2025 Controleprotocol Dordrecht incl. normenkader.pdf

Controleprotocol 2025

Pagina 0 van 9

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................... 2 Accountantscontrole ................................................................................................................... 2 Goedkeuringstolerantie en rapporteringstolerantie .......................................................................... 2 Single information, Single audit (SiSa) .......................................................................................... 3 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................... 3 Begrotingscriterium .................................................................................................................... 3 Voorwaardencriterium ................................................................................................................ 4 Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O-criterium) ............................................................... 5 Normenkader ............................................................................................................................ 5 Bijlage: normenkader 2025 .........................................................................................................

6 College ................................................................................................................................. 6 Raad .................................................................................................................................... 6 Accountant ............................................................................................................................ 6 Aanpassingen t.o.v. Normenkader 2024 ..................................................................................... 6 Normenkader 2025 ................................................................................................................. 6

Pagina 1 van 9

Inleiding Voorliggend controleprotocol heeft als doel richtlijnen te bieden die helpend zijn bij de uitvoering van de accountantscontrole. Voor boekjaar 2025 heeft BDO Audit & Assurance B.V. de opdracht van de gemeenteraad gekregen om de accountantscontrole zoals bedoeld in artikel 213 van de Gemeentewet voor de gemeente Dordrecht uit te voeren.

Accountantscontrole De accountant stelt de getrouwheid van de jaarrekening vast, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording als een onderdeel van de jaarrekening. In het onderdeel rechtmatigheidsverantwoording zoals verderop beschreven geven wij hierop een nadere toelichting. De burgemeester en wethouders leggen verantwoording af op rechtmatigheid en nemen de rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening 2025. De accountant toetst vervolgens of de jaarrekening getrouw is en toetst daarbij dus ook of de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave geeft. Zoals in artikel 213 van de gemeentewet is omschreven is de controle van de jaarrekening gericht op het geven van een oordeel over: • Het getrouwe beeld van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de grootte en samenstelling van het vermogen; • De getrouwheid van de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording; • De inrichting van het financieel beheer en de financiële organisatie gericht op de vraag of deze een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken; • Het in overeenstemming zijn van de door het college opgestelde jaarrekening met de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels bedoeld in artikel 186 Gemeentewet (Besluit Begroting en Verantwoording); • De verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening; • De bijlage bij de jaarrekening met

verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen, bedoeld in artikel 58a van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (SiSa).

Goedkeuringstolerantie en rapporteringstolerantie Voor de goedkeuringstoleranties wordt aangesloten bij het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Het BADO bepaalt dat de goedkeuringstolerantie ten aanzien van afwijkingen en onzekerheden in de jaarrekening 2% van de omvangbasis bedraagt. De consequenties van overschrijding van toleranties is in onderstaand schema terug te zien: Materialiteit

Afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle

Goedkeurende verklaring

Verklaring met beperking

Verklaring van oordeelonthouding/ afkeurende verklaring

≤ 2%

>2% – ≤ 4%

> 4%

Fouten en/of onzekerheden die gelijk of groter zijn dan 2% zijn van de omvangbasis noemt men in vaktermen 'van materieel belang'. Fouten en/of onzekerheden die gelijk of groter zijn dan 4% van de omvangbasis noemt men 'van wezenlijk belang'. Als omvangbasis voor het berekenen van de goedkeuringstolerantie worden de lasten exclusief de mutatie van de reserves gehanteerd. De rapporteringstolerantie is de tolerantie die uitgangspunt is voor het verslag van bevindingen. De gemeenteraad bepaalt de tolerantiegrens voor het college in de financiële verordening. Dit betekent dat de accountant alleen over door hem geconstateerde afwijkingen rapporteert als deze groter is dan de rapporteringstolerantie.

Pagina 2 van 9

Single information, Single audit (SiSa) Voor de specifieke uitkeringen is in de Gemeente- en provinciewet bepaald, dat de controleverklaring van de accountant aangeeft dat de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. Deze bepaling is door de wetgever opgenomen met de bedoeling om te expliciteren dat er in de controle van de specifieke uitkering niets zal veranderen, waaronder het opnemen van de tabel met bevindingen over de specifieke uitkeringen in het verslag van de controlerend accountant. Wij hanteren de rapporteringstolerantie volgens de jaarlijkse nota verwachtingen accountantscontrole (ministerie BZK).

Rechtmatigheidsverantwoording Sinds 1 januari 2024 is de Wet versterking decentrale rekenkamers van kracht, wat betekent dat er een rechtmatigheidsverantwoording moet worden afgegeven. Hiermee wordt door het college van burgemeester en wethouders verantwoording afgelegd over de naleving van regels die relevant zijn voor de financiële situatie van de gemeente. Concreet wordt onder rechtmatigheid begrepen de definitie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) dat “de in de rekening verantwoorde lasten, baten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen”, dat wil zeggen “in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder de gemeentelijke verordeningen". Begrip rechtmatigheid In het kader van de rechtmatigheidscontrole worden negen rechtmatigheidscriteria onderkend: 1. Calculatiecriterium 2. Valuteringscriterium 3. Adresseringscriterium 4. Volledigheidscriterium 5. Aanvaardbaarheidscriterium 6. Leveringscriterium 7. Begrotingscriterium 8. Voorwaardencriterium 9. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium De criteria genoemd bij de nummers 1 tot en met 6 worden afgedekt door het getrouw beeld van de accountantsverklaring. De criteria genoemd bij de nummers 7 tot en met 9 worden afgedekt door de rechtmatigheidsverantwoording van het college van burgemeester en wethouders.

Zoals eerder in het controleprotocol toegelicht toetst de accountant ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.

Begrotingscriterium Het begrotingscriterium houdt in dat financiële beheers handelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma's. Met de controle op de juiste toepassing van het begrotingscriterium wordt getoetst of het budgetrecht van de gemeenteraad is gerespecteerd. Begrotingswijzigingen moeten volgens de gemeentewet tijdens het jaar zelf nog aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Als een wijziging niet meer in het jaar zelf is voorgelegd zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Het college betrekt alle afwijkingen ten opzichte van de begroting (exploitatie en investeringen) bij de fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording, omdat het uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is. Het kan hier ook gaan om begrotingsonrechtmatigheden waarbij het college binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. Het is aan de raad om te bepalen in hoeverre afwijkingen acceptabel zijn. Dit is vastgelegd in artikel 14 van de financiële verordening.

Pagina 3 van 9

Voorwaardencriterium Besteding en inning van gelden door een gemeente zijn aan bepaalde voorwaarden verbonden. Het college toetst de naleving van deze voorwaarden. Deze voorwaarden liggen vast in wetten en regels van hogere overheden en de (eigen) gemeentelijke regelgeving. De gestelde voorwaarden hebben in het algemeen betrekking op: • • • • • • •

De omschrijving van de doelgroep respectievelijk het project; De heffing- en/of declaratiegrondslag; Normbedragen; De bevoegdheden; Het voeren van een administratie; Het verkrijgen en bewaren van bewijsstukken; Aan te houden termijnen besluitvorming, betaling, declaratie e.d.

De precieze invulling verschilt per wet respectievelijk regeling respectievelijk verordening. Voor alle geldstromen dient ondubbelzinnig vast te staan welke voorwaarden van toepassing zijn. De door hogere overheden gestelde voorwaarden liggen vaak volledig vast. Dit geldt echter niet voor de voorwaarden in de gemeentelijke regelgeving. Ten aanzien van de gemeentelijke verordeningen worden uitsluitend financiële consequenties verbonden aan die bepalingen die recht, hoogte en duur van financiële beheershandelingen betreffen. Bepalingen met termijnen, waarin een relatie met derden wordt gelegd, worden niet als 'fatale termijnen' gezien, omdat getracht wordt de maatschappelijke effecten, zoals bedoeld in de programmabegroting, te

Pagina 4 van 9

bereiken. Dit houdt in dat er ook geen financiële consequenties aan worden verbonden. Om deze reden wordt alleen getoetst op recht, hoogte en duur. • Recht: heeft bijvoorbeeld iemand die een betaling van de gemeente ontvangt hier recht op, op grond van de regelgeving die aan deze betaling ten grondslag ligt? • Hoogte: is bijvoorbeeld het door de gemeente betaalde bedrag wel juist berekend? Zijn de juiste formules, tarieven en andere aspecten die de hoogte van het te betalen bedrag bepalen wel juist toegepast? • Duur: is wel voldaan aan de in regelgeving opgenomen termijnen van betaling, verstrekking, toekenning en werkingsperiode?

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O-criterium) Onder misbruik wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik is onrechtmatig. Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan het verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen zijn beheersmaatregelen nodig. In tegenstelling tot andere getrouwheids- en rechtmatigheidsaspecten gaat het bij het M&O criterium in het bijzonder om vast te stellen dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruikte voorkomen, dan wel op te sporen, en dat de wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. In het jaarverslag en/of de toelichting op de jaarrekening verantwoordt het college zich over de opzet, de uitvoering en de resultaten van het M&O-beleid.

Normenkader Voor een goede uitvoering van de rechtmatigheidscontrole is belangrijk dat de geldende regelgeving duidelijk vastligt. Het gemeentelijk normenkader geeft een overzicht van de wet- en regelgeving die wordt meegenomen in de controle op de rechtmatigheid door het college. Als primair verantwoordelijke voor de naleving van de wet- en regelgeving en verantwoordelijke voor de rechtmatigheidsverantwoording, moet het college permanent zicht hebben op het van toepassing zijnde relevante normenkader. Het is daarom de taak van het college om het normenkader jaarlijks de actualiseren en te laten vaststellen door de raad. Doel van het vaststellen is dat de raad zich bewust is van welke wet- en regelgeving wordt meegenomen in de rechtmatigheidscontrole, en dat de raad daarmee de mogelijkheid krijgt om het normenkader aan te vullen. Het normenkader 2025 is geactualiseerd en opgenomen als bijlage.

Pagina 5 van 9

Bijlage: normenkader 2025 Het bijgevoegde normenkader ten behoeve van de accountantscontrole 2025 bestaat uit Europese en landelijke wetgeving en uit regelgeving die door de raad is vastgesteld (lokale verordeningen en gemeenschappelijke regelingen). Regels die niet door de raad maar alleen door het college zijn vastgesteld, worden niet meegewogen in het rechtmatigheidsoordeel en behoren dus niet tot het normenkader. Verder zijn voor de rechtmatigheidscontrole alleen die artikelen van belang die bepalingen over financiële beheershandelingen bevatten. In de zogenaamde Kadernota Rechtmatigheid geeft de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de accountantsverklaring van decentrale overheden. De nota is bedoeld voor accountants en decentrale overheden en behandelt de belangrijkste vraagstukken uit de praktijk. De Kadernota heeft het karakter van een zwaarwegend advies. Dit veronderstelt dat de nota wordt opgevolgd door de relevante partijen. De meest actuele versie van de Kadernota is in september 2025 gepubliceerd op www.commissiebbv.nl.

College Van een gemeente wordt verwacht dat aan de accountant die de opdracht krijgt de jaarrekening te controleren, een volledig overzicht van de relevante wet- en regelgeving wordt gegeven, het zogenaamde normenkader. Het college is primair verantwoordelijk voor de naleving van wet- en regelgeving door de gemeente en moet dus permanent zicht hebben in de van toepassing zijnde relevante wet- en regelgeving. Het is daarom de taak van het college om het normenkader op te stellen en jaarlijks te actualiseren.

Raad Jaarlijks stuurt het college het geactualiseerde normenkader naar de raad. Het doel hiervan is dat de raad zich bewust is welke verordeningen en andere wet- en regelgeving zullen worden meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Accountant Het kan zijn dat het normenkader naar de mening van de accountant niet volledig is. De accountant zal dan om aanvulling vragen. Hij kan in dit kader bijvoorbeeld verwijzen naar ervaringen met overzichten van regelgeving bij andere gemeenten. De gemeente zal vervolgens de ontbrekende informatie alsnog moeten opnemen of moeten aangeven waarom bepaalde regelgeving niet in het overzicht is opgenomen. De accountant kan gemeenten alleen vanuit zijn ervaring attent maken op onregelmatigheden. Indien een gemeente een verordening heeft, die niet verplicht of niet veelvoorkomend is en die wordt vergeten, dan is dit de accountant niet te verwijten, omdat hij dat ook niet kan signaleren. Indien de accountant van mening is dat het normenkader niet voldoet, er bijvoorbeeld aantoonbaar verordeningen zijn weggelaten, dan wordt dit opgevat als een subjectieve verhindering en zal de accountant de opdracht teruggeven.

Aanpassingen t.o.v. Normenkader 2024 Bij de actualisatie van het normenkader wordt gekeken welke wetten zijn aangepast of vervangen door nieuwe wetgeving. Aanpassingen ten opzichte van het Normenkader 2024 zijn zichtbaar opgenomen.

Normenkader 2025 Normenkader Dordrecht 2025, Gemeenschappelijke Regelingen 1 Afvalverwerking Dordrecht HVC Afvalcentrale (Gevudo) 2 Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (DG&J ZHZ) 3 Sociaal (GRS) 4 Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) 5 Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ) 6 Wegschap Tunnel Dordtse Kil (Kiltunnel)

Pagina 6 van 9

Normenkader Dordrecht 2025, nationale wet- en regelgeving 1 Aanbestedingswet 2012 2 Aanbestedingsreglement Werken 2016 (ARW 2016) 3 Europese aanbestedingsrichtlijnen (2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU) 4 Gids Proportionaliteit 5 CAO gemeenten 6 Europese staatssteunregels 7 Gemeentewet (Gemw) 8 Wet financiering decentrale overheden (Fido) 9 Invoeringswet Wet ruimtelijke ordening (IWro) 10 Jeugdwet 11 Mededingingswet, met daarin de gedragsregels uit Wet Markt en Overheid (Wet M&O) 12 Participatiewet (incl. Tozo) 13 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) 14 Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) 15 Wet kaderregeling vut overheidspersoneel 16 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) 17 Uitvoeringsregeling wet maatschappelijke ondersteuning 18 Wet normering topinkomens (WNT) 19 Wet op de bedrijveninvesteringszones (Wet BIZ).

20 Wet op de expertisecentra (WEC) 21 Wet op de kansspelen (WKS) 22 Wet op de lijkbezorging 23 Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB) 24 Wet op de omzetbelasting 1968 (Wet OB) 25 Wet op het BTW-compensatiefonds 26 Wet op het primair onderwijs (WPO) 27 Wet op de vennootschapsbelasting 1969 28 Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) 29 Wet rechten burgerlijke stand 30 Wet ruimtelijke ordening (Wro) 31 Wet sociale werkvoorziening (Wsw) 32 Wet waardering onroerende zaken (Wet Woz) 33 Woningwet 34 Zorgverzekeringswet (Zvw) AMvB's: 35 Aanbestedingsbesluit, waarin o.a. de Gids Proportionaliteit wordt genoemd 36 Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) 37 Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) 38 Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) 39 Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden 40 Besluit Ruimtelijke ordening

Pagina 7 van 9

Normenkader Dordrecht 2025, lokale verordeningen 1 Algemene subsidieverordening Dordrecht 2 Heffingsverordening Essenhof 2025 3 Legesverordening Biesbosch Dordrecht 2025 4 Marktverordening 2024 gemeente Dordrecht 5 Rechtspositieverordening raads- en commissieleden Gemeente Dordrecht 6 Regionale algemene subsidieverordening sociaal domein Dordrecht 7 Subsidieverordening Gemeentelijk Restauratiefonds Dordrecht 8 Verordening ambtelijke bijstand gemeente Dordrecht 9 Verordening beschermd wonen en opvang Gemeente Dordrecht 10 Verordening BI-zone Dordtse Kil I, II en Amstelwijck – West Nr. 1977217 11 Verordening BI-zone Handelskade 12 Verordening BI-Zone Krabbepolder/ Zeehaven (Zuid) 13 Verordening BI-Zone Louterbloemen/ Duivelseiland 14 Verordening eigen bijdragen Maatschappelijke Opvang (MO) en Vrouwenopvang (VO) 15 Verordening financiële steun bij Particuliere Woningverbetering 16 Verordening fractieondersteuning gemeente Dordrecht 17 Verordening inzake kwijtschelding van gemeentelijke belastingen 18 Verordening jeugdhulp Dordrecht 19 Verordening leerlingenvervoer gemeente Dordrecht 20 Verordening maatschappelijke ondersteuning Dordrecht 21 Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Dordrecht 22 Verordening nadeelcompensatie Dordrecht 23 Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelastingen Dordrecht 24 Verordening op de heffing en invordering

van de afvalstoffenheffing 2025 25 Verordening op de heffing en invordering van hondenbelasting Dordrecht 26 Verordening op de heffing en invordering van leges 2025 27 Verordening op de heffing en invordering van logiesheffing 28 Verordening op de heffing en invordering van marktgeld 2025 29 Verordening op de heffing en invordering van onroerende-zaakbelastingen 2025 30 Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting 2025 31 Verordening op de heffing en invordering van reinigingsrecht 2025 32 Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing 2025 Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede de regels voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Dordrecht De verordening verwijst naar: - Nota kiezen, sturen en verantwoorden (hoofdstuk 2) - Perspectiefnota (art. 3) - Jaarstukken en budgetoverheveling (art. 7) - Overige budgetregels (art. 9) 33

34 35 36 37 38 39 40 41 42 43

Bijlagen bij de verordening zijn: 1. Nota lokale heffingen (art. 16) 2. Nota risicomanagement en weerstandsvermogen (art 17) 3. Nota onderhoud kapitaalgoederen (art. 18) 4. Financieringsstatuut en nota garantstellingen en leningen (art. 19) 5. Nota verbonden partijen (art. 20) 6. Nota grondbeleid (art. 21) 7. Nota reserves en voorzieningen (art. 22) 8. Nota afschrijvingsbeleid (art. 23) Verordening op het gebruik van parkeerplaatsen en de verlening van vergunningen voor het parkeren Dordrecht Subsidie- en laagrentende leningverordening particuliere woningverbetering Dichterskwartier Verordening persoonlijk minimabudget Dordrecht Verordening Persoonsgebonden Budget Begeleid Werken Wsw Verordening rechtspositie wethouders Dordrecht Verordening Rekenkamercommissie Dordrecht Verordening starterslening gemeente Dordrecht Verordening Stimuleringslening Energiezuinig Wonen gemeente Dordrecht Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Dordrecht Verordening werk en inkomen Dordrecht

Pagina 8 van 9

Verwijderde lokale verordeningen Heffingsverordening Essenhof 2024 Legesverordening Biesbosch Dordrecht 2022 Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning Gemeente Dordrecht Verordening op de heffing en invordering van de afvalstoffenheffing 2024 Verordening op de heffing en invordering van hondenbelasting 2024 Verordening op de heffing en invordering van leges 2024 Verordening op de heffing en invordering van marktgeld 2024 Verordening op de heffing en invordering van onroerende-zaakbelastingen 2024 Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting 2024 Verordening op de heffing en invordering van reinigingsrecht 2024 Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing 2024 Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede de regels voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Dordrecht: Financiële verordening gemeente Dordrecht De verordening verwijst naar: - Nota kiezen, sturen en verantwoorden (art. 2) - Kadernota (art. 3) - Jaarstukken en budgetoverheveling (art. 8) - Budgetregels (art. 10) Van de verordening maken deel uit: - Financieringsstatuut (art. 19) - Nota verbonden partijen (art. 20) Bijlagen bij de verordening zijn: - Nota lokale heffingen (art. 16) - Nota risicomanagement en weerstandsvermogen (art 17) - Nota onderhoud kapitaalgoederen (art.

18) - Nota grondbeleid (art. 21) - Nota afschrijvingsbeleid (art. 23) - Nota reserves en voorzieningen (art. 22)

Pagina 9 van 9