27-09-22 Powerpointpresentatie GGD PFAS en gezondheid.pdf

PFAS en gezondheid raadsinformatieavond Dordrecht 27 september 2022

Carola Hegger Arts maatschappij + gezondheid Arts medische milieukunde GGD ZHZ / GGD Rotterdam-Rijnmond

Inhoud presentatie • Waar zit PFAS in, hoe krijg je het binnen • Gezondheidsrisico, kans op ziekte • PFOA blootstelling ZHZ - historisch (situatie 2016) • PFAS blootstelling ZHZ - nu • Kernboodschap GGD • Wat kunt u zelf doen

2

Waar zit PFAS in • PFAS in vele producten • Milieu ✓ PFAS in afval ✓ Verspreid in milieu over hele aardbol ✓ ‘Hot spots’ in Nederland: bedrijven, vliegvelden, oefenterrein brandweer, via rivierwater uit buitenland ✓ Verontreiniging oppervlaktewater, bodem → groenten/fruit

3

Hoe krijg je PFAS binnen?

4

Gezondheidseffecten PFAS • Meest bekend over PFOA en PFOS • Dierproeven, epidemiologisch onderzoek • Immuunsysteem • Leverfunctie • Verhoogd cholesterol • Voortplanting (iets lager geboortegewicht) • Mogelijk kankerverwekkend (nier, testis)

5

Kans op ziekte door PFAS • Te veel PFAS: gezondheidseffect niet uit te sluiten • Verminderde werking immuunsysteem, verhoogde ‘leverwaarden’, verhoogd cholesterol, lager geboortegewicht → risicofactoren voor ziekte

• Oorzakelijke relatie met kanker en andere ziekten onduidelijk • Kans op ziekte hangt af van totale PFAS blootstelling en andere gezondheidsfactoren

6

PFOA blootstelling ZHZ • 2016 | RIVM: Historische blootstelling PFOA omwonenden Chemours via de lucht tot 2012

• 2017 | RIVM: steekproef onderzoek PFOA in bloed omwonenden (interne blootstelling)

7

Gezondheidsgrenswaarde • 2016 RIVM → grenswaarde o.b.v. levereffecten bij ratten 12,5 ng PFOA/kg lichaamsgewicht/dag

• 2020 EFSA → nadelig effect op immuunsysteem bij kinderen → al bij lagere blootstelling → lagere grenswaarde + som van 4 PFAS 4,4 ng PFAS/kg lg/week = 0,63 ng/kg lg/dag “PFOA 20 keer giftiger dan gedacht”

8

2021: andere boodschap over gezondheidsrisico PFAS Was tot 2020

• PFAS wijd verspreid in de leefomgeving, vooral milieuprobleem

• Blootstelling doorgaans onder gezondheidskundige grenswaarde Is sinds 2021

• PFAS probleem voor milieu en gezondheid

• Veel Nederlanders en Europeanen blootgesteld boven de gezondheidskundige grenswaarde (via voedsel, drinkwater)

• Nadelige gezondheidseffecten door PFAS dan niet uit te sluiten

9

PFAS blootstelling ZHZ - nu • Bedrijf na 2012 over van PFOA op GenX + sterke reductie emissies

• GenX minder schadelijk RPF: PFOA = 1; GenX = 0,06

• V/a 2017 bodemonderzoeken ZHZ • Moestuinonderzoek • 2017-2018 (2 delen) • 2021 herbeoordeling RIVM • 2021-2022 vervolgonderzoek • Inmiddels landelijk PFAS probleem

10

GGD kernboodschap PFAS • PFAS zorgwekkende stoffen • Wijd verspreid in leefomgeving = onwenselijk • Velen blootgesteld boven gezondheidskundige grenswaarde • Nadelige gezondheidseffecten door PFAS dan niet uit te sluiten • Nog veel wetenschappelijke onzekerheid → goed dat onderzoek doorgaat

11

Wat kunt u zelf doen? Beperk uw blootstelling aan PFAS

• Let op chemische stoffen in producten > www.waarzitwatin.nl

• Extra in omgeving bedrijf: let op moestuingroente, eet geen lokaal gevangen vis

• Overheden, politiek → o.a. voorstel Europees PFAS verbod

12

Vragen - contact? mmk@ggdzhz.nl 078 – 770 8500

13