20211130 - Slijpen aan een diamant - Toekomstbeeld Dordrecht_def versie.pdf

‘Slijpen aan een diamant’

TOEKOMSTBEELD BINNENSTAD DORDRECHT

Samenvatting Dordrecht heeft een unieke binnenstad met karakter, een rijke geschiedenis en een divers aanbod van retail, horeca en cultuur. Deze verfijnde en samenhangende opbouw is te vergelijken met een diamant, waar altijd iets nieuws te zien en ontdekken valt. De rol van de binnenstad verandert door een toenemende behoefte aan wonen, beleving en sfeer. De mens staat centraal, waarbij ruimte is voor aandacht, welzijn en zelfontplooiing. Door alle ontwikkelingen is er een vernieuwde en fijn geslepen visie nodig. Dit vormt de kern van de diamant. Daarbij zijn 4 thema’s van toepassing: sociale waarden, mobiliteit, programmering & aanbod en gastvrijheid. Vanuit deze thema’s hebben we 4 kernpunten uitgewerkt in deze visie. 1. Programmering en aanbod - focus op centrum Een aantrekkelijk centrum met een sterk aanbod, vereist er omheen voorzichtigheid, in het toevoegen van functies die ook in het kernwinkelgebied passen of daarin kannibaliserend werken. De visie bevat een uitvoeringsprogramma om alle ambities om te zetten tot werkelijkheid. Voor het borgen van de uitvoering is het nodig de visie te verankeren in het beleid en overige regelgeving. 2. Mobiliteit - goed bereikbare binnenstad, autoluw t.b.v. belevingskwaliteit, bezoekmotieven Er is gekozen voor een goed bereikbare binnenstal maar ook een autoluwe binnenstad.

Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de bezoekmotieven: wonen, werken en beleven. De binnenstad is bereikbaar voor bewoners en werkenden. Er wordt meer ingezet op een aantrekkelijke woonomgeving en groen, dat betekent minder plek om op maaiveld te parkeren. Terugbrengen van het aantal parkeervergunningen en investeren in goede bewonersgarages, maken dit mogelijk. Voor het vrijetijdsbezoek komen er buiten de historische binnenstad goede verbindingen tot de stadskern met voldoende parkeervoorzieningen (inclusief Achterom en Drie vriendenhof). Er komen twee HUB’s (Weeskinderdijk en Energiehuis) om deze hoogwaardige verbindingen tot stand te brengen. 3. Sociale waarden - wonen, werken, leven

bezoeken, beleven, genieten

De rol van binnensteden in het algemeen verandert, er ontstaat meer vraag naar andere functies (wonen, werken). Dit geldt ook voor de binennstad van Dordrecht. In het kernwinkelgebied is de consument op zoek naar beleving, sfeer, sociale contacten en verbondenheid met lokale ondernemers. In Dordrecht staat de mens centraal, waarbij behoefte is aan aandacht, welzijn en zelfontplooiing. Dit maakt het voor jong en oud een heerlijk plek om te leven, werken en verblijven. Er is een ‘natuurlijke grens’ (Groenmarkt-Wijnstraat) waar activiteiten, bezoek, shoppen en terrassen over gaan in wonen, leven en verblijven. Ook in de bruisende binnenstad (kernwinkelgebied en horecaconcentratiegebieden) is ruimte voor wonen. Het is van groot belang dat deze woningen geschikt zijn voor de juiste doelgroepen, die kiezen om in een hectische en bruisende stad te wonen. Voor toeristen biedt Dordrecht een rijkdom aan historie en cultuur. De overgang tussen het bruisende stadshart en ruimte voor wonen (Waag en Grote Markt) transformeren naar een groen verblijfsgebied, biedt mooie kansen om ook de toerist beide sferen in harmonie te laten beleven. 4. Gastvrijheid - compact, flexibel en interessant De binnenstad van Dordrecht wordt fijn geslepen. Er ontstaat een kleinere en krachtige diamant (stadskern) met een aantrekkelijker en uitgesproken karakter.

Uit de ruimte die vrijkomt ontstaan nieuwe functies die inspelen op veranderde behoefte van de bezoekers en inwoners. In het compacter, aaneengesloten centrum staat de voetganger centraal. In deze visie wordt het voetgangersgebied uitgebreid met het Bagijnhof-Visstraat. De gebieden buiten het toekomstige kernwinkelgebied geven ruimte om het voetgangersgebied opnieuw te beoordelen, waarbij ook voor andere weggebruikers (fietser, etc.) voldoende ruimte is. 1

Visie binnenstad Dordrecht

1. Slijpen aan een diamant

Visie binnenstad Dordrecht

1.1 Inleiding Het voorliggende toekomstbeeld voor de binnenstad heeft als titel ‘Slijpen aan een diamant’. Deze titel is niet voor niets gekozen. De Dordtse binnenstad heeft net als een diamant vele facetten: winkels, horeca, havens, monumenten, evenementen, woningen, parkeerplaatsen en meer. Juist door deze vele facetten kan onze binnenstad fonkelen: met alleen winkels redden we het niet meer. In de komende jaren komen er ook facetten bij, zoals wonen boven winkels, rondvaarten en B & B’s. Onze binnenstad staat niet stil, er is en blijft veel dynamiek. We moeten eraan werken, eraan slijpen, we moeten wat doen om de binnenstad blijvend te laten glinsteren. Soms is het alleen fijn slijpen om bestaande waardevolle elementen nog beter uit te laten komen. En bij slijpen gaat er ook materiaal verloren, de steen wordt mooier, maar wel kleiner ..... Deze visie is een samenvoeging van bestaande en door de raad aangenomen beleidsstukken die bijdragen aan het versterken van onze binnenstad. Door de verschillende visies, ontwikkelingen en beleidsonderdelen te bundelen hebben we een integrale leidraad voor huidige en toekomstige ontwikkelingen in de binnenstad. Aan het tot stand komen van de opgenomen documenten is een groot participatieproces met bewoners, ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeentelijke organisaties vooraf gegaan.

Door ideeën met elkaar te delen, met begrip voor elkaars meningen, ervaringen en belangen, komen we gezamenlijk tot inkleuring naar wens van gebruikers en omwonenden. Gezamenlijk willen wij werken aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad met een sterk en divers aanbod aan winkels, horeca en cultuur, waar ruimte is voor wonen, leven, werken en ondernemen. Het indrukwekkende historische decor van de binnenstad vormt de plek waar unieke evenementen plaatsvinden en waar jong en oud elkaar ontmoeten. Groen en blauw draagt bij aan de klimaatbestendigheid van de stad en zorgt daarnaast voor een kwalitatief aantrekkelijke woon en werkomgeving. We zetten in op gastvrijheid door te zorgen voor een autoluw centrum waar ruimte is voor voetgangers en fietsers, we bieden kansen voor terrasruimte en willen initiatieven van ondernemers en bewoners faciliteren. Een stad die voorbereid is op de toekomst en voor een ieder aanvoelt als plek van thuiskomen.

Visie binnenstad Dordrecht

2

3. Sociale waarden: o.a. wonen, ontmoeten en leven

2. Mobiliteit: o.a. bereikbaarheid, routing, parkeren

EN RD AA

MO

ST

M NB M ER O D IN G

GA

VISIE

V

RI

JH

IT ITE BIL

SOCIA LE W

DNA

EID

RA PR O G & AA

4. Gastvrijheid: o.a. beleving en verblijfskwaliteit

1.Programmering en aanbod: o.a. aanbod winkels, horeca en overige voorzieningen, evenementen, cultuur en warenmarkt

Figuur 1: binnenstadsvisie in thema’s. Bron: Ik Onderneem!

In een binnenstad komen vele functies, rollen en beleidsterreinen samen. De relatief beperkte oppervlakte moet ruimte bieden aan een groot scala aan functies. In dit stuk wordt het toekomstbeeld opgesplitst in 4 thema’s; 1.

warenmarkt en overige voorzieningen.

We zetten in op een aantrekkelijk winkelgebied waarbij volop ruimte is voor

cultuur, horeca en evenementen. We willen een trekpleister zijn voor

toeristen en recreanten. Het water door de stad kan vanuit zijn gezellige

jachthavens en bootjes in volle omvang bekeken worden.

2.

Mobiliteit: o.a. bereikbaarheid, routing, parkeren

We kiezen voor veel initiatieven gericht op de bereikbaarheid van de stad

waarbij slimmer, duurzaam en schoon belangrijke sleutelwoorden zijn. Maar

ook aantrekkelijke logische routes, de bereikbaarheid voor bewoners,

bebouwde parkeervoorzieningen en ruimte creëren voor belevingswaarde.

De toegang van het Centraal Station is een belangrijke entree van de

binnenstad. We streven naar parkeren in de randen om de binnenstad en een

autoluwe stadskern.

3.

Sociale waarden: o.a. wonen, ontmoeten en leven

De niet commerciële functie van de binnenstad. Hier staan voorstellen voor

wonen, groen en water. De entrees van de binnenstad krijgen in de toekomst

nadrukkelijk meer aandacht.

4.

3

Programmering en aanbod: o.a winkels, horeca, evenementen, cultuur,

Gastvrijheid: o.a beleving en verblijfskwaliteit

We zijn gastvrij. Zodat iedereen zich welkom en comfortabel voelt en langer

wil (ver)blijven. We vinden dat de historische binnenstad het gevoel van

thuiskomen moet bieden. De stad is het koopcentrum van de Drechtsteden

door de unieke winkeltjes en een zeer gevarieerde Warenmarkt die

meermaals tot beste markt van Nederland is bekroond.

Visie binnenstad Dordrecht

Opgaven binnenstad De binnenstad van Dordrecht kent een grote diversiteit aan voorzieningen en activiteiten. In combinatie met de historische en ruimtelijke kwaliteit en de ligging aan het water is het een aantrekkelijke bestemming voor winkelen, werken, wonen, recreëren en ontspannen. Desondanks kent de stadskern ook diverse opgaven: •

Groeiopgave: Dordrecht heeft de komende jaren een groeiopgave van circa 10.000 woningen die worden toegevoegd aan de stad. De groei van de stad betekent een toename van het gebruik van de voorzieningen, en extra vervoersbewegingen op de nu al drukke ontsluitingswegen.

•

Verandering consumentengedrag: door het veranderende consumentengedrag wijzigt ook de rol van de binnenstad. De consument is kritischer bij de keuze van het bezoek. Het aantal online aankopen is gegroeid, een trend versterkt door de corona crisis. Hierdoor neemt de transactiegerichte functie af. We gaan niet alleen naar de binnenstad om boodschappen te doen, maar gebruiken het steeds vaker als plek om te verblijven en elkaar te ontmoeten. Cultuur, horeca, sfeer en het sociale aspect maken deel uit van onze winkelervaring. Het hart van de stad wordt op een andere manier gebruikt, dus moet daar ruimte voor geboden worden.

•

Woonfunctie: Er is een toenemende vraag naar woonfuncties in de binnenstad. Naast de woningen zelf, vraagt dit om diverse functies, evenals aanpassing van de verblijfs kwaliteit en de mobiliteit. De veranderende functiemix leidt tot meer dynamiek, maar verhoogt ook de druk op de beschikbare ruimte.

•

Overige opgaves: Er zijn verschillende maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie en duurzaamheid. Gezien de historische opbouw van de stadskern, met smalle straten, havens en aan twee zijden omringd door water, is de beschikbare openbare ruimte beperkt. Dit maakt het belangrijk om goed na te denken over een passende invulling, waarbij alle functies een integraal onderdeel vormen.

De transitie van het hart van de stad naar het nieuwe tijdperk en de daarbij horende uitdagingen, vraagt om aandacht, focus en investeringen. Dordrecht zet in op haar eigen kracht en weet zo haar positie in de Drechtsteden te behouden, en het economisch functioneren te versterken. Om op een goede wijze sturing te kunnen geven aan de ontwikkeling van de binnenstad en daarbij rekening te houden met de bovenstaande opgaven is het van belang om een heldere visie te hebben. Oftewel, hoe ziet de binnenstad van Dordrecht eruit in de Realisatie visie vraagt durf en daadkracht Een binnenstad is een complex samenspel van diverse thema’s, onderwerpen en partijen. De realisatie van deze visie is afhankelijk van de daadkracht van de verschillende partijen en de samenwerking tussen deze partijen. Een toekomstbeeld, die helpt beleidskeuzes te maken én die partners (pandeigenaren, ondernemers, bewoners, etc.) inspireert om bij te dragen aan een vitale, toekomstbestendige en relevante binnenstad. Alleen gezamenlijk, ondersteund met middelen en menskracht, kunnen de gestelde doelstellingen behaald worden en gewerkt worden aan een sterker Dordrecht.

Visie binnenstad Dordrecht

4

Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht De binnenstad van Dordrecht, het is een diamant met vele facetten. Het hart van de regio Drechtsteden ligt op een indrukwekkende plek, aan het kruispunt van drie rivieren. De plek waar de Nederlandse staat ooit begon. Het herbergt een rijkdom aan geschiedenis en monumenten. Met deze rijkdom aan cultuurhistorie, weet Dordrecht elke bezoeker keer op keer te verrassen. Door de verbinding met het water en groen, is het stadshart een heerlijke en levendige plek om te (be)leven, ervaren en genieten. Na een middagje shoppen, het opsnuiven van de rijke cultuur, het genieten van de evenementen of ontspannen wandelen langs de havens, bieden de sfeervolle terrassen een aangename plek om de dag af te sluiten. Het is heerlijk om in de binnenstad van Dordrecht te wonen en te werken, voor iedereen. Er zijn woningen voor jong en oud met een aantrekkelijke buitenruimte met ruimte voor spel en ontspanning. In een passende combinatie van bewoners met een levensstijl die aansluit bij het karakter van de activiteiten in het deel van de binnenstad waar zijn (gaan) wonen. De ligging aan het water is in de gehele binnenstad voelbaar. Vanuit diverse wandelroutes door de binnenstad struin je door de smalle, karakteristieke straatjes en diverse havens van Dordrecht. De binnenstad is gemakkelijk te vinden en te bereiken.

Of je nu aankomt via het water, met de auto, het openbaar vervoer, de fiets of gewoon lopend, zodra je Dordrecht nadert wijst de weg zich vanzelf. De opbouw, verbindingen, sfeer en het aanbod alles klopt. Je leert mensen kennen, een persoonlijke en unieke beleving waardoor je weer terug wilt. Er valt keer op keer iets te beleven in Dordrecht.

5

Visie binnenstad Dordrecht

1.2 Toelichting op het toekomstbeeld van de binnenstad van Dordrecht Trekpleister voor toeristen en recreanten De rijke historie en de dynamiek van het water maken Dordrecht een aantrekkelijke trekpleister voor toeristen en recreanten. Dordrecht kent een sterk cultureel aanbod: van hoogwaardige musea tot creatieve broedplaatsen en (pop)podia. Het koopcentrum van Drechtsteden Het gevarieerde en hoogwaardige winkelaanbod is geclusterd in het kernwinkelgebied. Hier vind je enkele grootschalige ketens, maar ook het lokale gespecialiseerde aanbod dat Dordrecht een eigen kleur geeft. Twee keer per week is dit uitgebreid met de warenmarkt, die extra trekkracht geeft en zich doorontwikkeld om in een sterkere synergie met de binnenstad te opereren en ook nieuwe behoeftes vervult. Ondernemers verwelkomen iedereen met open armen en kennen hun dagelijkse lokale klanten. Voor ieder wat wils De diversiteit in de binnenstad van Dordrecht is de afgelopen jaren vergroot. Een gevarieerd horeca-aanbod, de huisvesting van bedrijven en kantoren, de aanwezigheid van ambachten en overige diensten, rondvaarten en culturele voorzieningen. De combinatie van deze functies maakt dat het hart van de stad zowel jong als oud aanspreekt en dé huiskamer vormt voor ontmoetingen en initiatieven in de stad.

Decor voor unieke evenementen Het historische decor van de binnenstad vormt de locatie waar verjaardagen van de stad worden gevierd, en waar Dordtenaren elkaar treffen. De binnenstad is de plek voor unieke evenementen voor zowel het (inter)nationale als het regionale en lokale publiek. Evenementen die verbonden zijn met het karakter van de stad dat verder versterken en die Dordrecht op de kaart zetten als evenementenstad. Ruimte voor ontspanning Door de opzet van de binnenstad is er naast deze dynamiek voldoende ademruimte en ruimte voor ontspanning, waardoor het een uniek woongebied vormt. Door bewonersparkeren meer van de straat te halen komt er meer ruimte voor het opwaarderen van de leefbaarheid en de verblijfskwaliteit. Onder andere door het realiseren van speelgelegenheden, aanleggen van groene geveltuinen en het planten van bomen en struiken. De ‘Grote Markt’ vormt het centrale ontmoetingspunt voor de activiteiten in de buurt met volop groen. Bereiken en verbinden De binnenstad is goed te bereiken (tot aan de rand) met de auto, openbaar vervoer, fiets en via het water. De toegang tot de stad vanaf het station is een rode loper naar de stad. Er zijn voldoende parkeerplekken voor de auto, de fietsenstallingen zijn comfortabel en veilig, en vanaf die punten vind je eenvoudig de weg naar je bestemming.

Eenmaal te voet ‘wijst’ de binnenstad de weg en bereik je de bestemming snel. De stadskern zelf is grotendeels autoluw, maar wel goed bereikbaar voor degene die er wonen en werken. Geparkeerde auto’s zijn op belangrijke verblijfsplekken uit het straatbeeld verdwenen dankzij het bieden van gelijkwaardige alternatieven. Parkeren kan voor bezoekers makkelijk en snel bij de hubs buiten de stad en voor bewoners in de goede bewonersgarages. Het openbaar vervoer is comfortabel en rijdt met een hoge frequentie. In de binnenstad zijn passende OV-voorzieningen, zodat iedereen goed en gemakkelijk op de gewenste bestemming komt. Visie binnenstad Dordrecht

6

Gastvrij en comfortabel Je voelt je welkom in de het hart van de stad, of je nu in de stad woont, uit de regio komt of van verder. Of je nu bewoner bent of bezoeker de binnenstad voelt als een huis waar je gastvrij ontvangen wordt, met verschillende ‘kamers’ voor een diversiteit aan doelgroepen.

Figuur 2: Kaart toekomstige ontwikkelingen binnenstad Dordrecht. Bron: BRO

7

Visie binnenstad Dordrecht

1.3 In relatie tot de omgevingsvisie Dit Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht is geen visie zoals bedoeld in het kader van de omgevingswet. De Omgevingswet kent namelijk maar één visie voor de stad, de Omgevingsvisie. We spreken daarom over het toekomstbeeld van de binnenstad. Wel draagt dit toekomstbeeld bij aan alle doelstellingen zoals die in april 2021 door de raad in de Omgevingsvisie 1.0 zijn vastgesteld. Hierin staan onderstaande 7 doelen centraal. Dordrecht is: 1.

een aantrekkelijke stad;

2.

een bereikbare stad;

3.

een gezonde stad;

4.

een stad met een uitstekend vestigingsklimaat;

5.

in 2035 klimaatbestendig;

6.

in 2050 energieneutraal;

7.

beschermend en stimulerend voor biodiversiteit.

Voor de leesbaarheid is gekozen om verder in dit stuk toch de term visie te gebruiken. De visie geeft op strategisch niveau input voor de Omgevingsvisie, versie 2.0. Op tactisch en operationeel niveau is het te beschouwen als een uitwerking van het in de omgevingsvisie aangekondigde ‘Ontwikkelplan centrum’ waarin het evenwicht is gezocht tussen wonen, werken en verblijven in centrum (inclusief kernwinkelgebied, horeca en evenementen, sfeeren ontwikkelgebieden) en als aanzet van ‘Uitvoeren autoluw centrum’. Wij zullen het uitvoeringsprogramma ombouwen tot een Programma in de lijn van de omgevingsvisie met een integraal uitvoeringsplan.

Visie binnenstad Dordrecht

8

2. Trends en ontwikkelingen De binnenstad van Dordrecht bevindt zich midden in een dynamische periode, waarbij de rol van de binnenstad verandert. Deze verandering wordt aangejaagd door trends, gevormd door wereldwijde bewegingen als online winkelen en lokale ontwikkelingen. Om een heldere visie te formuleren, hebben we inzicht nodig in het speelveld van trends en ontwikkelingen. Op welke manier geven we in de binnenstad invulling aan de veranderde trends en welke keuzen maken we daarin?

DE MENS CENTRAAL

AANGENAAM KLIMAAT

Leidend streven is het streven naar

Het klimaat verandert, waardoor we va-

geluk. Daarbij gaat het om welzijn van

ker geconfronteerd worden met extreme

de mens, zelfontplooiing en gezondheid

weersomstandigheden. Storm, hevige

ofwel brede welvaart. De inrichting van

regenbuien en tropische temperaturen

onze leefomgeving draagt bij aan het

zijn enkele voorbeelden. Omgaan met

geluk en de zingeving waar we naar

hoogwater zit in het DNA van de Dordte-

op zoek zijn. Hierdoor neemt het be-

naren, maar behoeft nog wel aandacht.

lang van de sociale meerwaarde van de

Om het verblijfsklimaat aangenaam te

binnenstad toe: de niet-commerciële

houden tijdens alle weersomstandighe-

reden om ergens te willen zijn, te willen

den, is het van belang om de binnen-

ontmoeten en te ervaren. Commercieel

stad voor te bereiden op deze situaties.

aanbod komt, gaat en verandert. Sociale

Het toevoegen van groen en water om

meerwaarde biedt een duurzame invul-

hitte te verminderen en regenwater op

ling en bestaansrecht aan de stad.

te vangen, zijn belangrijke maatregelen die een plaats moeten krijgen in de

DUURZAME GENERATIE

versteende stadskern. Groen en water

We streven altijd naar vooruitgang en

krijgen hiermee een sterkere positie

ontwikkeling. De vraag is alleen: hoe

binnen de openbare ruimte en bij de

kunnen we ons verder ontwikkelen zon-

bebouwing.

der daarbij kansen voor een volgende

9

generatie te verkleinen. Er wordt ge-

VERBONDEN MET DE WERELD

zocht naar een balans tussen natuurlijk,

Op elk moment en op elke plek kunnen

sociaal, menselijk en economisch kapi-

we ons verbinden met iedereen op de

taal. Gezamenlijk wordt er gezocht naar

wereld. Hierdoor ontstaan er veel sociale

het bouwen van de duurzame maat-

netwerken waarbij mensen steeds meer

schappij van morgen, waarbij thema’s

kennis delen en samenwerkingen aan-

zoals duurzaam energiegebruik, circu-

gaan. Iedereen krijgt daardoor meer het

laire economie, duurzame stadslogistiek

heft in eigen handen en heeft toegang

en duurzame producten van belang

tot veel informatie. Dit verandert de kijk

zijn. Waar duurzaamheid voor de lange

op dingen. Het verwachtingspatroon

termijn een groot draagvlak kent, staat

van de moderne bezoeker en inwoner

duurzaamheid op de korte termijn vaak

is verder vergroot. Snelheid van infor-

tegenover haalbaar en betaalbaar. Wie

matie, service en betrouwbaarheid zijn

draagt de kosten en wie heeft de baten?

een vereiste. Door het alternatief van

Visie binnenstad Dordrecht

‘online winkelen’ is het ‘winkelen’ in het

PLACE TO BE

stadshart minder noodzakelijk. De be-

Het consumentengedrag is sterk ver-

hoefte aan fysieke winkelmeters neemt

anderd. Het animo om te winkelen is

af en dit zal doorzetten. Binnensteden

de afgelopen jaren afgenomen. Daar-

verkleuren hierdoor en het aandeel aan

entegen is de behoefte aan ontmoeting

andere functies, zoals wonen, werken

en beleving toegenomen. Het stadshart

en maatschappelijke functies, neemt

vormt hierdoor steeds meer een plaats

toe. Om deze transitie door te maken en

voor ontmoeting, beleving en vertier.

grootschalige leegstand te voorkomen,

Dit betekent dat het belang van andere

is het van belang om de binnenstad

functies dan winkels toeneemt, zoals ho-

daarin te begeleiden.

reca, cultuur, evenementen en diensten. Bovendien is er meer aandacht voor de

Technologie biedt echter ook kan-

sfeer en uitstraling van het openbaar

sen doordat relevante informatie voor

gebied, zowel overdag als ’s avonds, om

verschillende doelgroepen makkelijker

ervoor te zorgen dat bezoekers er graag

te verspreiden is. Denk daarbij aan

verblijven.

informatie over wegwerkzaamheden, evenementen, leveringen en de beschik-

VITALE OUDEREN

baarheid van deelmobiliteiten. Maar ook

De samenstelling van de bevolking

interactie met gelijkgezinden, onder-

verandert. Er zijn steeds meer ouderen

nemers en voorzieningen (laadpalen,

en ze blijven daarbij langer vitaal. Deze

parkeren, reviews).

groep heeft vaak ook veel vrije tijd en relatief veel te besteden. De 65-plusser

DENKENDE STAD

geeft minder uit aan kleding en interi-

Met klantenkaarten, smartphones, ‘con-

eur, maar meer aan vrijetijdsbestedin-

nected voertuigen’ en ‘Internet of Things

gen, dagjes uit, horecabezoek en bood-

devices’ wordt de hoeveelheid data

schappen.

steeds groter. De rol van data en technologie wordt de komende jaren steeds

WIJ EN IK

groter. Ook de digitale mogelijkheden

Globalisering, connectiviteit en groei-

voor beheer en monitoring zijn hierdoor

ende welvaart hebben de opties voor

toegenomen. Smart cities, waar data

voldoening en zelfontplooiing vermenig-

en technologie ingezet worden om een

vuldigd. Dit maakt dat we beter in staat

antwoord te formuleren op stedelijke

zijn om onze eigen keuzen te maken.

problematiek: van managen van grote

Leefstijlen en levenskeuze worden meer

bezoekersstromen tot het beheren van

flexibel en gedifferentieerd, alles lijkt

de afvalstromen in de binnenstad.

mogelijk voor iedereen. Tegenover deze individualisering staat ook de behoefte aan verbinding, zichtbaar in het groeiende belang van communities, solidariteit en het gezamenlijk zorg dragen voor de maatschappij. Ook de binnenstad heeft hier een belangrijke functie in om verbinding te generen en communities een ontmoetingsplek te geven.

Visie binnenstad Dordrecht

10

INCLUSIEVE STAD We investeren in een inclusieve samenleving: een samenleving waarin iedereen mee kan en mag komen. Voor de binnenstad betekent dit meer oog voor de begaanbaarheid van de openbare ruimte voor ander mobiele personen, zoals personen met rollator, rolstoel of kinderwagen. Aanbod, zowel woningen als voorzieningen, dient daarnaast te worden afgestemd op een brede doelgroep. Zowel de 65-plusser, de jongere, als het gezin met (kleinere) kinderen, dienen zich welkom en thuis te voelen. GROEI VAN DE STAD Er trekken steeds meer mensen naar de stad, onder meer omdat hier de meeste werkgelegenheid aanwezig is, evenals allerlei voorzieningen op het gebied van onderwijs, zorg, cultuur, etc. Meer mensen en vooral ook meer huishoudens betekent een grotere vraag naar voorzieningen op een relatief kleine oppervlakte. De druk op de ruimte vraagt om een efficiënter en flexibeler ruimtegebruik, niet alleen qua wonen en mobiliteit, maar ook wat betreft voorzieningen.

11

Visie binnenstad Dordrecht

3. De visie in onderdelen 3.1 Inleiding Dordrecht zit niet stil. In de afgelopen decennia heeft de stad vele miljoenen geïnvesteerd in cultuur, aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de stad. Het heeft de stad gebracht tot waar het nu is: divers, uitnodigend en een bestaande, geschikte basis om op verder te bouwen. We zien de binnenstad van Dordrecht als een diamant waaraan geslepen wordt. Hoe meer je eraan werkt, hoe stralender de diamant wordt tot hij schittert zover het oog reikt. Verblindend zelfs en uitdagend, verlokkend zo dat je niet meer zonder kunt. In een binnenstad komen veel functies samen. Gedurende de jaren veranderen deze snel. We stellen andere voorwaarden aan het winkelen, aan wonen en beleven in een binnenstad. De gebruikers van de stad hebben aangegeven samen te willen optrekken in de stad. Overheid, vastgoedeigenaren, bewoners en ondernemers samen, houden elkaar scherp in mogelijkheden en ontwikkelkansen. Zodat we met elkaar kunnen anticiperen op de toekomst. De historische binnenstad neemt een bijzondere rol in. Het unieke karakter is de grote trekker voor vele bezoekers uit binnen- en buitenland. Maar Dordrecht biedt meer. We zijn ook een mooie plek om te wonen en dus investeren we in onderwijs, wonen en verblijf.

Daarmee bieden we mogelijkheden aan jong en oud, kinderen en jongeren, studerend en jonge gezinnen in de buurt van de stad aan de rand van een geweldig natuurlandschap, Nationaal Park de Biesbosch. De in hoofdstuk 1 benoemde centrale toekomstbeeld voor de binnenstad van Dordrecht is opgebouwd uit de vier thema’s: programmering en aanbod, mobiliteit, sociale waarden en gastvrijheid. Per thema worden doelen en acties benoemd om te komen tot een sterkere binnenstad. Deze acties zorgen ervoor dat de binnenstad van Dordrecht aantrekkelijk blijft voor de verschillende doelgroepen en meebeweegt met de veranderende trends en ontwikkelingen rondom de stadskern en haar gebruikers.

3.2 Programmering en aanbod

Het toekomstbeeld (pagina 2) stelt: De unieke binnenstad van Dordrecht herbergt een rijkdom aan geschiedenis en monumenten. Met deze rijkdom aan cultuurhistorie, weet Dordrecht elke bezoeker keer op keer te verrassen. Door de verbinding met het water en groen, is het stadshart een heerlijke en levendige plek om te (be)leven, ervaren en genieten. Na een middagje shoppen, het opsnuiven van de rijke cultuur, het genieten van de evenementen of ontspannen wandelen langs de havens, bieden de sfeervolle terrassen een aangename plek om de dag af te sluiten.

Visie binnenstad Dordrecht

12

DNA

EN RD AA

MO

ST

M NB M ER O D IN G

GA

VISIE

V

RI

JH

IT ITE BIL

SOCIA LE W

D

EID

Hieronder wordt uitgewerkt hoe dit invulling krijgt vanuit het thema ‘programmering en aanbod’. We onderscheiden de volgende onderdelen:

RA PR O G & AA

•

Kernwinkelgebied, kleiner maar fijner

•

Aantrekkelijk aanbod

Figuur 3: Programmering en aanbod. Bron: Ik onderneem!

Doelstellingen •

Inzetten op een aantrekkelijk aaneengesloten winkelgebied met ruimte voor grootschalige ketens en kleinschalige, authentieke winkels.

•

Verminderen van leegstand in het kernwinkelgebied door het verwelkomen van nieuwe ondernemers (acquisitie) en stimuleren van verplaatsingen.

•

Verminderen van leegstand buiten het kernwinkelgebied door verkleuring te stimuleren.

•

Waarborgen en bevorderen van het winkel- en horeca-aanbod, passend bij Dordrecht. Aandacht voor meer hotels om ook langer verblijf te stimuleren – uitwerken in horecabeleid.

•

Versterken van verbinding tussen warenmarkt en de binnenstad.

•

Meervoudig bezoekmotief (winkelen, horeca, cultuur) stimuleren; verbinding tussen verschillende soorten aanbod.

•

Versterken van de eenheid in de beschikbaarheid en bekendheid van het aanbod in het kernwinkelgebied, waaronder openingstijden, marketing en evenementen.

•

Een evenementenaanbod in de binnenstad dat past bij de aard en schaal en verschillende doelgroepen aanspreekt.

3.2.1 Kernwinkelgebied, kleiner maar fijner We begeleiden de afname van de winkelfunctie in de binnenstad met zorg door delen actief te transformeren, ‘verkleuring’ te stimuleren in de aanloopstraten en het realiseren van een aaneengesloten gebied waar alle winkelfuncties binnen handbereik zijn. We ondersteunen ondernemers daarbij die het treffen. In de stad zien we dat steeds meer winkels en horeca zich vestigen in de kern van de historische binnenstad. De aanloopstraten veranderen in een gebied dat bestaat uit winkels en wonen, waartussen zich kleine bedrijfjes vestigen. Deze ontwikkeling moedigen we aan. Om in de toekomst consumenten te blijven trekken, willen we het aantrekkelijke en gevarieerde winkelaanbod binnen een aaneengesloten gebied (kernwinkelgebied) behouden. Op die manier worden consumenten verleid meer winkels tijdens één bezoek te combineren of zullen dit combineren met museumbezoek en een bezoek aan een van de havens. 13

Visie binnenstad Dordrecht

De aantrekkelijkheid van het kernwinkelgebied maakt dat de consument zich er op zijn gemak voelt en uitgedaagd wordt om de stad vaker te bezoeken, er langer te verblijven en er uiteindelijk ook meer tijd en geld te besteden. De opgave is de verkleining van het kernwinkelgebied tot stand te brengen, waarbij zowel ruimte is voor de grote ‘bekende’ winkels (ketens) als de kleinere eigentijdse en authentieke winkels.

Krimpopgave De transformatie van de binnenstad, waarbij de vraag naar winkelruimte afneemt, is voelbaar en zichtbaar. Met name in de aanloopstraten is de functiemix de afgelopen jaren sterk toegenomen. Door de afname van de winkelfunctie in de binnenstad zijn er ook panden leeg komen te staan en is een nieuwe, aantrekkelijke invulling van belang om verval tegen te gaan. De komende jaren zal de vraag naar winkels, net als in heel Nederland, verder afnemen, waardoor krimp in het aanbod noodzakelijk is. De huidige structurele leegstand is daar een zichtbaar gevolg van. Er wordt simpelweg te weinig besteed om alle aanwezige winkelmeters van voldoende omzet te kunnen voorzien. Uit een diepgaande analyse van bestaande bestedingen, bevolkingsopbouw, aanbod, kansen en bedreigingen blijkt dat er voor de komende jaren een overschot is van circa 25% aan winkelaanbod, dit is inclusief bestaande leegstand. Hierbij moeten we ook rekening houden met de groeiopgave van de stad, waarbij de komende jaren 10.000 extra woningen in de stad worden gerealiseerd. De toename van het aantal inwoners zorgt voor een groei van bestedingen in de binnenstad en een groeiende vraag naar voorzieningen. Desondanks heeft de stadskern een krimpopgave wat betreft de hoeveelheid panden met een detailhandelsbestemming.

Krachtig Kernwinkelgebied We willen een kernwinkelgebied creëren dat bestaat uit een compact, aantrekkelijk aaneengesloten winkelgebied, dat werkt versterkend en stimuleert tot combinatieaankopen en een langer verblijf. Een verspreid en versnipperd aanbod werkt juist averechts. Krimp van het aanbod vraagt om een gerichte begeleiding. Voorkomen moet worden dat leegstaande panden in het kernwinkelgebied veranderen van functie. Door het verplaatsen van passend aanbod naar het kernwinkelgebied ontstaat er ruimte aan de rand van de binnenstad voor andere functies. Het kernwinkelgebied blijft sterk en onderscheidend en de randen krijgen ruimte voor andere bestemmingen, zoals wonen, zakelijke dienstverlening en zorg.

Figuur 4: Aantrekkingskracht van het winkelgebied

2021

Visie binnenstad Dordrecht

14

Juridische kader en passend instrumentarium Om het genoemde doel te realiseren, hebben de ondernemers en vastgoedeigenaren samen gewerkt aan het eindrapport ‘Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht’. Hierin staan de wensen voor toekomstige invulling van het kernwinkelgebied. We willen dit juridisch verankerd zien in het bestemmingsplan en/of omgevingsprogramma. Met deze juridische verankering wordt ingezet op een organische verkleuring van het overloopgebied en willen we transformatie actief stimuleren. In samenwerking met vastgoedeigenaren en ondernemers werken we aan een passende mix van instrumenten en de hiervoor benodigde financiering. Door het bestemmingsplan te combineren met dit instrumentarium, zoals een verplaatsingof transformatiesubsidie, verplaatsingscoaches en acquisitie, wordt ondernemers en vastgoedeigenaren een toekomstperspectief geboden waarmee ze kunnen inspelen op een sneller en beter passende verkleuring van de binnenstad. Door ondernemers en vastgoedeigenaren zelf een actieve rol te geven in planontwikkeling en uitvoering, geloven we in een snelle en passende transformatie.

Figuur 5: Transformatie d.m.v. verplaatsing tand alone retail naar kernwinkelgebied 2021

15

Visie binnenstad Dordrecht

Eindrapport toekomstige invulling binnenstad Dordrecht In samenwerking met vastgoedeigenaren en ondernemers uit de binnenstad is een ruimtelijke visie ontwikkeld voor de toekomst van de binnenstad. Hierin is de wens om te komen tot een compacter kernwinkelgebied, overloopgebieden en transformatielocaties. •

Kernwinkelgebied: het kernwinkelgebied vormt een aaneengesloten gebied met ruimte voor detailhandel, dienstverlening, winkel-ondersteunende (dag)horeca en horeca concentratiegebieden en publieksgerichte functies in de plint.

•

Overloopgebied: op een aanloopstraat zit een gemengde bestemming: Aanvraag tot omzetten naar woning mag, maar we sturen er niet actief op. Er is hier ruimte voor ondernemer én eigenaar om zijn werk te doen, maar plannen voor wonen houden we niet tegen [zolang het karakter van een aantrekkelijke aanloopstraat behouden blijft]. In het overloopgebied is er veel flexibiliteit voor invulling van de panden. Dit biedt meer ruimte en kansen aan eigenaren om een passende, renderende invulling te vinden. Dit leidt tot een organische verkleuring van dit gebied. Er is meer ruimte voor andere functies, zoals kantoren, sport of wonen.

•

Transformatiegebieden: in deze gebieden wordt actief ingezet op de transformatie naar niet publieksgerichte functies. De bestaande publieksgerichte functies worden gestimuleerd om zich te verplaatsen naar het kernwinkelgebied. De achterblijvende bebouwing wordt actief gestimuleerd om te transformeren naar woningen of andere niet-publieksgerichte functies.

Figuur 6: Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht. Bron: Ik Onderneem! Visie binnenstad Dordrecht

16

3.2.2

Aantrekkelijk aanbod Onze binnenstad biedt voor ieder wat wils. De aantrekkelijkheid en variatie in aanbod is belangrijk voor de bezoeker van Dordrecht. We willen daarom graag het aanbod versterken, waardoor het nog aantrekkelijker wordt om de stad op ieder gewenst moment te bezoeken. Aantrekkelijk en gevarieerd commercieel aanbod De binnenstad van Dordrecht heeft een rijk

en cultuur. De binnenstad van Dordrecht

aanbod aan zelfstandige ondernemers en

heeft nog steeds relatief weinig horeca

unieke winkels met een aantrekkende wer-

-aanbod en overnachtingsmogelijkheden

king op bezoekers. Ook zijn er verschillen-

in vergelijking met andere binnensteden.

de grootwinkel- en filiaalbedrijven, die een

Daarom geven wij ruimte aan nieuwe

aantrekkende werking hebben op vooral

horeca en de uitbreiding van de over-

bewoners. Een aantrekkelijk en gevarieerd

nachtingsmogelijkheden zoals hotels, B &

aanbod is een ideale mix tussen deze twee

B’s en slaapboten e.d. Nieuwe horeca krijgt

vormen.

vooral kansen binnen of aansluitend bij de

Deze variatie en aantrekkelijkheid in het

bestaande horecaconcentraties, namelijk

winkel- en horeca-aanbod dient te worden

het Scheffersplein/Wijnstraat, Groothoofd,

behouden en versterkt. Dit wordt bewerk-

Houttuinen en Spuiboulevard.

stelligd door bestaande ondernemers te ondersteunen en actief in te zetten op het werven van nieuwe ondernemers en landelijke ketens die een aanvulling zijn voor de stad. Door middel van heldere gebiedsprofielen voor het kernwinkelgebied kan gerichter worden gezocht naar het verplaatsen van bestaande ondernemers of het vinden van passende ondernemers en/ of merken. Kracht van de binnenstad Voor een gevarieerd, compact en aantrekkelijk aanbod in de binnenstad is van belang dat er voldoende publiek is. Dat vereist focus van het aanbod op het kernwinkelgebied en het tot dit gebied beperken. Er zullen dus geen nieuwe stadskernen worden gerealiseerd in woongebieden buiten de binnenstad. In die gebieden is alleen plek voor buurtvoorzieningen die nodig zijn voor het dagelijks gebruik. Ruimte voor horeca-ontwikkelingen Aantrekkelijk horeca met een gevarieerd aanbod verlengt de verblijfsduur van bezoekers en biedt mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Horeca versterkt de verblijfskwaliteit in combinatie met winkelen

17

Visie binnenstad Dordrecht

Daarnaast houden we oog voor aanvul-

ruimen van de openingstijden en terrassen.

lende en winkel ondersteunende horeca

In het beleid dient ook rekening te worden

buiten de concentratiegebieden, We sturen

gehouden wordt met het toenemend aantal

op een goed evenwicht tussen winkelen en

bewoners in de binnenstad en hun wen-

horeca.

sen: een goede balans tussen beleven en wonen.

Kansen voor terrasruimte We willen dat de binnenstad de plaats

Culturele beleving

bij uitstek wordt om te ontmoeten. Meer

Het Hofkwartier biedt een concentratie van

aandacht voor ontmoeten, vraagt om meer

culturele voorzieningen. Aansluitend vormt

locaties om te ontmoeten. Daartoe is het

het Energiehuis en omgeving ook een

wenselijk dat er meer ruimte voor terras-

belangrijk cultureel cluster. Beide clusters

sen wordt gecreëerd. De tijdelijke extra

hebben een ander profiel. Waar in het

terrassen tijdens corona hebben aange-

Hofkwartier meer musea te vinden zijn,

toond dat deze terrassen op veel locaties

wordt de omgeving van het Energiehuis

meerwaarde hebben. Tegelijkertijd concur-

gekenmerkt door culturele activiteiten voor

reert dat met de ruimte die nu (nog) wordt

jongeren met onder andere een bioscoop

gebruikt voor autoverkeer en de veilig-

en poppodium. Om de herkenbaarheid te

heidseisen daaromtrent (zie thema mobili-

bevorderen overwegen we het Hofkwartier

teit). We willen toe naar een clustering op

her te benoemen tot Museumkwartier en

bestaande locaties om overlast voor be-

dit op het Rondje Dordt te gaan aangeven.

woners zoveel mogelijk te voorkomen. We gaan de diverse belangen bij een verzoek

De komende jaren zetten we in op de

voor permanente uitbreiding vanuit dit

verdere ontwikkeling van het culturele

perspectief zorgvuldig wegen. Daarnaast

aanbod in Dordrecht door te investeren

willen we meer sturing op een hoogwaar-

in programmering, zoals beschreven en

dige uitstraling en kwaliteit van terrassen

vastgesteld in de cultuurnota 2020 – 2024

zodat ze aansluiten bij de gewenste hoog-

‘De kracht van cultuur’. Voor de binnen-

waardige uitstraling van de binnenstad.

stad betekent dit met name dat we meer verbindingen aan willen brengen tussen de

Horecabeleid

verschillende culturele organisaties. Door

Het huidige horecabeleid dateert van 2007

op bepaalde thema’s, gekoppeld aan het

en is niet meer actueel. We gaan het

karakter van de stad, samen te werken is

horecabeleid vernieuwen waarbij we de

Dordrecht in staat om zichzelf beter op de

mogelijkheden onderzoeken voor het ver-

kaart te zetten en het DNA sterker uit te dragen. Initiatieven van en voor bewoners Naast de versterking van het culturele programma voor de bezoeker, richten we ons ook op het ontplooien en stimuleren van culturele initiatieven van en voor bewoners. Denk aan muziek- en dansscholen en het verenigingsleven. Het verbinden van deze initiatieven aan de binnenstad versterkt het culturele DNA van Dordrecht en de levendigheid in de verschillende straten.

Visie binnenstad Dordrecht

18

Aantrekkelijke nieuwe functies

kansen om de huidige locatie van de wa-

De binnenstad van de toekomst biedt een

renmarkt te herzien. Zowel de route vanaf

aantrekkelijke mix aan functies. Deze mix

het station als de functieverandering van

gaat verder dan winkels en horeca. Denk

het Bagijnhof bieden mogelijkheden om

ook aan ruimte voor kantoren, ambachten,

de warenmarkt sterker te verbinden aan

ateliers, flexibele werkruimten voor

Dordrecht. Dit vraagt wellicht een ande-

ZZP’ers en thuiswerkers, onderwijs,

re samenstelling en ruimtelijke indeling.

cultuur, zorg en overige functies. Het is

Nevenopbrengst is dat de rol en functie

juist deze mix die een binnenstad haar

van het Statenplein wordt vergroot. Om

aantrekkingskracht geeft en verschillen-

antwoord te geven op al deze vragen wordt

de doelgroepen aantrekt. Het historische

een visie ontwikkeld op de toekomst van

decor langs de havens en in het Dordrechts

de markt.

Museum trekt de cultuurhistorische stedenbezoeker in het algemeen hoger opgeleid

Evenementenstad

en relatief ouder. Het Scheffersplein met

Dordrecht is dé Evenementenstad van

haar horecaconcentratie is veel levendiger

Nederland. Dordrecht is diverse keren

en trekt meer jongeren, de rustzoekers

uitgroepen tot evenementen stad van het

kunnen terecht in de vele hofjes. De nog

jaar. De evenementen leveren een belang-

op te stellen gebiedsprofielen dragen bij

rijke bijdrage aan de levendigheid, kracht

aan een duidelijk beeld waar functies het

en identiteit van een stad. Jaarlijks wordt

beste kunnen landen in de binnenstad.

er een keur aan evenementen georganiseerd: van kerstmarkt tot keramiekbeurs,

Verbinding met de warenmarkt

van Big Rivers tot Dordt pakt uit.

De toegevoegde waarde van een waren-

In het brede palet aan evenementen is er

markt voor een binnenstad is groot. De wa-

voor iedere Dordtenaar één passende acti-

renmarkt in Dordrecht wordt geroemd en

viteit per jaar. Daarnaast moet er jaarlijks

trekt bezoekers uit de gehele regio. Net als

minstens een activiteit zijn die Dordt op de

de detailhandel zal ook de ambulante han-

(inter)nationale kaart zet. De grootschali-

del zich als sector moeten aanpassen om

ge evenementen voor het (inter)nationale

relevant te blijven voor de consument van

publiek zijn verbonden aan de profilering

morgen. Hoewel de ambulante handel zich

van Dordrecht.

bij uitstek leent om flexibel in te spelen op veranderingen is deze vaak gevangen

Om de positie als evenementenstad te

in ‘vaste patronen’ en verouderde regels,

behouden, wordt er ingezet op de verdere

waardoor er onvoldoende ruimte is voor

professionalisering van het evenementen-

innovatie. Om echt tot aanpak en verbe-

aanbod in Dordrecht en de samenwerking

tering te komen is toekomstgericht beleid

tussen de partners. Er wordt meer focus

aan de voorkant in plaats van handhaving

gelegd op de koppeling van evenementen

van bestaand beleid aan de achterkant

met het regulier aanbod. In de veranderen-

nodig. Meer flexibiliteit met aandacht van

de wereld is het belangrijk dat de evene-

de bestaande kracht van de markt is hierbij

mentenkalender aan blijft sluiten bij de

het uitgangspunt.

diverse doelgroepen. Andere formats met hetzelfde doel, afscheid nemen van evene-

19

De warenmarkt kan alleen maar functione-

menten die minder passen en het vinden

ren bij een vaste positie en opzet. Onder

van nieuwe activiteiten die nieuwe groepen

andere de wijziging van de vervoersstro-

trekken. Juist in samenwerking met part-

men in de binnenstad (zie mobiliteit) biedt

ners als de POBD en de cultuursector is het

Visie binnenstad Dordrecht

mogelijk om de evenementen nog beter in te passen in het aanbod van de stad en elkaar onderling versterken. Evenementen vragen om ruimte. Ruimte die schaars is in de binnenstad. We zetten in op het behoud van evenementen die van toegevoegde waarde zijn voor het stadshart. Grote evenementen, zoals muziekfestivals, de Zomerkermis en het circus, krijgen een vaste plek in de Spoorzone. Voor evenementen met een waterthema worden mogelijkheden onderzocht bij de herontwikkeling van het Wantij en in de buurt van het energieplein. Evenementen in de binnenstad worden zoveel mogelijk verspreid, waardoor zowel de lusten als de lasten worden verdeeld. Bij de herinrichting van het Statenplein worden de mogelijkheden onderzocht om meer ruimte te bieden aan diverse evenementen. De herinrichting van de Grote Markt biedt enkel ruimte voor kleinschalige evenementen gericht op de buurt. Evenementenbeleid De komende periode wordt er gewerkt aan het actualiseren van het evenementenbeleid, waarbij aandacht is voor de samenwerking en versterking van de bijdrage van evenementen aan het realiseren van de binnenstadvisie, de profilering van Dordrecht als evenementenstad, het ruimtegebruik en verduurzaming. We streven naar het verduurzamen van evenementen door het gebruik van aggregaten te verminderen en het realiseren van meer stroompunten in de stad.

Visie binnenstad Dordrecht

20

Acties •

Verankering van de visie ‘toekomstige invulling binnenstad Dordrecht’ in het bestemmingsplan en/of omgevingsplannen.

•

Het gezamenlijk opzetten van de transformatie-instrumenten met ondernemers en pandeigenaren *

•

Reorganisatie van het acquisitieteam *

•

Opstellen gebiedsprofielen voor de binnenstad

•

Actualiseren van horecabeleid

•

Visie op de warenmarkt *

•

Actualiseren van het evenementenbeleid *

•

Versterken, verbeteren en vernieuwen van het evenementenaanbod *

•

Versterken cultureel programma *

•

Versterken samenwerking culturele organisaties *

*lopende actie

21

Visie binnenstad Dordrecht

3.3 Mobiliteit Het toekomstbeeld (pagina 2) stelt: De ligging aan het water is in de gehele binnenstad voelbaar. Vanuit diverse wandelroutes door de binnenstad struin je door de smalle, karakteristieke straatjes en diverse havens van Dordrecht ….. …. De binnenstad is gemakkelijk te vinden en te bereiken. Of je nu aankomt via het water, met de auto, het openbaar vervoer, de fiets of gewoon lopend, zodra je Dordrecht nadert wijst de weg zich vanzelf. De opbouw, verbindingen, sfeer en het aanbod alles klopt. Je leert mensen kennen, een persoonlijke en unieke beleving waardoor je weer terug wilt. Er valt keer op keer iets te beleven in Dordrecht.

D Een cruciaal onderdeel van het toekomstbeeld voor de Binnenstad van Dordrecht is dat er substantieel meer ruimte beschikbaar komt voor het verhogen van de verblijfswaarden doordat de auto in de binnenstad minder ruimte in gaat nemen. Goede fiets verbindingen naar de binnenstad, voldoende alternatieven in het openbaar vervoer, deelmobiliteit en parkeerhubs net buiten de binnenstad dragen bij aan het kunnen creëren van de autoluwe binnenstad’. Hieronder wordt dit nader uitgewerkt aan de hand van de

DNA DNA

Voetganger

•

Fiets

•

Openbaar vervoer

•

Overig vervoer

EN RD AA

MO

VISIE

ST

M NB M ER O D IN G

•

V

RI

JH

IT ITE BIL

Auto

GA

•

SOCIA LE W

volgende onderdelen/gebruikers:

EID

RA PR O G & AA

Figuur 7: Mobiliteit. Bron: Ik onderneem!

Doelstellingen •

Vergroten van de bereikbaarheid van de binnenstad op alle modaliteiten

•

Minder ruimte voor de auto in de binnenstad

•

Meer ruimte voor voetgangers en fietsers

•

Inzetten op slimmer en duurzamer vervoer naar, van en door de binnenstad

•

Minder goederenvervoersbewegingen door het bundelen van vervoersbewegingen

•

Schonere en slimmere bevoorrading via duurzame stadsdistributie

•

Hoogwaardig en frequent openbaar vervoer naar de binnenstad als aantrekkelijk alternatief

•

Vergroten van de leesbaarheid van de binnenstad

•

Uitgebreid netwerk aan deelmodaliteiten voor bewoners en bezoekers

•

Vervoer over water biedt beleving

Visie binnenstad Dordrecht

22

3.3.1

Auto

De komende jaren werken we aan een autoluwe binnenstad. Daarbij maken we onderscheid tussen enerzijds bezoekers van het kernwinkelgebied, toerist en evenementbezoeker en anderzijds automobilisten die wonen en werken in de binnenstad. Het verminderen van de dominante aanwezigheid van auto’s vraagt om extra parkeercapaciteit op andere locaties en alternatieve oplossingen voor de binnenstad.’ Parkeren in de binnenstad is hoofdzakelijk gericht op de bewoners, met uitzondering van een aantal parkeergarages aan de rand van het stadshart. De bezoeker wordt gestimuleerd om buiten de stadskern te parkeren (hubs). Het autoverkeer van bewoners is welkom in de binnenstad, tegelijkertijd wordt ingezet op het stimuleren van alternatieven om daarmee minder ‘blik’ op straat te hebben en meer ruimte te creëren voor transformatie naar een aangenamer verblijfsklimaat.

Bezoeker met de auto

stad voor iedereen bereikbaar blijft en een

Toeristen en bezoekers uit de regio zul-

aantrekkelijke leefomgeving biedt.

len de binnenstad van Dordrecht per auto blijven bezoeken. Het is van belang om

Veranderingen in parkeermogelijkheden

deze doelgroep te blijven faciliteren. Om

Er is extra parkeercapaciteit aan de rand

de druk op de openbare ruimte te verlagen

van de binnenstad nodig om enkele ver-

en bovendien de kwaliteit van de leefom-

schuivingen op te vangen en een autoluwe

geving te verbeteren, worden auto’s van

binnenstad mogelijk te kunnen maken.

bezoekers zoveel mogelijk voor de grens

Dat is meer dan alleen de vergroting van

van het historische stadshart opgevangen,

de parkeergarage aan de Spuiboulevard.

met uitzondering van enkele bestaande

De parkeerfunctie van de Grote Markt voor

parkeergarages aan de rand van het histo-

bezoekers verdwijnt ten gunste van bewo-

rische stadshart. Door de ontwikkeling van

ners, zoals ook wellicht in de parkeergara-

de hubs (P+R) aan de Weeskinderendijk

ge Visstraat. Het Huis van de Stad & Regio

en Energieplein wordt een aantrekkelijk

krijgt een nieuwe parkeergarage maar

alternatief gerealiseerd voor parkeren bij

met een lagere capaciteit dan de huidige

bezoek aan de binnenstad. De inrichting en

Veemarktgarage. De huidige parkeercapa-

uitstraling van de hubs is bepalend voor de

citeit voor bezoekers neemt per saldo af,

totale belevenis tijdens het bezoek. Voor de

waardoor extra capaciteit aan de randen

automobilist met de bestemming binnen-

nodig is. De invulling van de hubs spelen

stad begint het bezoek al op de parkeer-

een belangrijke rol om deze extra capa-

locatie. De hubs zijn hierdoor belangrijke

citeit in te vullen. Voor de spitsuren, o.a.

entreegebieden en dat stelt eisen aan de

in de weekenden, worden aanvullend de

inrichting, informatievoorziening, aanwe-

mogelijkheden onderzocht om de parkeer-

zige faciliteiten en OV-verbinding van deze

capaciteit bij het Leerpark in te zetten als

Hubs naar de binnenstad en vice versa.

overloopgebied. Bezoekers kunnen dan

Hogere tarieven voor parkeren op straat

met een bestaande busverbinding naar de

zorgt dat dit minder aantrekkelijk is dan

binnenstad.

het parkeren in garages of bij de hubs aan

23

de Weeskinderendijk of Energieplein. Deze

Wonen in een autoluwe binnenstad

maatregel draagt eraan bij dat de binnen-

Parkeren in de binnenstad is in de toe-

Visie binnenstad Dordrecht

komst hoofdzakelijk nog bedoeld voor

parkeerrobots/carrousels. Hiermee is het

bewoners. Gezien de groeiopgave van de

mogelijk om op een effectieve manier meer

stad zal het aantal woningen en daarmee

parkeercapaciteit toe te voegen.

de mobiliteitsbehoefte de komende jaren toenemen. Het is daarom belangrijk dat

Ruimte voor voetganger, fiets en OV

de binnenstad altijd goed bereikbaar blijft.

De routing voor auto’s naar de binnenstad

Voor bewoners geldt dat er de komende

wordt aangepast om de bereikbaarheid

jaren wordt ingezet op het verbeteren van

voor langzaam verkeer en openbaar ver-

de bereikbaarheid via autovervangende

voer te verbeteren. Er komt een knip op de

modaliteiten. Daarmee kunnen we toe-

Spuiboulevard, waardoor een gedeelte van

groeien naar een autoluwe binnenstad en

deze weg niet toegankelijk is voor de auto

wordt er meer ruimte gecreëerd voor an-

en er meer ruimte ontstaat voor voetgan-

dere functies.

ger, fiets en OV. Hiermee blijft de binnen-

Een fijnmazig netwerk aan

deelmodaliteiten, het optimaliseren van het

stad bereikbaar en worden auto’s gestimu-

openbaar vervoer en het verbeteren van

leerd om gebruik te maken van de hubs,

fietsverbindingen en parkeren is onderdeel

de parkeergarage aan de Spuiboulevard of

van deze modal-shift.

een ander vervoersmiddel.

Om deze transitie in beweging te zetten, wordt het gebruik van de auto dus ontmoedigd. Gezien de wens om meer ruimte voor verblijf te realiseren in de openbare ruimte, geven we geen nieuwe tweede parkeervergunningen meer uit voor de binnenstad. Wij gaan investeren in bebouwde parkeervoorzieningen voor bewoners. Pas daarna gaan we het parkeren op straat afschalen en overwegen we het verminderen van het aantal uitgegeven parkeervergunningen door het schrappen van de vergunningen voor de tweede auto per huishouden. Alternatief voor straatparkeren Om de kwaliteit van de verblijfsgebieden in de binnenstad voor bewoners en bezoekers te verhogen, zijn minder parkeervoorzieningen op maaiveld gewenst. Om dit te kunnen realiseren is het noodzakelijk dat bewoners eerst een goed alternatief wordt aangeboden. Een van de alternatieven is het parkeren van auto’s van bewoners in dichtbij gelegen garages, waarmee het ‘blik’ van straat wordt gehaald. Bij bewoners parkeren is een hogere parkeerdichtheid mogelijk door gebruik te maken van

Visie binnenstad Dordrecht

24

3.3.2

Voetganger

Om het verblijfsklimaat in de historische binnenstad te verbeteren, geven we meer ruimte aan de voetganger. Hiermee slaan we een nieuwe weg in voor de binnenstad van Dordrecht. Daarnaast zetten we in op een betere leesbaarheid van de stad om het bezoek aan de stad te faciliteren Er worden meer kansen gecreëerd om het stadshart wandelend of fietsend te beleven en te genieten van hetgeen de binnenstad te bieden heeft.

25

Voetgangersvriendelijke binnenstad

Door een kenmerkende inrichting van de

Om meer ruimte te creëren voor de voet-

openbare ruimte, het optimaliseren van de

ganger wordt ingezet op de vergroting van

bestaande verwijsborden en versterken van

het voetgangersgebied in het kernwinkel-

de hoofdroutes door de binnenstad wordt

gebied. Hierbij worden de mogelijkheden

de routing verbeterd en daarmee de lees-

onderzocht om het Bagijnhof aan het voet-

baarheid van de stad. Voorbeeld hiervan is

gangersgebied toe te voegen. De wijziging

het kunstproject ‘Rivier, boot, stad’ waarbij

van het kernwinkelgebied geeft ruimte om

met behulp van een kunstwerk de (wandel)

het voetgangersgebied in bepaalde delen

route tussen het Dordrechts Museum en

van de binnenstad opnieuw te beoordelen

het Hof van Nederland wordt verbonden.

en hier ook de fiets meer ruimte te geven.

Door bovendien het Hofkwartier her te

Tegelijkertijd besteden we aandacht aan de

benoemen tot Museumkwartier, wordt het

toegankelijkheid voor personen met rolla-

voor iedere bezoeker helder wat hier te

tor, rolstoel, kinderwagen of anderszins.

vinden is.

Leesbaarheid van de stad

Sociale doelstellingen

Het hart van de stad vormt door haar his-

De investeringen in de voetganger dragen

torische opbouw een complex geheel van

ook bij aan de sociale doelstellingen van de

straten en bajonetaansluitingen (kruis-

binnenstad. Door meer ruimte te creëren

punten waar wegen niet recht op elkaar

in de openbare ruimte, ten gunste van de

staan, maar verspringen). Dit maakt de

voetganger, ontstaat er een omgeving die

binnenstad interessant en vol verrassin-

uitnodigt tot ontmoeten, verblijf en bewe-

gen, maar ook lastig te doorgronden voor

ging. Dit levert een positief resultaat op de

de bezoeker. Voor een comfortabel verblijf

gezondheid en het sociale netwerk in de

is leesbaarheid van een centrum gewenst.

stadskern.

Visie binnenstad Dordrecht

3.3.3

Fiets

Voor inwoners van omliggende wijken is de fiets een aantrekkelijk vervoersmiddel naar de binnenstad. Niet alleen draagt het fietsgebruik bij aan een gezonde manier van bewegen, het houdt de binnenstad ook goed bereikbaar. Om het fietsgebruik te promoten is het van belang dat bewoners én bezoekers veilig door of om het stadshart kunnen fietsen en hun fiets makkelijk en met een gerust hart kunnen stallen. (Snel)fietsroutes Aantrekkelijke (snel)fietsroutes brengen Dordtenaren binnen enkele minuten in de binnenstad. Op bestaande routes wordt meer ruimte gegeven aan de fietsers en nieuwe verbindingen worden aangelegd. Zo wordt het fietsgebruik onder bewoners en bezoekers gestimuleerd. Een voorbeeld hiervan is de te ontwikkelen verbinding tussen de Nassauweg, onder/ over het station en de heringerichte Johan de Wittstraat. Fietsparkeren Naast een goede fietsverbinding naar de binnenstad, is aandacht voor stallingsmogelijkheden essentieel. De vindbaarheid van fietsenstallingen is momenteel matig en de hoeveelheid stallingen in de binnenstad zijn nog te beperkt. Aan de hand van het onderzoek naar het fiets-parkeren, zowel benodigde capaciteit als logische locaties, worden nieuwe stallingen gerealiseerd. Daarbij wordt aansluiting gezocht bij de doelgroep bewoners en bezoekers, het bezoekmotief en het gebruik van de binnenstad.

Voor een snelle boodschap wil je namelijk het liefst de fiets voor de deur parkeren, terwijl bezoekers die de gehele dag in Dordrecht verblijven, gebruik willen maken van een veilige stalling. Om de druk op de openbare ruimte niet te verhogen, wordt vooral gezocht naar oplossingen in de bebouwde omgeving denk aan inpandige fietsenstalling. Hierbij is aandacht voor de piekmomenten op vrijdag en zaterdag. Via heldere bewegwijzering zijn de fietsenstallingen goed zichtbaar en vindbaar.

3.3.4

Openbaar vervoer

Een randvoorwaardelijke stap om tot een autoluwe binnenstad te komen is frequent en comfortabel openbaar vervoer. De komende jaren wordt hier dan ook volop in geïnvesteerd. Zo is het openbaar vervoer een aantrekkelijk alternatief vervoersmiddel en geschikt als invulling voor de ‘last mile’. Hierdoor worden bezoekers gestimuleerd om de auto verder van de binnenstad te parkeren en met het OV deze ‘last mile’ af te leggen. Nieuwe stationsomgeving en Lightrailverbinding Om de bereikbaarheid van Dordrecht voor bezoekers uit het hele land te verbeteren wordt geïnvesteerd in de omvorming van het huidige station tot een hoogwaardige stationslocatie. De lightrailverbinding tussen Dordrecht en Rotterdam zorgt daarnaast voor een verbetering van de ontsluiting van Dordrecht in de regio. De Dordtse binnenstad wordt zo vanaf de (meeste) omliggende kernen binnen enkele minuten bereikt. De inzet op de hoge aantrekkingskracht van Dordt op de andere thema’s dient zorg te dragen voor het behoud van de bestedingen. Alleen op die manier kan Dordrecht profiteren van een betere bereikbaarheid in de regio en meer bezoekers naar de binnenstad trekken.

Visie binnenstad Dordrecht

26

Ontwikkeling station en spoorzone De ontwikkeling van de spoorzone is het startpunt van Dordrecht voor de toekomst. De opgestelde toekomstvisie voor het gebied bevat nieuwe huizen voor Dordtenaren en nieuwe inwoners. Er is ruimte voor bedrijvigheid, cultuur en evenementen. Onderdeel van de plannen is de vernieuwing van het huidige station en het verbeteren van de verbindingen tussen de noordzijde en zuidzijde van het station.

Hoogwaardige busverbinding Naast de mogelijkheid om naar het stadshart te wandelen via de wandelpromenade aan de Johan de Wittstraat, beschikt Dordrecht in de toekomst ook over een hoogwaardige, frequente busverbinding naar de binnenstad vanaf het transferium Weeskinderendijk. Om reizigers met het openbaar vervoer snel en comfortabel te vervoeren worden de bestaande buslijnen vanaf het station en het transferium naar de binnenstad opgewaardeerd en geïntensiveerd. Iedere 3 minuten vertrekt er een bus naar de binnenstad (haltes aan Spuiboulevard). Vanaf deze bushaltes sta je binnen 2 minuten in het hart van de stad. Een tweede belangrijke toegang tot de stadskern ligt aan de noordzijde. Het opwaarderen van de parkeergarage Energiehuis tot een volwaardige P+R hub vraagt een vergelijkbare opzet. Hier hoort ook een goede, hoogfrequente OV-verbinding bij. De huidige busverbinding (Centrumlijn – bus 10) die door de binnenstad rijdt, blijft behouden. Deze centrumlijn, waarbij gereden wordt met een kleinere, schone bus, rijdt met een passende frequentie door het hart van de stad, waardoor ook anders mobiele personen de mogelijkheid hebben om de stad met het openbaar vervoer te bezoeken.