in de komende 10-15 jaar het Maasterras herontwikkelen tot een nieuw stedelijk woongebied met voorzieningen. Hiervoor wordt een omgevingsplan opgesteld en een stedenbouwkundig masterplan opgesteld. Bij het omgevingsplan wordt de m.e.r.-procedure doorlopen en een MER opgesteld. Het MER onderzoekt de effecten van de ontwikkeling van het Maasterras op de leefomgeving. De effecten worden afgezet tegen de referentiesituatie, de toekomstige situatie zonder de ontwikkeling van het Maasterras. In het MER wordt verder gekeken dan naar alleen ‘milieu’. Thema’s zoals voorzieningenniveau, klimaatadaptatie en gezondheid krijgen ook een plek in dit rapport. We spreken dan ook wel van een omgevingseffectrapport, afgekort tot OER.

1.2

Doel van de Leefomgevingsfoto

De Leefomgevingsfoto brengt de fysieke leefomgeving in de huidige situatie en de referentiesituatie voor het Maasterras in beeld. De referentiesituatie is de huidige situatie, inclusief de autonome ontwikkelingen. Een autonome ontwikkeling is een ruimtelijke ontwikkeling of beleid waarover al definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden. Het doel van de leefomgevingsfoto is om een goed beeld van de toekomstige situatie van het plangebied en de omgeving zonder de herontwikkeling van Maasterras te schetsen, dat vervolgens als referentie dient voor de beoordeling van de effecten van de herontwikkeling van het Maasterras.

Figuur 1.1 Plangebied Maasterras

Blad 1 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

1.3

Leeswijzer

Deze leefomgevingsfoto vormt een bijlage bij de startnotitie en straks ook bij het OER Maasterras. De weergave van de fysieke leefomgeving gebeurt aan de hand van de zeven doelen uit de Omgevingsvisie van Dordrecht. Deze doelen zijn onderverdeeld in verschillende omgevingsaspecten, die het beoordelingskader voor het Maasterras vormen. Hieronder is het beoordelingskader met doelen, omgevingsaspecten en effecten weergegeven. Dit kader is gehanteerd bij het opstellen van de leefomgevingsfoto.

Vestigingsklimaat Klimaatbestendigheid Energieneutraliteit Biodiversiteit

De voorgenomen herontwikkeling wordt getoetst aan het doelbereik. Hiervoor is een beoordelingskader opgesteld, dat in tabel 1.1 is weergegeven. Voor een nadere toelichting op de beoordelingsmethodiek: zie hoofdstuk 4 in de Startnotitie Maasterras. Deze Leefomgevingsfoto is opgebouwd aan de hand van de zeven doelen en bijbehorende omgevingsaspecten. Tabel 1.1 Beoordelingskader Maasterras

Doel Aantrekkelijke stad

Bereikbare stad

Gezonde stad

Aspecten Wonen Voorzieningen Cultureel erfgoed Inrichting openbare ruimte Verkeersafwikkeling bereikbaarheid Langzaam verkeer Openbaar vervoer Parkeren Spelen, bewegen & ontmoeten Mate van functiemenging Luchtkwaliteit Omgevingsveiligheid & zelfredzaamheid Geluid

Blad 2 van 56

Bodem en explosieven Trillingen Bedrijvigheid en kantoren Waterveiligheid Wateroverlast Hittestress en droogte Duurzame energie Circulariteit Beschermde natuurgebieden Biodiversiteit

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

2

Aantrekkelijke stad

het duurdere segment om een meer evenwichtig samengestelde bevolking te realiseren.

2.1

Wonen

Tabel 2.1 Woningbehoeftetabel 2031

Algemeen Nederland kampt met een grote woningbouwopgave. Er is krapte op de woningmarkt: het aantal woningzoekenden is groter dan het aanbod aan woningen. Ook in Dordrecht en omgeving (regio Drechtsteden) is behoefte aan meer woningen. Met de ontwikkeling van het Maasterras wordt voorzien in (een deel van) de lokale en regionale behoefte. Bij het aspect wonen is de woonbehoefte nader onderzocht. Deze paragraaf beschrijft de huidige woningvoorraad, de verwachte demografische ontwikkelingen en de toekomstige behoefte aan woningen, verdeeld naar woningtype en -klasse. Beleid Woonvisie Drechtsteden 2017-2031 In de Dordtse Woonvisie beschrijft de gemeente hoe zij uitvoering geeft aan de gemaakte afspraken die staan in de Regionale Woonvisie Drechtsteden 20192031.De regio wil de sociaal-economische achterstand inlopen en haar specifieke kwaliteiten beter benutten. Een schaal- en kwaliteitssprong in het wonen is nodig om de regio meer in balans te krijgen. De Drechtsteden willen zich als aantrekkelijke woonplaats ten opzichte van Rotterdam positioneren. Om dit te bereiken is de ambitie om een kwalitatief hoogstaand woningaanbod te realiseren voor een doelgroep die in een duurder segment, goed bereikbaar, met meer ruimte en met moderne stedelijke voorzieningen in of direct bij Dordrecht wil wonen. Deze ambitie heeft zicht vertaald in twintig kernpunten.

Eén van de kernpunten is een bijdrage leveren aan de groeiagenda. In de regionale woonvisie is de woningbouwopgave voor Dordrecht geraamd op ruim 10.000 woningen voor de komende tien jaar. Doel van de gemeente is met deze groei te komen tot een evenwichtigere verdeling van de woonsegmenten. Hiervoor hanteert de gemeente de woningbehoeftetabel 2031 als koers voor de verdeling van de woontypen (bij de autonome groei) over het Drechtstedengebied. De gemeente zet in op groei in

Woonsegment Koop eengezins Koop meergezins Huur eengezins Huur meergezins Onzelfstandig Totaal

Woningbehoefte 2031 + 5.900 + 2.100 - 1.000 + 2.000 + 500 + 9. 500

In de afgelopen jaren zijn er (per saldo) circa 900 woningen toegevoegd. Huidige situatie Woonfuncties in het plangebied Het plangebied van Maasterras bestaat voor het grootste gedeelte uit bedrijventerrein. Er zijn circa 50 woningen aanwezig langs de Weeskinderendijk (noord- en oostzijde van het plangebied) en in de oksel van de oprit van de Zwijndrechtse brug is een woonwagenkamp met dertien wagens gelegen. In de noordwesthoek, tegen de Zwijndrechtse brug, zijn nog zeven woningen aanwezig. Huidige woningmarkt Dordrecht In oktober 2020 is de woningmarktanalyse van de Drechtsteden (Dordrecht, Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Alblasserdam, Papendrecht, Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam) opgesteld. In deze analyse is de situatie op de woningmarkt geschetst, zowel voor de huidige situatie als voor de verwachte toekomstige situatie. De woningvoorraad van Dordrecht bestaat uit ongeveer 52.400 zelfstandige woningen en ongeveer 3.000 onzelfstandige woningen (Woningmarktanalyse Drechtsteden, situatie 2020). Het totaal aantal huishoudens in Dordrecht komt uit op ongeveer 55.500). Dat wil zeggen dat een aantal huishoudens niet over een zelfstandige woning beschikt. Zij wonen in bij een ander huishouden

Blad 3 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

(woningdelers, zoals studenten), of zijn op een andere manier gehuisvest (bijvoorbeeld in een woonboot of woonwagen).

Er zijn in Dordrecht relatief meer goedkope woningen (< 200.000 euro) dan in de regio Drechtsteden, provincie Zuid-Holland en Nederland in zijn geheel (tabel 2.2).

Het aantal woningen is sinds 2009 in absolute aantallen meer gestegen dan het inwonertal van Dordrecht: 2.620 ten opzichte van 1.800 (Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD), 2022). De gemiddelde woningbezetting is dus afgenomen.

Omdat er in de huidige situatie op de woningmarkt van Dordrecht meer vraag dan aanbod is, staat de gemeente voor een grote opgave. Bij alle prijsklassen van koopwoningen is er in de regio meer vraag dan aanbod. Zowel doorstromers als starters hebben dus te maken met een aanbodtekort. Doorstromers zoeken daarbij vooral in de hogere prijssegmenten, starters (en ook doorstromers uit huurwoningen) in de lagere segmenten.

In Dordrecht is 58% van de woningen een koopwoning; 42% van de woningen is een huurwoning. Daarmee is de verdeling van koop- en huurwoningen in grote mate gelijk aan de verdeling in heel Nederland (60% koop, 40% huur). De woningen in Dordrecht zijn qua omvang gemiddeld iets kleiner dan woningen in de regio Drechtsteden (figuur 2.1). Het aandeel eengezinswoningen (57%) ligt in Dordrecht lager dan in de Drechtsteden (64%) en in Nederland (68%).

Tabel 2.2: Bewoonde koopwoningen naar verkoopwaarde (bron: Woningmarktanalyse Drechtsteden)

Referentiesituatie Huishoudensontwikkeling Naar verwachting groeit het aantal huishoudens in Dordrecht de aankomende decennia, tot 2030 met ongeveer 8% (circa 60.000 huishoudens) en tot 2040 met ongeveer 12% (circa 62.000 huishoudens). Het is de verwachting dat de gemeente Dordrecht, zowel absoluut als relatief, het hardst groeit van alle gemeenten in de regio Drechtsteden. Figuur 2.1: Verdeling woningvoorraad Dordrecht naar omvang en type ten opzichte van de regio (bron: Woningmarktanalyse Drechtsteden. RIGO, 2020)

Hieronder is te zien hoe het aantal huishoudens in de Drechtsteden zich naar verwachting ontwikkelt (tabel 2.3). Het aantal alleenstaanden stijgt absoluut en relatief. Het aantal meerpersoonshuishoudens zonder kinderen neemt in absolute

Blad 4 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

en relatieve zin af. Het aantal huishoudens met kinderen stijgt de komende decennia in absolute zin licht. Relatief gezien neemt dat aandeel af. Tabel 2.3: Ontwikkeling van het aantal huishoudens in de Drechtsteden naar samenstelling (bron: Woningmarktanalyse Drechtsteden. RIGO, 2020)

Woningbehoefte Drechtsteden Momenteel zijn er in de regio Drechtsteden ruim 6.000 meer woningvragers dan (potentiële) aanbieders: een frictie van bijna 5% van de bewoonde woningvoorraad. Een tekort van 2% wordt acceptabel geacht (Woningmarktanalyse Drechtsteden). De trendmatige toename van de woningbehoefte tussen 2020 en 2030 bedraagt ongeveer 6.600 woningen. In figuur 2.2 en 2.3 is te zien hoe de woningbehoefte eruitziet voor de prijsklassen van koopen huurwoningen. Hierbij is een onderscheid gemaakt in economische groeiscenario’s. Als het de komende jaren economisch minder gaat, groeit de behoefte aan (sociale) huurwoningen. Als het goed gaat met de economie, groeit de wens naar (duurdere) koopwoningen.

Figuur 2.2: Ontwikkeling van de woningbehoefte, trendmatig en met verrekening van actuele fricties, naar eigendom en type (bron: Woningmarktanalyse Drechtsteden)

Figuur 2.3: Ontwikkeling van de woningbehoefte, trendmatig en met verrekening van actuele fricties, naar prijsklassen (bron: Woningmarktanalyse Drechtsteden)

Autonome woningbouwplannen In de Woningmarktanalyse Drechtsteden is de verwachte woningbehoefte afgezet tegen de autonome plancapaciteit in de regio. Het gaat hierbij om een momentopname, ontleend aan de rapportage Wonen in de Drechtsteden 2019. Hierbij is aandacht voor plannen vanaf 2027 en verder. Het totale

Blad 5 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

woningbouwprogramma van Dordrecht is op dit moment geraamd op ruim 11.100 woningen (zie tabel 2.4). Onderzoek naar de woningbouwopgave wordt op het moment van schrijven geactualiseerd. Het gaat bij het totaal om ruim 3.200 eengezinswoningen en 7.900 meergezinswoningen. Tabel 2.4: Woningbouwprogramma regio Drechtsteden

Tabel 2.5: Supermarkten in Dordrecht

Tabel 2.6: Huisartsen in Dordrecht

Tabel 2.7: Basisscholen in Dordrecht

Dordrecht neemt meer dan de helft van de te bouwen woningen in de regio voor zijn rekening.

2.2

Voorzieningen

Algemeen Een passend niveau van voorzieningen maakt het prettig om ergens te wonen. Voorbeelden van voorzieningen zijn winkels, scholen, sportaccommodaties en zorginstellingen. Het is voor bewoners van belang dat er voldoende, bereikbare voorzieningen zijn, van goede kwaliteit. Om een goed beeld te geven van detailhandel, zorg en onderwijs ligt de focus in deze leefomgevingsfoto op deze drie voorzieningen: supermarkten, huisartsen en basisscholen. Sportvoorzieningen komen terug bij het aspect spelen, bewegen en ontmoeten (paragraaf 4.1).

Maasterras Het gebied van het Maasterras is in de huidige situatie grotendeels in gebruik als bedrijventerrein. In de figuren 2.4, 2.5 en 2.6 zijn de supermarkten, huisartsen en basisscholen, met een contour van één kilometer hemelsbreed, op de kaart weergegeven. In het OER maken we de loopafstanden inzichtelijk. Uit figuur 2.5 blijkt dat met name de huisartsen vanuit het noordelijk deel van het Maasterras lastig te bereiken zijn.

Huidige situatie Dordrecht Dordrecht beschikt over een groot aanbod aan voorzieningen, passend bij een stad van deze omvang (cijfers uit Omgevingsvisie Dordrecht): 28 supermarkten, 59 huisartsen en 43 basisscholen. In de tabellen 2.5, 2.6 en 2.7 is hier informatie over weergegeven.

Blad 6 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Figuur 2.6: Basisscholen binnen 1 km (blauwe stippen) Figuur 2.4: Supermarkten binnen 1 km hemelsbreed (oranje stippen)

Hoewel er enkele supermarkten, huisartsen en basisscholen in de buurt van het plangebied zijn gelegen, is het voorzieningenniveau binnen het Maasterras laag. Om een goede leefkwaliteit te realiseren, dienen er bij de ontwikkeling van woningen voorzieningen in het gebied opgenomen te worden. Tabel 2.8 geeft de minimale en optimale afstanden waarbinnen voorzieningen gelegen zouden moeten zijn weer. Tabel 2.8: Minimale en optimale afstanden tot voorzieningen Afstand tot basisvoorziening Supermarkt Huisarts Basisschool

Minimaal 1.000 meter 1.000 meter 1.000 meter

Optimaal 500 meter 500 meter 300 meter

Referentiesituatie Los van de herontwikkeling van het Maasterras is het de verwachting dat het inwonertal van Dordrecht groeit. Daarom moet het voorzieningenniveau mee Figuur 2.5: Huisartsen binnen 1 km hemelsbreed (zwarte stippen)

Blad 7 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

stijgen. Er zijn in de toekomst dus meer supermarkten, huisartsen en basisscholen nodig. De gemiddelde uitgaven van huishoudens aan winkels nemen af. Tegelijkertijd stijgt de omzet per vierkante meter winkel in Nederland. In lijn met de Nederlandse trend, is het aantal winkels in de gemeente Dordrecht de afgelopen jaren afgenomen, van 775 in 2009 tot 619 in 2021 (OCD). Deze afname kan onder andere verklaard worden door online shoppen.

2.3

Cultureel erfgoed

Huidige situatie Archeologische waarden Het Maasterras heeft een lange geschiedenis, waarop de Sint-Elisabethsvloed (een watersnoodramp in 1421) een grote impact heeft gehad. Het noorden van het plangebied werd tot 1421 namelijk doorkruist door een kronkelend riviertje: de Dubbel. Op de oever van de Dubbel was vermoedelijk het dorp Dubbeldam gevestigd. Het gebied rond de Dubbel heeft een hoge archeologische verwachtingswaarde (figuur 2.7). Het gebied ten zuiden daarvan heeft een middelmatige archeologische verwachtingswaarde.

Figuur 2.7: Archeologische verwachtingenkaart (bron: gemeente Dordrecht)

Historische ontwikkeling Kijkend naar het gebied van het Maasterras, is er ook van de historie na 1421 weinig bewaard gebleven. Het gebied heeft de afgelopen eeuwen namelijk invloedrijke veranderingen doorgemaakt. Dit deel van Dordrecht is aan het begin van de zeventiende eeuw ingepolderd. Het plangebied ligt verspreid over vier polders: in het noorden polder De Mijl (vóór 1565) die in 1603 is opgenomen in de Oud Dubbeldamse Polder, ten zuiden daarvan de Zuidpolder uit 1617 en in het uiterste zuiden de Polder Wieldrecht uit 1659.

Blad 8 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Door de ligging aan de rivier ontwikkelt zich rond het plangebied vanaf circa 1660 een gebied met een industrieel karakter, vooral gericht op houtindustrie (zaagmolens) met een haven: het Papegat (figuur 2.10). Rond 1830 staan hier tien molens en is er een steenplaats gevestigd. Door de industrialisering trekt de economie vanaf 1850 aan. Diverse fabrieken vestigden zich in het gebied (en verdwenen later weer). In 1821 wordt de Rijksstraatweg aangelegd als verbindingsweg tussen Rotterdam en Brabant. Rond 1920 zijn vrijwel alle molens rond het Papegat verdwenen en worden er woningen aan de Weeskinderendijk gebouwd. De bouw van de brug over de Oude Maas, waarop later de snelweg A16 werd aangelegd, vond in 1939 plaats. In de jaren ‘50 van de vorige eeuw wordt het gebied tussen de A16 en de ’s Gravendeelsedijk als bedrijventerrein ontwikkeld. Het Papegat wordt geleidelijk aan weer met grond opgevuld. De Papegatsbrug wordt in 1960 vervangen door een dam; een groot deel van het Papegat was toen al gedempt. In 1977 wordt de Drechttunnel gebouwd. In figuur 2.8 is te zien hoe het gebied om het Maasterras van 1875 tot nu veranderd is. Er zijn onder andere havens, bedrijven, wegen en wijken aangelegd. Het landschap is hierdoor volledig veranderd.

Figuur 2.8: Het plangebied van het Maasterras door de jaren heen (bron: topotijdreis.nl)

Beschermd stadsgezicht en monumenten Dordrecht is een stad met een rijke cultureel erfgoed. De stad ken veel Rijks- en gemeentelijke monumenten. Het centrum, dat ten noorden van Maasterras ligt, is in 1987 aangewezen als beschermd stadsgezicht (zie figuur 2.9). Dat betekent dat het behoud van de historische karakteristieken van het stadscentrum gegarandeerd moet worden.

Blad 9 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Binnen het plangebied van het Maasterras bevinden zich geen Rijks- of gemeentelijke monumenten.

figuur 2.10 zijn de voornaamste terug te brengen/te versterken historische structuren ingetekend. De benoemde en weergegeven waarden zijn op dit moment niet of nauwelijks herkenbaar aanwezig in het gebied. De voornaamste waarden zijn het terugbrengen van de verbinding tussen polder en stad, door de Weeskinderendijk weer met de Hoge Bakstraat/Sluisweg te verbinden. Ook de oorspronkelijke waterhuishouding kan mogelijk zichtbaarder gemaakt worden. Tabel 2.9 Historische waarden en gebiedskarakteristieken Maasterras Historische waarden en gebiedskarakteristieken De Weeskinderendijk rond lager gelegen voormalige Papegat Verbinding polder-stad via de dijk Zicht op Weeskinderendijk/ Papegat vanaf Oude Maas/Zwijndrecht Zicht op de hoge Weeskinderendijk (365 cm +NAP) vanuit de lager gelegen wijk Krispijn (40 cm -NAP), het Hugo de Grootplein/NMIgebouw (100 +NAP) en de erop aansluitende Brouwersdijk (100 cm +NAP).

Figuur 2.9 Ligging beschermd stadsgezicht centrum Dordrecht t.o.v. Maasterras

Twee grotere huizenblokken uit eind jaren 20- en begin jaren 30 van de vorige eeuw aan de Weeskinderendijk (oostdeel).

Cultuurhistorische waarden Het plan bevat wel te behouden historische waarden en gebiedskarakteristieken. Onderstaand is een opsomming van deze waarden weergegeven (zie tabel 2.9). In

Blad 10 van 56

Toelichting De Weeskinderendijk., rond het voormalige Papegat, is van cultuurhistorisch belang. Het gebied rondom de Weeskinderendijk kenmerkte zich namelijk eeuwenlang door de hoge molens, met daarbij de hoge scheepsmasten in de Oude Maas en later ook door fabrieksschoorstenen. Wenselijk is om de oorspronkelijk polder-stad verbinding tussen Weeskinderendijk (oost) en Hoge Bakstraat/Sluisweg (doorbroken door spoor) te herstellen. Ook het herstel, danwel de versterking van de zichtlijnen op Weeskinderendijk zijn gewenst (o.a. vanaf Oude Maas/Zwijndrecht, Krispijn). Aan de Weeskinderendijk bevinden zich meerdere waardevolle gebouwen. In het bestemmingsplan Weeskinderendijk/ Laan der Verenigde Naties (2013) zijn Weeskinderendijk boven 213d en -f en Weeskinderendijk 141 t/m 191 als cultuurhistorische waarden aangemerkt. De gemeente Dordrecht behoudt de Weeskinderendijk het liefst als geheel en als dijk/verhoging. Ook het zicht op de Weeskinderendijk vanaf de Oude Maas/Zwijndrecht, de wijk Krispijn, het Hugo de Grootplein en de Brouwersdijk, moet behouden blijven.

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Havenspoorlijn Zeehaven Spoorweghaven uit 1930

–

Oorspronkelijke hoogteverschillen tussen hoge dijken en lage polders.

Tracé van de Mijlweg/ Rijksstraatweg uit 1821 Mijlsehaven

Haven (zonder naam) nabij de rij jaren ‘30 woningen bij de Stadsbrug

De Havenspoorlijn loopt vanaf station Dordrecht Centrum langs de noordwestkant en parallel langs de Oude Maas naar het zuiden naar de Wilhelminahaven. Er is veel poldergebied kunstmatig opgehoogd. Het oorspronkelijke polderpeil is nog maar zeer beperkt aanwezig: op bedrijventerrein De Put, bij het woonwagencentrum Brands Buysstraat en bij het RWS kantoor. Het hoogste punt is gelegen bij de A16 en de Laan der VN met een hoogte van 460 cm + NAP. Het laagste punt is De Put en het woonwagencentrum, deze liggen op 20 cm +NAP. Dit tracé is reeds volledig opgenomen in de rijksweg A16. De Mijlsehaven is een voormalige uitmonding/sluis voor de waterhuishouding in de Zuidpolder op de Oude Maas. Deze haven vormde een voormalige uitmonding/sluis voor de waterhuishouding van de Oud Dubbeldamse Polder én de voormalige uitmonding van de Spoorweghaven.

Haven (zonder naam) Zichtlijnen vanaf Zwijndrechtsebrug / Oude Maas op Weeskinderendijk?

Zichtlijn vanaf Hoge Bakstraat/Sluisweg op Weeskinderendijk Weeskinderendijk

Mijlsehaven? Papegat

Zichtlijn vanaf Hugo de Grootplein/NMI-gebouw op Weeskinderendijk Havenspoorlijn

Figuur 2.10: Historische waarden / gebiedskarakteristieken Maasterras (bron: memo vakteam erfgoed, gemeente Dordrecht, 17 juni 2022)

Blad 11 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Referentiesituatie Voor dit aspect is de referentiesituatie gelijk aan de huidige situatie.

2.4

Inrichting openbare ruimte

Huidige situatie Voor de inrichting van de openbare ruimte heeft de gemeente Dordrecht het Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte (KOR) opgesteld. In dit handboek worden drie basisniveau voor de kwaliteit van de openbare ruimte onderscheiden.

bruikbaarheid, beheer en duurzaamheid en is van toepassing op de hele stad. Voor de inrichting zijn een aantal vaste materialen en straatmeubilair bepaald en wordt er gewerkt met eenduidige profielen. Sommige delen in de stad vragen echter om meer dan een standaardinrichting. Daarom maakt het handboek gebruik van twee bijzondere kwaliteitsniveaus: standaard+ en speciaal. Het niveau standaard+ is voor een openbare ruimte met een speciale betekenis voor een wijk of buurt en/of een specifiek of intensief gebruik. Denk aan een plek met cultuurhistorische waarde, een plein of een wijkcentrum. Het plusniveau kenmerkt zich door bijvoorbeeld specifiek straatmeubilair en/of aanvullende type bestrating. De manier waarop de + op de standaard vorm krijgt, is sterk afhankelijk van de situatie en de gebruikers. Daarnaast zijn een aantal speciale plekken te benoemen. Deze worden zeer intensief gebruikt en/of hebben een belangrijke, representatieve functie voor de stad als geheel. Het zijn de visitekaartjes van de stad en de plekken die gekoesterd worden door de Dordtenaar. Aan die openbare ruimtes wordt een nog hoger kwaliteitsniveau toegekend. Referentiesituatie Voor dit aspect is de referentiesituatie gelijk aan de huidige situatie.

Figuur 2.11 Verdeling basisniveaus voor de kwaliteit van de openbare ruimte (bron: Handboek KOR)

In de hele gemeente wordt gestreefd naar een basiskwaliteit van de openbare ruimte: het standaard-niveau. Dit is het niveau dat volgens gemeente en burgers als ‘goed’ of ‘voldoende’ wordt gewaardeerd. Deze basiskwaliteit voldoet aan de (wettelijke) eisen op het gebied van toegankelijkheid, functionaliteit, veiligheid,

Blad 12 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

3

Bereikbaarheid

3.1

Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid)

De ochtend- en avondspits zijn de drukste momenten van de dag, het aantal voertuigen per etmaal is dan het hoogst. De analyse van de I/C-waarde richt zich dan ook op deze tijdsperioden.

Algemeen Om de verkeersafwikkeling in beeld te brengen zijn met behulp van het regionale verkeersmodel berekeningen gemaakt voor de huidige situatie en de referentiesituatie (2035 in dit geval, op basis van autonome ontwikkelingen). Het verkeersmodel berekent de verwachte omvang van het verkeer in verhouding tot de capaciteit van wegen en kruisingen. Twee parameters zijn hierbij relevant:  Etmaalintensiteiten: het aantal voertuigen dat in een etmaal op de wegen aanwezig is;  I/C-waarde: De verhouding tussen de intensiteit (I) en capaciteit (C) van het wegvak of de kruising per uur. Deze waarde wordt uitgedrukt voor het drukste uur van de ochtend- en avondspits

Verkeersafwikkeling op kruisingen De afwikkeling van het verkeer op de kruisingen in en rond het plangebied is onderzocht. De wijze waarop dit in beeld is gebracht verschilt per type kruising:  Bij een met verkeerslichten geregeld kruispunt (VRI) is de cyclustijd een indicator. Bij een cyclustijd tussen de 90 en 120 seconden is de afwikkeling kritisch. Boven de 120 seconden is het kruispunt overbelast.  Bij een rotonde wordt een verzadigingsgraad berekend. Bij een rotonde met fietsers in de voorrang is de afwikkeling kritisch bij een verzadigingsgraad tussen 0,65 en 0,75. Boven de 0,75 is het kruispunt overbelast.  Bij voorrangskruisingen is een wachttijd van meer dan 15 seconden kritisch. Meer dan 20 seconden is niet acceptabel, omdat dit tot onveilige situaties leidt.

Etmaalintensiteiten De etmaalintensiteiten zijn zowel voor de wegen binnen en rond het plangebied (zie netwerk in figuur 3.1) als voor de belangrijke ontsluitingswegen inzichtelijk gemaakt. Het verkeer van en naar Maasterras verspreidt zich namelijk over de omliggende wegen, voornamelijk richting de A16 en de N3.

Huidige situatie Om de verkeersafwikkeling in de huidige situatie in beeld te brengen is de huidige situatie (2022) gemodelleerd. Hiervoor is gebruik gemaakt van het verkeersmodel uit 2019. Deze is geactualiseerd voor recente ontwikkelingen in de tussenliggende periode.

I/C-waarde De I/C-waarde geeft inzicht in de verwachte doorstroming op wegen en kruisingen. Als de I/C-waarde boven de 0,8 (of 80%) ligt dan is sprake van een verslechterde doorstroming met grote kans op filevorming gedurende de spitsuren. Boven de 0,9 (of 90%) is sprake van structurele filevorming. De I/C-waarde is vooral relevant om de doorstroming op hoofdwegen in beeld te brengen. Voor grotere lokale wegen (gebiedsontsluitingswegen) geeft de I/C-waarde ook een goede inschatting van de doorstroming, al blijkt in praktijk dat op lokale wegen bij een lagere I/C-waarde (van meer dan 0,6) vaak al problemen kunnen ontstaan. Op het lokale wegennet zijn kruisingen doorgaans bepalend voor de doorstroming.

Etmaalintensiteiten Figuur 3.1 en tabel 3.1 tonen de etmaalintensiteiten op wegvakken in de omgeving van het plangebied.

Blad 13 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Nr. 6 7 8 9 10 11 12 13

Wegvak Brouwersdijk Viottakade Achterhakkers Burgemeester de Raedtsingel Spuiweg Zwijndrechtse brug Oprit A16-Breda Oprit A16-Rotterdam

Huidig 11.600 2.400 13.700 14.200 7.700 15.500 2.600 23.100

Referentie 16.300 2.800 10.100 20.300 7.800 17.100 2.000 28.800

Verschil 4.700 400 -3.600 6.100 100 1.600 -600 5.700

Proc. 41% 17% -26% 43% 1% 10% -23% 25%

I/C-waarden De verhouding tussen de intensiteiten en de capaciteiten op wegvakken is een indicator voor de doorstroming op het wegennet. Dit geldt met name voor snelwegen en provinciale wegen. Voor binnenstedelijke wegen geldt echter dat de doorstroming voornamelijk bepaald wordt door de kruisingen. In de huidige situatie zijn er nauwelijks knelpunten voor I/C-waarden. Door autonome groei kan dit veranderen. Bij de referentiesituatie zijn de relevante knelpunten voor I/Cwaarden benoemd.

Figuur 3.1: Thermometerpunten in en rond het plangebied van Maasterras Tabel 3.1: Etmaalintensiteiten in de huidige situatie en referentiesituatie op de thermometerpunten van figuur 3.1 Nr. 1 2 3 4 5

Wegvak Laan der VN -1 Laan der VN -2 Laan der VN -3 Dokweg Weeskinderendijk

Huidig 24.800 24.300 14.800 24.500 10.100

Referentie 31.500 34.800 26.200 27.400 15.500

Verschil 6.700 10.500 11.400 2.900 5.400

Proc. 27% 43% 77% 12% 53%

Doorstroming op kruispunten In stedelijk gebied zijn kruispunten doorgaans maatgevend voor de doorstroming op het wegennet. Van de kruisingen in en rond het plangebied van Maasterras is de verzadigingsgraad, cyclustijd of wachttijd inzichtelijk gemaakt. Met OS en AS worden de ochtend- en avondspits bedoeld. VRI staat voor verkeersregelinstallatie, Vk betreft een voorrangskruispunt. Voor de doorstroming op kruisingen zijn de verzadigingsgraad en cyclustijden voor de referentiesituatie in beeld gebracht. Door reeds uitgevoerde of geplande ingrepen op het wegennet biedt de huidige situatie weinig relevante informatie over de doorstroming.

Blad 14 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Figuur 3.2: Kruisingen in en rond het plangebied van Maasterras Tabel 3.2: Verzadigingsgraad en cyclustijd (in aantal seconden) voor de kruisingen uit figuur 3.2 voor de ochtendspits (OS) en avondspits (AS) in de referentiesituatie.

Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8

Kruispunt Brugweg - Burg. Doumaweg Dokweg - Korte Parallelweg Laan der VN – Weeskinderendijk noord Laan der VN - Weeskinderendijk zuid Laan der VN - Ampèrestraat Laan der VN - Mijlweg Laan der VN - A16 Laan der VN - Karel Doormanweg

Type VRI VRI Vk VRI VRI VRI VRI VRI

Verzadiging OS AS -

Cyclustijd OS AS 47 47 42 57 38 101 48 64 58 120 43 51 112 120

Laan der VN - Krispijnseweg Laan der VN - N3 – M. Montessorilaan Laan der VN - N3 - Overkampweg Burg. de Raadtsingel – A. de Gelderstraat Stationsplein Burg. de Raadtsingel - Transvaalstraat Spuiweg - Kilwijkstraat Hugo de Grootlaan – v. Baerleplantsoen Hugo de Grootplein Hugo de Grootlaan - Weeskinderendijk Brouwersdijk BosboomToussaintstraat Brouwersdijk - Krispijnseweg Voittakade - Frans Lebretlaan

VRI VRI VRI Vk

0.44

0.44

85 56 41 -

117 49 47 -

VRI Rotonde Rotonde Vk Rotonde VRI Vk

0.58 0.21 0.10 0.61 0.24

0.47 0.34 0.24 1.01 0.28

41 36 -

67 44 -

VRI Vk

-

-

65 -

75 -

Referentiesituatie In de komende jaren vinden er -buiten de ontwikkeling van Maasterras- diverse autonome ontwikkelingen plaats die de verkeersafwikkeling beïnvloeden. Woningbouwontwikkelingen in de omgeving leiden tot verdere groei van het verkeer en mogelijk tot verslechtering van de verkeersafwikkeling. In verkeersmodellen wordt hiermee rekening gehouden met behulp van groeiscenario’s. Het model houdt rekening met een autonome groei van de stad Dordrecht en de omgeving. Naast deze ontwikkelingen zijn er de afgelopen jaren ook infrastructurele maatregelen uitgevoerd of zijn gepland voor de komende jaren. Dit betreft onder andere:  Aanpassing van de parallelstructuur A16, Knoop A16-N3, infra incl. ontsluiting op A16 DK4 en de verlengde Admiraal de Ruyterweg/ opheffing deel MH Trompweg en knip Singel ter hoogte van de Stationweg/Johan de Wittstraat.  Invoeren knip Spuiboulevard, tweerichting Spuiweg tussen Singel en Spuiboulevard, knip Spuiweg tussen rotonde en de Singel, twee richtingen route Singel tussen de Spuiweg en Aert de Gelderstraat, Aert de Gelderstraat

Blad 15 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

tussen Singel en Kilwijkstraat en de Kilwijkstraat en het Papeterspad. Knip Hellingen. Tevens zijn de busroutes door de Schil omgelegd. De autonome ontwikkelingen en de infrastructurele maatregelen zorgen ervoor dat de etmaalintensiteiten, I/C-waarden en de doorstroming op kruispunten in de referentiesituatie afwijken van de huidige situatie. Etmaalintensiteiten Figuur 3.1 en tabel 3.1 (p. 15, figuur/tabel waarin ook de huidige situatie opgenomen is) tonen de etmaalintensiteiten voor de referentiesituatie. Het verschil met de huidige situatie is zowel in absolute aantallen als procentueel weergegeven. I/C-waarden In de referentiesituatie zijn in en rond het plangebied enkele wegvakken waar de intensiteiten in de spitsen tot knelpunten kunnen leiden. Op de A16 ter hoogte van de tunnelmond en op de Burgemeester de Raedtsingel wordt zowel in de ochtendals avondspits I/C-waarden boven de 0,7 verwacht. Op de A16 richting Breda is de I/C-waarden in de avondspits zelfs boven de 0,9. In de avondspits kent ook de Weeskinderendijk Beneden een I/C-waarde boven de 0,7. Doorstroming op kruispunten In tabel 3.2 is te zien dat op enkele kruisingen de doorstroming niet optimaal is. Diverse kruisingen van de Laan der Verenigde Naties kennen kritische of overbelaste situaties. De kruising met de Weeskinderendijk aan de zuidkant en de Krispijnseweg is in de avondspits kritisch.

De kruisingen met de Mijlweg en Kareldoormanweg zitten op de grens van overbelasting. Laatstgenoemde kruising kent ook in de ochtendspits een kritische cyclustijd. Van de rotondes kent alleen het Hugo de Grootplein in de avondspits een kritische verzadigingsgraad.

3.2

Langzaam verkeer & verkeersveiligheid

In deze paragraaf staan langzaam verkeer en verkeersveiligheid centraal. Verkeersveiligheidsknelpunten ontstaan in stedelijk gebied namelijk doorgaans bij kruisingen met langzaam verkeer. Huidige situatie Dordrecht kent een uitgebreid fietsnetwerk. Door en langs de stad lopen diverse landelijke fietsroutes. Binnen het stedelijk gebied zijn veel (vrijliggende) fietspaden aanwezig. De ligging van fietspaden in en om het gebied van het Maasterras is op figuur 3.3 weergegeven. In de huidige situatie is het stadscentrum vanuit het gebied van het Maasterras goed te bereiken. In tabel 3.3 is een schematisch overzicht van verschillende routes van het Maasterras naar station Dordrecht weergegeven. Hierin is de afstand, de duur met de fiets en de duur met de auto te zien. De duur van autoritten is vooral afhankelijk van de verkeersdrukte. Vanaf de drie vertrekpunten, Weeskinderendijk, Ampèrestraat en Mijlweg, maakt het qua tijd niet veel uit of je de fiets of de auto pakt. Eventuele vertragingen op kruisingen zijn hier niet in meegenomen. De drie vertrekpunten zijn in figuur 3.3 weergegeven. Tabel 3.3: Auto- en fietsritten naar het station Vertrekpunt 1. Weeskinderendijk 2. Ampèrestraat 3. Mijlweg

Blad 16 van 56

Afstand naar station 1,6 km 2,0 km 3,5 km

Fietsrit naar het station 6 minuten 7 minuten 12 minuten

Autorit naar het station 4 tot 7 minuten 4 tot 8 minuten 5 tot 12 minuten

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

De gemeente Dordrecht onderscheidt drie aantrekkelijke recreatieve fietsroutes. Eén hiervan is de route Amstelwijck. Deze fietsroute verbindt de binnenstad met de natuur van De Nieuwe Biesbosch. De route is in figuur 3.4 weergegeven.

Figuur 3.3: Fietspaden (en intensiteiten/etmaal); 1: Weeskinderendijk 2: bedrijventerrein Ampèrestraat, 3: Mijlweg, RWS: terrein Rijkswaterstaat

Langs het zuidelijk deel van de Laan der Verenigde Naties bevindt zich geen fietsof wandelpad. Dat maakt het terrein van Rijkswaterstaat bijvoorbeeld lastig te bereiken (figuur 3.3). Al met al maakt het qua reistijd dus niet veel uit of je vanuit het gebied de fiets of de auto naar het centrum pakt.

Figuur 3.4: Recreatieve fietsroutes (bron: gemeente Dordrecht)

Figuur 3.5 geeft inzicht in de verschillende factoren die Dordrecht een ‘fietsstad’ kunnen maken. Deze score is gebaseerd op enquêtes onder fietsers. Te zien is dat de gemeente op twee punten zeer goed scoort: rotondes en stedelijke dichtheid. De omrijdfactor krijgt een lage beoordeling. Je moet in Dordrecht dus relatief veel afstand overbruggen om van A naar B te komen. In en rond het plangebied komt dit onder andere naar voren bij de fietsroute richting het centrum. Hemelsbreed is

Blad 17 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

de afstand minder dan 1 km, de fietsroute bedraagt ruim 1,5 km. Kijkend naar overige factoren, scoort Dordrecht als fietsstad gemiddeld (Fietsersbond, 2020).

Figuur 3.6: Verkeersdoden (5-jaars cumulatief per 100.000 inwoners) (bron: Bestand geRegistreerde Ongevallen (BRON), 2019)

Figuur 3.5: Fietsstad: score per onderdeel (grijs: Nederlands gemiddelde) (bron: Fietsersbond, 2020)

Verkeersveiligheid Het is in Dordrecht redelijk goed gesteld met de verkeersveiligheid. Het aantal verkeersdoden ligt onder het Nederlands gemiddelde (figuur 3.6). Ook het aantal verkeersongevallen is iets lager dan gemiddeld in Nederland (figuur 3.7).

Figuur 3.7: Verkeersongevallen (bron: BRON, 2020)

Blad 18 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Referentiesituatie Op basis van het uitvoeringsprogramma fietsnota ‘Dordt fietst verder!’ (20202022) kunnen enkele (voorgenomen) autonome ontwikkelingen in en nabij het Maasterras onderscheiden worden. Er is één ontwikkeling die binnen het Maasterras valt: het onderhoud aan de Dordtse Mijl. Dat verbetert de entree tot de binnenstad en maakt op sommige plekken oversteken voor fietsers en voetgangers gemakkelijker. Het fietspad van de Dordtse Mijl is in figuur 3.8 weergegeven. Ook de snelfietsroute F16 tussen Rotterdam en Dordrecht loopt door het plangebied van Maasterras (via de Zwijndrechtse brug).

  

verkeersveiligheid Brouwersdijk; fietsstraat Patersweg; zuidelijk stationsgebied.

Bij deze drie ontwikkelingen wordt de verkeersveiligheid vergroot door fietsvoorzieningen te verbeteren.

3.3

Openbaar vervoer

Huidige situatie Dordrecht is een belangrijk knooppunt op het gebied van openbaar vervoer. De stad wordt ook wel de poort naar het zuiden genoemd. Vanuit de Randstad lopen de treinverbindingen naar onder andere Goes, Roosendaal en Breda via Dordrecht. Daarnaast heeft Dordrecht een goed netwerk van waterverbindingen richting Rotterdam en de andere Drechtsteden. Binnen de stad vormt de bus het belangrijkste openbaar vervoersmiddel. Met de bus zijn vrijwel alle stedelijke gebieden van de gemeente en de regio Drechtsteden goed bereikbaar. Vanaf het centraal station zijn er ook busverbindingen met de Hoeksche Waard en Rotterdam. De busroute over de A16 is vanuit het plangebiedonbereikbaar. Figuur 3.9 en 3.10 geven een beeld van het openbaar vervoersnetwerk van Dordrecht. Er zijn verschillende bushaltes in het plangebied:  Dokweg / Laan der VN;  Handelskade;  Weeskinderendijk Beneden;  Eerste Tolstraat;  Viottakade;  Van Leeuwenhoekweg. Figuur 3.8: Project Dordtse Mijl (bron: Uitvoeringsprogramma fietsnota 'Dordt fietst verder!' 2020-2022)

In het uitvoeringsprogramma zijn er nabij het Maasterras drie ontwikkelingen beschreven:

Blad 19 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Figuur 3.9: Busnetwerk en -haltes Maasterras

Figuur 3.10: Openbaar vervoersnetwerk

Het station van Dordrecht is met de bus vanuit het gebied te bereiken. Vanaf haltes Dokweg en Weeskinderendijk Beneden rijden bussen zeer regelmatig direct naar het station en het centrum. Geregeld zit er niet meer dan vijf minuten tussen busritten naar het station. Je bent vanaf deze haltes in ongeveer 10 minuten op het station. Ook vanaf de Handelskade en de Van Leeuwenhoekweg is het station met een busrit zonder overstappen bereikbaar. Vanaf deze bushaltes rijdt de bus echter minder vaak direct naar station Dordrecht. Vanaf halte Eerste Tolstraat rijdt er geen bus direct naar het station. Als je naar het station wil, kun je vanaf die halte beter

Blad 20 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

naar een andere bushalte, zoals de Handelskade, wandelen. Vanaf het Maasterras is het station sneller met de fiets dan met de bus te bereiken. Vanuit het noordelijk deel van het gebied ben je lopend nét iets meer tijd kwijt dan met de bus. Vanaf station Dordrecht rijden er ieder uur zes treinen naar station Rotterdam Centraal: vier intercity’s en twee sprinters. De intercity doet 14 minuten over de rit naar Rotterdam. De sprinter doet er 22 minuten over. De trein naar Breda gaat twee à drie keer per uur. Het grootste deel van de treinen naar Breda zijn sprinters. Een paar keer per dag rijdt de intercity. Een sprinter doet 23 minuten over de rit naar Breda. De intercity doet er 20 minuten over. Daarnaast is Dordrecht aangesloten op de Merwede Lingelijn, de treinverbinding richting Geldermalsen. Figuur 3.11 toont de OV-dekkingsgraad van het plangebied. Hierin zijn contouren om onder andere stations en bushaltes geplaatst.

Referentiesituatie Zuid-Holland zet in op een innovatieve lightrailverbinding tussen Leiden en Dordrecht (via Den Haag, Delft en Rotterdam). Besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. Binnen het project Dordtse Mijl, een autonome ontwikkeling (p. 20), vinden aanpassingen aan de busverbindingen plaats. De bestaande bushaltes (ter hoogte van casino) worden verplaatst naar locaties ter hoogte van parkeerterrein Weeskinderendijk. De stadsbuslijnen 2,3, 4 en 7 en streekbus 92 halteren bij deze haltes en rijden tussen verschillende wijken en werkgebieden en centrum (Spuiboulevard) en centraal station. Er rijden op werkdagen overdag circa veertien bussen per uur. Op het terrein voor de toekomstige parkeergarage Maaspark komt een bushalte en keerlus voor touringcars (nu nog niet in beeld voor gebruik door OV-bussen).

3.4

Parkeren

Huidige situatie Parkeerbeleid De gemeente Dordrecht heeft een uitgebreid parkeerbeleid. Om in het centrum te parkeren moet er betaald worden. Buiten het centrum is dat veelal niet nodig. In

Figuur 3.11: OV-dekkingsgraadtool Maasterras

Blad 21 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

het Parkeerdrukonderzoek1 is naar verschillende gebieden gekeken. Uit het Parkeerdrukonderzoek blijkt dat de parkeerdruk in het Maasterras zelden hoger is dan 85%. In figuur 3.12 zijn de fiscaal gereguleerde en de ongereguleerde gebieden weergegeven. De gebieden K en vrij L zijn in het Maasterras gelegen. Gebied K is het P&R-terrein Weeskinderendijk. Je mag daar 24 uur gratis parkeren. Daarna betaal je € 0,30 per uur. Gebied L ligt ten zuiden van de Weeskinderendijk. Parkeren is hier niet gereguleerd. In het Parkeerbalansmodel2 van Dordrecht is gesteld dat P&R Weeskinderendijk ingezet kan worden om eventuele tekorten aan parkeerplaatsen op te vangen. P&R Weeskinderendijk beschikt over veel capaciteit (545 parkeerplaatsen), maar wordt relatief weinig gebruikt. Het drukst is het doordeweeks ’s middags. Dan is ongeveer twee derde van de parkeerplaatsen bezet.

Figuur 3.12: Onderzoeksgebieden parkeerdruk september 2021 (bron: Trajan; gemeente Dordrecht) (oranje: fiscaal gereguleerd gebied; groen: ongereguleerd gebied)

Parkeren bij nieuwbouwprojecten Bij de parkeerberekening conform de “Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten” geldt een gebiedsindeling (figuur 3.13):  categorie “centrum” (binnenstad, inclusief voetgangerszone);  categorie “schil/overloopgebied” (negentiende-eeuwse schil, Noordflank); 1

Parkeerdrukonderzoek September 2021 Gemeente Dordrecht, Gemeente Dordrecht december 2021

Parkeerbalansmodel Dordrecht en Spuiboulevard, Verantwoordingsrapportage, Gemeente Dordrecht april 2021 2

Blad 22 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

 categorie “rest bebouwde kom”;  categorie “buitengebied”. Het Maasterras behoort tot de categorie “rest bebouwde kom”. In de plansituatie zou dit mogelijk ‘schil’ kunnen worden.

Figuur 3.13: Gebiedsindeling bepaling parkeernormering (bron: Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten)

De parkeernorm bij de bouw van woningen wordt gerelateerd aan het gebruiksoppervlak (GO) van een woning. Dat is te zien in tabel 3.4.

Tabel 3.4: Parkeernormen voor woningen, uitgedrukt in aantal parkeerplaatsen per woning (bron: Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten)

Afhankelijk van het gebruiksoppervlak van een woning ligt de parkeernorm in het gebied van het Maasterras tussen 0,6 en 2,1 (parkeerplaatsen per woning). Het bezoekersaandeel voor het gebied met de categorie “rest bebouwde kom” bedraagt 0,3 parkeerplaats per woning. Dat aandeel is al verwerkt in de aantallen in tabel 3.4. In gebieden met parkeerregulering mag dit aandeel in mindering worden gebracht. Als er in de nabijheid van nieuwbouw goede openbaar vervoersvoorzieningen aanwezig zijn, mag er een reductiepercentage op de parkeernormen worden toegepast. Kijkend naar tabel 3.5, kan gesteld worden dat er voor het uiterste noordoostelijke deel van het plangebied een reductiefactor van 10% geldt. Dat gebied bevindt zich namelijk in de nabijheid van station Dordrecht. In het gebied van het Maasterras bevinden zich twee haltes van hoogwaardig openbaar vervoer (HOV): Weeskinderendijk Beneden (R-net lijn 488 en snelBuzz lijn 392) en Dokweg (snelBuzz lijn 392). Ten noorden van het gebied bevindt zich

Blad 23 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

de HOV-halte Maasplaza. Voor het noordelijk deel van het gebied geldt daarom een reductiefactor van 5 of 10%, afhankelijk van de afstand tot de HOV-halte Maasplaza. Binnen 150 meter van de overige haltes geldt een reductiefactor van 5%. Reductie als gevolg van de voorzieningen van lightrail- en waterbushaltes zijn bij het Maasterras niet aan de orde.

Tabel 3.6: Reductiefactoren fietsvoorzieningen (bron: Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten)

Tabel 3.5: Reductiefactoren OV-voorzieningen (bron: Beleidsregels parkeren bij nieuwbouwprojecten)

Referentiesituatie De gemeente Dordrecht wil de verkeerssituatie rond de historische binnenstad aanpassen. Het parkeerbeleid speelt hierin een belangrijke rol. Het is de wens om parkeerplekken in het centrum te verplaatsen naar de schil van het centrum. De P+R-locatie Weeskinderendijk wordt hier ook in meegenomen hier moet een deel van de parkeerplekken uit het centrum opgevangen worden.

Ook de kwaliteit van de fietsvoorzieningen kan voor een reductiefactor zorgen. Dat is in tabel 3.6 weergegeven.

Blad 24 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

4

Gezondheid

4.1

Spelen, bewegen en ontmoeten

Huidige situatie Sporten en bewegen is een belangrijk onderdeel van een gezonde levensstijl. Tabel 4.1 toont enkele cijfers over het percentage inwoners dat sport, de uitgaven van de gemeente aan sport en de gezondheidssituatie van de bevolking van Dordrecht. Tabel 4.1: Indicatoren voor sporten en bewegen in Dordrecht in vergelijking met het landelijk gemiddelde (bron: waarstaatjegemeente.nl)

Niet-sporters Aangesloten bij sportvereniging Gemeentelijke uitgaven aan sport per inwoner Beweegt voldoende Overgewicht

Dordrecht 53% 22% € 400 48% 53%

Landelijk 49% 25% € 296 50% 51%

Uit de cijfers blijkt dat inwoners van Dordrecht gemiddeld minder bewegen. Het percentage inwoners dat niet sport is ook hoger dan het landelijk gemiddelde. Het aantal inwoners dat aangesloten is bij een sportvereniging is lager. Ook het percentage overgewicht ligt iets hoger dan gemiddeld in Nederland. De gemeente Dordrecht geeft per inwoner wel ruim honderd euro meer uit aan sport dan het nationaal gemiddelde. Het is lastig om hier enkel op basis van deze cijfers een conclusie aan te verbinden. Voorzieningen voor spelen, bewegen en ontmoeten Voorzieningen voor sporten, spelen en ontmoeten spelen een belangrijke rol in de gezondheid van bewoners. Nabijheid van deze voorzieningen stimuleert mensen tot een actievere levensstijl. Figuur 4.1 toont de sport- en ontmoetingslocaties in de omgeving van het Maasterras.

Figuur 4.1: Overzicht locaties voor spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte in en rond het plangebied van Maasterras

Referentiesituatie Voor dit aspect zijn geen relevante ontwikkelingen in de toekomst te verwachten. De referentiesituatie is gelijk aan de huidige situatie.

Blad 25 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

4.2

Mate van functiemenging

Algemeen Functiemenging gaat over de inpasbaarheid en wenselijkheid van bedrijfsfuncties in en rond het plangebied van Maasterras. Hierbij wordt gekeken naar de (mogelijke) milieuhinder. Milieuhinder gaat om de mogelijke impact van bedrijvigheid op gevoelige objecten, zoals woningen, basisscholen en ziekenhuizen. Ook andersom moet er zorgvuldig gemotiveerd worden dat bijvoorbeeld een nieuwe woning of school nabij bestaande bedrijvigheid gerealiseerd kan worden. Milieuzonering is een middel om mogelijke hinder in beeld te brengen of te voorkomen. Doel hierbij is dat er bij ontwikkelingen afgewogen kan worden of de ontwikkelingen gerealiseerd kunnen worden met voldoende leefkwaliteit. Hiervoor zijn bedrijven ingedeeld in milieucategorieën, van 1 tot en met 6. Een categorie 1-bedrijf heeft geen relevante (milieu)impact op de omgeving, terwijl een categorie 6-bedrijf, zoals een grote energieopwekker, een grote impact op de omgeving kan hebben. In bestemmingsplannen is geregeld tot welke categorie bedrijven op een bepaalde plaats zijn toegestaan. Deze milieuzonering is indicatief, hier kan gemotiveerd van afgeweken worden. Milieuzonering is wederkerig.

Dat wil zeggen dat bedrijven en andere milieubelastende activiteiten rekening moeten houden met gevoelige bestemmingen, maar ook dat bij de planning van gevoelige bestemmingen rekening gehouden moet worden met belastende activiteiten. In en rond het Maasterras zijn diverse bedrijven aanwezig die een milieucirkel hebben. Binnen dergelijke milieucirkels mogen niet zonder meer woningen of andere gevoelige objecten gebouwd worden. Dit is enerzijds ter bescherming van de bedrijfsvoering van die bedrijven, maar ook vanuit gezondheidsoogpunt voor de bewoners van de beoogde woningen.

bedrijf in beeld gebracht welke richtafstand aan de orde is voor de aspecten geluid, geur, stof en externe veiligheid (contour gebaseerd op de milieucategorie van het bedrijf, geen gemeten afstand). De milieucategorie wordt bepaald op de maatgevende (grootste) afstand. De richtafstanden zijn weergeven in tabel 4.2. Hier is onderscheid gemaakt in ‘rustige woonwijk’ en ‘gemengd gebied’. Tabel 4.2: Richtafstanden per milieucategorie Milieucategorie

Rustige woonwijk

Gemengd gebied

Milieucategorie 1

10 meter

0 meter

Milieucategorie 2

30 meter

10 meter

Milieucategorie 3.1

50 meter

30 meter

Milieucategorie 3.2

100 meter

50 meter

Milieucategorie 4.1

200 meter

100 meter

Milieucategorie 4.2

300 meter

200 meter

Milieucategorie 5.1

500 meter

300 meter

Milieucategorie 5.2

700 meter

500 meter

Milieucategorie 5.3

1.000 meter

700 meter

Milieucategorie 6

1.500 meter

1.000 meter

Huidige situatie In figuur 4.2 zijn bedrijven in het plangebied, met hun milieucategorie, weergegeven. Daaronder zijn verschillende bedrijventerreinen beschreven.

Beleid Regels voor (beperking van) milieuhinder zijn opgenomen in het Activiteitenbesluit, waar bedrijven aan moeten voldoen. Om milieucontouren in beeld te brengen kan gebruik gemaakt worden van de handleiding Bedrijven en milieuzonering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG, 2009). Dit is geen wettelijk beleid, maar dient als handvat om mogelijke hinder te inventariseren. Er is per (soort)

Blad 26 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

richtafstand mag daardoor voor geluid, geur en stof met één afstandstap worden verlaagd tot 50 meter, zoals weergegeven in tabel 4.2. Deze richtafstand reikt net tot in het plangebied en vergt een motivering in het bestemmingsplan waarom sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat ter plaatse van woningen. Spoorzone Activiteiten die hier plaatsvinden zijn het spoorwegemplacement en het skatepark. Beide zijn op dusdanige afstand van het plangebied gelegen dat ze geen beperkingen opleveren voor de beoogde ontwikkeling. Zeehavens Dordrecht Zeehavens Dordrecht is een terrein voor bedrijven in de zwaardere milieucategorieën (tot en met categorie 5.2). Direct ten zuiden van de Mijlsehaven, op 20 meter afstand, zijn bedrijven tot en met milieucategorie 5.1 toegestaan. De richtafstand van milieucategorie 5.1 is 500 meter. Dit is te verlagen tot 300 meter voor geluid, stof en geur indien als sprake is van een gemengd gebied. Ongeveer de helft van het plangebied valt binnen deze richtafstand. De daadwerkelijke milieubelasting is lager omdat hier Van der Wees Transporten is gevestigd.

Figuur 4.2: Bedrijfslocatie en bijbehorende milieucategorie (vergunde situatie)

De Put In De Put, een bedrijventerrein rondom de Ampèrestraat, zijn bedrijfsactiviteiten tot en met milieucategorie 3.2 toegestaan. Er bevinden zich onder andere auto(herstel)bedrijven, een heftruckdealer, een elektromotorenbedrijf, bouwmarkt en meubelmakerij. De activiteiten passen binnen de door het bestemmingsplan toegestane milieucategorieën. De bij milieucategorie 3.2 horende richtafstand van 100 meter ten opzichte van woningen in een rustige woonwijk (tabel 4.2) reikt tot in het plangebied. Gezien de menging van functies in het plangebied en de omgeving, en de ligging ten opzichte van hoofdinfrastructuur, is het plangebied als gemengd gebied aan te duiden. De

Blad 27 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

Weeskinderendijk/Dokweg Binnen dit gebied bevinden zich bedrijfsbestemmingen, een gemengde bestemming en woningen (bedrijfswoningen en burgerwoningen). Ten hoogste is milieucategorie 3.2 toegestaan. Activiteiten die hier onder meer plaatsvinden: evenementenbureau incl. verhuur van zalen, casino, autostoffeerderij, auto(herstel)bedrijf en een groothandel in hout en bouwmaterialen. De richtafstand van categorie 3.2 is 50 meter ten opzichte van woningen in gemengd gebied. Deze afstand valt net binnen het plangebied. Er is geen knelpunt ten aanzien van de zittende bedrijven omdat deze een lagere milieucategorie hebben. Referentiesituatie Voor dit aspect is de referentiesituatie gelijk aan de huidige situatie.

4.3

Figuur 4.3: Richtafstanden van de bedrijven op het gezoneerde industrieterrein Zeehavens Dordrecht

Op de noordelijke punt van Duivelseiland staat het bestemmingsplan bedrijven tot en met milieucategorie 5.2 toe. De bijbehorende richtafstand is 700 meter, te verlagen tot 500 meter voor geur, stof en geluid. De afstand tot de rand van het plangebied is circa 250 meter. Op de Handelskade is de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat gevestigd (categorie 2) gelegen. De activiteiten op het zuidelijk deel van de Handelskade zijn gericht op afval (verwerking, inzameling, metaalbewerking, schrootbedrijf). Ook hier geldt dat de daadwerkelijke milieubelasting lager is dan op grond van het bestemmingsplan is toegestaan. Groote Lindt Bedrijventerrein Groote Lindt is in Zwijndrecht, aan de overkant van de Oude Maas, gelegen. Bestemmingsplan Groote Lindt laat bedrijfsbestemmingen toe tot ten hoogste milieucategorie 5.2. Op de terreinen aan de overzijde van de Oude Maas, ter hoogte van het plangebied, zijn bedrijven in maximaal categorie 4.2 toegelaten. Direct aan de overkant zijn Sime Darby en Brenntag (chemisch bedrijf) gevestigd.

Luchtkwaliteit

Beleid Wet milieubeheer De Wet milieubeheer (Wm) vormt de grondslag voor de beoordeling van luchtkwaliteit. In deze wet zijn grenswaarden gesteld voor zeven stoffen en richtwaarden voor vijf stoffen met betrekking tot de concentraties in de buitenlucht. In Nederland zijn NO2 en PM10 het meest kritisch. Daarnaast is per 1 januari 2015 ook voor zeer fijn stof (PM2,5) een jaargemiddelde grenswaarde van kracht. Stikstofdioxide (NO2) Stikstofoxiden (NOx) komen vooral in de lucht terecht door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie. Stikstofdioxide (NO2) is een goede maat voor hoeveel luchtvervuiling in de lucht zit. Het wordt in Nederland standaard gemeten. Fijn stof (PM10 en PM2,5) Fijn stof is een verzamelnaam voor de kleine deeltjes in de lucht. Een deel van het fijn stof komt van natuurlijke bronnen zoals opwaaiend stof en zeezout, maar het meeste fijn stof (vaak zo’n 75- 80%) door verbrandingsprocessen in de industrie, vanuit veehouderijen en van verkeer.

Blad 28 van 56

Leefomgevingsfoto Maasterras Dordrecht Omgevingseffectrapportage projectnummer 0473236.100 23 september 2022 Gemeente Dordrecht

In het algemeen geldt dat bij voldoen aan de normen voor deze stoffen, een overschrijding van de normen voor de overige luchtverontreinigende stoffen redelijkerwijs kan worden uitgesloten. Deze grenswaarden vertegenwoordigen het niveau waaronder geen onacceptabele gezondheidseffecten of onaanvaardbare nadelige milieueffecten optreden als gevolg van de heersende concentraties aan luchtverontreiniging. Naast de wettelijk vastgelegde grenswaarden, zijn er ook advieswaarden vanuit de World Health Organization (WHO). De normen voor de stoffen NO2, PM10 en PM2,5 zijn opgenomen in tabel 4.4. Tabel 4.3: Normen voor luchtverontreinigende stoffen Stof

Norm Jaargemiddeld

Grenswaarde (Wm) 40 μg/m3

WHO-advieswaarde 2021 10 μg/m3

WHO-advieswaarde 2005 40 μg/m3

NO2 PM10 PM2,5

Jaargemiddeld Jaargemiddeld

40 μg/m3 25 μg/m3

15 μg/m3 5 μg/m3

20 μg/m3 10 μg/m3

Huidige situatie Stikstofdioxide (NO2) Op basis van de NSL Monitoringstool kan een beeld gevormd worden wat de concentraties luchtverontreinigende stoffen in en rondom Maasterras in de huidige situatie zijn. De concentraties liggen tussen de 20 en 30 μg/m3. Deze voldoen aan de wettelijke grenswaarde en WHO-advieswaarde (2005) van 40 μg/m3, de WHO-advieswaarde van 10 μg/m3 wordt niet behaald.

Figuur 4.4 Jaargemiddelde concentraties NO2 in 2020 (bron: Atlas Leefomgeving)

Fijn stof (PM10) Op figuur 4.5 is te zien dat de concentraties van PM10 in de huidige situatie beneden de wettelijke grenswaarde liggen. De concentraties fijn stof in en rond het plangebied liggen tussen de 18 en 21 μg/m3. Daarmee liggen de concentraties rond de WHO-advieswaarden van 32005, de WHO-advieswaarde van 2021 wordt in en om het plangebied niet gehaald. Fijn stof (PM2,5) Zeer fijn stof is een fractie van fijn stof. De verdeling van de concentraties is gelijk aan fijn stof.