Document · PDF

2a Toeliching - Bijlage 1 Omgevingseffectrapport (OER).pdf

Dordtse Dinsdag – Beeld- en oordeelsvormende commissies 23 januari 2024, gemeente DordrechtBij agendapunt: 5: Raadsinformatiebrief over Ontwerpbestemmingsplan Maasterras 2023 - Raadsinformatiebrief26.347 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht

projectnummer 0473236.100 definitief 22 november 2023

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht

projectnummer 0473236.100 definitief 22 november 2023

Auteurs H. Lindeboom F. van den IJssel

Opdrachtgever Gemeente Dordrecht Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Gecontroleerd: M.L. Kornet

datum 22 november 2023

beschrijving definitief

vrijgave T. Artz

Inhoudsopgave

Blz.

Samenvatting

Inleiding

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Ontwikkeling Maasterras Waarom een m.e.r. OER bij bestemmingsplan en Masterplan Maasterras De m.e.r.-procedure Leeswijzer

13 14 15 16 18

Beleidskader

2.1 2.2 2.3

Nationaal en provinciaal beleid Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 Overig gemeentelijk beleid

19 20 21

De opgave voor Maasterras

3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3

Plangebied Planvoornemen Maasterras Programma Ruimtelijke uitgangspunten Doelen vanuit de Omgevingsvisie Dordrecht 1.0

23 25 26 26 27

Opzet van het OER

4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.3 4.4 4.4.1 4.4.2 4.4.3 4.5 4.6

Opzet op hoofdlijnen Deel A OER Huidige situatie en referentiesituatie (leefomgevingsfoto) Onderzoek en effecten van de basisvariant Van basisvariant naar alternatieven Deel B OER Deel C OER Beoordeling voorkeursalternatief Spelregelkader Aanzet monitoring Beoordelingskader Toetsing aan doelbereik

29 30 30 30 30 31 31 31 31 32 32 35

Bevindingen vanuit het Startdocument

5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3

Dordtse Visie Spoorzone als basisvariant Beoordeling van de basisvariant Effecten op aantrekkelijke stad Effecten op bereikbare stad Effecten op gezonde stad

36 37 37 38 39

5.2.4 5.2.5 5.2.6 5.2.7 5.3 5.3.1 5.3.2 5.4

Effecten op vestigingsklimaat Effecten op klimaatadaptieve stad Effecten op energieneutrale stad Effecten op biodiverse stad Nadere keuzes en afwegingen voor Maasterras Gebiedsaspecten Effecten van de ontwikkeling Verdere verdieping in werkateliers

40 40 40 41 41 41 42 43

Alternatieven voor Maasterras

6.1 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3

Totstandkoming van de alternatieven Stedenbouwkundige alternatieven Alternatief 1: Behoudend Alternatief 2: Hoogstedelijk Alternatief 3: Groen en Gezond

45 46 46 48 50

Effecten op aantrekkelijke stad

7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.2 7.2.1 7.2.2 7.2.3 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.4 7.4.1 7.4.2 7.4.3 7.5

Wonen Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Voorzieningen Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Cultureel erfgoed Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Inrichting openbare ruimte Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Conclusie aantrekkelijke stad

52 52 53 53 54 54 55 57 58 58 59 60 60 61 62 63 64

Effecten op bereikbare stad

8.1 8.1.1 8.1.2 8.1.3 8.2 8.2.1 8.2.2 8.2.3 8.3

Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid) Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Langzaam verkeer Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Openbaar vervoer

66 66 70 74 78 78 79 80 81

8.3.1 8.3.2 8.3.3 8.4 8.4.1 8.4.2 8.4.3 8.5

Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Parkeren (inclusief fietsparkeren) Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Conclusie bereikbare stad

81 83 84 86 86 87 88 89

Effecten op gezonde stad

9.1 9.1.1 9.1.2 9.1.3 9.2 9.2.1 9.2.2 9.2.3 9.3 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.4 9.4.1 9.4.2 9.4.3 9.5 9.5.1 9.5.2 9.5.3 9.6 9.6.1 9.6.2 9.6.3 9.7 9.8

Spelen, bewegen en ontmoeten Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Mate van functiemenging Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Luchtkwaliteit Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Externe veiligheid Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Geluid Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen & gezond Bodem en explosieven Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Trillingen Conclusie Gezonde stad

90 90 91 92 93 93 96 98 101 101 104 108 111 113 113 114 114 116 121 125 130 130 131 132 133 134

Effecten op vestigingsklimaat

136

10.1 10.1.1 10.1.2 10.1.3 10.2 10.2.1 10.2.2 10.2.3

Huidige bedrijvigheid en kantoren Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Nieuwe bedrijvigheid en kantoren Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond

136 137 138 138 138 139 140 141

10.3

Conclusie Vestigingsklimaat

142

Effecten op klimaatbestendigheid

143

11.1 11.1.1 11.1.2 11.1.3 11.2 11.2.1 11.2.2 11.2.3 11.3 11.3.1 11.3.2 11.3.3 11.4 11.4.1 11.4.2 11.4.3

Waterveiligheid Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Wateroverlast en waterkwaliteit Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Grondwater en bodemzetting Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Hittestress Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond

143 147 150 153 156 158 159 160 161 162 163 163 164 164 165 166

Effecten op energieneutrale stad

168

12.1 12.1.1 12.1.2 12.1.3 12.2 12.2.1 12.2.2 12.2.3 12.3

Duurzame energie Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Circulariteit Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Conclusie Energieneutrale stad

168 168 169 170 172 173 174 174 175

Effecten op biodiversiteit

176

13.1 13.1.1 13.1.2 13.1.3 13.2 13.2.1 13.2.2 13.2.3 13.3 13.3.1 13.3.2 13.3.3

Beschermde natuurgebieden Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Soorten Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond Groenblauwe structuur Alternatief behoudend Alternatief hoogstedelijk Alternatief groen en gezond

176 176 177 178 179 183 184 185 186 187 188 189

Conclusie deel A

191

14.1 14.2

Integrale beschouwing alternatieven Beschouwing effecten alternatieven per doel

191 193

Naar een voorkeursalternatief voor Maasterras

196

15.1 15.1.1 15.1.2 15.1.3

196 196 196

15.1.4 15.2 15.2.1 15.2.2 15.2.3 15.2.4 15.2.5

Keuzes voor het voorkeursalternatief Ontwikkeling van een aantrekkelijke stad met een hoge dichtheid aan woningen Ontwikkeling van een bereikbare stad met een duurzaam mobiliteitsnetwerk Ontwikkeling van een gezonde stad met een aanvaardbaar geluidsklimaat en aanvaardbare veiligheidsrisico’s Overige keuzes Uitgangspunten voorkeursalternatief Kernwaarden Programma Stedenbouwkundige opzet Mobiliteit Groen

Beoordeling voorkeursalternatief

208

16.1 16.1.1 16.1.2 16.1.3 16.1.4 16.2 16.2.1 16.2.2 16.2.3 16.2.4 16.3 16.3.1 16.3.2 16.3.3 16.3.4 16.3.5 16.3.6 16.3.7 16.4 16.4.1 16.4.2 16.5 16.5.1 16.5.2 16.5.3 16.5.4

Effecten op aantrekkelijke stad Wonen Voorzieningen Cultureel erfgoed Inrichting openbare ruimte Effecten op bereikbare stad Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid) Langzaam verkeer Openbaar vervoer Parkeren (inclusief fietsparkeren) Effecten op gezonde stad Spelen, bewegen en ontmoeten Mate van functiemenging Luchtkwaliteit Externe veiligheid Geluid Bodem en explosieven Trillingen Effecten op vestigingsklimaat Huidige bedrijvigheid en kantoren Nieuwe bedrijvigheid en kantoren Effecten op klimaatadaptieve stad Waterveiligheid Wateroverlast en waterkwaliteit Grondwater en bodemzetting Hittestress

208 208 211 214 217 220 220 226 229 232 234 234 237 240 247 252 270 272 272 272 275 277 277 280 281 282

198 199 200 200 201 202 204 206

16.6 16.6.1 16.6.2 16.7 16.7.1 16.7.2 16.7.3 16.8 16.9

Effecten op energieneutrale stad Duurzame energie Circulariteit Effecten op biodiversiteit Beschermde natuurgebieden Soorten Groenblauwe structuur Conclusie voorkeursalternatief Hinder tijdens realisatie

283 283 285 287 287 289 293 297 300

Uitwerking fase 1 in bestemmingsplan

303

17.1 17.2 17.3 17.3.1 17.3.2 17.3.3 17.3.4 17.3.5 17.3.6 17.3.7 17.4

Fasering Bestemmingsplan Maasterras fase 1 Effecten fase 1 Effecten op aantrekkelijke stad Effecten op bereikbare stad Effecten op gezonde stad Effecten op vestigingsklimaat Effecten op klimaatadaptieve stad Effecten op energieneutrale stad Effecten op biodiversiteit Conclusie bestemmingsplan fase 1

303 303 305 305 305 308 312 312 313 313 314

Spelregels voor de transformatie

317

18.1 18.2 18.3 18.4

Doel spelregelkader Randvoorwaardelijke spelregels Optimaliserende spelregels Sturingsfilosofie en borging van spelregels

317 318 325 328

Leemten in kennis en monitoring

332

19.1 19.2

Leemten in kennis Aanzet monitoringsprogramma

332 332

Bijlage I – Toelichting beoordelingskader Aantrekkelijke stad Bereikbare stad Gezonde stad Vestigingsklimaat Klimaatbestendigheid Energieneutraliteit Biodiversiteit

Bijlage II - Werkateliers Maasterras

334 336 338 341 342 345 346

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Samenvatting Aanleiding Aan de noordwestkant van Dordrecht, tussen het spoor, de A16 en de Oude Maas, ligt het Maasterras. Dit gebied, gelegen aan de rivier de Oude Maas, is momenteel voornamelijk in gebruik als bedrijventerrein. De gemeente Dordrecht wil in de komende 10-15 jaar het Maasterras herontwikkelen tot een nieuw stedelijk woongebied met woningen, bedrijvigheid, kantoren en voorzieningen.

Figuur 0.1 Plangebied Maasterras huidige situatie (links) en verdeling plangebied in deelgebieden (rechts)

Maasterras moet een kwaliteitsimpuls krijgen en tegelijkertijd een belangrijke bijdrage leveren aan de woningbouwopgave van de stad. In de Visie Dordtse Spoorzone, waar Maasterras onderdeel van uitmaakt, zijn de hoofdambities voor Maasterras verwoord. De gemeenteraad stelde deze visie in 2021 vast. Masterplan Maasterras, bestemmingsplan Maasterras fase 1 en m.e.r. In opdracht van de gemeente werkt Mecanoo een Masterplan voor Maasterras uit. In dit Masterplan worden de stedenbouwkundige kaders voor de herontwikkeling van Maasterras vastgelegd. De nu geldende bestemmingsplannen bieden geen ruimte om de beoogde herontwikkeling van Maasterras uit te voeren. Het bestemmingsplan Maasterras fase 1 is het eerste nieuwe bestemmingsplan dat voorziet in een deel van de ontwikkeling van Maasterras. Bij het opstellen van het Masterplan en het nieuwe bestemmingsplan wil de gemeente de belangen van de fysieke leefomgeving goed mee laten wegen. Om verdere richting te geven aan de ontwikkeling wordt daarom een procedure voor de milieueffectrapportage (m.e.r.) doorlopen en

Blad 1 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

een Milieueffectrapport (MER) opgesteld. Het MER onderzoekt de effecten van de ontwikkeling op de leefomgeving. Dit MER kijkt verder dan alleen de milieueffecten. Aspecten zoals werkgelegenheid, gezondheid en klimaat krijgen ook een plek in het MER. In plaats van MER wordt dan ook gesproken van een Omgevingseffectrapport (OER). Proces van onderzoek en afwegen Het OER Maasterras heeft een tweeledige functie. Enerzijds heeft het OER een ontwerpende rol bij de totstandkoming van het voorkeursalternatief voor Maasterras door de effecten van alternatieven te onderzoeken en aanbevelingen voor het voorkeursalternatief te geven. Anderzijds toetst het OER het uiteindelijke voorkeursalternatief van Maasterras, zoals deze in het Masterplan stedenbouwkundig wordt vastgelegd en waarvan eerst fase 1 juridisch-planologisch wordt vastgelegd in het bestemmingsplan Maasterras fase 1. Onderstaand figuur geeft het onderzoeksproces van het OER in relatie tot het Masterplan Maasterras en bestemmingsplannen/omgevingsplannen weer. Onder het schema is een aantal belangrijke elementen uit het effectenonderzoek nader toegelicht.

Figuur 0.2 Stappenplan OER in relatie tot stedenbouw en het bestemmingsplan Maasterras

Blad 2 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Planvoornemen Het planvoornemen is de herontwikkeling van Maasterras naar een nieuw stedelijk woongebied met bedrijvigheid, kantoren en voorzieningen. De gemeente zet in op 2.000 tot 4.000 woningen en 40.000 tot 80.000 m2 bvo voor niet-woonfuncties (bedrijvigheid, kantoren en voorzieningen). Voor de ontwikkeling van Maasterras zijn verder uitgangspunten benoemd voor de inrichting van het gebied. Het gaat onder andere om:  Het realiseren van 40% groen-blauw binnen de ontwikkelgebieden  Het toepassen van het STOMP-principe: eerst uitgaan van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS. Als laatste wordt de privé-auto meegenomen in de inrichting;  Behoud van de dijkstructuur in het gebied  Verbeteren van de toegankelijkheid en beleving van de Oude Maas  Inzet op verbetering van de biodiversiteit Beoordelingskader met minimale en optimale kwaliteit Voor de beoordeling van de effecten op de leefomgeving maakt het OER gebruik van een beoordelingskader. Het beoordelingskader voor Maasterras met 25 indicatoren, uiteenlopend van wonen tot spelen, bewegen & ontmoeten, geluid, waterveiligheid, duurzame energie en groenblauwe structuur, etc., sluit aan bij de zeven doelen en bijbehorende subdoelen uit de Omgevingsvisie 1.0 Dordrecht. Waar nodig is dit kader aangevuld met beleidsregels van andere overheden.

Voor iedere indicator is specifiek voor de ontwikkeling van Maasterras een minimale en een maximale beoogde kwaliteit bepaald. Hieraan zijn alle alternatieven getoetst. Het beoordelingskader is als bijlage I bij het OER opgenomen. Leefomgevingsfoto In de Leefomgevingsfoto zijn de huidige situatie voor de zeven doelen en bijbehorende 25 indicatoren van de leefomgeving beschreven: wat zijn de huidige waarden, belemmeringen en potenties van het gebied? Aan de hand van autonome ontwikkelingen en plannen is ook inzicht gegeven in de referentiesituatie, de toekomstige situatie in 2040 zonder ontwikkeling van Maasterras. De effecten van de alternatieven zijn in beeld gebracht ten opzichte van deze referentiesituatie. De Leefomgevingsfoto is als bijlage II bij het bestemmingsplan opgenomen. Basisvariant en alternatieven Het effectenonderzoek startte met de toetsing van de basisvariant, het planvoornemen zoals opgenomen in de Dordtse Visie Spoorzone uit 2021. Dit is een eerste stedenbouwkundige uitwerking van Maasterras. Uit dit onderzoek naar de basisvariant zijn knelpunten naar voren gekomen, met name op het gebied van het beoogde programma, mobiliteit, externe veiligheid, geluid en inrichting openbare ruimte. De aanpak van deze thema’s zijn in werkateliers nader uitgewerkt.

Het resultaat van de werkateliers zijn drie stedenbouwkundige alternatieven voor het vervolgonderzoek in het OER. Deze alternatieven zijn wederom beoordeeld op omgevingseffecten. Onderstaande tabel geeft de belangrijkste bouwstenen van de onderzochte alternatieven weer. In de figuren eronder zijn de stedenbouwkundige modellen van de alternatieven weergegeven.

Blad 3 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Tabel 0.2 Bouwstenen alternatieven Maasterras Bouwsteen Leidende principes Mobiliteit

Alternatief 1: Behoudend

Alternatief 2: Hoogstedelijk

Vermijden van grootschalige ingrepen Woningbouw wordt ingepast binnen bestaande functies en structuren

Zoveel mogelijk woningbouw en bijbehorende voorzieningen

Stadsbrug behouden met 50 km/uur Weeskinderendijk-Oost en -Zuid 50 km/uur Laan der VN en Dokweg 50 km/uur Gemiddeld parkeerbeleid Parkeervoorzieningen bovengronds

Stadsbrug verleggen langs spoor, afbreken in M3 en M4 Weeskinderendijk-Beneden afsluiten Overkapping over A16 wordt brugpark, minder barrières voetgangers Dokweg en Laan der VN 30 km/uur bij M3, bij M7 onder overkapping door Laan der VN verleggen langs A16 waardoor M7 en M8 één gebied worden Laan der VN verleggen, komt parallel aan snelweg Stringent parkeerbeleid (aansluiten bij centrumgebied) parkeerhub M1 en enkele kleine parkeervoorzieningen Parkeergarage Maaspark uitbreiden voor programma M1, M3 en M4. Parkeervoorzieningen onder maaiveld Ophogen Weeskinderendijk-Beneden Maatregelen buiten Maasterras: afsluiten Krispijntunnel en parkeerbeleid in Krispijn Geen kwetsbare functies binnen 80 m van het spoor Afscherming A16 door middel van hub Afschermende bebouwing langs spoor en Laan der VN Fase 1: 3.000 woningen, Fase 2: 1.000 woningen Voornamelijk appartementen Hoog stedelijk programma in M3 en M4, extra woningen in M1 Afbreken woningen Weeskinderendijk-Oost voor het creëren van woonruimte Woonwagencentrum elders om ruimte te maken voor woningen Maximale afstand tot basisvoorzieningen 500 m Voorzieningen: dokter, kinderdagverblijf, hotel, gezondheidscentrum, supermarkt Max. 70.000 m2 bedrijvigheid Brug over A16 als evenemententerrein Bestaand groen maakt plaats voor bebouwing

Externe veiligheid Geluid

Geen kwetsbare functies binnen 200 m van spoor Geluidscherm A16 doortrekken

Programma

Fase 1: 1.308 woningen, Fase 2: geen woningen Voornamelijk grondgebonden woningen Behoud woonwagencentrum Behoud woningen WeeskinderendijkOost Maximale afstand tot basisvoorzieningen 1.000 m Voorzieningen conform uitgangspunten (dokter, kinderdagverblijf, hotel) 70.000 m2 bedrijvigheid (in M7 en M8)

Inrichting openbare ruimte

Alternatief 3: Groen & Gezond

Inpassen evenemententerrein Maaspark in M1 Behoud groenblauwe structuren

Blad 4 van 349

De gezonde leefomgeving staat centraal door ruimte voor groen en het stimuleren van duurzame mobiliteit en gezondheid Stadsbrug autovrij, huidige ligging Laan der VN en Dokweg 30 km/uur Laan der VN verleggen langs A16, aanpassing afrit 21 Weeskinderendijk-Beneden 30 km/uur STOMP-centraal. Stringent parkeerbeleid; kleine, decentrale parkeervoorzieningen. Lopen en gebruik OV centraal. Maatregelen buiten Maasterras: Parkeerbeleid Krispijn.

Geen kwetsbare functies binnen 200 m van spoor Parkeergarage als afscherming spoorweglawaai Geluidscherm als afscherming langs de A16 Fase 1: 1.500 woningen, Fase 2: 800 woningen Programma conform Dordtse Visie Spoorzone Woonwagencentrum elders om ruimte te maken voor woningen Maximale afstand tot basisvoorzieningen 500 m Voorzieningen: dokter, kinderdagverblijf, hotel, gezondheidscentrum, supermarkt 50.000 m2 bedrijvigheid

Handhaven evenemententerrein Maaspark in M1 Park in M7 Bestaand groen wordt uitgebreid

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Figuur 0.3 Onderzochte alternatieven Behoudend, Hoogstedelijk en Groen & Gezond

Effecten alternatieven Figuur 0.4 laat een totaaloverzicht van de effectscores van de alternatieven zien. Alternatief behoudend scoort op relatief veel aspecten een minimale kwaliteit en bij een aantal aspecten zelfs onder de minimale kwaliteit. Met name voor de doelen aantrekkelijke stad, bereikbare stad en gezonde stad, alsook deels voor de doelen ten aanzien van klimaatbestendigheid is dit terug te zien. Dit alternatief met ca. 1.300 woningen voldoet niet aan het uitgangspunt om een stedelijk gebied met een hoge dichtheid aan woningen te ontwikkelen. Alternatief hoogstedelijk scoort op veel doelen gemiddeld tot een optimale kwaliteit, zoals op doelen ten aanzien van een aantrekkelijke stad, bereikbare stad en gezonde stad. Dit alternatief met 4.000 woningen voldoet aan het uitgangspunt om een stedelijk gebied met een hoge dichtheid aan woningen te ontwikkelen. Het gebied is gericht op duurzame mobiliteit. Het alternatief scoort niettemin lager op verkeersafwikkeling, omdat de aangepaste verkeersstructuur onder andere leidt tot nadelige netwerkeffecten in de omgeving. De aspecten externe veiligheid, geluid en bodem zijn onder de minimale kwaliteit gescoord. Hier zijn onder andere knelpunten vanwege bebouwing nabij het spoor (geluid en veiligheidsrisico’s). Verder leidt de geheel nieuwe groenstructuur tot negatieve effecten op de huidige biodiversiteit.

De nieuwe inrichting biedt daarentegen kansen voor de ontwikkeling van nieuwe leefgebieden en groenstructuren. Alternatief groen en gezond laat ook op veel doelen een middelhoge tot hoge kwaliteitsscore zien. Voorbeelden zijn de hoge scores op een aantal doelen ten aanzien van een aantrekkelijke stad: de ligging van de voorzieningen binnen het gebied, het behoud van cultuurhistorische waarden, de inrichting van de openbare ruimte met een overkapping over de A16. Dit alternatief met 2.300 woningen scoort op de ambitie voor wonen net boven de minimale kwaliteit. Op het gebied van een gezonde stad zijn er veel hoge scores te zien. Alleen op geluid scoort dit alternatief, evenals de andere alternatieven, laag vanwege de ligging tussen het spoor, de A16 en het industrieterrein. Vanzelfsprekend scoort dit alternatief hoog op de groenstructuur.

Blad 5 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Figuur 0.4 Overzicht effectscores alternatieven (B= behoudend, H = Hoogstedelijk, G = Groen en gezond)

Voorkeursalternatief Het alternatievenonderzoek laat zien dat geen van de alternatieven de optimale kwaliteit van alle zeven doelen uit de Omgevingsvisie 1.0 Dordrecht haalt. In alle alternatieven treden knelpunten op bij de thema’s verkeersafwikkeling en geluid. Anderzijds laten de effectscores zien dat ieder alternatief diverse elementen bevat die positief bijdragen aan de gewenste doelen voor Maasterras.

Blad 6 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Kernwaarden Maasterras De ambities en doelen voor Maasterras zijn nader uitgewerkt in de volgende kernwaarden:  Van barrière naar binnenstedelijke schakel  Ruim baan voor voetganger en fietser en auto uit het zicht  Levendige en diverse Dordtse Stadswijk  Hoogstedelijk wonen, werken en verblijven in een hoogwaardige omgeving  Veelzijdige groene leefomgeving Het Maasterras draagt als een nieuw type stadswijk binnen de gemeente bij aan het uitbouwen en borgen van de aantrekkelijkheid van Dordrecht. Het wordt een gevarieerde, inclusieve wijk waar gewoond, gewerkt, geleerd en gerecreëerd kan worden. De wijk heeft een hoogstedelijk karakter met een aantrekkelijk waterfront en is gelegen in een groen raamwerk. Bewoners en bezoekers verplaatsen zich met name via fiets, te voet en met OV, autogebruik wordt ontmoedigd. Aanwezige cultuurhistorische waarden worden zoveel mogelijk behouden en waar mogelijk versterkt. Deze kernwaarden zijn leidend bij het samenstellen van het voorkeursalternatief voor Maasterras. Dilemma’s en gemaakte keuzes Uitgaande van de kernwaarden, de knelpunten voortkomend uit het alternatievenonderzoek en andere afwegingen (o.a. financiële redenen) zijn relevante keuzes gemaakt voor de samenstelling van het voorkeursalternatief.

In een iteratief proces tussen de gemeente, stedenbouwkundigen van Mecanoo en adviseurs van Antea Group is het stedenbouwkundig ontwerp geoptimaliseerd, o.a. met tussenberekeningen voor geluid, om een zo optimaal mogelijk woon- en leefklimaat te creëren. In onderstaande tabel zijn de relevante dilemma’s en gemaakte keuzes weergegeven. Tabel 0.3: Dilemma’s en gemaakte keuzes voor samenstelling van het voorkeursalternatief Maasterras Bouwsteen Mobiliteit

Dilemma Huidige verkeersstructuur (o.a. Brugweg door gebied, Dokweg/Laan der VN langs Oude Maas en stamlijn langs westkant) beperkt ontwikkelruimte en vormt voor fietsers en voetgangers barrières in en door het gebied en met de omgeving: richting de Oude Maas en omliggende wijken. Zonder parkeerbeleid en hubs teveel autoverkeer en parkeerplaatsen in het gebied Vervangen parkeeraanbod uit centrum en P&Rterrein Weeskinderendijk

Externe veiligheid

Hoog groepsrisico bij bebouwing nabij het spoor

Geluid

Geen optimaal geluidsklimaat: hoge cumulatieve geluidbelasting op gevels met name langs wegen en bij spoor

Gemaakte keuze voor het Voorkeursalternatief Verleggen Brugweg langs het spoor en aansluiten op de WeeskinderendijkOost. De Stadsbrug is alleen toegankelijk voor langzaam verkeer en bussen (geen autoverkeer); Bij M7 verleggen Laan der VN langs de A16; Laan der VN blijft 50 km/uur. Aanpassen van afrit 21 A16 aan de zuidkant naar een volledige op- en afrit; Verwijderen stamlijn door gebied Hanteren van een parkeernorm van 0,3 per woning (0,2 bewoners, 0,1 bezoekers). Flankerend parkeerbeleid voor de omgeving is nodig (Krispijn e.o.). Autoluwe binnengebieden: wegen en hubs langs randen van ontwikkelvelden Fijnmazig langzaam verkeersnetwerk Veilige oversteekplaatsen richting Oude Maas en groene overkapping over A16 voor voetgangers en fietsers; Keuze voor gedragsverandering mobiliteit. Geen woningbouwontwikkeling in M1 (hanteren afstand van 100 m tussen kwetsbare objecten en spoor) vanwege de impact op het groepsrisico en ook de risico’s voor bodemverontreiniging ter plaatse van M1. Sloop en verleggen Brugweg langs het spoor (zie mobiliteit); Afschermende bebouwing aan de randen van de ontwikkelvelden; Afschermende HUB’s langs spoor en A16; Geluidsvriendelijke verkaveling; Verleggen Laan der VN langs de A16 ter hoogte van M7 Terugdringen automobiliteit: lagere parkeernorm (zie bij mobiliteit), autoluwe binnengebieden

Blad 7 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Programma en raamwerk

Inrichting openbare ruimte

Duurzame energie

Vestigingsklimaat

Bij laag programma wordt niet voldaan aan het uitgangspunt om een hoogstedelijk milieu te ontwikkelen. Bouwen voor alle doelgroepen/woonwensen versus bouwen in hoge dichtheid met bijbehorende lage parkeernormen Weeskinderendijk-Zuid: bestaat uit hoog en laag wegdeel; Ontbrekende verbinding van oost naar west door barrièrewerking A16 Door herontwikkeling en ophoging van delen van het plangebied aantasting van leefgebieden van aanwezige (beschermde) flora en fauna Veel zonnepanelen op daken beperkt de ruimtelijke kwaliteit voor bewoners in hogere bebouwing met zicht op de zonnepanelen en de mogelijkheden voor natuurvriendelijke daken Ruimte voor woningbouw en hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte versus de belangen van bedrijven en behoud van de stamlijn

Inzet op een woningbouwprogramma van meer dan 3.000 woningen met bijbehorende voorzieningen Hoge dichtheid aan woningen in M3, M4 en M5, mede door de vrijgekomen ruimte ter hoogte van de oude Brugweg, de Weeskinderendijk-Oost en de woonwagenlocatie Het niet kunnen behouden van bestaande woningen in M3, M4 en M5. Op één hoogte brengen van Weeskinderendijk Groene overkapping voor langzaam verkeer over de A16 Relatie en verbinding met het water herstellen Doorgaande groenstructuur, in verbinding met omliggende groenstructuur De ontwikkeling van een biodiverse groenstructuur voor aanwezige en Inzet op maatregelen voor minimaal zeven doelsoorten in Maasterras Alleen de daken die uit het zicht zijn van de bewoners benutten voor zonnepanelen Belang van woningbouw weegt zwaarder dan belang van de zeehavens. De gemeente zoekt naar alternatieven voor bedrijven en stamlijn

Samenstelling voorkeursalternatief De hiervoor beschreven keuzes zijn gehanteerd bij het samenstellen van het voorkeursalternatief. Figuur 0.5 (links) geeft een proefverkaveling van het voorkeursalternatief weer, figuur 0.5 (rechts) een stedenbouwkundige impressie van deze proefverkaveling. Tabel 0.4 bevat de uitgangspunten voor het programma ten opzichte van de eerder onderzochte alternatieven. In het Masterplan Maasterras is de stedenbouwkundige opzet nader uitgewerkt.

Figuur 0.5. Proefverkaveling en 3D-impressie Maasterras (bron: Mecanoo, 2023) Tabel 0.4 Programma woningen en niet-woonfuncties Maasterras fase I en II Bouwsteen

Basisvariant

Alternatief 1: Behoudend

Alternatief 2: Hoogstedelijk

Alternatief 3: Groen & Gezond

Aantal woningen Niet-woon-functies

2.200 25.000 m2

1.308 29.700 m2

3.970 52.300 m2

2.315 49.800 m2

Blad 8 van 349

Voorkeursalternatief Maasterras 3.500 53.450 m2

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Effecten voorkeursalternatief Figuur 0.6 geeft een totaaloverzicht van de effectscores van het voorkeursalternatief weer.

Figuur 0.6 Overzicht effectscores voorkeursalternatief (blauwe driehoek = voorkeursalternatief)

De effectscores laten zien dat het voorkeursalternatief op vele indicatoren een optimale kwaliteit scoort. Voorbeelden van optimale effectscores zijn de inrichting van de openbare ruimte met een fijnmazig langzaam verkeersnetwerk en de groene overkapping over de A16 die de wijk verbindt met

Blad 9 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

de Oude Maas, de ontwikkeling van een biodiverse groenblauwe structuur voor aanwezige beschermde soorten en extra doelsoorten, het parkeerbeleid met de lage parkeernorm en parkeerhubs aan de randen van de ontwikkelvelden dat het autogebruik ontmoedigt en de beoogde ophoging van delen van het plangebied ter beperking van het overstromingsrisico. Het voorkeursalternatief scoort op wonen een middelhoge kwaliteit. Met dit ontwerp wordt voldoende ontwikkelruimte gecreëerd om de kwantitatieve woningbouwopgave te behalen en een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving te creëren. Hiervoor is het wel noodzakelijk om de huidige woningen langs Weeskinderendijk, de woonwagenlocatie en de stamlijn te verwijderen. Op het kwalitatieve aspect wordt geen optimale kwaliteit gescoord. Het stedelijk karakter van het gebied maakt dat er geen ruimte is voor alle typen woningen. Grondgebonden woningen zijn alleen mogelijk in de vorm van woningen met daktuinen of -terrassen. Om de verkeersafwikkeling te verbeteren in het plangebied en omgeving en met name het gebied meer ruimte te geven voor voetgangers en fietsers, zijn ingrijpende keuzes gemaakt in de verkeersstructuur, waaronder de afsluiting van de Stadsbrug voor autoverkeer en het verleggen van de Brugweg parallel aan het spoor. De verkeersafwikkeling van de auto verbetert hierdoor en de maatregelen leiden tot meer ontwikkelruimte in het gebied.

Niettemin scoort het voorkeursalternatief vanwege de verkeerstoename (ondanks de toepassing van een lagere parkeernorm) nog steeds een minimale kwaliteit. Op enkele kruispunten ontstaan doorstromingsknelpunten. Door optimalisatie van de kruispunten zijn veel knelpunten op te lossen. In het stedenbouwkundig plan is het geluidsklimaat verder geoptimaliseerd met onder andere de aangepaste verkavelingen, aangepaste bouwhoogtes, de positionering van de niet-woonfuncties als buffer tussen geluidsbronnen en woonfuncties. Hierdoor hebben meer woningen geluidsluwe zijden en zijn er meer geluidsluwe binnengebieden (pocketparken e.d.). Niettemin zijn hier nog nadere onderzoeksvragen omtrent de doelmatigheid van bron- en overdrachtsmaatregelen vanwege o.a. het snelwegverkeerslawaai op de gevels van woningen. Tot slot zijn er nog aandachtspunten voor de thema’s duurzame energie en circulariteit. Bij de beoordeling van duurzame energie is gekeken naar de energieprestaties (warmte, koude en elektriciteit). Op gebiedsniveau kan, met aansluiting op het warmtenet (van HVC Afvalenergiecentrale Dordrecht) circa 48% van de energiebehoefte binnen het gebied opgewekt worden. Bij een volledige elektrische warmtevoorziening daalt dit percentage tot circa 37%. Vanwege deze nog te lage energieprestaties is dit aspect minimaal gescoord.

Van belang is dat de Energiestrategie voor Maasterras wordt uitgewerkt. Hiervoor is eerst nader onderzoek nodig naar de ruimtelijke en technische mogelijkheden voor de potentiële duurzame energie-opwekbronnen, energie-opslag en de beschikbare capaciteit op het warmte- en elektriciteitsnetwerk. Ten aanzien van het aspect circulariteit scoort de voorkeursvariant ook minimaal. De omvang van de herontwikkeling en het hoogstedelijk karakter van het gebied maakt dat behoud en inpassing van bestaande gebouwen beperkt is. De milieu-impact van de nieuwbouw is qua omvang en materiaalgebruik groot. Bestemmingsplan fase 1 De gemeente heeft ervoor gekozen om eerst in de komende tien tot twintig jaar fase 1 van Maasterras actief te ontwikkelen. Het gaat hierbij om de ontwikkelgebieden M1 t/m M5. Fase 2, bestaande uit M6 t/m M8, wordt later herontwikkeld. Dit betekent dat in de gebieden M7 en M8 de

Blad 10 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

huidige bedrijvigheid vooralsnog blijft bestaan. De beoogde overkapping over de A16 in M6 valt ook onder fase 2. Fase 3 is deelgebied M9, hier is de verplaatsing van de afrit 21 op de A16 beoogd. Voor Maasterras fase 1 wordt een nieuw bestemmingsplan opgesteld. Dit bestemmingsplan biedt ontwikkelruimte aan 3.000 woningen en 29.800 m2 bvo aan niet-woonfuncties. Vanwege de gefaseerde aanleg van Maasterras wijken de effecten van fase 1 op een aantal doelen en beoordelingsaspecten af ten opzichte van het voorkeursalternatief:  Wonen: Het bestemmingsplan maakt een deel van het programma van het voorkeursalternatief juridisch-planologisch mogelijk (3.000 van de 3.500 woningen en 29.800 m2 van de 53.450 m2 bvo van het voorkeursalternatief). De effectscore ligt daarom iets lager;  Verkeersafwikkeling: De verkeersstructuur van de Laan der VN en afrit 21 blijft in fase 1 nog ongewijzigd. Vanwege het lagere programma zijn daarnaast de knelpunten voor de doorstroming op de kruispunten van de Laan der VN minder groot. Op dit aspect scoort het bestemmingsplan hoger;  Geluid: In fase 1 zijn de knelpunten voor geluid minder groot dan in fase 2, onder andere vanwege de verschillen in de verkeersstructuur, een minder hoge verkeersgeneratie en een kleiner ontwikkelgebied met nieuwe geluidgevoelige objecten. Op dit aspect scoort het bestemmingsplan daarom beter dan het voorkeursalternatief.

In fase 1 is de overkapping van de A16 nog niet gerealiseerd, een berekening met een geluidsscherm aan de oostkant van de A16 laat een afname van het wegverkeerslawaai zien. De gemeente dient bij het bestemmingsplan maatregelen vanwege het wegverkeerslawaai A16 doelmatig af te wegen;  Beschermde natuurgebieden: Door de ontwikkeling van Maasterras fase 1 (evenals bij de herontwikkeling van heel Maasterras) verdwijnen bronnen van stikstofemissies die in de huidige situatie aanwezig zijn. Het gaat onder andere om de bestaande woningen langs de Weeskinderendijk, de woonwagens en de bedrijfsactiviteiten binnen fase 1. De afname van stikstofdepositie is voor het bestemmingsplan fase 1 minder groot dan bij het voorkeursalternatief. Dit aspect scoort daarom lager;  Groenblauwe structuur: De groenblauwe structuur voor Maasterras wordt ontwikkeld conform de beoogde inrichting van het voorkeursalternatief voor fase 1. De verbindingen met fase 2, waaronder de groene overkapping, ontbreken echter nog. Dit aspect scoort daarom lager dan het voorkeursalternatief. Spelregelkader De resultante van het OER is het spelregelkader. De spelregels vormen vanuit het milieu-oogpunt een belangrijke basis om in een periode van 10-20 jaar passende ontwikkelingen in het gebied kunnen realiseren.

Het gaat om spelregels die randvoorwaardelijk zijn voor de herontwikkeling van Maasterras vanuit het belang om een gezonde en een zo optimaal mogelijke woon- en leefomgeving te creëren. Daarnaast zijn ook optimaliserende maatregelen opgenomen: deze zijn niet randvoorwaardelijk om de herontwikkeling succesvol te laten zijn, maar dragen wel verder bij aan de verbetering van de fysieke leefomgeving. De spelregels hebben betrekking op ruimtelijke besluiten die nog volgen, zoals het Masterplan Maasterras, bestemmingsplannen/omgevingsplannen, op vergunningverlening of op andere plannen of uitwerkingen die nog volgen, zoals stedenbouwkundige uitwerkingen van het Masterplan en inrichtingsplannen voor de openbare ruimte. Met de gemeente is bekeken in welke instrumenten de spelregels het beste kunnen worden geborgd. Per spelregel zijn de meest voor de hand liggende instrumenten benoemd. Veel spelregels zijn reeds geborgd in het ontwerpbestemmingsplan Maasterras fase 1 en het Masterplan Maasterras.

Blad 11 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Monitoring Om in te kunnen spelen op onvoorziene ontwikkelingen is een zogenaamd ‘levend’ OER met spelregels opgesteld. De randvoorwaarde om het spelregelkader actueel te houden en bij te kunnen sturen wanneer nodig/wenselijk, is het opstarten van een monitoringsprogramma voor het Maasterras. Bijsturen betekent dat bijvoorbeeld tussentijds uitgangspunten moeten worden bijgesteld of het OER moet worden aangevuld bij (sterk) afwijkende/veranderende omstandigheden. Zo wordt het OER ‘levend’ gehouden. Deze werkwijze sluit goed aan op de systematiek van de Omgevingswet en geeft bestuurders de mogelijkheid om ‘vinger aan de pols’ te houden. Uit het OER volgt dat met name de volgende indicatoren belangrijk zijn om goed te monitoren (bijvoorbeeld iedere 2 – 5 jaar), omdat deze bepalend zijn voor het behalen van de ambities voor een duurzame gebiedsontwikkeling van Maasterras: Tabel 0.6 Belangrijke indicatoren voor monitoring Belangrijke indicatoren Verkeersintensiteiten Geluidbelasting (wegverkeer, railverkeer, industrie en scheepvaart) Vergroening en biodiversiteit Waterbergingsvoorzieningen Energievraag en -opwekking

Relevant voor monitoring van: Uitvoering STOMP-principe, parkeeraanbod, verkeersafwikkeling, verkeersveiligheid Geluidseffecten op buiten- en binnenniveau Aandeel en kwaliteit groen Effecten op wateroverlast en droogte Benodigde capaciteit duurzame energiebronnen en energiesysteem

Het volledige raamwerk van te monitoren indicatoren dient in een nader op te stellen monitoringsplan te worden opgenomen en uitgewerkt. Dit monitoringsplan dient te worden vastgesteld door de gemeenteraad van Dordrecht en de gemeente committeert zich dan ook aan de inhoud.

Blad 12 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Inleiding

1.1

Ontwikkeling Maasterras Gemeente Dordrecht werkt aan de herontwikkeling van Maasterras aan de noordwestkant van Dordrecht. Het gebied, gelegen tussen het spoor en de A16, is voornamelijk in gebruik als bedrijventerrein. Maasterras grenst aan de rivier de Oude Maas. Aan de oostkant van het gebied ligt het woongebied van Dordrecht, de wijk Krispijn en de Componistenbuurt. Aan de noordzijde ligt, achter de spoordijk, het oude historische centrum met haar 19e -eeuwse schil. Vanaf het spoor dient het gebied als entreelocatie van de stad. Komend met de trein vanuit Rotterdam en Zwijndrecht biedt het Maasterras aan de rechterzijde een eerste aanblik van de stad Dordrecht. Het gebied ligt op korte afstand (ca. 1 km) van station Dordrecht.

Figuur 1.1 Plangebied Maasterras

De gemeente Dordrecht wil in de komende 10-15 jaar het Maasterras herontwikkelen tot een nieuw stedelijk woongebied met voorzieningen. Het gebied moet een kwaliteitsimpuls krijgen en tegelijkertijd een belangrijke bijdrage leveren aan de woningbouwopgave van de stad. De ambities is om binnen dit gebied ruimte te bieden aan 2.000 tot 4.000 woningen en circa 25.000 m2 bvo bedrijvigheid. Dordrecht zet voornamelijk in op verdichting langs het spoor, in de omgeving van de

Blad 13 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

stations. Hiervoor is de Dordtse Visie Spoorzone opgesteld, de gemeenteraad stelde deze visie in 2021 vast. Maasterras is hierin opgenomen. Om de ontwikkeling van Maasterras mogelijk te maken stelt de gemeente Dordrecht een Masterplan voor het gehele gebied op. In dit Masterplan worden de stedenbouwkundige kaders voor de herontwikkeling van heel Maasterras vastgelegd. De nu geldende bestemmingsplannen bieden geen ruimte om de beoogde herontwikkeling van Maasterras uit te voeren. Het bestemmingsplan Maasterras fase 1 is het eerste bestemmingsplan dat voorziet in een deel van de ontwikkeling van Maasterras. De gemeente wil bij het opstellen van de nieuwe juridisch-planologisch kaders de belangen van de fysieke leefomgeving mee laten wegen. Om verdere richting te geven aan de ontwikkeling is daarom dit milieueffectrapport (MER) 1 opgesteld.

1.2

Waarom een m.e.r. Wettelijk kader De verplichting tot het doorlopen van de m.e.r.-procedure en het opstellen van een MER volgt uit de Wet milieubeheer. De ontwikkeling van Maasterras naar een gemengd woon-werkgebied met ruim 2.000 – 4.000 woningen en circa 25.000 m2 bvo bedrijvigheid is een ingrijpende opgave met mogelijk grote effecten op de leefomgeving. Bovendien is in de directe omgeving van het gebied industrie aanwezig en zijn er belangrijke bronnen van geluid en risico’s door vervoer van gevaarlijke stoffen (A16 en spoor). De milieubelasting in het gebied is (zonder mitigerende maatregelen) dan ook hoog. Ook is niet uit te sluiten dat de herontwikkeling een effect heeft op de stikstofdepositie in de nabijgelegen Natura 2000-gebieden. In het MER is hier ook verder aandacht aan gegeven. In de Wet milieubeheer is opgenomen dat voor ontwikkelingen met mogelijk belangrijke nadelige (milieu)effecten het verplicht is een zogenaamde m.e.r. (procedure) te doorlopen en een MER op te stellen. De transformatie van Maasterras is aan te merken als een stedelijk ontwikkelingsproject. Dit is in bijlage D van het Besluit m.e.r. opgenomen (D11.2). Tabel 1.1 toont de bepalingen van D11.2 uit het Besluit m.e.r. Tabel 1.1 Bepalingen uit categorie D11.2 uit het Besluit m.e.r.

Kolom 1 Activiteiten De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen.

Kolom 2 Gevallen In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op: 1°. een oppervlakte van 100 hectare of meer, 2°. een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat, of

Kolom 3 Plannen De structuurvisie, bedoeld in de artikelen 2.1, 2.2 en 2.3 van de Wet ruimtelijke ordening, en het plan, bedoeld in

Kolom 4 Besluiten De vaststelling van het plan, bedoeld in artikel 3.6, eerste lid, onderdelen a en b, van de Wet ruimtelijke ordening dan wel bij het ontbreken daarvan van het plan,

Het is gebruikelijk de afkortingen (de) m.e.r. en (het) MER te gebruiken. De afkorting m.e.r. met kleine letters en puntjes ertussen staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER met hoofdletters, zonder puntjes staat voor het milieueffectrapport, het rapport dat hierbij opgesteld wordt.

Blad 14 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

3°. een bedrijfsvloer-oppervlakte van 200.000 m2 of meer.

artikel 3.1, eerste lid, van die wet.

bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, van die wet.

In kolom 2 Gevallen zijn de zogenaamde drempelwaarden benoemd. De totale ontwikkeling van Maasterras ligt boven de genoemde drempelwaarden. Het bestemmingsplan voor fase 1 is -vanwege het kaderstellende karakter- aan te merken als plan (kolom 3). Het doorlopen van de m.e.r.procedure en het opstellen van een MER is daardoor verplicht. Terminologie in de m.e.r. De Wet milieubeheer spreekt over milieueffectrapportage en Milieueffectrapport. In de m.e.r. wordt echter al jaren verder gekeken dan alleen ‘milieu’. Ook andere, bredere thema’s zoals wonen, gezondheid en duurzaamheid krijgen een plek in deze procedure. De term milieu is daarom niet meer passend. Voor Maasterras hanteren we de term Omgevingseffectrapport (OER). Dit sluit ook beter aan bij de Omgevingswet.

1.3

OER bij bestemmingsplan en Masterplan Maasterras Het doel van het OER is om de effecten op de leefomgeving en mogelijkheden voor de herontwikkeling van het Maasterras in beeld te brengen. Het OER maakt de te verwachten effecten en de keuzes die hiervoor te maken zijn inzichtelijk. Drie hoofddoelen zijn voor het OER onderscheiden: Ontwerpend OER: van basisvariant, nadere afweging met alternatieven en varianten richting het voorkeursalternatief Levend OER: met spelregelkader voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied en mogelijkheden tot bijsturing via actieve monitoring Navolgbaar OER: OER als communicatiemiddel, navolgbaar en visueel ingesteld

Ontwerpend OER Het OER voor Maasterras vervult meer dan alleen een toetsende rol. Het OER is een hulpmiddel in het keuzeproces. Het OER is ingezet als procesinstrument en keuzehulp om te komen tot een stedenbouwkundig plan en bestemmingsplan voor Maasterras. Het gebied en het globale programma is bekend, maar de verdere stedenbouwkundige uitwerking en de juridischplanologische afbakening van de ontwikkelmogelijkheden moet nog plaatsvinden. Het OER draagt hieraan bij door met behulp van alternatievenonderzoek en gevoeligheidsanalyses enerzijds knelpunten en aandachtspunten voor de ontwikkeling te agenderen en anderzijds de effecten van kansen en oplossingen in beeld te brengen. Dit onderzoek heeft geleid tot een voorkeursalternatief dat wordt opgenomen in het Masterplan en het bestemmingsplan voor fase 1 van Maasterras. Levend OER Het proces is gericht op het toewerken naar een zogenaamd spelregelkader voor ontwikkelingen binnen Maasterras, die bijdragen aan de doelen van de Omgevingsvisie van Dordrecht en waarvan de regels zijn geborgd. Het spelregelkader bevat verschillende ruimtelijke en milieuspelregels die

Blad 15 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

randvoorwaardelijk zijn voor de verdere uitwerking van de plannen voor Maasterras. Na afronding van het OER wordt door actieve monitoring gekeken of de gemaakte keuzes en het bijbehorende spelregelkader nog klopt of dat bijsturing gewenst is. Dit maakt dat het MER ‘levend’ blijft en actief de herontwikkeling kan ondersteunen. Navolgbaar OER Het OER dient als communicatiemiddel en moet voor omwonenden, het gemeentelijk bestuur, partners, ontwikkelaars e.a. navolgbaar zijn. Het OER beschrijft helder het planproces, gemaakte keuzes en ondersteunt dit met veel visualisaties. In hoofdstuk 4 is de onderzoeksmethodiek met de verschillende onderdelen van het OER nader toegelicht. Gecombineerd plan- en projectOER De Wet milieubeheer maakt onderscheid tussen plannen en projecten (zie paragraaf 1.2). Plannen zijn meer globale, nader uit te werken plannen of visies, zoals omgevingsvisies of omgevingsplannen met globale bestemmingen. Deze plannen stellen de kaders voor daaropvolgende plannen en besluiten. Projecten zijn omgevingsplannen of vergunningen voor concrete plannen, die ontwikkelingen direct mogelijk maken, zoals een omgevingsplan met directe bouwtitel of een omgevingsplanactiviteit (opa)2. In het OER is ook onderscheid in een plan- en projectOER.

Dit OER vervult een dubbelfunctie: het planOER voor de gehele ontwikkeling van Maasterras, dat het karakter heeft van een kaderstellend plan- en het projectOER voor concrete bouwtitels binnen de bestemmingsplannen/ omgevingsplannen. Deze onderdelen van de bestemmingsplannen/omgevingsplannen kunnen gezien worden als besluit (kolom 4, Bijlage Besluit m.e.r.).

1.4

De m.e.r.-procedure Procedure De m.e.r. is geen op zichzelf staande procedure. De m.e.r. is altijd gekoppeld aan een plan of besluit. Het MER is in dit geval gekoppeld aan het bestemmingsplan voor fase 1 en kent de volgende stappen (zie Figuur 1.2).

Een omgevingsplanactiviteit (opa) is een nieuwe term in de Omgevingswet, waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen een binnenplanse en een buitenplanse omgevingsactiviteit. Een binnenplanse omgevingsactiviteit is een activiteit die voldoet aan de regels in het omgevingsplan, maar waar toch een vergunningplicht voor geldt. Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. 2

Blad 16 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Figuur 1.2 M.e.r.-procedure

Terinzagelegging NRD, inspraak en advies De procedure is gestart met de openbare kennisgeving en publicatie de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD, hier Startdocument genoemd). In het Startdocument Maasterras is onder andere het voornemen van de ontwikkeling en de onderzoeksopzet van het OER beschreven. Ook is hierin een eerste beoordeling van de stedenbouwkundige opzet van Maasterras (aangeduid als basisvariant), zoals opgenomen in de Dordtse Visie Spoorzone, weergegeven. Tegelijkertijd is het Startdocument naar diverse partijen gestuurd, zoals de gemeente Zwijndrecht, de provincie Zuid-Holland, de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid, de Omgevingsdienst Zuid-HollandZuid, het Waterschap Hollandse Delta en Rijkswaterstaat. Dit zijn de wettelijke adviseurs en bestuursorganen en zij kunnen advies geven op het Startdocument. Er is gebruik gemaakt van de vrijwillige optie om de Commissie voor de m.e.r. al te betrekken in de NRD-fase. In het verslag van de inspraakreacties voor het Startdocument Maasterras is aangegeven hoe met de binnengekomen in reacties en adviezen op het Startdocument in het MER rekening wordt gehouden. Het verslag van de inspraakreacties is als bijlage 29 bij het bestemmingsplan opgenomen. Opstellen MER Dit OER is formeel gekoppeld aan het eerste ruimtelijk besluit van Maasterras dat nu in procedure wordt gebracht.

Dit is het bestemmingsplan Maasterras fase 1. Het OER vormt een bijlage bij dit plan. Het OER zal gebruikt worden voor zo veel mogelijk toekomstige ruimtelijke besluiten zolang de inhoud van het OER daarvoor toereikend is. Het OER resulteert in een spelregelkader. Naast de ruimtelijke, stedenbouwkundige en programmatische kaders van de gemeente vormt deze set aan spelregels het toetsingskader voor toekomstige ontwikkelingen in Maasterras die onder het OER vallen. Terinzagelegging MER als bijlage bij het eerste ontwerpbestemmingsplan Het ontwerp bestemmingsplan Maasterras zal met het OER (incl. de spelregels) voor een periode van zes weken ter inzage worden gelegd. Gedurende deze periode heeft een ieder de mogelijkheid gehad om zijn of haar zienswijze in te dienen op het bestemmingsplan met het OER. Het OER wordt in dezelfde periode tevens ter toetsing voorgelegd aan de Commissie m.e.r.

Blad 17 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Vervolg ruimtelijke besluiten en MER Tegen latere (ontwerp) omgevingsplannen van ontwikkelingen binnen Maasterras kunnen indieners ook OER-gerelateerde zienswijzen indienen: over de doorwerking van het OER (en het daarin opgenomen spelregelkader) in het dan voorliggende (ontwerp) omgevingsplan, tegen de actualiteit van het OER en/of tegen wezenlijke feitelijke wijzigingen in het project die niet zijn onderzocht in het OER. Bij latere ruimtelijke ordeningsbesluiten wordt daarom steeds beschouwd of het OER nog voldoende actueel en volledig (voor wat betreft de beschreven milieueffecten) is, en zo niet, dan zal een aanvulling op het OER moeten worden opgesteld. Monitoring Het bevoegd gezag is verplicht de milieueffecten van het voornemen, in dit geval de herontwikkeling van Maasterras, te monitoren. In de praktijk vindt deze monitoring plaats tijdens en na realisatie van de ontwikkeling. In hoofdstuk 19 is de aanzet tot het monitoringsplan nader toegelicht.

1.5

Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk is in hoofdstuk 2 het beleidskader beschreven. Hoofdstuk 3 geeft een nadere toelichting op de opgave voor Maasterras. In hoofdstuk 4 is de opzet van het OER uitgebreid beschreven. Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de bevindingen van het Startdocument. De alternatieven die in dit OER onderzocht zijn, zijn beschreven in hoofdstuk 6. De hoofdstukken 7 tot en met 13 bevatten de beoordeling van de drie alternatieven op de zeven doelen uit de Omgevingsvisie 1.0. De conclusie hiervan is opgenomen in hoofdstuk 14. Hoofdstuk 15 beschrijft de keuzes die gemaakt zijn voor het opstellen van het voorkeursalternatief. In hoofdstuk 16 is de beoordeling hiervan opgenomen. Hoofdstuk 17 gaat in op het bestemmingsplan voor de eerste fase en de effecten die daar voor verwacht worden. Hoofdstuk 18 bevat het overzicht van spelregels die volgen uit de beoordeling van het voorkeursalternatief. Hoofdstuk 19 gaat in op de leemten in kennis en monitoring.

Blad 18 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Beleidskader

2.1

Nationaal en provinciaal beleid Voor de ontwikkeling van het Maasterras moet onder andere met verschillende nationale en provinciale beleidsdocumenten rekening gehouden worden. In tabel 2.1 is een overzicht gegeven van de belangrijkste ruimtelijke kaders en beleidsstukken op nationaal en provinciaal niveau. Het gemeentelijk en regionaal beleid komt vanaf paragraaf 2.2 aan bod. Tabel 2.1: Nationale en provinciale kaders waarbinnen het Maasterras valt

Kaders3 Nationaal beleid Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020)

Besluit ruimtelijke ordening (2017) Contourennotitie Nota Ruimte (2023)

Provinciaal beleid Omgevingsvisie Zuid-Holland (2022)

Belangrijkste randvoorwaarde/ uitgangspunt

Doorwerking in het plangebied

De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes tussen die nationale belangen in samenhang moeten worden gemaakt. De belangrijkste keuzes zijn:  Duurzame energie inpassen met oog voor omgevingskwaliteit.  Ruimte voor overgang naar een circulaire economie.  Woningbouw in een stedelijk netwerk van gezonde en groene steden.  Landgebruik meer in balans met natuurlijke systemen. Ladder duurzame verstedelijking.

De uitgangspunten van de NOVI sluiten één-opéén aan bij de herontwikkeling van het Maasterras. Er wordt ingezet op een duurzame wijze van energie, het versterkt de woningbouwopgave binnen de gehele regio Drechtsteden, en het landgebruik wordt gemixt en zo robuust mogelijk met groen ingericht.

Deze contourennotitie is een belangrijke stap richting de in ontwikkeling zijnde Nota Ruimte. Het Rijk herneemt regie in de ruimtelijke ordening om rechtvaardige keuzes te maken, zodat in heel Nederland ook toekomstige generaties verzekerd zijn van een hoge kwaliteit van leven. Drie leidende principes dragen bij aan het rechtvaardig verdelen van de schaarse ruimte: 1. Rechtdoen aan volgende generaties: niet afwentelen 2. Recht doen aan schaarste: meervoudig ruimtegebruik 3. Recht doen aan eigenheid van regio’s: gebiedskenmerken centraal Provincie Zuid-Holland heeft haarzelf enkele ambities gesteld: 1. Samenwerken aan Zuid-Holland: inwoners, organisaties en bedrijven vroeg betrekken bij besluiten. 2. Efficiënt, veilig en duurzaam bereikbaar. 3. Schone energie voor iedereen, haalbaar en betaalbaar.

De nieuwe woningen, kantoren en voorzieningen die mogelijk gemaakt worden, voorzien in de (regionale) behoefte. In een toets aan de ladder wordt dit nader onderbouwd. De leidende principes sluiten aan bij de herontwikkeling van het Maasterras. Zie ook hierboven benoemd bij de NOVI.

De uitgangspunten uit de Omgevingsvisie ZuidHolland sluiten één-op-één aan bij de uitgangspunten voor de herontwikkeling van het Maasterras.

Dit is niet een volledige lijst, Dordrecht en omstreken kent een groot aantal beleidsdocumenten en andersoortige kaders waarbinnen Maasterras valt. In de milieuhoofdstukken is specifiek beleid omtrent die thema’s opgenomen.

Blad 19 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Omgevingsverordening ZuidHolland (2019)

Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV, 2021, treedt in 2023 in werking)

2.2

Een concurrerend Zuid-Holland: diversiteit als economische kracht van de provincie. 5. Versterken natuur in Zuid-Holland. 6. Sterke steden en dorpen: versnellen woningbouw met behoud van kwaliteit. 7. Gezond en veilig Zuid-Holland: beschermen en bevorderen van een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving. In de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening zijn de regels op het gebied van de fysiek leefomgeving (o.a. natuur, milieu, mobiliteit, erfgoed, ruimte en water) samengevoegd. Deze omgevingsverordening blijft van kracht tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Vanaf dan is de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV) van kracht (zie hieronder). De Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV) is 15 december 2021 vastgesteld door Provinciale Staten. Hiermee is een belangrijke stap gezet in de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. De regels gaan gelden vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2023) en zijn een voortzetting van de regels die onder het huidige recht gelden.

De doorwerking van deze regels uit de omgevingsverordening is niet direct in het plangebied te zien. Wel wordt in het MER en onderhavige milieuonderzoeken rekening gehouden met de komst van de Omgevingswet. Er wordt een doorkijk gegeven hoe om te gaan dit veranderende juridisch stelsel (zie paragraaf 22.1). De doorwerking van deze regels uit de omgevingsverordening is niet direct in het plangebied te zien. Wel wordt in het OER en onderhavige milieuonderzoeken rekening gehouden met de komst van de Omgevingswet. Er wordt een doorkijk gegeven hoe om te gaan dit veranderende juridisch stelsel (zie paragraaf 22.1).

Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 De Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 is vastgesteld door de raad op 28 april 2021. In de Omgevingsvisie Dordrecht heeft de gemeente de kaders en ambities voor de fysieke leefomgeving uiteengezet. Daarnaast is er aandacht voor het profiel van Dordrecht, de (groei)opgaven, de Omgevingswet en de uitvoering. Er staan zeven doelen centraal: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Dordrecht is een aantrekkelijke stad. Dordrecht is een bereikbare stad. Dordrecht is een gezonde stad. Dordrecht heeft een uitstekend vestigingsklimaat. Dordrecht is in 2035 klimaatbestendig. Dordrecht is in 2050 energieneutraal. Dordrecht beschermt en bevordert de biodiversiteit.

Deze zeven doelen zijn in paragraaf 3.2.3 verder uitgewerkt. In de Omgevingsvisie is ook een kaart met de voorlopige stedelijke structuur opgenomen (Figuur 2.1). Momenteel werkt de gemeente aan de uitwerking van de Omgevingsvisie Dordrecht 2.0. De ontwikkeling van het Maasterras wordt expliciet genoemd in de Omgevingsvisie Dordrecht. Vanuit de impactbeoordeling (als bijlage bij de Omgevingsvisie) zijn er in de Omgevingsvisie enkele aandachtspunten voor het Maasterras opgenomen. De impactbeoordeling benoemt onder andere de noodzaak voor voorzieningen, de knelpunten voor autobereikbaarheid, maar ook de kansen voor de inzet op OV en fiets en het vergroenen van het gebied.

Blad 20 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Figuur 2.1 Voorlopige stedelijke structuur conform het Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte (KOR) (bron: Omgevingsvisie Dordrecht)

2.3

Overig gemeentelijk beleid Het doel is al het gemeentelijk thematisch beleid in de omgevingsvisie op te nemen. Hier is al een slag in gemaakt in de Omgevingsvisie 1.0. In de Omgevingsvisie 2.0 wordt dit aangevuld. Het specifieke thematisch beleid per milieuaspect is in de Leefomgevingsfoto (bijlage 2 van het bestemmingsplan) beschouwd. Dordtse Visie Spoorzone De ontwikkeling van Maasterras is opgenomen in de Dordtse Visie Spoorzone. Deze visie is door de raad vastgesteld op 5 januari 2021. In deze visie heeft de gemeente Dordrecht ontwikkelingen op verschillende deelgebieden langs het spoor beschreven (zie Figuur 2.2). Maasterras is één van de ontwikkelgebieden. Hiervoor zijn de volgende ambities en uitgangspunten in de Dordtse Visie Spoorzone opgenomen. Maasterras biedt kansen voor de ontwikkeling van een eigentijds stedelijk milieu, relatief dichtbebouwd en gemengd. Een wijk die enerzijds typisch Dordts is, maar ook iets unieks toevoegt aan Dordrecht. Goed toegankelijke openbare ruimtes met logische verbindingen met de binnenstad en de omgeving zijn het uitgangspunt. Het weren van de auto uit grote delen van de openbare ruimte is het uitgangspunt.

Blad 21 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Figuur 2.2 Ontwikkelingen langs het spoor uit de Dordtse Visie Spoorzone

Blad 22 van 349

Omgevingseffectrapport Maasterras Dordrecht projectnummer 0473236.100 22 november 2023 Gemeente Dordrecht

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/743/documents/29531