2022-09-19_Qbuzz_Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem_relatie.pdf

Bezoekadres

t (033) T (088) 460 121580 62 102

e E

info@qbuzz.nl

KvK Utrecht 32134138

Bornholmstraat Piet Mondriaanplein 46 31

Postbus 1522

I

www.qbuzz.nl

BTW NL8192.73.806.B01

9723 GZ 3812 AZ Amersfoort Groningen

3800 BM Amersfoort

NL38INGB0678573409

Provincie Zuid-Holland Gemeenten RODAG

Datum 19 september 2022

Kenmerk 20220919/AZ

Betreft concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

Beste relatie, De OV-sector heeft te maken met ontwikkelingen en uitdagingen. Iedere vervoerder speelt daar zo goed mogelijk op in. Daarnaast zijn er concessie specifieke onderwerpen die actueel zijn. In dit schrijven lichten we deze zaken toe vanuit het perspectief van concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem (DMG). OV in Nederland Een vitaal OV is belangrijk voor Nederland. De coronacrisis heeft dit benadrukt; het Rijk besloot dat het OV moest blijven rijden. Ook in perioden dat er nauwelijks reizigers instapten. Daarom is de Beschikbaarheidsvergoeding OV (BVOV) geïntroduceerd. Het Rijk betaalde voor beschikbaarheid van openbaar vervoer en vervoerders werden beperkt in hun ondernemerschap. Immers, de BVOV bepaalde wat er gereden moest worden. Vervoerders kregen geen mogelijkheden om vaste kosten te beperken door bijvoorbeeld het wagenpark te verkleinen. In ruil voor de BVOV moesten vervoerders in 2020 een verlies van 5% over de omzet accepteren en in 2021 en 2022 een 0-resultaat voor het concessiecontract. Het is vervoerders niet toegestaan om dividend of bonussen aan werknemers uit te keren. Vanuit het Rijk gelden strenge eisen voor gebruik van de BVOV die door accountants worden gecontroleerd.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------De jaarrekening van Qbuzz toont een verlies van 8,3 mln. Euro in 2020. Uit de jaarrekening van 2021 blijkt een resultaat van 1,8 mln Euro (=0,6% van de totale omzet) door posten uit voorgaande boekjaren (voor Corona) en beperkte activiteiten buiten de OV concessies. Qbuzz voldoet aan de door de overheid gestelde eisen en voorwaarden. De accountantsverklaring is hiervan een bevestiging.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Huidige dienstregeling Om de huidige dienstregeling te realiseren is nog steeds BVOV nodig. Zou deze in 2023 wegvallen, dan zijn de inkomsten onvoldoende om de huidige exploitatiekosten te dekken. Momenteel werkt het Rijk de toegezegde regeling voor 2023 verder uit. Betaalbaarheid OV Naast de gevolgen van corona wordt onze samenleving geconfronteerd met fors hogere energieprijzen. Met inflatie en de wens voor hogere lonen als gevolg. Als werkgever begrijpen we deze wens. We willen graag aantrekkelijk zijn met een concurrerend arbeidsvoorwaardenpakket. Echter maken we ons zorgen over hoe dit betaald moet worden.

Betreft

Datum

Kenmerk

Concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

19-09-2022

20220919/AZ

In OV kennen we drie soorten inkomsten: 1. Subsidie vanuit de opdrachtgever; 2. Studenten OV-kaart gelden vanuit het Ministerie van Onderwijs; 3. Reizigersopbrengsten: onze tarieven worden landelijk en regionaal door de overheden vastgesteld. Met de stijgende kosten in combinatie met het verplichte verlies in 2021 en de eis van een 0-resultaat in 2021/2022 is er in de OV sector onvoldoende financieel vet op de botten. Het voorzieningenniveau blijft daarom onder druk staan. Voor het in stand houden van een vitaal OV blijft een regeling van het Rijk van groot belang. Qbuzz’ concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem Wij realiseren ons dat we bij de start van de concessie en in het eerste halfjaar van 2019 geen goede indruk bij onze reizigers, medewerkers, opdrachtgever en de overige stakeholders hebben achter gelaten. Hiervoor zijn we terecht ter verantwoording geroepen, beboet en hebben we onze verantwoordelijkheid genomen. Na genomen verbetermaatregelen was er richting eind 2019 en begin 2020 een stijgende lijn in onze prestatie (rituitval en punctualiteit) en het aantal reizigers. Ook de klantwaardering steeg naar rapportcijfer 8,0 in 2021 (OV Klantenbarometer). Knelpunten in de dienstregeling (rijtijden) en bijbehorende roosters van chauffeurs werden opgelost en klachten vanuit onze reizigers namen fors af. Ook de reizigersopbrengsten zaten weer in de lift.

Deze reizigersopbrengsten waren noodzakelijk om alle kosten te dekken. Corona De trend van stijgende reizigersaantallen werd abrupt gestopt door de coronapandemie. De reizigersopbrengsten daalden zelfs tot een 15% van de opbrengsten van 2019. Terwijl er wel forse investeringen waren gedaan in nieuwe voertuigen en laadinfrastructuur. De timing van de pandemie kon voor ons niet slechter. Qbuzz en Provincie Zuid Holland stelden het doel om het openbaar vervoer beschikbaar te houden in crisistijd. In een uiterst onzekere tijd heeft Qbuzz diverse scenario's en plannen gemaakt om een evenwichtige afschaling van de dienstregeling te realiseren met een acceptabel voorzieningenniveau voor de grootste groep gebruikers. Daarbij is in DMG de dienstregeling zo lang mogelijk minimaal afgeschaald doorgereden. De coronaperiode was voor onze medewerkers een uitdagende en onzekere tijd. We hebben daarin veel van onze collega’s gevraagd. We zijn trots op hun inzet en volharding om te zorgen dat zoveel mogelijk OV kon worden uitgevoerd. Onzekere toekomst De betaalbaarheid van het OV-systeem staat onder druk door lagere reizigersaantallen en -opbrengsten en onzekerheid over extra financiële Rijksoverheid ondersteuning in de toekomst. ‘Baanbehoud’ en ‘voldoende werk hebben’ voor medewerkers in vaste dienst waren grote thema’s afgelopen jaren in het OV, ook bij Qbuzz.

Helaas moesten we daardoor toen ook een groot deel van onze uitzendkrachten laten gaan, omdat er in de coronaperiode onvoldoende werk was. In 2021 was de situatie dermate onzeker dat er 30-40% afschaling in de dienstregeling dreigde. In de sector spraken we af geen nieuwe mensen aan te nemen om te voorkomen dat op basis van afspiegelingsregels vaste medewerkers zouden moeten worden ontslagen. Pas eind van het 2021 werd duidelijk dat er weer voor één jaar perspectief was. Dat nam de onzekerheid over de toekomst van het OV niet weg. Dit heeft nadrukkelijk impact gehad op de aantrekkelijkheid van onze sector om te werken. De werkgelegenheid in aangrenzende sectoren nam weer toe en werd een duidelijke concurrent op de arbeidsmarkt. Veel van onze uitzendkrachten hadden daar inmiddels hun toekomst gevonden. Daarnaast bleef natuurlijke uitstroom door pensioen en zorgt de in 2022 overeengekomen Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) de komende jaren voor extra uitstroom van personeel. Hierdoor is het tekort in personeel toegenomen.

Betreft

Datum

Kenmerk

Concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

19-09-2022

20220919/AZ

Voor onze reizigers Voor de zomer 2022 hebben wij ervoor gekozen om onze reizigers te blijven bedienen met een relatief goed gevulde dienstregeling van 83,9% van de winterdienstregeling. Dit is hoger dan de percentages die in andere concessies zijn gerealiseerd. Dit konden we doen doordat we met partijen afspraken hadden gemaakt over het leveren van chauffeurs en machinisten voor de zomerperiode. Zo konden onze chauffeurs vakantie nemen. Op het laatste moment werden we geconfronteerd met een voldongen feit: de afgesproken aantallen konden niet worden geleverd. Met een fors tekort aan chauffeurs tot gevolg. Afgelopen periode hebben we geprobeerd met onze medewerkers te redden wat er te redden viel. Naast een bonus voor extra werken, de inzet van gepensioneerden en kantoorpersoneel met een groot rijbewijs zijn we volop bezig met de werving van nieuwe medewerkers en uitzendkrachten. Vanwege de inzet en toewijding van onze medewerkers in coronatijd, is er nu behoefte aan rust. We merkten dat bij onze eigen mensen de rek er begrijpelijk uit was om meer te rijden. Medewerkers hebben recht op én behoefte aan vrije dagen. Het is dus cruciaal dat we instroom van nieuwe collega's realiseren. Personeelstekort Personeelstekort is inmiddels echter een maatschappelijk probleem. Dat is niet zomaar opgelost. In alle sectoren (MBO-2 niveau en hoger) wordt personeelstekort ervaren.

In de branche werven OV-bedrijven in dezelfde vijver. Zeker in de regio's DMG en Utrecht waar veel verschillende OV bedrijven werkzaam zijn. Daarbij is ook de sector transport en logistiek een concurrent op de arbeidsmarkt. Conform de CAO bieden we onze uitzendkrachten een vast contract. Steeds minder uitzendkrachten kiezen hiervoor. Ze ervaren als uitzendkracht juist vrijheid om te werken wanneer het hen past of voor meerdere opdrachtgevers te werken. Dat maakt de uitzendbureaus als instroompool naar onze vaste bezetting minder succesvol. In 2019 startte Qbuzz met 75% van de dienstuitvoering die door eigen vaste medewerkers werd uitgevoerd. De overige diensten werden door onderaannemers en uitzendkrachten gereden. In 2022 is het percentage dienstuitvoering met eigen vaste medewerkers gestegen naar ruim 85%. In de strijd tegen personeelstekort We hebben de volgende acties ingezet: • extern bureau ‘De Selectie’ helpt ons met een andere wervingsaanpak en arbeidsmarktbenadering; • de recruitmentcapaciteit is verhoogd; • we organiseren open dagen; • inzet van Beroeps Begeleidende Leerweg (BBL) trajecten (feb 2023). We moeten realistisch zijn. Dit leidt op korte termijn niet direct tot heel veel extra chauffeurs en machinisten. Werving en opleiding (gemiddeld 4 maanden en afhankelijkheid CBR/IL&T) kost tijd. Dat brengt een dilemma waarmee in de sector verschillend wordt omgegaan.

Kiezen we, net als NS, op korte termijn voor meer betrouwbaarheid in de uitvoering middels verdere afschaling? Of gaan we voor een hoger voorzieningenniveau met een hogere kans op ongeplande uitval? Dit dilemma bespreken wij ook met Provincie Zuid-Holland. Daarnaast willen we onze bestaande medewerkers graag behouden. Onze uitstroom is gelukkig heel erg laag. Recent zijn enkele jongere collega’s uitgestroomd, maar verder zien we geen ongeplande uitstroom. De huidige instroom van medewerkers heft de natuurlijke uitstroom, het inhalen van opleidingen en verloftegoeden nauwelijks op. Met onze aanpak zoals hierboven beschreven hopen we het structurele tekort van circa 25 FTE terug te brengen.

Betreft

Datum

Kenmerk

Concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

19-09-2022

20220919/AZ

Duurzame inzetbaarheid ‘Samen bouwen aan een aantrekkelijke en veilige werkomgeving’ staat centraal in het vernieuwde arbeidsomstandigheden beleid. Voor Qbuzz spelen de mentale gezondheid, duurzame inzetbaarheid, veiligheid en welzijn van onze medewerkers een belangrijke rol in de uitvoering van onze werkzaamheden en diensten. Denk hierbij niet alleen aan individuele ondersteuning van diëtisten of een voordelig sportabonnement, maar ook aan laagdrempelige mogelijkheden tot het bezoeken van de bedrijfsarts of contact met externe vertrouwenspersonen. We vinden het belangrijk dat onze medewerkers ons waarderen omdat we werken vanuit de menselijke maat en onze mensen de innovatie zelf aanjagen en vormgeven, wat de betrokkenheid en loyaliteit vergroot. Het ontwikkelen van openbaar vervoer gaat immers alleen met een organisatie die zichzelf ontwikkelt en continu leert van het verleden, om het in de toekomst steeds een beetje beter te doen. Startpunt van het duurzame inzetbaarheid programma van Qbuzz is het medewerker betrokkenheidsonderzoek (MBO). In de periode van 16 mei tot 13 juni 2022 heeft extern onderzoeksbureau Teamshape onze medewerkers een MBO vragenlijst aangeboden. Van de 401 medewerkers binnen de concessie DMG hebben 185 collega’s (46%) over de vier vestigingen (Alblasserdam, Dordrecht bus, Dordrecht Trein en Schelluinen) de vragenlijst ingevuld.

Op de onderdelen trots, veiligheid op de werkvloer, bekendheid met organisatiedoelstellingen en materieel hebben we de komende periode nog een aantal uitdagingen om de beleving van onze directe medewerkers deze punten te vergroten. We vinden het belangrijk dat onze medewerkers ons waarderen omdat we werken vanuit de menselijke maat en onze mensen de innovatie zelf aanjagen en vormgeven, wat de betrokkenheid en loyaliteit vergroot. Het ontwikkelen van openbaar vervoer gaat immers alleen met een organisatie die zichzelf ontwikkelt en continu leert van het verleden, om het in de toekomst steeds een beetje beter te doen. Een groot deel van de medewerkers heeft met een 6,5 op een schaal van 10, aangegeven de wens te hebben om de komende jaren graag bij Qbuzz te blijven werken. Samen met onze medezeggenschap en alle betrokken collega’s gaan we de komende tijd verder invulling geven aan het programma duurzame inzetbaarheid binnen Qbuzz. Anders kijken Nieuwe doelgroepen zoals parttimers hebben andere behoeften (afstemming werk-privé). Om ook voor hen aantrekkelijk te zijn als werkgever, is wijziging van ons roosterproces noodzakelijk. Dat betekent ook het anders inrichten van de organisatie door bijvoorbeeld te plannen van ‘buiten naar binnen’. De beschikbaarheid van soorten potentiële medewerkers bepaalt de planning.

In plaats van ‘binnen naar buiten’, waarbij de planning de contracten van mensen bepaalt. Dit agenderen we bij onze medezeggenschap. Mogelijk moeten we, samen met onze opdrachtgever, anders kijken naar de huidige eis van bijvoorbeeld Nederlandse spreekvaardigheid. Dat zou betekenen dat onze organisatie hierop moet worden ingericht om de veiligheid te borgen. Onze reizigers Onze collega’s van Reisregie, Reizigerscommunicatie en Klantenservice borgen de samenhang in reisinformatie. Dat is informatie over de dienstregeling (KV1-geplande dienstregeling, haltevertrekstaten, etc.) en geplande verstoringen (omleidingen, werkzaamheden). ‘Reizen met OV in coronatijd’ is daar de afgelopen jaren aan toegevoegd. Met betrekking tot ongeplande rituitval worden de uitgevallen ritten direct in het systeem verwerkt waardoor de wijzigingen direct zichtbaar zijn in alle reisplanners en op de DRIS-panelen. Het is daarbij belangrijk dat de reiziger kort voor vertrek de reisplanner checkt. We hebben een focus op een soepel verloop van de reis en

Betreft

Datum

Kenmerk

Concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

19-09-2022

20220919/AZ

bieden informatie over alternatieve reismogelijkheden wanneer er iets niet volgens plan gaat. De afgelopen jaren zijn reizigers in de landelijke OV=OK campagne namens alle vervoerders weer met open armen terug te ontvangen in het OV. Begin dit jaar stond deze campagne in het teken om de forens te verleiden met het OV te reizen: ‘Waar je werkplek ook is, we brengen je graag’. In DMG spelen we daarop in met de ‘Stap maar in!’-campagne die de forens verleidt om met Qbuzz te reizen. Deze campagne keert dit jaar met regelmaat terug, wat een groot bereik oplevert in de regio. Specifiek voor de Molenlanden is de campagne ‘Reis je Rijk’ ontwikkeld waarmee de inwoners van de Molenlanden voor een € 1,- kennis konden maken met de comfortabele én duurzame manier van reizen met de bus. Met 500 actieve deelnemers (waaronder ook nieuwe reizigers) zijn de verwachtingen van deze campagne ruimschoots waargemaakt. In onze doorlopende campagne ‘Buzzverhalen’ nemen we onze reizigers mee in onze bus of trein en laten we onze medewerkers aan het woord. Wat maken zij mee? Wat vinden zij mooi aan de wereld van het openbaar vervoer? En wat blijft ze bij? Mooie verhalen, bijzondere verhalen, vol ontroering, of gewoon een leuke anekdote. Deze campagne draagt bij aan een positieve reisbeleving. Iedere bijdrage mag steeds weer rekenen op enthousiaste reizigersreacties op social media.

Makkelijker reizen Het Nationaal OV-Beraad (NOVB) heeft eind 2014 de Visie OV-betalen ontwikkeld, om het reis- en betaalgemak voor de reizigers te verbeteren en het OV nog toegankelijker te maken. Hieruit is het innovatieprogramma OVbetalen voortgekomen, waarin de OV-bedrijven en Translink samenwerken aan de introductie van nieuwe betaalvormen. Dit wordt gedaan in afstemming met leveranciers, de bancaire sector, de regionale opdrachtgevers voor het OV, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, en reizigers- en belangenorganisaties. De transitie naar OVpay is een grote en complexe operatie die de afgelopen jaren al in gang is gezet. De (Mifare)techniek van de huidige OV-chipkaart wordt hierbij vervangen door de internationale betaalstandaard (EMVc); alle bank- en creditkaarten werken volgens deze standaard. Vervoerders moeten hiervoor het systeem van ‘vooraf betalen’ (OV-chipkaart) veranderen naar ‘achteraf betalen’ (OVpay). Dat is een impactvolle systeemverandering met een grote IT-component bij vervoerders. Het streven is dat Mifare wordt uitgezet op 1 januari 2024, als aan de bestuurlijk gestelde voorwaarden is voldaan. In de tussentijd worden de nieuwe betaalvormen gefaseerd ingevoerd. De huidige OV-chipkaart blijft voorlopig gewoon bruikbaar. Op kleine schaal is het in- en uitchecken met de betaalpas en creditcard uitgeprobeerd en stap voor stap ingevoerd.

De introductie ervan bij Qbuzz in regio Groningen-Drenthe is positief verlopen. Daarom hebben wij het vertrouwen om nu de volgende stap te zetten. In het najaar starten we in DMG met de uitrol van OVpay; naast de vertrouwde OV-chipkaart kan de reiziger in- en uitchecken met de contactloze betaalpas, creditcard of met de betaalapp op de telefoon of smartwatch. Zo wordt reizen met het ov steeds makkelijker. Reizen met een bepaalpas of creditcard werkt voor de reiziger heel eenvoudig: precies hetzelfde als met de OV-chipkaart. Tot slot Wij zijn verantwoordelijk voor de inzet van voldoende medewerkers om de dienstregeling uit te voeren. Daar lopen we niet voor weg. We betreuren dan ook de ongeplande rituitval van de afgelopen periode. De signalen van onze medewerkers over de impact van de gevolgen van corona en personeelstekort nemen we zeer serieus. Dat er collega’s zijn die in hun dagelijks contact met reizigers te maken hebben met onbegripvolle reacties vanwege rituitval vinden we erg vervelend en laat ons zeker niet koud. Integendeel. We zijn trots op de collega’s die zich dagelijks inzetten voor onze reizigers en ervoor zorgen dat ze op tijd op hun plaats van bestemming komen.

Betreft

Datum

Kenmerk

Concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem

19-09-2022

20220919/AZ

We spannen ons tot het uiterste in om het personeelstekort terug te brengen. We hebben vertrouwen in het managementteam van onze concessie dat zich maximaal inspant om de uitvoering van onze dienstverlening voor de reizigers te borgen. Echter, de onzekerheid waarin het OV verkeert én de moeilijke arbeidsmarkt maken de uitdaging groter dan ooit. Wij hopen dat de informatie in deze brief en de feiten inzicht geven. Inzicht om te komen tot een inhoudelijk gesprek. In dat gesprek kunnen we nuance geven aan de emoties. Kritische geluiden zijn goed en welkom; laten we elkaar scherp houden. In gesprek en in verbinding met elkaar. Met vriendelijke groeten, Namens directie en management Qbuzz, Annemarie Zuidberg