20221101 Notulen Dordtse Dinsdag Vergaderkamer 5 - vastgesteld.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT —

DORDTSE DINSDAG D.D. 1 november 2022 Vergaderkamer 5

1. RV vaststellen Begroting 2023 Gemeente Dordrecht Voorzitter: dhr. Boersma Connnnissiegriffier: dhr. Boom Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Cobben (FvD) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Vries (VSP) Dhr. Groenewege (PvdD) Dhr. GLindogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Klerk (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Mevr. Lammens-Oostdijk (VVD) Dhr. Maroof (DENK) Mevr. Rutten-Alberts (PVV) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter Voor Dordt) Dhr. Stam (Beter Voor Dordt) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. Struijk (CU-SGP) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf, wethouder T. de Jonge, wethouder R. van der Linden

De voorzitter: Goedenavond allemaal. Wij gaan starten. Welkonn iedereen. Allereerst alle kijkers thuis natuurlijk, iedereen die in grote getalen nneekijkt naar deze spannende avond, nnensen op de publieke tribune, de pers als die aanwezig is, ik weet niet of die aanwezig is en anders kijken die achteraf misschien wel mee en natuurlijk wethouder Burggraaf namens het college en alle raads- en commissieleden, fijn dat u er bent. Vanavond gaan wij het hebben over de begroting en wij gaan het specifiek hebben over het begrotingsprogramnna groen, duurzaam en ruimtelijk en het begrotingsprogramma bouwend en bereikbaar. Dit is een oordeelsvormen de commissievergadering vanavond. Het is natuurlijk ook wel even spannend. Het is de eerste begroting van het nieuwe college, dus het is de uitwerking van het coalitieakkoord, de eerste vertaling. Het is hiernnee ook weer een beleidsrijke begroting, dus ik zou zeggen: er zit voor iedereen wat in, dus genoeg onn uw pijlen op te richten vanavond. Voorafgaand aan de oordeelsvorming is er al een technische briefing geweest. In de auditcommissie is er gekeken naar de kwaliteit van de begroting en we hebben technische vragenronde gehad en volgens mu j zijn alle vragen, alle antwoorden op de vragen zijn afgelopen

1

maandag gennaild denk ik, de 31e staat hier. Dat was afgelopen maandag, dus nou, ik hoop dat u die allemaal tot u genomen heeft. Er was nog een aardige lijst met vragen en antwoorden. Ik stel voor dat wij straks gewoon een eerste ronde doen waarbij u uw voorlopig standpunt over deze twee beleidsprogrannma's kan doen tenzij u zegt van: nou, ik heb heel uitgebreid elke programmabegroting voorbereid, want anders dan zeg ik dan kunnen we ook opsplitsen, maar de heer Kuhlmann.

De heer Kuhlmann: Ja, ik heb het een beetje of wij hebben het per programma uitgewerkt, maar als u zegt van: nou, alles in een keer, ik heb twee verhalen en die kunnen ook achter elkaar. Dat is verder niet zo een probleem. De voorzitter: Nee, dat is prima. Ik denk als de wethouder dat bij kan houden, ik zie nu wethouder De Jong ook aanschuiven, dus jullie kunnen het met zijn tweeen verdelen neem ik aan. Dan stel ik voor dat we gewoon de beide programma's in een keer doen en dan gewoon achter elkaar aan. We hebben twee uur de tijd. Dat is op zich behoorlijke ruinnte. We hebben ook twee heel uitgebreide programnna's, maar ik zou zeggen van als we sneller klaar zijn dan hoeven we ook niet !anger te praten dan noodzakelijk, dus ik zou zeggen: als u allemaal beknopt en kort uw verhaal doet, dan houdt het ook voor de kijker thuis overzichtelijk denk ik, dus we gaan eerst een ronde doen met voorlopige standpunten en mocht u naar aanleiding van de beantwoording van de technische vragen nog zoiets hebben van: er zit nog lets bij waar ik nog nader op in wil gaan is dat natuurlijk ook nog mogelijk. We kunnen kiezen, maar we gaan eerst voordat we trouwens een rondje gaan doen, dat vergeet ik bijna natuurlijk, even een voorstelrondje doen, want anders weten de nnensen thuis niet wie er zitten. Dan begin ik met mijn rechterhand.

Als u even uw naann of functie of partij noemt, dan kunnen wij even het rondje maken. Dan begin ik bij de heer Burggraaf. De heer Burdigraaf: Ja, dank u wel voorzitter. Maarten Burggraaf, wethouder. De heer Van der Meer: Frans-Bauke van der Meer, GroenLinks. De heer Den Hartog: Paul den Hartog, GroenLinks. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Jeanine Lammes, Dordtse VVD. De heer Kuhlmann: Alexander Kuhlmann, Dordtse VVD. De heer Cobben: Servaas Cobben, Forum voor Democratie. Mevrouw Rutten-Alberts: Saskia Rutten-Alberts, PVV Dordrecht. De heer Stam: Marco Stam, Beter Voor Dordt. De heer Schalken-den Hartog: David Schalken, Beter Voor Dordt. De heer Stolk: Leo Stolk, Beter Voor Dordt. Ik ben al over geswitcht. Nee hoor, de VSP. Ik blijf bij de VSP.

2

De heer De Vries: Andre de Vries, VSP. Mevrouw De Jonge: Tanja de Jonge, Wethouder. De heer Klerk: Albert Klerk, CDA. De heer Gundogdu: Aydin Gundogdu, Op Ons Eiland. De heer Hartnneijer: Raymond Hartnneijer, SP. De heer Struijk: Leen Struijk, ChristenUnie-SGP. De heer Maroof: Maroof, DENK Dordrecht. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Boom: Hesse! Boom, comnnissiegriffier. De voorzitter: En ik ben Jan -Willem Boersma en ik ben vanavond uw voorzitter. Excuus voor mijn stem. Ik ben nog wat verkouden, maar volgens mij is de besmettelijke fase al voorbij, dus u loopt geen risico. Dan stel ik voor dat wij met de ronde starten. Nog een opmerking erbij, mochten er al fracties zijn die het voornemen hebben om een nnotie of amendement in te dienen bij de begroting, dan kunt u ook bij de eerste ternnijn daar nneteen al wat over zeggen, want dat geeft ook de mogelijkheid om in de tweede termijn er nog met elkaar over in debat te gaan, maar dan doen we dat in de eerste termijn en dan kunnen de twee wethouders beantwoorden en dan gaan we daarna de tweede termijn met het debat doen, dus ik vraag u ook om niet al te veel te interrunnperen, want dat kan ook altijd nog in de tweede termijn. Dan begin ik aan mijn linkerkant bij de heer Groenewege. De heer Groenewege: Oke. Dank u wel.

Ik wil eigenlijk met de deur in huis vallen over de drie concrete voorstellen die we als Partij voor de Dieren hebben op deze onderdelen van de begroting. Het eerste is dat we eens goed zaten te kijken naar wat is nou eigenlijk het budget voor dierenwelzijn? En dat staat in de begroting niet apart benoemd, dus daar hebben we een technische vraag over gesteld, een nnooi overzichtje van gekregen en wat ons opvalt is, het college is dus van plan om het dierenwelzijnsbeleid volgend jaar te gaan evalueren en actualiseren en de annbitie daarbij is ook om verder te gaan dan wat de wetgever minimaal vereist, want dat is het dierenwelzijnsbeleid nu, maar er wordt geen extra budget voor uitgetrokken, dus wij zaten met het idee in ons hoofd: is het niet handig om nu al op voorhand aan het college een kader mee te geven van: ga eens dit budget invullen, wat meer is dan het huidige budget en dan heb je als college wat meer ruimte om meer te doen dan de wetgever vereist op dierenwelzijn, dus dat is het eerste annendennent dat we overwegen. Dan willen we graag dat de gemeente alvast aan de gang gaat met beter dierenwelzijn en dat willen we met een nnotie doen over voorlichting over verantwoord huisdierbezit. Als goed voorbeeld gebruiken we daar bij de gemeente Den Haag. De gemeente Den Haag heeft zestien huisdierinformatiepunten die zijn verspreid over de zestien

3

stadsboerderijen van de gemeente Den Haag en mensen die overwegen om een huisdier te nemen die kunnen daar terecht voor advies over verzorging en opvoeding en al dat soort onderdelen en dat vind ik zo een prachtig initiatief en ik denk ook dat de genneente Den Haag dat heel slim heeft gecombineerd met de bestaande stadsboerderij dat we dat ook in Dordrecht zouden moeten overnemen op de Dordtse, wat kleiner in aantal, maar toch, stadsboerderijen, dus voorlichting over verantwoord huisdier bezit. Een laatste onderdeel waar we als Partij voor de Dieren aandacht aan willen geven in onze voorstellen zijn watertappunten, want in het coalitieakkoord zagen we dat de staat, dus het college, onderzoeken de uitbreiding van het aantal watertappunten op ons eiland, maar vervolgens lezen daar in de begroting niets over en in antwoord op onze technische vragen daarover zegt het college dat het zoekt naar nadere politieke duiding daarover voordat ze aan de slag gaan met een voorstel. Nou, wij als Partij voor de Dieren zijn niet te beroerd om nadere politieke duiding te geven over watertappunten middels een motie, dus, nou ja, als andere partijen daaraan mee willen doen, heel graag. Dank u wel.

De voorzitter: Ja, dank u wel. Dat begint goed. Er zijn al twee moties en een amendement aangekondigd. Dan gaan we verder naar de heer Maroof. De heer Maroof: Dank u wel voorzitter. Ik heb vanavond geen inbreiding, dus ik zit puur voor het amuseren en gewoon luisteren en schrijven. Dank u wel. De voorzitter: Prima. Dank u wel. De heer Struijk. De heer Struijk: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik vind het een beetje een lastige sessie, nu commissie, volgende week raad, ik worstel daar een beetje mee, maar goed, ik zal nnijn best doen om een paar dingetjes toch te noemen en misschien dat de wethouder daarop kan reageren of een van de twee wethouders. Ik heb met veel belangstelling doorgelezen. Ik las bij groen en ruimtelijk: we werken aan een uniforme aanpak voor effectieve bestrijding van invasieve exoten in Dordrecht. Toen vroeg ik mij af: wat moet ik me daar precies bij voorstellen? Hebben we er Oberhaupt veel mee te maken? Vallen ook halsbandparkieten en nijlganzen die al sinds de jaren zestig eigenlijk normaal zijn daaronder? Ja, die vallen daaronder. Ik denk dat de wethouder toch wel ruzie gaat krijgen met de Partij voor de Dieren als we die allemaal af gaan schieten. Wat moet ik me er dan bij voorstellen? Het staat er dus wel. We gaan er gewoon tegen optreden. Maar goed, ik hoor heel graag hoe dat gaat gebeuren. Versnelling van het warnntenet, prima, verdere verduurzaming.

Dat is hartstikke goed, maar mijn vraag is eigenlijk: is het mogelijk dat bewoners op vrij korte termijn een beetje te horen gaan krijgen van wanneer hun woning, hun gedeelte aan de beurt is eventueel voor het warnntenet om mogelijke desinvesteringen te voorkomen? Planten van bomen voor nieuw geboren Dordtenaren vond ik ook een hele mooie. Waar gaan we die bomen neerzetten? Is het niet een leuke gedachte om dat een beetje naar ratio over de verschillende wijken te gaan verdelen? Bijvoorbeeld een wijk waarin de meeste kinderen geboren zijn daar gaan we ook de meeste boonnpjes planten. Misschien is dat wel een wijk die helennaal niet groen is. Bouwend en bereikbaar, daar vond ik ook een aardig deelgebied Stevensweg Schenkeldijk daar werken we aan een omgevingsplan. Dat is heel nnooi. Waar ik benieuwd naar ben is of er eindelijk eens een verbinding komt tussen die twee

4

doodlopende parkjes, zo noenn ik het maar, tussen Sterrenburg en de Stevensweg. Ik heb er jaren in de buurt gewoond, mijn buurman die toen ook mijn buurman was, maar dan anders, die weet dat ook. Als je daar op een mooie zondagmiddag uit je raam kijkt dan kun je echt lachen naar al die mensen die dood !open tegen een hekje en dan weer terug moeten heel verbaasd: wat is dit nou voor een gedoe? Vijftig meter verderop is wel een wandelpad, maar daar zit een weilandje tussen. Nou, ik ben heel benieuwd of daar nu eindelijk wat gaat gebeuren. Ik denk dat het ook mateloos aansluit bij Dordtwijkje XXL en eigenlijk gewoon een onmisbare schakel is. En fietsen en lopen gaan we bevorderen. Daar zijn we voor een hartig voor, maar dan moet er wel iets aan de doorstroming gebeuren. Ik ben altijd een trouwe fietser, dus ik hoor niet bij de mensen die de heer Kuhlmann altijd van munitie voorzien om vragen te stellen, maar ik erger me wel een beetje als ik dan, ik bedoel, ik sta daar nooit in die file en ik fiets daar altijd tussendoor, maar ik erger me dan wel als ik vervolgens iedere keer bij een stoplicht aankom, ik moet stoppen en op een knopje drukken en de auto's die rijden gewoon door, want die slimme stoplichten zien: er komt een auto aan. We hebben een Schwung app, dat is een gigantische flop.

Ik heb veel contact gehad met de mensen van Schwung, die zijn mu j op een gegeven moment zelfs helemaal gaan volgen en toen zeiden ze: ja, maar meneer, u rijdt helemaal niet op het fietspad, u rijdt op de weg. Dan moet je je even voorstellen, Overkampweg, volgens een volgsysteenn reed ik ongeveer ter hoogte van de ijsbaan terwijI ik keurig netjes op het fietspad reed. Dat snap ik dat dat stoplicht niet op groen gaat, dus die Schwung app, ik denk dat die er heel gauw uitgegooid moet worden en dat daar lets veel beters en geavanceerders voor in de plaats moet komen. En een laatste, ik vond hem bijna hilarisch, de waterbushaltes moeten aantrekkelijk gennaakt worden. Ja, is dat omdat mensen daar zo lang moeten wachten totdat de waterbus komt? Ik zou zeggen: ga lekker investeren in een betere waterbus in plaats van de haltes, want het werkt volgens mij niet zo heel goed. Daar ben ik ook een beetje benieuwd naar: wat is het nut van die hele mooie waterbushaltes? De voorzitter: Ja, de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, ik heb een vraag voor de heer Struijk. Ik hoorde hem zojuist over denk ik het nnooie idee waar wij natuurlijk ook achter staan, een boom voor elke nieuwe Dordtenaar. Hij noemde specifiek van: ja, dan zou je eigenlijk die bomen in de wijken moeten zetten en waar die nieuwe Dordtenaren worden geboren.

Ik zou eigenlijk, tenminste, dat is mijn eerste gedachte als ik dat zo hoor zou ik denken een beetje te kort door de bocht, want we gunnen die bomen toch ook dat die terechtkomen in wijken waar juist wat meer ouderen wonen? Die kunnen toch ook die bomen gebruiken? Sterker nog, ik denk eigenlijk als je zou kijken van: wat zijn nou typisch wijken waar veel nieuwe Dordtenaren worden geboren dan denk ik aan straks een nieuwe wijk als Annstelwijk. Het ligt voor de hand dat daar natuurlijk veel jonge gezinnen komen, dus bij uitstek, dat is denk ik heel goed, daar zijn we allemaal voor, een hele groene wijk. Daar kan natuurlijk best nog een boonnpje bij, maar ik gun ook heel erg die bomen in de wijken waar veel ouderen wonen of kijkt u daar toch anders tegenaan? En nog een laatste opmerking, ook fietsers, en dat weten ze doorgaans ook wel, hebben een goed oor bij de Dordtse VVD, dat u dat weet.

5

De voorzitter: De heer Struijk. De heer Struijk: Dank u wel voorzitter. Nou, dat laatste dat geloof ik vast hoor, mijnheer Kuhlmann, en ik hoop ook dat u heel veel van de fiets gebruik maakt en volgens mij doet u dat ook wel. Om op dat eerste terug te komen, ja, die groep die u ook bomen gunt daar hoor ik ook een beetje bij denk ik, dus vanzelfsprekend sluit ik me van harte bij u aan. Je moet mijn voorstel niet helemaal letterlijk nemen in de zin van waar de meeste kinderen geboren worden de meeste bomen planten. Wat ik alleen zou willen voorkomen, en daarom noemde ik dit, kijk, duizend baby's, we zetten er bij De Elzen • duizend bomen bij, nee, we willen de wijken ook graag vergroenen en dan zou ik het heel mooi vinden, want in de begroting wordt een viertal wijken volgens mij genoemd specifiek, maar we hebben meer wijken. Vergeet geen wijken. Dat is eigenlijk mijn oproep. Probeer in elke wijk plekjes te vinden waar bomen geplant worden en ook zeker daar waar straks misschien een knarrenhofje is, hoor. Prima. Dat moet ook groen zijn. Dank u wel. De voorzitter: Ik denk dat u daar beiden heel dicht bij elkaar zit, dus het komt allemaal goed. De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank u wel. Even een slokje water. Voorzitter, het kopje van de inleiding van de begroting bevat het woord groen. Dat samen met de nadruk op duurzaamheid spreekt ons erg aan.

Het is een belangrijk signaal dat hier meteen een speerpunt van wordt gemaakt. Er zijn op plekken in de stad veel beton en asfalt en ook gezien de afloop van een aantal dossiers recent waarbij eigenlijk vrij raadsbreed de noodzaak voor meer groen werd aangegeven is dat een reden voor optimisme. De kap van het Weizigtpark werd wat afgezwakt en opnieuw onder de loep genomen. Er worden niet zomaar meer bruggen meer aangelegd als dat ten koste gaat van de natuur, nieuwe projecten als Maasterras en Wantij-West bevat veel groen. Dat is een goede koers. Als het gaat om duurzaamheid roepen we wel op tot actie. Wethouder Heijkoop heeft in de media aangegeven het liefst met een pakwagen voor isolatiemateriaal straat voor straat goed aan te pakken, ook omdat een slecht geIsoleerde woning direct hoge energierekening betekent voor veel mensen, dus bij woord heeft het college hier veel aandacht voor. Het komt nu aan op daden. De rol, de precieze rol die de genneente gaat spelen is in samenwerking met de woningcorporaties dat is nog vaag om het doel zoals in de begroting staat om voor 2030 te lage energie labels kwijt te zijn te gaan halen. Wij lezen prestatieafspraken, overleggen, prima, maar minister Hugo de Jonge heeft het ook over regie en bij regie denk ik toch ook aan initiatief. Als je gewoon kijk naar de hoeveelheid woningen onder het C -label moet je daar echt vaart mee gaan maken.

Sloop ook niet zomaar woningen die echt onderdeel zijn van het historisch aanzicht in een wijk. Dat dreigt nu te gebeuren in Krispijn en Dubbeldam, maar kijk eerst kritisch of je woningen niet gewoon weer voor een aantal decennia kan verduurzamen. Dan nog een laatste stukje over de nieuwbouw zelf. Wij zien een aantal lopende projecten waar sociale huur echt gerealiseerd gaat worden. Dat juichen wij toe. Ook in combinatie met zonnepanelen, eigenlijk zouden we willen dat huurhuizen in de toekomst automatisch voorzien zijn, corporatiewoningen in ieder geval en dat geldt ook voor grote bedrijven met plat dak. Zie bijvoorbeeld het project in Alblasserdam waar een hele grote hal

6

zelfvoorzienend en zelfs meer is geworden door zonnepanelen. Deze technologie wordt steeds betaalbaarder en efficienter, dus alle reden om hier fors op in te zetten. Goed dat ook hier aandacht voor is in de begroting en we zijn dan ook erg benieuwd naar het programma zonoffensief. Graag ontvangen wij nog binnenkort een update of er gebruik gemaakt wordt van de lening die mensen in een koopwoning kunnen aanvragen om te verduurzamen. Hoe staat het daarnnee? En nog een laatste puntje over het Leerpark waar jongeren toch wel echt voor een fors huurbedrag een klein hoekje kunnen huren en laten we dat eigenlijk niet meer doen, maar gewoon inzetten op echte woningen en als het gaat om het realiseren van betaalbare woningen, ook koopwoningen is een nieuwe definitie wat dan precies onder betaalbaar wordt verstaan ook wel gewenst. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Ja, dank u wel. Er zitten een paar technische vragen bij nnoet ik zeggen. Je moet maar even kijken of beide wethouders daarop kunnen antwoorden of dat die dan nog schriftelijk volgen. Maar goed, dat gaan we zien. Ja, dan gaan we verder naar de heer Gundogdu. De heer Gilindogdu: Ja, voorzitter, dank u wel. Groen, duurzaam Dordrecht, een enorm ambitieus programma alleen al kijkend naar de uitgaven die hiervoor voor volgend jaar zijn begroot.

We willen stilstaan bij een aantal punten, voorzitter, en meegeven aan het college en hopelijk dn vanavond ook de eerste reactie van het college krijgen. Als we het hebben over de energie, dan hoef ik jullie natuurlijk niet te vertellen dat de energiekosten enorm aan het stijgen zijn en via het energieloket onder andere proberen we zoveel mogelijk van onze inwoners, ondernemers te stimuleren om zoveel mogelijk gebruik te nnaken van de huidige mogelijkheden die het energiefonds biedt, landelijk als lokaal, maar we zijn benieuwd ook gezien zeg maar de tijd waarin we !even, met name ook de inflatie, in hoeverre zeg maar dat dat voldoende is gezien de ambitie die wij hebben om in 2040 energieneutraal te zijn, want we hebben dat van 2050 naar 2040 opgeschoven heb ik gelezen, dus of dat nou in straat loopt met de ambitie 2040 en of we in 2023 al wat stappen in dat kader gaan zitten en hoe dat eruitziet, dus maak hem wat smarter zou ik zeggen.

Vervolgens, voorzitter, wat ons opvalt dat wij vorig jaar als ik mij goed kan herinneren hebben wij de regionale energiestrategie vastgesteld en dat was een Dordtse aangelegenheid, een Drechtsteden aangelegenheid en wij waren in de veronderstelling dat juist in de uitwerking van deze begroting we ook onderdelen daarvan weer terug zouden lezen met concreet ook smartdoelstellingen zoals wij het vorig jaar ook hebben vastgesteld onndat hierin terug vertaald te krijgen, maar tot onze verbazing zien we dat niet terug, dus ik was even benieuwd: kom daar een apart voorstel van de regionale energiestrategie of moeten wij dat echt hierin gaan zoeken in dit progrannnnaonderdeel? Vervolgens, voorzitter, als we het hebben over energieprijzen, we zijn natuurlijk de gelukkige eigenaar via Gevudo van de HVC en nu weten we ook dat de gasprijzen enorm zijn gestegen de afgelopen jaren, tennninste, de afgelopen jaren, laat ik het zo zeggen, en we weten ook dat HVC via warmwatervoorziening de prijzen heeft gekoppeld aan de gasprijzen. Er zijn wettelijke kaders daarvoor, maar wil het college via Gevudo alsnog een oproep doen om dat als het mogelijk is los te koppelen? Want ja, wij zijn natuurlijk als overheid, lokale overheid mede eigenaar van een bedrijf waarvan wij van mening zijn dat zij warm water niet hoeven te koppelen aan gasprijs,

7

dus graag daar een reactie op. En vervolgens, voorzitter, gezien al deze programma's lezen we dat zeg maar bestrijding van afval op straat of elders wat het straatbeeld ontsierd zeg maar, leefbaarheid onder druk zet dat dat heel belangrijk wordt gevonden. Nu weten we allemaal, die discussie hebben we gehad, dat voor het wegbrengen van grof afval, althans, ophalen van grof afval twintig euro moet worden betaald. Kan daar echt geen gaatje gevonden worden om daar nou eens een keer mee te stoppen? Want op basis van de ervaring van de afgelopen jaren kunnen we wel constateren dat dat niet het juiste instrument is geweest. Dit was mijn eerste reactie voor dit programma, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ook hier zitten wel wat technische vragen bij, dus we nnoeten maar even kijken. Misschien ook een oproep aan de rest van de vergadering: probeer ook vooral uw men ing te geven over wat er nu ligt aan deze begrotingsprogramma's, want het is oordeelvornnend debat, maar goed, er zit soms een beetle een grijs gebied tussen een oordeel hebben en wat meer informatie nog willen hebben, dus ik ben niet al te streng vanavond. De heer Klerk. Het is uw beurt. De heer Klerk: Dank u wel voorzitter. Nou, om maar met mijn mening te beginnen, het CDA Dordrecht is blij met de begroting die voorligt. De begrotingsthema's waar we het in deze vergadering over hebben daar staan goede dingen in.

Ik wil een paar thema's uitlichten om toch wat accenten te leggen over zaken die voor het CDA belangrijk zijn. Wij vinden het belangrijk dat er wordt ingezet op een groene en gezonde omgeving die bijdraagt aan een gezond en prettig woonklimaat, allereerst in de openbare ruimte. Een prettig woon- en leefklimaat houdt ook in dat basisvoorzieningen op orde zijn. Ik heb muj laten vertellen dat senioren maar een actieradius van een paar honderd meter rond hun huis hebben, dus daar wil ik wel aandacht voor vragen dat ook in nieuwbouwwijken basisvoorzieningen aanwezig zijn zoals een huisarts, een supermarkt, openbaar vervoer. Ik ben wel benieuwd of dat belang door de wethouder ook gedeeld wordt. In een wijk als bijvoorbeeld Wilgenwende lijkt daar wat minder over nagedacht. Ook is onze fractie blij dat er wordt geInvesteerd in een beweeg- en verblijfvriendelijk netwerk met voldoende openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Een hele volzin. Het is gezond dat kinderen en eigenlijk alle inwoners van Dordrecht ruimte hebben om buiten actief te zijn. Met betrekking tot toegankelijkheid van speeltoestellen hechten we er nog wel waarde aan dat er ook rekening wordt gehouden met kinderen met een beperking. Het wordt niet expliciet genoemd, maar is wel belangrijk voor ons. Daarom noennen wij dat ook.

Juist op het eiland van Dordrecht is het belangrijk dat we voorop willen lopen en versneld en klimaatneutraal een stad willen realiseren. Inzet op energiebesparing is een belangrijke eerste stap en de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed geeft een goed voorbeeld dat hopelijk goed doet volgen. Als het gaat om verduurzaming van woningen zou het CDA Dordrecht graag een helder en concreter pad willen zien dat doorlopen wordt. Het is voor inwoners vaak een raadsel wanneer hun wijk of hun huis in aannnerking komt voor verduurzaming. Verduurzaming staat op de agenda, maar nnensen hebben geen idee wanneer ze aan de beurt zijn. Dat belennmert hen ook wel weer in het overwegen van investeringen of om zelf proactief ook een steentje daaraan bij te dragen. Dus wij vragen ons af of er een stappenplan komt voor inwoners waar concreet staat of en wanneer hun huis aan de beurt is zodat ze zelf hun afweging

8

kunnen maken. Daarbij ook nog het punt ten aanzien van gemeentemonunnenten. Is het een idee dat er een handreiking komt om bewoners uit bijvoorbeeld de negentiendeeeuwse schil op hun manier ook mee kunnen doen aan de verduurzamingsslag? Dan een punt waar De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, ik hoor u over de verduurzamingsslag en ik hoor u ook noennen negentiende-eeuwse schil. In de vorige raadsperiode hebben mijn collega's van Groen Links samen met ons, met de Dordtse VVD hebben wij toen het initiatief genonnen om te kijken om de regels voor zonnepanelen in de negentiende-eeuwse schil te versoepelen zodat meer mensen dat daar kunnen doen. Daar zit een strenge welstandseisen zitten daarop en kort gezegd vonden wij toen, en dat vinden wij nog steeds, dat je minder belang moet hechten aan die welstandseisen en meer aan verduurzanning, meer ruimte daarvoor geven. Die motie heeft het niet gehaald. Een meerderheid van de partijen waren tegen. Ik ben heel benieuwd nu ik u dit hoor zeggen, wat is de positie van de CDA daarin nu? De heer Klerk: Nou, over het versoepelen van de regels van welstand, dat weet ik niet in hoeverre ik daar nu wet of niet voor ben, maar het gaat mij er wel vooral om dat er duidelijkheid wordt geschapen voor bewoners in hoeverre ze daar wat ze wet kunnen.

Ik denk niet dat wij per definitie tegenliggen tegen het versoepelen van regels, maar nogmaals, dat is een andere casus waar ik 1111 niet een heel expliciet antwoord op kan geven, maar het gaat mij in dit punt vooral over de handreiking naar bewoners: hoe kunnen zij wet meedoen? De voorzitter: Er wordt tevreden geknikt. De heer Klerk: Dan het volgende punt is een punt waarop wij een annendement overwegen en dat is ten aanzien van de passage is opgenomen over het stadsstrand. Daar wordt genoemd een stadsstrand op het gebied tussen de Prins Claus- en de Prins Hendrikbrug. Wij zouden willen voorstellen van: is het niet mogelijk om die scope wat te verbreden om dat onderzoek ook mee te trekken tot het gebied tot aan de N3, dus de Wantijbrug? Dat gebied daar is ook de Amaliabrug. Aan het Wantij waar momenteel at veel gerecreeerd wordt en mogelijk zou het ook wet prima kunnen aansluiten bij het nog te ontwikkelen stadspark XXL, dus op dat punt zouden we wet wat breder willen kijken, dus daar overwegen wij een amendement. Dan tenslotte zijn we blij met de inzet van het mobiliteitsprogramma 2040 waarin het STOMP-principe wordt gehanteerd. Wij zijn van mening met het college dat Dordrecht een fietsstad zou nnoeten zijn en fietsveiligheid en comfort een prioriteit nnoeten krijgen.

De fietser, we horen dat van andere partijen ook, het CU-SGP en de VVD, ook de CDA gaat de fietser aan het hart., Dus ja, daar zijn wij blij mee. Kortom, een annbitieuze begroting die past bij een ambitieuze stad. Dank u wet. De voorzitter: Dank u wet. Dan ben ik benieuwd wie er van de VSP het woord gaat voeren. De heer Stolk zo te zien. Eerst de heer De Vries.

9

De heer De Vries: Op dit moment geen vragen. De voorzitter: Dat is duidelijk en kort. De heer Stolk ook geen vragen? Heel goed. U spreekt in ieder geval met een mond. Heel goed. Daar houden we van, van duidelijkheid. Dan is de heer Schalken-den Hertog aan de beurt. De heer Schalken-den Hartog: Ja, dank u wel. Ja, even een korte eerste reactie ook als we het hebben over groen, duurzaam en ruimtelijk Dordrecht, in eerste instantie wat Beter Voor Dordt betreft een opnnerking wat betreft klinnaatneutraal zijn in 2040, zeer ambitieus en we willen zeker allemaal ook die kant op, maar wat ons betreft is het vooral de belangrijker om niet te snel stappen te zetten omdat er ook nog heel veel technologische ontwikkelingen zijn die wellicht Dat is wel heel raar beeld. Ik ben aan het woord. De voorzitter: Er wordt aan gewerkt om u in beeld te krijgen. De heer Schalken-den Hartog: Nou ja, volgens mu j gaat het om wat ik te zeggen heb en niet om hoe ik eruit zie. Maar wat ons betreft is die ambitie natuurlijk hartstikke goed, maar wanneer dat betekent dat je nu investeringen moet doen waarbij wellicht duidelijk is dat het in de konnende jaren door de technologische ontwikkelingen met veel minder investeringen hetzelfde effect kunt bereiken dan is die doelstelling 2040 niet zo hard en zou het wat ons betreft 2050 ook nog haalbaar zijn.

De voorzitter: Ik zie de heer Groenewege heeft een interruptie en daarna de heer De heer Groenewege: Ik ben wel benieuwd welke technologische ontwikkelingen Beter Voor Dordt aan ziet komen waardoor we nog !anger kunnen wachten met iets doen aan klimaatverandering. De heer Schalken-den Hartoq: Ja, als ik daar gelijk op nnag reageren, we gaan zeker niet langer wachten, maar als we kijken naar bijvoorbeeld ontwikkelingen van zonnepanelen en de prijzen van de laatste jaren zijn er heel veel mensen die een jaar of tien geleden veel meer hebben moeten investeren in een mindere kwaliteit zonnepanelen dan wanneer ze dat nu zouden doen, dat ze veel sneller eigenlijk ook nog die terugverdientijd hebben en ook snel veel meer kunnen opwekken waardoor er veel meer op de lange termijn effect is. In dat soort zaken moet je dat wat mu j betreft, wat ons betreft zien. Wij zeggen daarmee dus niet dat je moet zeggen van: oke, jongens, doe maar rustig aan, want we zien allemaal de noodzaak om die verduurzaming te doen, maar de strakke doelstelling 2040 die is wat ons betreft nog wat rekbaar. De voorzitter: De heer Groenewege kijk niet alsof hij het daarmee eens is, maar die heeft verder geen vragen? De heer Schalken-den Hartoq: Nee, dat denk ik. De voorzitter: Oke. De heer Van der Meer wil ook op dit punt ingaan.

10

De heer Van der Meer: Ja, ik zou willen vragen wat het vertrouwen op technologische ontwikkelingen, en ik hoop ook dat de technologische ontwikkelingen makkelijker en beter en goedkoper en snellere mogelijkheden, maar wat is de reden waarom dat zou nnoeten leiden tot een verschuiving van het einddoel? Want we willen gewoon in 2040 of zo snel mogelijk energieneutraal zijn en als dat op een slinnmere manier kan, prima, maar niet later, want dan halen we meer ellende over ons heen. Bent u het daar niet mee eens? De heer Schalken-den Hartog: Ja, voorzitter, wij zeggen hier dus ook niet dat je niet vol moet inzetten, maar dat je vooral ook de investeringen zo efficient mogelijk zou nnoeten doen, dus daar waar de nneeste winst te behalen is daar het snelst op inzetten. Even om u alien gerust te stellen, natuurlijk willen we dat we allemaal zo snel mogelijk energieneutraal zijn. Absoluut. Ik ga naar de doelstelling vier, schoon, heel en veilig. Die is Beter Voor Dordt natuurlijk op het lijf geschreven waarbij het vooral wat ons betreft belangrijk is om het ook samen met inwoners, ondernemers en andere partners te doen en ook nog meer daarnaast aan de voorkant het voorkomen, ook in te zetten op handhaven, want zolang verkeerd gedrag nooit bestraft wordt of in ieder geval consequenties heeft, dan blijft het vaak ook dweilen met de kraan open.

Dus we zien ook in die balans het inzetten op alle maatregelen om te voorkomen die zijn van belang, maar zeker ook in samenspraak met het handhaven, dus hand in hand. Dan hebben we het over de doelstelling vijf met betrekking tot het verbeteren van de kwaliteit van de woon- en de leefomgeving. Dan staat daar in de stukken dat er gewerkt wordt aan een nieuw programma of visie met betrekking tot het buitengebied. Vanuit Beter Voor Dordt natuurlijk hierbij de opmerking dat het heel erg belangrijk is om vanaf de start van die visie ook echt belanghebbenden en bewoners mee te nemen en samen op te trekken in de uitwerking van die nieuwe visie of progrannnna of hoe dat eruit moet gaan zien en natuurlijk, wat ons betreft, het duidelijk is dat de polders wat ons betreft natuurlijk gewoon groen blijven. Kort geleden heeft daar ook nog de Partij voor de Dieren vragen over gesteld en wat ons betreft is dat natuurlijk ook, staat dat vooraan.

Dan hebben we het over bouwend en bereikbaar Dordrecht, dan zijn daarbij ook de eerste doelstellingen, doelstellingen die ook zeker bij Beter Voor Dordt passen, want die koers is ook al eerder ingezet als we het hebben over het bouwen en de ambities, want er is de afgelopen jaren at zeker ook heel veel gedaan om de voorkantprocedures zo kort mogelijk te krijgen, dus daar is al veel op ingezet en dat moeten we vooral ook zo vasthouden om het bouwtempo erin te kunnen houden. Dan hebben wij een opmerking die we ook al eerder hebben gemaakt met betrekking tot het bouwen tot het sociale segment. Ook daar wordt natuurlijk volop ingezet en vanuit Beter Voor Dordt hebben we natuurlijk ook in ons progrannnna staan dat wat ons betreft er ook een budget vrijgemaakt mag worden om een onrendabele top zeg maar te kunnen financieren vanuit de overheid en de bijdrage om daarvoor te zorgen dat die sociale woningbouw dus beter op gang komt en goed op stoom komt. Even kijken. Er is natuurlijk ook een mooi initiatiefvoorstel geschreven door de VSP en ondersteund ook door het CDA met betrekking tot de knarrenhofjes zoals dat heet en dat is ook lets wat Beter Voor Dordt heel belangrijk vindt om dat uit te kijken, maar daarnaast zijn er natuurlijk meer initiatieven. We hoorden kort geleden over een vereniging die Samen Leuk Ouder Worden heet, SLOW noemen ze dat.

Dat is ook een particulier initiatief en het lijkt ons

11

ook heel goed om vanuit de gemeente daar ook proactief met die mensen in gesprek te zijn om aan alle kanten te proberen om ook die zaken met elkaar op te pakken zodat dat ook gerealiseerd zou kunnen worden. Dan hebben we het over bereikbaarheid, dan kunnen we ons vinden in de nneeste doelstellingen, alleen is Beter Voor Dordt, en dat zou duidelijk zijn, wel faliekant tegen het afschaffen van de gratis bus voor 65 plus en er zijn ook andere partijen die zich daar ook duidelijk over hebben uitgesproken. Wij vinden echt dat alle 65-plussers graag zo optimaal mogelijk moeten mee kunnen blijven doen waarbij het zo is dat het natuurlijk niet alleen is vanwege de financien dat mensen van 65 plus een gratis buskaart wordt aangeboden, maar juist ook om daarnnee te voorkonnen dat mensen de auto weer gaan pakken en met elkaar in de file staan om de stad te gaan bezoeken, dus wat ons betreft is dat geen goed idee en daar wil ik eigenlijk het in de eerste termijn bij laten. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Struijk. De heer Struijk: Ja, dank u wel voorzitter. Ik heb een vraagje aan de heer Schalken over die 65 pluskaart, dat gratis vervoer.

Wat heeft u nu liever, dat een welgestelde 65plusser gratis met de bus kan of een arnnlastig iemand onder de 65 die straks mogelijk dat wel kan? De heer Schalken-den Hartoa: Volgens mij, als ik even terugga naar ons programma, zeggen wij in ons programma niet dat daar ook naar gekeken moet worden, maar wij vinden het wel heel belangrijk dat die 65 plusser zo mobiel mogelijk blijft en niet alleen vanwege de financien, maar ook vanwege het feit dat de bussen sowieso al rijden, vanwege het feit dat wanneer je daar weer uitzonderingen gaat maken of bepaalde groepen gaat doen dat dat weer heel veel administratieve rompslomp geeft en dat dat ook eerder de reden is geweest om 65+ voor die hele doelgroep zo te houden en omdat dat de makkelijkste manier was om het ook te organiseren. De voorzitter: Ja, gaat uw gang, de heer Struijk. De heer Struijk: Vindt u het niet erg rigide elke 65-plusser, want die hoeft echt de auto niet te pakken. Er zitten hier meerdere 65-plussers die heel vitaal zijn en die nooit in een auto rondrijden in Dordrecht en die ook niet in een bus stappen, maar de fiets pakken of wandelen. Dat kan ook heel goed. Ik zou me er nog wat bij voor kunnen stellen als u zegt: 73 plus of zo, maar 65 plus is hartstikke jong, man.

De heer Schalken-den Hartog: 65 is ook hartstikke jong en er zijn ook inderdaad heel veel fitte 65-plussers, maar er zijn ook heel veel 65-plussers die gebruik maken van het gratis OV en daarnnee dus de auto laten staan en dus wat makkelijker en wat vaker bijvoorbeeld op bezoek gaan of naar de binnenstad gaan om onze lokale economie te stimuleren en het zou zonde zijn als dat verloren gaat. De voorzitter: Dank u wel. De heer Stam, nog even een opmerking tussendoor, u ziet dat het scherm aan de ene kant wat vaag is en aan de andere kant niet. Dat heeft te maken met de camera, die kan op dit moment niet gereset worden, dus daar moeten we het even mee doen, dus dat ligt niet aan brillenglazen of contactlenzen, maar dat is

12

gewoon de lens, die is nnisschien beslagen door alle emotie die er aan die kant afspat. Dat zou kunnen, maar het geluid is goed, dus u bent goed te verstaan. Mijnheer Stam, u wou ook nog even. De heer Stann: Dank u wel voorzitter. loch nog een paar kleine toevoegingen op de woordvoering van collega Schalken en met name op HVC. Ik heb collega Gundogdu horen zeggen van: we hebben gelukkig een HVC en een Gevudo in onze stad. Ik weet

nog niet of wij daar zo gelukkig mee zijn. We hebben daar al heel veel vragen over gesteld en als we dan naar de begroting kijken en het uitrollen van het warmtenet dan hebben wij wel de vraag van: hoe gaan we dat dan doen? Ik bedoel, nieuwbouwwijken, hoe gaan we bestaande wijken dan aanpakken? Ik zie ook dat dat EFG-label uit gefaseerd wordt. Dan gaat het onn 16.000 woningen waarvan 2700 in corporatiebezit. Dat vind ik dan toch wel redelijk ambitieus hoe je dat op gaat pakken binnen vier jaar, dus ik ben wel benieuwd hoe dat opgepakt gaat worden. Er is al even gerefereerd aan de tien miljoen die wij in ons programma hebben opgenomen. Ter aanvulling op de woorden van mijn buurman, wij gaan er wel een motie over indienen, evenals over die 65 plusbus, want dan heb ik nog wel een vraag aan de heer Struijk. Ik zie het college wel heel goed 75 euro voor ieder gezin in Dordrecht teruggeven onndat de tarieven aan de belasting zijn opgehoogd. Hoe vindt hij dan de verhouding 75 euro terug naar alle gezinnen in Dordrecht ten opzichte van gratis vervoer voor 65-plussers, wat volgens mij vele malen goedkoper is dan die euro 75? Maar dan zit ik hier op het verkeerde moment, want ik bedoel, dat is meer financiele vraag voor aan de andere kant.

Waarom heb je dan je tarieven niet aangepast dat je die euro 75 niet hoeft terug te betalen? En ook hier overwegen wij nog een amendement over in te dienen. Dan even over de bomen en het groen, hartstikke mooi, dat klinkt een beetje cynisch, maar ik hoop niet dat u bedoelt: planten waar kinderen geboren worden, want volgens nnij wordt tachtig procent in het ziekenhuis geboren, dus dan staat het Albert Schweitzer binnen no -time vol met bomen, dus wat dat betreft prima. Als je dan kijkt naar bouwend, de sociale woningbouwopgave die heeft de laatste tijd enorme impuls aan de vraagkant gehad. Wat mij wel opvalt in de begroting is dat we nog steeds uitgaan van de aantallen die we de afgelopen jaren met elkaar besproken hebben en met name GroenLinks heeft de afgelopen jaren toch wel heel vaak geroepen dat er veel meer sociaal moet zijn en wat ik nu eigenlijk mis in deze begroting is eigenlijk toch wel hun plan hoe je dat gaat aanpakken, want 2023 is ook zo voorbij en dan komen de eerste plannen in 2024 en ik had eigenlijk wel verwacht dat ze een A4'tje in de achterzak hadden zitten na vier jaar roepen om meer sociale woningen, dat ze daar de plekken voor hadden gehad en de aantallen. Tot zover. De voorzitter: Ja, dank u wel. De heer Struijk, u werd uitgedaagd, dus gaat uw gang. De heer Struijk: Ja, ik denk dat ik daar wel op moet reageren eventjes.

Nou, wat betreft die bomen bij het ziekenhuis, het zou overigens wel heel mooi zijn, hoar, am daar, want het is een behoorlijk verstening, am daar nog wat boompjes bij te zetten. Niet aan de Dordtwijkkant maar aan de andere kant. Volgens mu j is het overigens vijftig procent ongeveer wat in het ziekenhuis geboren wordt, maar u begrijpt ik bedoel meer de woonplaats, het geboortehuis, niet het geboortehuis, maar het huis waar het kind gaat

13

wonen, die wijk. Dat had ik in mijn achterhoofd, maar scherpe opmerking. Over de andere opmerking, natuurlijk hebben wij ook nagedacht over wat kan je doen met het ging over vier miljoen geloof ik? Maar we hebben ook nagedacht over wat is nou eerlijk? Want dan kan je wel weer die 65-plusser zijn gratis buskaart, maar dan mis je heel veel mensen. Deze 75 euro die krijgt nu echt iedereen, van jong tot oud, arm, rijk, iedereen krijgt 75 euro. Dat werkt dus eigenlijk nog een beetje nivellerend. Dat is niet per se misschien de bedoeling, maar het was wel de bedoeling dat echt elk huishouden in Dordt deelt en de mensen die hem eigenlijk niet nodig hebben zijn altijd vrij om hem gewoon te schenken aan iemand die hem beter kan gebruiken, maar dit vonden wij de meest eerlijke oplossing. Je had ook kunnen kijken naar wat kan je voor leuke dingen doen met vier miljoen die stand houden? Maar daar help je ook degene die nu worstelt en die elk, ik noem het altijd nog maar dubbeltje, ik ben van het oude tijdperk, elk dubbeltje om moet keren, die kan heel blij zijn misschien met die 75 euro.

De voorzitter: De heer Stam. De voorzitter: Ja, voorzitter, u hoort mij niet zeggen dat die mensen die het echt nodig hebben het niet moeten krijgen. Waar ik meer op doel: als je dan toch 75 euro terug gaat geven aan gezinnen, enerzijds, waarom maak je dan je tarieven zo hoog? Want ik zie het ook in het meerjarenperspectief wat op zich er best wel rooskleurig uitziet. Er wordt veel op een aantal fronten een voorschot genomen door zeker ook binnen groen een aantal reserves al te vormen en waar nog geen besluitvornning over is en dan kijk ik ook naar de discussie die we landelijk zien rondonn de 190 euro die nu terugkonnt. Nou, daar staat de tv bijna bol van, van moeten we hem wel accepteren? Willen we hem wel accepteren? En dan denk ik: ja, om in deze discussie te blijven en als ik kijk naar de mensen om ons heen met de laagste inkonnens, volgens mij via de sociale dienst zijn er zoveel regelingen voor dat het goed gaat, maar nogmaals, het punt is dan, wij zien veel liever die vier miljoen ergens anders voor ingezet en had dan de tarieven wat lager gehouden dat u niet met die 75 euro om de hoek had hoeven komen. De voorzitter: Ja, u blijft het oneens op dit punt, maar de heer Van der Meer wilde ook nog lets.

De heer Van der Meer: Nou ja, een vraag: over welke tarieven heeft u het nu precies die lager zouden moeten in uw ogen? De heer Stam: Ja, als u mij vraagt welke tarieven dan maakt dat mij helemaal niet uit, gewoon de totale belastingdruk die is hoger geworden en daar is nu vier miljoen op vrijgespeeld om niet terug te betalen aan onze inwoners, dus als u zegt: welke belastingen wilt u dan verlagen? Pak er maar een. Doe de OZB. De heer Van der Meer: Nou, de facto verlagen we het totaal aan lokale lasten wat er betaald moet worden voor iedereen. De voorzitter: Oke. U bent er niet uit, maar volgens mij komt dit nog terug in de raad en met een amendennent dat u aangekondigd heeft, dus ik vermoed zomaar dat we daar

14

dat debat nog voort gaan zetten en dan is het nnisschien handig, want dan is de wethouder financien er ook bij, dus dan kunnen we ook het grotere plaatje bekijken. De voorzitter: Dan ga ik naar nnevrouw Rutten. Mevrouw Rutten-Alberts: Dankjewel. De PVV heeft op dit moment geen voorlopig standpunt en ook geen vragen. De voorzitter: Prima. Dank u wel. De heer Cobben. De heer Cobben: Voorzitter, bedankt. Wij hebben met belangstelling voor de eerste keer voor onze partij de begroting gelezen en op een aantal onderwerpen hebben wij toch wel een lets andere visie dan de meeste partijen hier. We zien dat de gemeente wat ons betreft een nogal grate broek aantrekt en heel veel goedbedoelde dingen wil regelen waarvan wij zeggen van: ja, de mensen kunnen daar ook wel een eigen verantwoordelijkheid in nemen of zelf nadenken wat goed is. Een voorbeeld, een voedselvisie, wij vinden het niet echt de taak van de gemeente am een voedselvisie te gaan opstellen. Wij denken dat de meeste inwoners oud en wijs genoeg zijn am zelf na te denken wat ze het liefste willen eten. Wij vinden dat geen taak voor een gemeente. Als het gaat am klimaatneutraal in 2040 in plaats van 2050, ik denk dat weinig mensen zich nog realiseren dat goedkope energie, de brandstof onze welvaart is geweest en als je te hard gaat dan loop je het risico dat het ten koste gaat van de welvaart.

Als je nieuwe technieken gaat gebruiken die in hun aard duurder zijn dan fossiele alternatieven dan gaat het gewoon ten koste van de welvaart, dus het tempo van het creeren van klimaatneutraliteit moet eigenlijk een gelijke tred houden met de technologische ontwikkelingen. Ik noemde het ook in verband met het voornennen voor een zeroemissiebeleid in de stad. Dat zou betekenen dat elektrische auto's alleen nog maar in de stad mogen rijden, maar iedereen weet dat op dit moment de elektrische auto grotendeels op kolen en gas nog rijdt. Er is op dit moment nog te weinig groene elektriciteit voorhanden, dus ook daarvoor geldt dat je daar niet te snel mee moet zijn. Je moet eerst zorgen dat er genoeg groene elektriciteit is. Dat kan de gemeente niet, want het is een landelijk probleem en daarvoor moeten veel nneer windmolens op zee of elektrische kerncentrales warden gebouwd, whatever, als het maar groen is en als er dan genoeg aanbod is dan kun je eens gaan denken: hoe kunnen we elektrische auto's gaan stimuleren? Daar hoort een bepaalde volgorde in en die volgorde wordt in onze visie niet gehanteerd. En als het gaat am het programma bouwend en bereikbaar hebben wel een aantal opmerkingen. Verder gaat de heer Groenewege wil graag nog even over de duurzaamheid.

De heer Groenewege: Ja, ik vraag me af als mijnheer Cobben de krantenartikelen leest over verdroging, overstromingen, zeespiegelstijging, of u dan nog het idee heeft dat wij de tijd hebben am de optinnale volgorde te hanteren of dat we gewoon geen tijd meer hebben en alles moeten doen op dit moment wat kan am onze uitstoot te beperken? De heer Cobben: Nou, onze partij maakt zich daar niet zo heel veel zorgen over. Als het bijvoorbeeld am zeespiegelstijging gaat dan is op dit moment in Nederland nog helemaal geen sprake van een versnelling van de zeespiegelstijging die er altijd al is geweest. We

15

zijn in ons land heel goed in staat om de dijken een beetje op te hogen, dus wij zijn daar niet zo bezorgd over, maar goed, dat is een verschil in visie. Als het gaat om bouwend en bereikbaar zien wij ook wel wat verschil in visie is. Bijvoorbeeld de spoorzone, de woningbouwannbitie, natuurlijk begrijpen we dat er een woningtekort is en dat er woningen gebouwd moeten worden. Vroeger was het altijd zo dat woningbouw een rendabele activiteit was. Je kocht landbouwgrond op voor tien of twintig euro per vierkante meter en dan opeens een paar honderd euro per vierkante meter door bestemmingswijziging en daar kon je alles van bekostigen. Nu lijkt het erop dat de gelden die de gemeente heeft gekregen door de verkoop van Eneco worden aangewend voor woningbouw op eigenlijk onrendabele locaties, op plekken waar je bedrijven moet uitkopen, waar je de bodem moet saneren en daar moet dus geld bij vermoedelijk en dat geld komt eigenlijk uit de reserves die verkregen zijn met de opbrengst van Eneco.

Dat geld is opgebracht door inwoners via hun energierekening in het verleden en wij denken eigenlijk dat woningbouw ook beter kan plaatsvinden op locaties waar het wel goedkoper kan en misschien lukt dat niet op het eiland van Dordrecht, want wij zijn er ook niet voor om in de polder te gaan bouwen, maar wel in andere delen van het land, dus wij zouden liever zien dat Dordrecht tegen de rijksoverheid zegt: sorry, rijksoverheid, ons eiland is een beetje vol en kunt u liever niets de woning bouwannbities in andere delen van het land projecteren? Wij zijn bezorgd dat wij een verplichtende overvolle stad gaan krijgen en dat het daardoor minder leefbaar wordt. Ik koppelde dat ook aan het STOMP-principe. Wat ons betreft iedereen die auto wil rijden moet auto kunnen rijden. We zijn wat dat betreft voor een stukje vrijheid en het laatste punt wat ik wil maken De voorzitter: Voor uw laatste punt, de heer Kuhlmann wou nog even over de woningbouw interrumperen. De heer Kuhlmann: Ja, dank u wel voorzitter. Als ik goed naar u luister zegt u: goed, bouw maar geen huizen in Dordrecht erbij en zeker niet als je daar een investering moeten doen vanuit de gemeente.

In het licht van zeg maar huishoudens die kleiner worden, mensen die bijvoorbeeld Gezinnen die scheiden en vader en moeder ieder een eigen huis waar ook plek is voor de kinderen, dan heb je met zelfs met hetzelfde aantal Dordtenaren heb je toch meer huizen nodig dan tien jaar geleden of twintig jaar geleden. Ik denk, of wij denken dat het goed is om de mensen in onze stad die woonruimte zoeken om die de gelegenheid te bieden en dat het ook een goede investering is dat de stad daar beter van wordt als je bepaalde terreinen bijvoorbeeld het Maasterras opknapt en daar een hele leuke centraal gelegen woonwijk van maakt. Gunt u die bewoners, onze stadgenoten niet die leuke woning? De heer Cobben: Ja, zeker wel, we gunnen iedereen een leuke woning. We zijn ook helemaal niet tegen woningbouw. We vinden alleen dat we heel kritisch moeten zijn van: waar gaan we dat doen? Het moet eigenlijk het liefst gebeuren op plekken waar dat met zo min mogelijk belastinggeld moet, dat er geen geld bij moet vanuit andere bewoners en natuurlijk is dat lastig hier en daar, maar waarschijnlijk zijn er op het eiland van Dordrecht nog genoeg plekken te vinden waar dat kan, maar om nou vele tientallen miljoenen belastinggeld te gaan steken in projecten waar de woningbouw

16

eigenlijk niet rendabel is, daarvan zeggen we van: goh, kijk naar alternatieven of heroverweeg dat, maar goed, dat is onze visie daarop. Daar kan je van alles van vinden natuurlijk. De voorzitter: Ja, dank u. U was toe aan uw laatste punt begreep ik. De heer Cobben: Ja, dat gaat nog over het parkeren. We hebben in de begroting gezien dat het parkeren in Dordrecht op dit moment niet kostenneutraal is. Het levert de gemeente meer op dan het kost en wat ons betreft zou dat eigenlijk wel kostenneutraal moeten zijn zodat inwoners uit Sterrenburg of Crabbehof of Stadspolder die niet op een andere nnanier dan met de auto naar de stad kunnen om wat voor reden dan ook gewoon niet meer betalen dan het kost. Dat is eigenlijk ook onze visie daarop, dus dat zijn zo wat eerste reacties. Wij overwegen nog op welke punten wij eventueel moties gaan indienen of amendementen buiten de twee die we al hebben ingestuurd waaronder die 75 euro. Daar zijn wij het helemaal eens dat wij dat liever niet zien, maar dat wordt ook een andere vergadering dan we nu besproken. De voorzitter: Prima. Dank u wel. De heer Stam heeft een interruptie. De heer Stam: Voorzitter, ik weet niet of ik nog mag reageren op de woorden van de heer Kuhlmann, ik hoorde de heer Kuhlmann zeggen: je hebt woningen nodig.

Dat ben ik helemaal met hem eens, maar hij heeft ook een punt gemaakt van: mensen gaan scheiden, mensen hebben kinderen. Stel nou dat wij een motie indienen over die tien miljoen en wij willen de onrendabele top van sociale woningen van rond de 250 woningen gaan bouwen, bent u dan met mij bereid om te zeggen van: wij willen daar de Dordtse wachtenden van de wachtlijst van Dordrecht, die kinderen en die gescheiden mensen die u noemt, bent u dan bereid om die a la model van Utrecht een jaar lang voorrang te geven om die woningen te gaan betrekken? Want we zien natuurlijk ook allerlei andere doelgroepen die we eigenlijk vanuit buiten onze gemeente op ons dak krijgen voor die huisvesting en iedereen moet goed gehuisvest worden, maar u heeft voor mij nu een deurtje opengezet met betrekking tot die gescheiden vrouwen en die kinderen, dus hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: Dat is een goede vraag. U mag daar kort op reageren. Ik denk dat dat ook een punt is wat meer past bij de begroting bij de algemene woonvisie, maar korte reactie van de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, voorzitter u heeft gelijk, dit komt volgens nnij later vanavond ook aan bod in een andere commissievergadering, maar ik kan er wel lets over zeggen.

Er zijn volgens mu j ook inderdaad in zo een situatie van een gescheiden gezin, niet iedereen is natuurlijk aangewezen op een sociale woning, dat in de eerste plaats, gelukkig, maar we hebben dus allerlei soorten woningen nodig, maar voor sommige mensen geldt ook dat je inderdaad juist zo een sociale woning nodig hebt. En het probleem, de analyse denk ik die we allebei deden is dat op het moment wel heel veel groepen in aanmerking komen voor de urgentie, voor die voorrang en daar zou je kritisch naar moeten kijken en dat is ook onderdeel van onze bijdrage in dat connnnissiedebat later vanmiddag of vanavond.

17

De voorzitter: Dank u wel. De heer Stam is tevreden? De heer Stam: Nog een kleine opmerking. Mijnheer Kuhlmann heeft net een vraag gesteld aan nnijnheer De Klerk over een eerder ingediende motie. De VVD heeft ook een eerdere nnotie ingediend om statushouders geen voorrang te geven. Hoe denkt u daar nu over dan? De heer Kuhlmann: Nou, goed, ik wil niet helemaal vooruitlopen op het debat dat over, wat zal het zijn, een uurtje in een andere zaal wordt gevoerd, maar dat is daar een onderdeel van en we hebben daar eerder duidelijk onze mening over gegeven. Dat was toen niet een aanleiding voor andere partijen in de raad om daarin mee te gaan, maar als je een beetje uitzoomt en wat meer algemeen ernaar kijkt van: moet je die regels rondom urgentie is dat nou perfect? Zijn en redenen om daarnaar te kijken? Jazeker. Maar goed, dat komt straks aan bod. De voorzitter: Ja, volgens mij is dat trouwens een beeldvormende commissie als ik het goed heb, maar goed, we gaan het zien. U bent ook meteen aan de beurt voor uw woordvoering. De heer Kuhlmann: Ja, dank u wel voorzitter. Die begroting die nu voor ons ligt dat is wat ons betreft een mijlpaal waar zeker en geschiedenis aan vooraf gaat. Dat doen we trouwens nog steeds, ook vanavond, we gaan als Dordtse VVD heel vaak langs de deuren. We spreken met heel veel bewoners. Daar halen we dingen op.

We zijn met een verkiezingsprogramma de stad ingegaan. We zijn voor het eerst de grootste geworden en wij hebben ook het vertrouwen gekregen van deze raad om in het college deel te mogen nemen. Daar zijn wij heel dankbaar voor en we zijn daarom ook blij dat er een aantal punten waar we ons hard voor maken dat we die terugzien in deze begroting. Ik wil ze even per hoofdstuk een beetje doorlopen. Het groen, bouwen en bereikbaarheid. Om te beginnen met groen. Daar zijn drie punten noennen waar we heel positief over zijn en een zorgpunt. In de eerste plaats zijn we buitengewoon blij en tevreden dat het stadsstrand dat daarin geInvesteerd gaat worden, Wantij-West, iedereen kent daar natuurlijk die trappen bij de bioscoop hoe leuk daar gespeeld wordt. Nou, om in die omgeving daar een prachtig stadsstrand te gaan aanleggen, wij kijken daar echt naar uit en we zijn heel blij dat we die afspraak hebben kunnen maken dat dat terug is te vinden in deze begroting. Een andere is dat de Dordtse VVD ook houdt van een stad met gezellig groen. We zijn daarom blij dat het college daar werk van wil maken door beter onderhoud aan bestaand groen door te investeren in bloemrijke perkjes met veel verschillende planten in biodiversiteit en door te investeren in meer groen in onze stad op muren en loze plekjes die nu geen functie hebben.

Een andere is dat we heel blij zijn met de investeringen in de strijd tegen afvaldumping en zwerfafval. Wie door de wijken van onze stad loopt ziet dat dit een enorm probleem is. Naast de containers op straat, in de bosjes, het loopt echt de spuigaten uit. Ik weet dat er ook in de vorige periode aan gewerkt is. Het is een nnoeilijk en hardnekkig probleem, maar ik weet ook dat dit probleem de voile aandacht heeft van dit college en wethouder Merx in het bijzonder en we kijken dan ook reikhalzend uit naar het aanvalsplan dat eraan komt voor dit probleem. Dan een zorgpunt wat we hebben. Dat is een punt dat denk ik gedeeld wordt door heel veel partijen in deze raad. De omgeving van Chemours en Dupont vraagt

18

bijzondere aandacht. Het wordt ook genoemd in de begroting. De ernstige PFAS vervuiling uit het verleden moet worden aangepakt en het is terecht dat het gemeentebestuur de bedrijven hiervoor aansprakelijk heeft gesteld. Het is goed dat de gemeente hiermee met het beleid doorgaat in 2023 en we moeten ook zeer alert zijn op de huidige uitstoot van deze fabriek en dat begint met beter onafhankelijk toezicht te hebben. Daar hebben we recent ook artikel 40 vragen over gesteld. Dan ga ik door naar bouwen en wonen. We leven in de roerige tijden. De kredietcrisis, de wooncrisis stond er een jaar geleden heel anders voor dan nu, maar we moeten nu niet verslappen en koers houden. Waar we in de raad over planvorming spreken zijn dat veelal geen woningen voor het volgende jaar, maar we kennen helaas een hele lange periode van planvorming, zeker in de spoorzone. De agenda 2030 is daarin een strategisch kompas. Dat moeten we vasthouden, ook als het er op korte termijn net even anders uitziet. Kenmerkend aan een kompas is natuurlijk ook dat je kunt bijsturen binnen de kaders van de uitgezette koers. In deze raadsperiode is een inhaalslag voor goedkopere koopwoningen nodig en ook moeten de achterstand op de sociale huur inlopen. Daarnaast zijn er meer maatregelen nodig onn doorstroming in deze woningen te bevorderen en vorig jaar hebben we ook de opkoopbeschernning ingevoerd.

Wij zijn erg benieuwd naar de evaluatie van deze maatregel, zeker in de huidige tijdgeest. Zijn het nniddel en de kwaal nog met elkaar in verhouding? En dan, voorzitter, tenslotte, bereikbaarheid van onze stad, een onderwerp dat mu j ook persoonlijk zeer nauw aan het hart ligt. Het is hard nodig dat onze stad investeert in wegen en parkeergelegenheid en dat gaat het college met steun van de Dordtse VVD ook doen. Er wordt geld gestoken in het investeren van het verbeteren en veiliger maken ... Er wordt geld gestoken in het verbeteren en veiliger maken van wegen en er wordt flink geInvesteerd in parkeergelegenheid. En dat kan. Er werd zojuist al even aan gerefereerd, want de parkeerinkomsten zijn een flinke cash cow voor de gemeente en het moet, wat je ziet momenteel, ik heb daar eerder vanavond ook wel wat over gezegd, dat het op drukke nnomenten vastloopt in ons centrum. We moeten daarom snel het nieuwe stadskantoor gaan bouwen met bijbehorende parkeergarage en vervolgens ook snel de Spuihavengarage gaan uitbreiden en natuurlijk flink investeren in parkeerterrein Weeskinderen ijk. Weeskinderendijk moet echt veel en veel aantrekkelijker alternatief worden. Aan de prijs ligt het niet, het is gratis, maar het wordt begrijpelijkerwijs als te afgelegen ervaren, dus daarvoor moeten we een goed werkend systeem hebben met pendelbusjes en daar actiever over connmuniceren.

Bezoekers moeten zoveel mogelijk naar die parkeerterreinen gaan zoals de Weeskinderendijk zodat de parkeerruimte op straat zoveel mogelijk beschikbaar is voor bewoners. Veel bewoners in onze stad hebben moeite om hun auto in de buurt van hun huis te parkeren en het is daarom goed dat het college investeert in meer parkeergelegenheid in de wijken. Ook juichen wij van harte de investeringen toe in het OV, fietsvoorzieningen en in betere looproutes, dus we zijn een groot voorstander van de hoogfrequente lightrail verbinding naar Rotterdam, Den Haag en Leiden. Heel fijn dat daar aan wordt gewerkt. Tot zover.