20230509 bevoegdheden en taken rondom dossier Chemours.pdf

STAKEHOLDERS RONDOM HET DOSSIER CHEMOURS / PFAS Datum: 9 mei 2023 Inleiding: in de onderstaande matrix staan alle belangrijke stakeholders die een belang/ rol hebben in het dossier Chemours en PFAS. De invulling van deze rol en de acties die de verschillende partijen ondernemen varieert, afhankelijk van de ontwikkelingen op het gebied van regelgeving, VTH of nieuwe technieken. Deze lijst is bedoeld om te informeren over de taken en de hoofdlijnen van het beleid van de stakeholders. Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend. Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

Bedrijf Chemours is gevestigd op het gemeentelijk grondgebied. Veel mensen uit Dordrecht eo werken bij DuPont en Chemours. Vanaf 2016 trekker van het dossier met de gemeenten Sliedrecht en Papendrecht. In opdracht van deze gemeenten heeft RIVM in 2017 moestuinonderzoek uitgevoerd. 7-7-2021 dagvaarding aan de bedrijven betekent. 2021 nieuwe moestuinonderzoeken, naar aanleiding van de aanscherping van de gezondheidskundige grenswaarden door RIVM. Bevoegd gezag voor oude bodemsaneringen (ontstaan vóór 1987) Economisch beleid: bedrijfsvestigingen en bedrijvigheid op elkaar afstemmen. Belang van de gezondheid van de inwoners. Het college wil graag, dat het bedrijf zo snel mogelijk naar nulemissie gaat.

Na invoering omgevingswet: Bevoegd gezag voor bodem, oude saneringen. Leidend voor het beleid is dat wij de gezondheid van onze inwoners voorop stellen, alsmede dat wij een schoon milieu willen. Uitgangspunt is dat het bedrijf zo spoedig mogelijk naar nul emissie gaat, ook voor andere gevaarlijke stoffen. Het college gaat door met deze eis. Daarnaast ziet het college het belang van de inkomenspositie van de medewerkers van Chemours.

Lokaal Gemeente Dordrecht: college

Het college wil naast de emissie van Chemours ook focus houden op de emissiereductie van bedrijven, waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Naast een nul-emissie van PFAS zet het college in op het terugdringen van de productie van schadelijke stoffen. Vanuit deze inzet steunt het college het restrictievoorstel vanuit Nederland en andere landen, en het nationale programma PFAS. Het college geeft met de drie andere gemeenten een reactie op het door ECHA gepubliceerde restrictievoorstel en doet een dringend beroep op de informateur voor de coalitievorming van GS Zuid-Holland om PFAS en het dossier Chemours prioriteit te geven in het coalitieakkoord. We trekken met veel partijen op in dit dossier; intensiever en gecoördineerder dan nu met overheden als de provincie, de omgevingsdiensten OZHZ en DCMR, de GGD en lokaal met de burenraad Chemours en actieve inwoners, waartoe ook actiegroeperingen behoren. Daarnaast wordt zowel vanuit de portefeuillehouder als ambtelijk contact gehouden met de rijksdiensten waaronder NVWA, RIVM, RWS en het ministerie IenW, waterschappen en drinkwaterbedrijven en met andere gemeenten die kampen met dezelfde problematiek, zoals Helmond.

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

Gemeente Dordrecht: gemeenteraad

Bevoegd gezag voor bestemmingsplan (verklaring van geen bedenkingen) Geeft kaders voor milieu, onder andere Externe Veiligheid en Geluid. Aandeelhouder van het drinkwaterbedrijf Evides.

De rol van de raad is drieledig: 1. Controleert de taakuitoefening van het college; de raad stelt regelmatig vragen en heeft op dit dossier een zestal raadsbijeenkomsten gehouden om goed geïnformeerd te worden. Het college informeert de raad over actuele zaken op het dossier, direct door wethoudersberichten (ter kennisname) en door raadsinformatiebrieven (informerend met standpunt van het college). 2. Kaders stellen: in deze rol heeft de gemeenteraad kaders gesteld aan de Externe Veiligheid via het bestemmingsplan en is een geluidszone vastgesteld voor industrieterrein 'De Staart'. 3. Volksvertegenwoordiger: in deze rol heeft de gemeenteraad zich geuit door de lobby richting Den Haag en de provincie, als raad of via de eigen partijen. Veel fracties waren ook aanwezig bij de protestmars rondom de 150e maal dat er PFAS-verontreinigde grond voor de poort van Chemours werd gedeponeerd.

Actieve inwoners/ bezorgde moestuineigenaars/ actiegroepen etc.

In de vier gemeenten zien we enkele inwoners en actiegroeperingen, zoals Sliedrecht 24. Deze zijn veelvuldig aanwezig op inwoner- en raadsbijeenkomsten en spreken daar hun zorgen en boosheid uit. Ook voeren deze acties uit zoals het dumpen van PFAS grond voor de fabriek.

Het is belangrijk dat deze inwoners gehoord en begrepen worden. De gemeentelijke organisatie heeft aandacht voor alle inwoners die met vragen en hun zorgen komen. Er is regelmatig contact met de wijkmanager van De Staart over wat daar leeft. Met moestuinverenigingen uit de zone rondom de fabriek die beperkingen hebben voor het eten uit de moestuin/ gebruik van slootwater is direct contact over de mogelijkheden om die beperkingen te verminderen.

Burenraad Chemours

Onafhankelijke raad die op initiatief van Chemours is ingesteld. De leden hebben regelmatig contact met het bedrijf en de gemeenten en verwerven informatie door regelmatig informatiebijeenkomsten te organiseren.

De burenraad blijft haar onafhankelijke positie behouden om daarmee een stem vanuit de inwoners te zijn en een goede gesprekspartner voor het bedrijf. Zij zoekt nieuwe leden om de positie te versterken, leden moeten onafhankelijk zijn, geen activist of actief zijn in de politiek. In april 2023 is een campagne gestart.

Dienst van 10 gemeenten in Zuid-Holland Zuid en de provincie Zuid-Holland , die taken voor de gemeenten en provincie op het gebied van milieu en VTH uitvoert.

Voert taken uit voor de gemeenten van ZHZ en provincie. Levert voor de vier gemeenten de expertise op PFAS in de bodem. (DCMR heeft expertise op VTH taken). OZHZ levert de inhoudelijk projectleider bij onderzoeken en verzorgt voor de vier gemeenten de communicatie bij projecten en in nieuwsuitingen. De OZHZ treedt met VR samen op bij onverwachte meldingen (piketdienst). Meldingen van piket zijn te vinden op https://www.rijnmondveilig.nl/cin-

Regionaal/ provinciaal OZHZ GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid

Expertise op PFAS en bodem. Behandelde de vergunningverlening tot 2017, daarna zijn deze taken

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

overgedragen aan DCMR, vanwege het onderbrengen van Brzo- meldingen/ bedrijven van OZHZ naar DCMR (landelijke regelgeving). Provincie : GS en PS

Overheidsorgaan. Bevoegd gezag voor Wabo milieu provinciale bedrijven. Mandateert deze taken aan OZHZ en voor de BRZO bedrijven, waaronder Chemours aan de DCMR. Vastgesteld beleid om potentiële zeer zorgwekkende stoffen (pzzs) aan te merken als zzs. Eigen beleid voor omgang met afvalstoffen.

Beroep tegen derde ambtshalve wijziging is door de rechtbank toegekend ten gunste van Chemours. Dit heeft gevolgen voor de revisievergunning, waar dezelfde voorschriften in staan. De provincie heeft aangegeven tegen deze uitspraak in hoger beroep te gaan. De provincie heeft regelmatig contact met de ministeries en kenniscentra over hun beleid en de wens om dit landelijk vastgesteld te krijgen. Tegen de revisievergunningen van Delrin, Chemours en Dow hebben een aantal partijen beroep ingediend. Deze beroepen lopen nog bij de rechter.

De provincie is het bevoegd gezag voor bodem van de overige gemeenten van Zuid-Holland Zuid (niet Dordrecht).

Voor bodemtaken: toen na het verstrengen van de bodemnormen bleek dat PFAS in de bodem ook een gezondheidsrisico voor bewoners/gebruikers kan vormen, heeft de provincie haar bemoeienis met de bodemverontreiniging versterkt. Gemeenten en provincie zullen hierin de komende jaren intensief samen optrekken. Contacten verlopen via OZHZ.

DCMR Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond.

Dienst voor en van de Provincie Zuid-Holland en 15 gemeenten DCMR voert geïntensiveerd toezicht uit bij de bedrijven Delrin en Chemours en in het Rijnmondgebied en gemeente Goeree-Overflakkee . verleent vergunningen. Zij heeft hiervoor mandaat van de provincie. Inhoudelijke Voor Dordrecht: BRZO bedrijven milieu en bouwvergunningen. input bij beleid.

Provincie : GS en PS

Overheidsorgaan. Bevoegd gezag voor Wabo milieu provinciale bedrijven. Mandateert deze taken aan OZHZ en voor de BRZO bedrijven, waaronder Chemours aan de DCMR. Vastgesteld beleid om potentiële zeer zorgwekkende stoffen (pzzs) aan te merken als zzs. Eigen beleid voor omgang met afvalstoffen.

Vanaf 2017 heeft deze dienst de taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving uitgevoerd voor Chemours in opdracht van het bevoegd gezag (provincie), omdat Chemours een Brzo-bedrijf is. Alle BRZO bedrijven van de provincie Zuid-Holland zijn belegd bij DCMR. Beroep tegen derde ambtshalve wijziging is door de rechtbank toegekend ten gunste van de bedrijven. Dit heeft gevolgen voor de revisievergunning, waar dezelfde voorschriften in staan. De provincie heeft aangegeven tegen deze uitspraak in hoger beroep te gaan, omdat zij van mening is dat het vigerende pzzs beleid goed is. Zij wil dit beleid door de Raad van State laten toetsen en heeft hoger beroep ingediend tegen de uitspraak van de rechter. De provincie heeft regelmatig contact met de ministeries en kenniscentra over hun beleid en de wens om dit landelijk vastgesteld te krijgen.

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst Tegen de revisievergunningen van Delrin, Chemours en Dow hebben een aantal partijen beroep ingediend. Deze beroepen lopen nog bij de rechter.

DCMR Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond.

Dienst van de Provincie Zuid-Holland en voor 15 gemeenten in het Rijnmondgebied en gemeente Goeree-Overflakkee . Voor Dordrecht: BRZO bedrijven milieu en bouwvergunningen.

GGD Gemeenschappelijke Gezondheids Dienst

De GGD Zuid-Holland Zuid is een onderdeel van de Dienst Gezondheid en Jeugd. De GGD geeft advies over de gezondheid in algemene zin. Is vaste deelnemer aan het tweewekelijks overleg met gemeenten, provincie en OZHZ. Adviseert naar aanleiding van de moestuinonderzoeken over de inname van moestuingewassen.

DCMR voert geïntensiveerd toezicht uit bij de bedrijven Delrin en Chemours en verleent vergunningen. Zij heeft hiervoor mandaat van de provincie. Inhoudelijke input bij beleid.

Vanaf 2017 heeft deze dienst de taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving uitgevoerd in opdracht van het bevoegd gezag (provincie), omdat Chemours een Brzo-bedrijf is. De GGD adviseert in algemene zin om gevarieerd te eten, en eten uit de moestuin af te wisselen met groenten en fruit uit de winkel. Door gevarieerd te eten krijgen mensen alle voedingsstoffen binnen die zij nodig hebben en is de inname van PFAS beperkter dan bij het jaarrond eten uit de moestuin.

Verder raadt de GGD het uitvoeren van een herhalingsonderzoek op PFAS in bloed af. Opnieuw onderzoek doen is niet noodzakelijk volgens de GGD en het In 2016 is een bloedonderzoek uitgevoerd bij bewoners van de RIVM. De gezondheidsrisico’s van PFAS zijn beperkt. Er zijn momenteel geen gemeenten Dordrecht, Papendrecht en Sliedrecht op de signalen dat er in onze regio meer ziekten zijn die aan PFAS gerelateerd worden. aanwezigheid van PFAS. Het is belangrijk om te zorgen dat je zo weinig mogelijk PFAS binnenkrijgt. GGD verwijst voor de kennis over PFAS in producten naar de website www.waarzitwatin.nl Gemeenten rondom Dordrecht: Sliedrecht, Papendrecht, Molenlanden

Wettelijk adviseur bij vergunningen (Sliedrecht, Papendrecht) en Trekken gezamenlijk op in het dossier, concreet: belanghebbende gemeenten (Molenlanden). - De dagvaarding aan de bedrijven, Betrokken vanwege de schade vanuit de fabriek op hun - De advisering bij vergunningverlening grondgebied. - Uitvoeren van de onderzoeken en acties onder de SPUK-subsidie Sliedrecht: startte de activiteiten rondom de emissies in 2013- Contacten met de ministeries en provincie en rijksdiensten als RWS en 2014. Inhuur van MOB (Johan Vollenbroek) om hen te NVWA alsmede waterschappen en drinkwaterbedrijven. ondersteunen , deze ging later de vier gemeenten adviseren. De gemeenten trekken samen op en hebben tweewekelijks overleg met GGD, provincie en OZHZ. Gezamenlijke aanvraag SPUK regeling voor buitenproportionele verontreiniging PFAS uitvoeren.

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

Ministerie van IenW Infrastructuur en Waterstaat

Het ministerie van IenW is verantwoordelijk voor het milieu: een schone lucht, schone grond en schoon water. Zij heeft verschillende diensten die dit in de praktijk controleren en het beleid uitvoeren. In 2021 verstrekte IenW de SPUK subsidie voor buitenproportionele verontreinigingen met PFAS.

Samen met de ministeries van LNV en VWS heeft IenW het RIVM opdracht gegeven om het programma PFAS landelijk uit te voeren. Het programma PFAS is gericht op vier zaken:  Wat is de actuele blootstelling van de Nederlandse bevolking?  Welke bronnen zijn er en in hoeverre dragen deze (of en hoe) bij aan de blootstelling?  Welke maatregelen zijn nodig en kunnen die al worden uitgevoerd?  Monitoring van de resultaten. In de toekomst zijn er nog meer mogelijkheden om subsidie aan te vragen rondom het thema PFAS.

- ILT Inspectieleefomgeving en transport

Toezichtsorgaan van het ministerie IenW. Houdt toezicht op De ILT richt zich bij haar toezicht waar de urgente problemen voor de omgeving PFAS in drinkwater, bodem, blusinstallaties. Adviestaak vanuit zijn, en wat hieraan gedaan kan worden door betrokken partijen. Dit doet zij de WABO bij de beoordeling en verlening van vergunningen op door onder andere te kijken of de aannames over veilig gebruik van de stoffen PFAS-stoffen die worden afgegeven door de omgevingsdienst. nog kloppen. En of stoffen (sneller) vervangen kunnen worden en hoe bedrijven Toezicht op Europese regels, waaronder REACH 1 en EVOA2 voor zich hiervoor kunnen inzetten. De ILT zal hiervoor met andere toezichthouders transport van PFAS-houdende afvalstoffen over de grens. optrekken. Daarnaast is er ook een rol voor de gebruikers van PFAS om Beoordeling kennisgevingen van transporteurs. verantwoordelijkheid te nemen voor het veilig gebruik van stoffen. De ILT deelt In 2022 legde de ILT Chemours een verbod op om PFASwaar mogelijk haar bevindingen en stemt haar aanpak af, zowel nationaal als houdend afval te transporteren naar Indaver in België. Dit internationaal. besluit werd later ingetrokken.

- RWS Rijkswaterstaat

RWS is een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van RWS heeft evenals de waterschappen belang bij schoon water. Rivierenwater Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Rijkswaterstaat beheert wordt regelmatig gemonitord op gevaarlijke stoffen als en ontwikkelt de rijkswegen, rijksvaarwegen en rijkswateren en gewasbeschermingsmiddelen en PFAS, daarbij wordt het achtergrondniveau zet in op een duurzame leefomgeving. bepaald; wat zit er over het algemeen in het water.

Rijksoverheid

RWS controleert op de kwaliteit van rijkswateren en geeft voor de lozing erop vergunning af en controleert hierop. (Watervergunning). 1

REACH is een Europese verordening over de productie van en handel in chemische stoffen. Het beschrijft waar bedrijven en overheden zich aan moeten houden. REACH staat voor: Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen. Deze verordening geldt voor alle landen van de Europese Unie. 2

Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen. Regelt het vervoer van afvalstoffen over de grens. Niet voor vervoer van afvalstoffen binnen Nederland.

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

- Waterschap In Dordrecht is dat Waterschap Hollandse Delta, WSHD.

Een waterschap is een op basis van de Waterschapswet ingesteld openbaar lichaam dat in een bepaalde regio in Nederland tot taak heeft de waterhuishouding te regelen. Zij geeft vergunningen af als er aan een watergang of -kering gewerkt wordt en voor het lozen en onttrekken van water.

Waterschappen hebben via de Unie van Waterschappen ook belang bij het restrictievoorstel. Zij hebben er bij de EU ook op aangedrongen om stoffen zoals PFAS uit het water te weren. Waterschap Hollandse Delta werkt aan een instructiebeleid voor de behandeling van bronneringswater dat onttrokken wordt bij bouwwerkzaamheden.

Evides wint drinkwater rechtstreeks uit enkele diepe putten in Dordrecht, en uit oppervlaktewater, dit laatste door directe zuivering van het rivierwater uit de Maas dat wordt verzameld in spaarbekkens in de Biesbosch (in Noord-Brabant). Bronnen voor het produceren van drinkwater: 35% grondwater uit 3 winvelden met diepe putten op het Eiland van Dordrecht en 65% oppervlaktewater uit de Maas via de Biesbosch-spaarbekkens.

- Nieuwe drinkwaterrichtlijn. Op 19 oktober 2022 heeft de minister van IenW aangegeven dat zij door het RIVM geadviseerde drinkwaterrichtwaarde van 4,4 nanogram per liter (uitgedrukt in PFOA-equivalenten) overneemt. Deze richtwaarde dienen de bevoegde gezagen te gebruiken bij het beoordelen van lozingen, om zo de innamepunten van de drinkwaterwinningen te beschermen. Deze nieuwe richtlijn betekent een strengere norm voor drinkwater. De drinkwaterbedrijven zullen daaraan moeten voldoen. - Werkzaamheden aan oppervlaktezuivering Baanhoek, vernieuwing vanaf 2024-2029. - Evides heeft samen met Oasen beroep aangetekend tegen de revisievergunningen. Insteek is om al zeer binnenkort naar een nul-emissie te gaan, omdat de drinkwatervoorziening anders ernstig in gevaar komt.

-

Drinkwater bedrijf , In Dordrecht is dat Evides

Evides controleert het drinkwater vaak en zorgvuldig. ILT controleert de drinkwaterbedrijven op de drinkwaterwet, besluit en -regeling. Provincie en gemeenten zijn aandeelhouders. Min LNV Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit.

Het ministerie van LNV werkt aan duurzaam voedsel, Mede-opdrachtgever voor het landelijk programma PFAS met VWS en IenW. waardevolle natuur en een vitaal platteland. Voor de huidige en toekomstige generaties. Het ministerie maakt zich sterk voor duurzaam, voldoende en veilig voedsel op ieders bord. En werkt aan gezonde natuur binnen natuurgebieden, op het platteland en in grote wateren, maar juist ook in steden.

- NVWA, Nederlandse voedselen warenautoriteit.

Agentschap van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) die de gezondheid van dieren en planten, het dierenwelzijn en de veiligheid van voedsel- en consumentenproducten bewaakt. Daarnaast ziet de NVWA toe op de naleving van de natuurwetgeving. Steekproefsgewijze controles van producten uit de voedselketen op stoffen als PFAS,

De vier gemeenten hebben NVWA verzocht om onderzoek te doen naar de aanwezigheid van PFAS in landbouwproducten, met name melk, zuivel en vlees afkomstig uit de Alblasserwaard. De NVWA geeft aan dat zij hierin alleen steekproefsgewijs controleert en uit steekproeven uit het verleden blijkt, dat er geen overschrijding van de toegestane gehalten zijn. Wij blijven in contact met de NVWA over mogelijke vervolgstappen om meer duidelijkheid te krijgen voor de landbouw.

Instantie

Bevoegdheid/ belang

Toekomst

gewasbeschermingsmiddelen, chemische stoffen en houdbaarheid. Ministerie VWS Volksgezondheid, Welzijn en Sport

VWS is verantwoordelijk voor goede, betaalbare, duurzame zorg en ondersteuning. Onder andere het stimuleren van een gezonde levensstijl, voldoende beweging en goede voeding. Zij werkt hiervoor samen met vele partners, zoals de zorgsector, gemeenten, sportorganisaties, het bedrijfsleven, wetenschappers en burgers.

Mede-opdrachtgever voor programma PFAS met IenW en LNV.

- RIVM Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu.

Het RIVM is een kennis- en onderzoeksinstituut in Nederland, Het RIVM blijft onderzoeken uitvoeren in opdracht van ministeries en overheden gericht op de bevordering van de volksgezondheid en een en is de uitvoerende organisatie voor het landelijk programma PFAS. gezond en veilig leefmilieu. RIVM heeft na de EFSA publicatie Adviseert over milieunormen aan ministeries. de gezondheidskundige grenswaarde overgenomen. Deze norm Is adviseur/ toetser bij vervolgonderzoeken binnen de SPUK-regeling. (4,4 nanogram/kilo lich. gewicht/week) is nu de norm voor maximale inname. Was voor de gemeenten de opdrachtnemer voor moestuinonderzoeken.

Europese Unie (EU)

De EU is verantwoordelijk voor: - Europese regelgeving, op het gebied van gevaarlijke stoffen is de verordening REACH de belangrijkste. - De EU (ECHA) publiceerde in maart 2023 ihet stappenplan tot het verbod op gevaarlijke chemische stoffen, waaronder het restrictievoorstel om PFAS te bannen. - De publicatie in 2021 van de Europese autoriteit voor voedselveiligheid, EFSA over zorgde voor de nieuwe, strengere gezondheidskundige waarde.

De EU stelt via REACH regelmatig nieuwe regels op, zoals de bedoeling is met het restrictievoorstel om PFAS te verbieden, met uitzondering van essentiële toepassingen. Omdat het restrictievoorstel nog niet overgenomen wordt in andere werelddelen, is het belangrijk om ook de invoer van PFAS-houdende producten aan banden te leggen. Dit is één van de opmerkingen in onze reactie op het restrictievoorstel.