20210303_Onderzoeksresultaten Lobbykracht meting regio's.pdf
Tekst van het document
Page 1
Regionale lobbykracht meting
Introductie Nederlandse regio’s worden steeds actiever op het gebied van lobby. Regio’s zijn vaak bundelingen van bedrijven, overheden en kennisinstellingen. Zowel bestuurlijk als op operationeel niveau. Vanuit het vakgebied van Public Affairs is al veel onderzoek verricht naar de lobbykracht van gemeenten en provincies. De regio bleef hierbij buiten beschouwing. Vanuit Wepublic zijn we benieuwd naar de lobbykracht van de regio’s en willen we achterhalen waarom deze lobbyacties vaak succesvol zijn. We vinden het daarom hoog tijd om te kijken hoe verschillende regio’s hun lobby organiseren. In deze kabinetsperiode is €950 miljoen euro uitgetrokken voor regio’s, de zogenaamde regiodeals. Voor het verkrijgen hiervan, hebben veel regio’s ingezet op een actieve lobby. Heeft dit de lobbykracht van de regio’s versterkt? Hebben de regio’s de smaak te pakken en gaan ze zich roeren richting de komende verkiezingen in maart? Dit zijn onder meer vragen die wij via de eerste Nederlandse regionale lobbykrachtmeting van Wepublic hebben beantwoord. Door middel van interviews met regio’s en regionale Tweede Kamerleden hebben wij de lobbykracht van regio’s in kaart gebracht. Dit onderzoek komt voort uit onze eigen nieuwsgierigheid en is uitgevoerd op eigen initiatief. Monique Schumans, Emmeke Hulshof en Katinka Eetgerink
2
2-3-
Inhoud
3
1.
Conclusies en kansen voor de regio’s
2.
Kamerleden aan het woord
3.
Lobbydoelstellingen en resultaat
4.
Strategische lobbykracht regio
5.
Strategie van de regio deal – coalitievorming
6.
Middelen en methoden
7.
Continuïteit en lerend vermogen
8.
Verwachtingen voor de toekomst – TK2021 en toekomstige lobbyacties
9.
Bijlagen
a.
Methode & verantwoording
b.
Wat is een regio deal?
c.
Met dank aan
2-3-
1. Conclusies en kansen voor de regio’s
Meest krachtige lobbyregio
50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0
5
In het afgenomen interview waren maximaal 50 punten te behalen. Hierbij is gekeken naar:
46 45 45 44 43 41 40 40 40 38 38 36 36 35 29
- Lobbyresultaat van een regiodeal - Strategische lobbykracht per regio - Samenstelling van de regio - Ingezette middelen en methoden voor het verkrijgen van de regiodeal - Evaluatie van de lobby - Inzet komende formatieperiode
Meest krachtige regio’s, aldus de regio’s
6
1.
Samenwerkingsverband Noord-Nederland
2.
Brainport Eindhoven
3.
Gemeente Amsterdam
4.
Zwolle
5.
Achterhoek, FoodValley, Gemeente Rotterdam
6.
Twente
7.
Limburg, G4. Zuid-Holland, Brabant/West-Brabant
8.
Oost-Nederland
•
Regio’s zijn gevraagd welke regio’s zij, buiten hun eigen regio, de meest krachtigste lobby vinden hebben.
•
De top 3 regio’s weten zich volgens andere regio’s goed te onderscheiden. Ze benadrukken wat de regio uniek maakt en brengen dit duidelijk en zichtbaar naar voren.
•
Deelnemers hebben een top 3 gemaakt, waarbij de nummer 1 drie punten kreeg, de nummer 2 twee punten en de nummer 3. één punt. Deze puntentelling heeft geleid tot bovenstaande uitkomst.
Professionalisering regionale lobby Regiodeals hebben lobbykracht versterkt •
80% van de regio’s en Kamerleden zijn van mening dat de regiodeals de lobbykracht van regio’s heeft versterkt. Ook geven een aantal regio’s aan dat door de deals de gehele samenwerking binnen de regio is versterkt.
•
9 van de 15 regio’s heeft voor het verkrijgen van de regiodeal gewerkt met een vooropgesteld lobbyplan.
•
De steun van de provincie vinden regio’s essentieel voor het slagen van de regiodeal lobby. Regio’s voerden professionele lobby voor het verkrijgen van de deals
•
10 regio’s hebben een vastgestelde overall PA of lobbystrategie. Bij 4 regio’s werken ze momenteel aan de uitwerking en of vaststelling van de PA en/of lobbystrategie. 12 van de 15 regio’s heeft een lobbyagenda. Sommige regio’s gaven zelfs aan dat de lobby voor regiodeal ervoor heeft gezorgd dat er een lobbyagenda is opgesteld.
•
Regio’s hebben één of meerdere personen in dienst verantwoordelijk voor de lobby.
•
Alle regio’s monitoren de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De wijze waarop verschilt. De helft van de
deelnemende regio’s maakt gebruik van een monitoringssysteem van een externe partij. Andre regio’s monitoren zelf. Dit gebeurt ad hoc en slechts op enkele onderwerpen. •
Slechts 6 van de 15 regio’s hebben de regiodeallobby geëvalueerd. Punten die hieruit naar voren kwamen zijn: eenduidige boodschap, met helder aanbod, het optimaal inzetten van netwerken en juiste timing.
7
2-3-
Regio’s voeren sterke lobby Regio’s hebben georganiseerde externe aanpak •
13 van de 15 regio’s hebben voor het verkrijgen van de regiodeal samengewerkt met een partner of partners buiten de eigen regio Binnen de regio’s wordt samengewerkt met overheden, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven.
•
Vindingrijkheid van inzet van middelen is groot. Meest ingezet is het contact met ambtenaren, gevolgd door contact met Tweede Kamerleden. Hiervoor zijn de partijlijnen van bestuurders van gemeenten en provincies veelvuldig gebruikt. Opvallend is dat (sociale) media weinig werd ingezet.
•
Kamerleden geven aan vaak benaderd te worden door hun eigen regio.
Regio’s zetten volop in richting verkiezingen en formatie •
Bijna alle regio’s hebben input geleverd voor de verschillende partijprogramma’s. Eén regio gaf aan dat zij bewust zelf geen input hebben geleverd omdat ze dat via de provincie hebben gedaan.
•
8
Alle regio’s maken zich op voor de lobby richting de Tweede Kamerverkiezingen en Regeerakkoord.
2-3-
4 punten om morgen mee aan de slag te gaan 1. Duidelijke positionering biedt kansen. De regio’s in de top 3 van meest krachtige lobbyregio, volgens andere regio’s, weten zich te onderscheiden. Ze weten goed wat hun regio uniek maakt en brengen dat duidelijk en zichtbaar naar voren. Tevens liggen er kansen om meer gebruik te maken van (sociale) media in de lobby. 2. Focus in doelstellingen en boodschappen vergroot impact. Alle regio’s onderschrijven het belang van een goed georganiseerde lobby. Opvallend is dat het aantal lobbydoelstellingen en boodschappen vaak groot is. Echter, door meer focus aan te brengen en de lobbyagenda te beperken tot een lobby A4 met slechts enkele concrete doelstellingen, creëren regio's meer impact. 3. Lobbyen aan de hand van een plan en evaluatie achteraf versterkt effectiviteit. Nu wordt nog vrij ad hoc gewerkt door de regio’s. Twee derde van de regio’s heeft de lobby voor de regiodeal niet geëvalueerd en trekt geen leerpunten uit het proces. 4. Monitoren van politieke en maatschappelijke ontwikkelingen versterkt lobby. Bijna de helft van de
ondervraagde regio’s monitort zelf politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De andere helft gebruikt een monitoringssysteem. Om gestructureerd en over actuele berichtgeving te beschikken, is het aan te raden een monitoringssysteem te gebruiken.
9
2-3-
Aandacht voor regio’s met 25% toegenomen Het thema regio wordt in de partijprogramma’s 25% meer genoemd in 2021 ten opzichte van 2017. Opvallend genoeg met name bij christelijke partijen 90 80
2017
2021
PvdA
GroenLinks
70
60 50 40 30 20 10 0 CDA
CU
SGP
VVD
D66
SP
Individuele regio’s worden meer genoemd • Noord-Nederland krijgt het meeste aandacht in de programma’s, zelfs meer dan de Randstad als geheel. • Zeeland en Utrecht zijn in vermelding verdubbeling. • Ook Flevoland wordt veelvuldig genoemd, dit m.b.t. Lelystad Airport en over de treinverbinding met Almere en Lelystad.
10
2-3-
2. Kamerleden aan het woord
Kamerleden aan het woord Verschillende Tweede Kamerleden hebben hun mening gegeven over welke regio’s het krachtigste lobbyen. Gevraagd is naar de organisatie van de lobby vanuit de eigen regio en hoe vaak ze worden benaderd. Tot slot beantwoordden Kamerleden de stelling of de regiodeals de lobbykracht van de regio’s heeft versterkt. De Kamerleden hebben zeer uiteenlopende meningen over welke regio de krachtigste lobby heeft en waarom. Drie regio’s werden twee keer genoemd
“Zichtbaar en goed in contact”
“Zichtbaar en goed verhaal”
“Krachtige regio die regelmatig werkbezoeken organiseert“
Andere regio’s werden een enkele keer genoemd
“Weet juiste Kamerleden goed te bereiken”
“Benut samenwerking met provincie erg goed”
“Komt heel eensgezind naar voren”
“Weet zich goed te profileren”
“Goed in Noordelijke belangen onder de aandacht brengen”
“Benaderen Kamerleden heel specifiek”
Kamerleden aan het woord De deelnemende Kamerleden worden vaak benaderd door hun eigen regio. Er is vaak sprake van maandelijks contact, wat onder meer bestaat uit telefonisch contact en per e-mail over verschillende initiatieven of evenementen. Verschillende Kamerleden geven ook aan dat bestuurders uit hun eigen regio hen ook goed weten te vinden.
Alle Kamerleden waren het eens dat de regiodeals de lobbykracht van de regio’s heeft versterkt. Er is echter ook nog ruimte voor verbetering en regio’s moeten hun beste beentje voor blijven zetten.
13
2-3-2021
3. Lobbydoelstellingen & resultaat
Lobbydoelstellingen & het resultaat Regio’s werden gevraagd of zij een lobbydoelstelling hebben opgezet t.o.v. het
verkrijgen van de regiodeal. Daarnaast is gevraagd op welk bedrag regio’s inzetten voor het verkrijgen van de regiodeal en welk bedrag uiteindelijk is ontvangen.
“We hebben met een Kamerlid gesproken en die zei: zet maar hoog in.”
“Altijd goed voor je De meeste regio’s geven aan dat zij met de aanvraag voor een regiodeal ingezet hebben op een hoger bedrag dan het bedrag wat uiteindelijk is toegekend. Deze regio's geven aan dat het vaak een bewuste strategie was hoger in te zetten. Daarnaast waren veel regio’s onderdeel van de tweede tranche waarbij een maximum bedrag per aanvraag was vastgesteld (€40 miljoen). Het was niet mogelijk om in te zetten op een hoger bedrag. Slechts twee regio’s kregen een hoger bedrag toegekend dan het bedrag waar ze op hadden ingezet en één regio kreeg
onderhandelingspositie om hoger in te zetten”
“Bij de eerste tranche was er nog weinig beeld van de bedragen”
“Wij zijn verdeeld in drie deelregio’s. Eerste tranche wilde elke deelregio een deal, dat werkt niet. Tweede tranche werd er op één deal gericht ”
exact het bedrag waarop ze hadden ingezet.
Daarnaast hebben 9 van de 15 regio’s gewerkt met een vooropgesteld lobbyplan om hun resultaat te behalen. Sommige regio’s geven daarbij aan dat ze
“We wilden een hoger bedrag, maar zijn heel tevreden met dit bedrag”
ook met de provincie hebben samenwerkt om deze lobbyplannen op te stellen. Zo werkten regio’s in Oost-Nederland met elkaar samen om de verschillende regiodeals te presenteren. Slechts twee regio’s geven aan dat ze helemaal niet hebben gewerkt
“We hebben gekeken naar andere regio’s uit de eerste tranche en toen waren we beetje jaloers dat er geen plafond was.”
met een lobbyplan.
15
2-3-
Lobbydoelstellingen & het resultaat Ook is gevraagd naar de lobbyboodschap die centraal stond bij het lobbyen
voor een regiodeal. Hierbij was het bedoeling dat regio’s hun lobbyboodschap zo SMART mogelijk konden omschrijven. De deelnemende regio’s verschillen sterk in de opzet van hun lobbydoelstelling.
Alle regio’s omschrijven duidelijk wat de specifieke propositie voor de regiodeal is. De meeste regio’s kunnen niet meten of hun lobbyboodschap werkt in
“Een gebied waar verschillende opgaven bij elkaar komen op gebied van werken, wonen en welzijn. We wilden een boost geven aan de regio”
“We wilden zichtbaarheid voor de provincies en lokale bestuurders en zichtbaarheid van Den Haag.”
de praktijk. Daarvoor is de boodschap vaak (te) breed geformuleerd. De boodschap is vaak ambtelijk, niet zo creatief en mist meetbare elementen.
Veel regio’s geven verder aan dat ze de opgaves van de regio niet alleen kunnen oplossen en hulp nodig hebben van het Rijk. Het gaat hierbij onder
andere om de behoefte aan een aanpassing van huidig beleid en bijbehorende middelen.
“We hebben als regio door dat we het niet zelf kunnen. We hebben het Rijk nodig, vooral qua wetgeving en ook met geld. De regio deal was een kans om regionale agenda kans te geven.”
“De lobby voor de deal bracht ook met zich mee dat we onze positie als regio konden versterken richting de achterban en buiten de regio. En dat we de relaties met departementen hebben versterkt” “De regio beschikt over veel veerkracht en zelf oplossend vermogen. Maar de uitdagingen die nu en in de toekomst op ons afkomen, kunnen wij niet alleen oplossen. ”
16
2-3-
4. Strategische lobbykracht regio
Strategische lobbykracht regio OVER AL L PA OF LOBBY ST R AT E G I E
Ja
Nog in de maak
Nee
10 regio’s hebben een vastgestelde overall PA of lobbystrategie. Bij 4 regio’s werken ze momenteel aan de uitwerking en of vaststelling van de PA en/of lobbystrategie. Slechts één regio gaf aan dat ze geen gebruik maken van een strategie.
P A V E R AN TW O O R D E L I J KE
Ja
Nee
Bij 14 van de 15 regio’s is iemand verantwoordelijk voor de lobby/PA. Sommige regio’s hebben daarbij zelfs meerdere personen werkzaam.
De regio zonder verantwoordelijke persoon maakt overigens wel gebruik van lobbyisten van de provincie en betrokken gemeenten.
18
2-3-
Strategische lobbykracht regio MONITOREN ONTWIKKELINGEN
Via systeem (Polpo, SIM) Maandelijks via de mail Regio doet het zelf
Alle regio’s monitoren de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De wijze waarop verschilt. De helft van de deelnemende regio’s maakt gebruik van een monitoringssysteem van een externe partij. Andre regio’s monitoren zelf. Dit gebeurt ad hoc en slechts op enkele onderwerpen. Eén regio ontvangt de
berichtgeving van de provincie. 12 van de 15 regio’s heeft een lobbyagenda. Sommige AANW EZIGH EID LOBBY AG EN D A
Ja
In de maak
Nee
regio’s gaven zelfs aan dat de lobby voor regiodeal ervoor heeft gezorgd dat er een lobbyagenda is opgesteld. Een drietal regio’s werkt momenteel aan het opstellen en of afstemmen ervan, maar zijn voornemens dit spoedig te finaliseren. Bij de ene helft van de regio’s bestaat de agenda uit meer dan vijf doelstellingen, bij de andere helft betreft dit vijf of minder doelstellingen.
19
2-3-
5. Strategie regio deal
Strategie regio deal en coalitievorming Voor het verkrijgen van een regiodeal is door regio’s samengewerkt met verschillende partners. Deze partners worden vaak gezocht in de overheid, het onderwijs en ondernemers (bedrijfsleven), ook wel de drie O’s genoemd. Er is gevraagd
naar de samenstelling van de regio’s en welke partijen zijn aangehaakt om de regio deal te verkrijgen.
De ondervraagde regio’s werken, op twee regio’s na, allemaal samen met het onderwijs, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven uit de regio. De meeste regio’s bestaan alleen uit een overheid, maar zoeken per onderwerp/ issue de geschikte partners om de doelstelling te behalen. Twee regio’s werken in puur overheidsverband.
Opvallend is dat de meeste regio’s voor het verkrijgen van de regiodeal ook hebben samengewerkt met een partner buiten hun eigen regio (13 van de 15 regio’s). Zoals
onderwijsinstellingen ver buiten hun eigen regio, maar ook aan belangenverenigingen op nationaal en regionaal niveau. Ook hebben een aantal regio’s met elkaar krachten gebundeld en zijn gezamenlijk opgetrokken voor het verkrijgen van een regiodeal. Zoals regio’s in Oost-Nederland.
21
2-3-
6. Middelen & methoden
Middelen & methoden Alle regio’s hebben diverse middelen en
MIDDELEN & METHODEN
methoden ingezet om de regiodeal te
Aantal regio's per middel
verkrijgen. Elke regio geeft daarbij aan dat de meeste contacten plaatsvonden met de Anders
betrokken ministeries en dus op ambtelijk niveau.
Position papers Daarnaast is er veel ingezet op contacten
Media benaderd
met Kamerleden. Bestuurders hebben
hiervoor partijlijnen ingezet. Ook werden
Evenementen
werkbezoeken geromaniseerd en bezochten bestuurders relevante debatten hierover in
Inzet van bestuurders
de Kamer. Ook werden events als ontbijt of diner in Nieuwspoort georganiseerd,
Contact Kamerleden
Opvallend is dat (sociale) media weinig Gesprekken departement(en)
werd ingezet.
0
23
5
10
15
2-3-
7. Continuïteit en lerend vermogen
Continuïteit en lerend vermogen Een belangrijk aspect voor de continuïteit van de lobby is aandacht
De regio’s die de lobby hebben geëvalueerd nemen de volgende punten
voor de evaluatie van een traject.
mee in het vervolg:
Uit de resultaten blijkt dat slechts 6 van de 15 regio's de lobby voor
➢ Het belang van ouderwets handwerk.
het verkrijgen van de regiodeal hebben geëvalueerd. Deze zes
➢ Het belang van de juiste timing.
regio’s hebben ook opvolging gegeven aan de punten die uit de evaluatie
➢ Het belang van een netwerk en het investeren hierin.
kwamen.
➢ Het belang van de departementale lobby naast de politieke lobby.
➢ Het belang van de regio-ambassadeur en team bij het ministerie van De meeste regio’s die geen evaluatie hebben uitgevoerd, gaven aan
EZK.
dat het nog niet van gekomen is. Enkele regio’s waren nog wel
➢ Het belang van de departementale afstemming.
voornemens om de regiodeal in zijn geheel te evalueren, maar niet
➢ Het belang van een consistente boodschap.
specifiek de lobby. Eén regio gaf aan dat de bestuurders blij waren met
➢ Het belang van kennis van de Tweede Kamer en iemand in je netwerk
het resultaat, maar ook vonden dat er gelijk door moest worden gegaan met de uitvoering.
hebben die de ‘krochten’ van de Tweede Kamer kent. ➢ Het belang van gestructureerd te werk gaan. ➢ Het belang van praten met één mond als regio. ➢ Het belang van het combineren van evenementen aan lobbydoelstellingen. ➢ Het belang van stilstaan bij hoe je tot een goed (lobby)aanbod komt
met een duidelijke verhaallijn.
25
2-3-
Stelling: De regiodeals hebben de lobbykracht van de regio’s verbeterd. Uit de tabel blijkt dat 12 van de 15 regio’s (80%) het (helemaal) eens is met de voorgelegde stelling.
Helemaal mee eens
Twee regio’s zijn neutraal.
Eens
De meeste regio’s die het helemaal eens waren met de stelling, benadrukten dat door de regiodeal partijen in de regio samen gingen werken. Hierdoor stapten partijen over hun eigen belangen heen en telde het collectief. Dit heeft de samenwerking in de regio versterkt.
Neutraal
Oneens
Helemaal oneens
0
26
1
2
3
4
5
6
7
8
2-3-
8. Verwachting & Toekomst Lobbyacties en TK2021
Verwachtingen voor de toekomst – toekomstige lobbyacties en TK2021 Op 17 maart vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Regio’s is gevraagd of zij input hebben geleverd richting
de programmacommissies van politieke partijen. Bijna alle regio’s geven aan dat zij dit hebben gedaan. Eén regio gaf aan dat zij bewust zelf geen input hebben geleverd, omdat ze via de provincie dit is gedaan.
Onderwerpen waarop ingezet wordt: ➢ Het Nationaal Groeifonds ➢ Bereikbaarheid via o.a. het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) ➢ Wonen, nationaal programma wonen ➢ Eiwittransitie
28
2-3-
Verwachtingen voor de toekomst – toekomstige lobbyacties en TK2021 Richting verkiezingen en formatie blijven alle regio’s actief lobbyen. Sommige regio’s gezamenlijk onder de vlag van
Nederland Slim Benutten waarin alle 8 regio’s uit Oost-Nederland samenwerken, anderen zelfstandig. In deze tijd maken regio’s gebruik van een variëteit aan acties en activiteiten:
Meedoen aan alle acties van Nederland Slim Benutten
(Digitale) werkbezoeken voor Tweede Kamerleden organiseren
Een verkiezingsdebat organiseren
Analyses maken van partijprogramma’s en kandidatenlijsten Interne ontwikkelingen
Lobbyagenda ontwikkelen voor de regio
Versterking van de groeiagenda van de regio
29
2-3-
Verwachtingen voor de toekomst – welke zin moet landen in het nieuwe regeerakkoord? De eiwittransitie begint in Groningen
Het gebeurt in de regio FoodValley is de proeftuin van Nederland voor her realiseren van de kringlooplandbouw en voedseltransitie
Als je de regio’s ontsluit breng je Nederland dichter bij elkaar (Oost-)Nederland moet slim benut worden
Nederland is te klein voor grote verschillen
Investerend de crisis uit
Meerjarige betrokkenheid van het Rijk voor Parkstad
De Achterhoek als experimenteerregio van Nederland
We zetten vol in op de regio Gebruik de kracht van samenwerking uit de regio’s voor allerlei maatschappelijke opgaven
30
Zwolle als vierde hoekpunt van Nederland, Nederland slim benutten, Zwolle slim benutten.
Spoorveiligheid moet worden aangepakt Het kabinet erkent dat Oost-Drenthe de mooiste plek van Nederland is en committeert zich aan een integrale aanpak van de opgaven en kansen in de regio.
2-3-
9. Bijlagen
Methode en verantwoording Voor het onderzoek zijn 17 regio’s benaderd, waarvan er uiteindelijk 15 regio’s hebben deelgenomen die een regio deal hebben toegewezen. Er is voornamelijk gesproken met de verantwoordelijke lobbyisten en in enkele gevallen met de verantwoordelijke ambtenaar. Daarnaast hebben zes regionale Tweede Kamerleden deelgenomen aan het onderzoek. Een regio wordt in dit onderzoek gedefinieerd als: samenwerkingsverband van gemeenten met bedrijven en of onderwijsinstellingen binnen een geografisch gebied. De regio’s zijn geselecteerd op basis van spreiding over het land. Ieder van de geïnterviewde regio’s heeft een voorstel ingediend voor een regiodeal en heeft de regio deal ook toegewezen gekregen. Lobbykracht wordt gedefinieerd als: de mate waarin een organisatie in weet te spelen op het politieke besluitvormingsproces, veranderingen in de maatschappij en de publieke opinie. De meting wordt mede gebaseerd op de vijf succesfactoren voor sub-nationale PA, zoals opgesteld door Figee et al. (2019): 1. Regionale profilering: het belang van regionale profilering (activiteiten, focus op regionale thema’s) voor de regionale lobby op nationaal en Europees niveau; 2. Thematische samenwerking: samenwerkingen aangaan bij gedeelde interesses en belangen; 3.
Kennis van de politieke arena’s: de noodzaak van het hebben of verkrijgen van kennis over de inhoud en het proces door regionale lobbyisten voor PA activiteiten op nationaal op nationaal en Europees niveau; 4. De burger als belangrijkste stakeholder: regionale samenwerking en PA moet gaan om de burgers en het dienen van hun belang; 5. De PA professional als verbindingsofficier: de rol van een PA professional in nationaal en Europees verband.
32
2-3-
Methode en verantwoording Het onderzoek is kwalitatief. De meeste interviews zijn via videocalls afgenomen in verband met de coronamaatregelen en enkelen zijn via telefonisch contact of via een e-mailuitwisseling afgenomen. De interviews zijn afgenomen in de periode van eind oktober 2020 tot eind januari 2021. De Tweede Kamerleden zijn benaderd per e -mail en hebben allen ook via e-mail de beantwoording van de vragen doorgestuurd.
De onderzoeksmethode bestaat uit interviews en enquêtes. Tijdens de interviews hebben regiovertegenwoordigers aan de hand van een vooropgestelde vragenlijst input hebben gegeven op verschillende thema’s. Het merendeel van de vragen betroffen open vragen en per vraag zijn er verschillende scores te behalen. Enkele vragen zijn echter ook niet meetbaar, zoal s de reputatie/bekendheid van andere regio’s waardoor er in sommige gevallen een meting ontbreekt De vragenlijst bestond uit zeven thema’s waarover meerdere vragen werden gesteld: 1. Lobbydoelstelling en resultaat 2. Strategische lobbykracht regio 3. Strategie regio deal – coalitievorming 4. Middelen en methoden 5. Continuïteit en lerend vermogen 6. Reputatie/ bekendheid van andere regio’s 7. Verwachtingen en toekomst – toekomstige lobbyacties en TK2021 Daarnaast is een enquête verstuurd naar verschillende Tweede Kamerleden (die verbonden zijn met bepaalde regio’s of woordvoerder regio’s deals zijn) waarin hen enkele vragen werden voorgelegd. De vragen richten zich op: 1. Welke regio’s een krachtige lobby hebben en waarom 2. Uit welke regio een Tweede Kamerlid zelf afkomstig is 3. Het contact met de eigen regio 4. De regio deals en de lobbykracht van de regio’s
33
2-3-
Methodologie Het lobbyresultaat van een regio deal wordt bepaald op basis van (I) het ontvangen bedrag van de regio deal t.o.v. de inzet, (II) de SMART doelstelling en (III) een vooropgesteld lobbyplan. Bedrag t.o.v. de inzet: 0 = geen concreet bedrag, 3 = ingezet op hoger bedrag, 4 = inzet was precies de bekendmaking en 5 = ingezet op een lager bedrag. De SMART-kolom telde 1pt. per SMART-onderdeel. Voor een vooropgesteld lobbyplan waren maximaal 4 punten te behalen. Voor dit onderdeel waren in totaal 14 punten te behalen. De strategische lobbykracht per regio wordt berekend op basis van een aanwezig lobbyplan, een aangestelde verantwoordelijke, de aanwezigheid van een lobbyagenda, het aantal lobbydoelstellingen op deze agenda en of het lobbyplan periodiek wordt bijgesteld. Op de eerste drie elementen kon men 4pt. maximaal behalen. Voor de aanwezigheid van een lobbyagenda en het aantal doelstellingen kon men maximaal 2 punten halen.Indien men de agenda periodiek bijstelt is er nog een punt te verdienen. In totaal kon men voor dit onderdeel 17 punten behalen. Er werd ook gevraagd naar de samenstelling van de regio en met welke partijen regio’s hebben samengewerkt om de regio deal binnen te krijgen. Regio’s scoorden 1pt. per sector waarmee ze samenwerkten. Bij sector ging het dan om overheid, onderwijs en het bedrijfsleven.
Daarnaast werd gevraagd of zij ook met partijen buiten de regio hebben samengewerkt om de regio deal te verkrijgen en welke partijen dat dan waren. Daarvoor waren maximaal 3 punten te behalen. In totaal waren er 6 punten te behalen voor dit onderdeel. Deelnemers moesten aangeven welke middelen en methoden zij gebruikten voor het verkrijgen van de regio deal. Dit bestond uit contact met Kamerleden, position papers, media, gesprekken departementen of overig. Er werd hierbij ook gevraagd welke middelen zijn ingezet in de lobby voor het verkrijgen van de regiodeal. In totaal waren er 6 punten te behalen voor dit onderdeel. Een deelnemer kon één punt scoren wanneer er een evaluatie van de regiodeal lobby is uitgevoerd. Men kon ook één punt verdienen wanneer er een opvolging van deze evaluatie heeft plaatsgevonden. In totaal waren er dus 2 punten te behalen voor dit onderdeel.
Er werd ook gevraagd of de regio voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 input heeft geleverd richting de programmacommissies van politieke partijen. Hiervoor waren maximaal 2 punten te behalen. Daarnaast werd gevraagd hoeveel lobbyacties gepland staan na de regio deal. Hiervoor waren maximaal 3 punten te behalen. In totaal waren er dus 5 punten te behalen voor dit onderdeel. Het totaal aantal punten wat men kon behalen in deze lobbykrachtmeting komt uit op 50.
34
2-3-
Wat is een Regiodeal? Een Regiodeal is een samenwerking tussen Rijk en regio om de kracht van de regio te versterken. Door middel van Regiodeals pakken het Rijk, regionale overheden, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties gezamenlijk regionale opgaven aan. Het gaat om uiteenlopende opgaven, zoals het verzilveren van de groeipotenties van regio’s, het wegwerken van sociaaleconomische achterstanden, het faciliteren van transities (bijvoorbeeld naar een andere economische structuur of verduurzaming), of het verbeteren van de fysieke leefomgeving. In de Regiodeals werken Rijk en regio samen aan een betere woon- en leefomgeving voor bewoners en ondernemers in de regio. Het Rijk investeert in totaal € 950 miljoen voor de maatregelen. De regio’s verdubbelen dat bedrag. In sommige regio’s dragen ook andere partijen bij aan de investeringen. Bijvoorbeeld het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Uit de evaluatie van de Regiodeals blijkt dat sterke regio’s bijdragen aan een veerkrachtige samenleving. Elke regio heeft een eigen karakter, en elke regio heeft iets anders nodig. Op dat eigene van de regio sluiten de 30 Regiodeals aan die vanaf 2018 in heel Nederland zijn gestart. In totaal stelde het kabinet vanuit het Regeerakkoord 950 miljoen beschikbaar voor de jaren 2018 – 2022. Bijna 800 miljoen van dit rijksgeld is hiervan inmiddels aan projecten toegekend.
De eerste ervaringen zijn in opdracht van het Rijk door Lysias onderzocht. Hieruit komt naar voren dat de vorm van Regiodeals de regio helpt om focus aan te brengen, het blikveld te verbreden en samenwerkingspartners bij elkaar te brengen. Regiodeals stimuleren samenwerking met partners in de regio en tussen verschillende departementen. Een van de aanbevelingen uit het onderzoek is het begrip ‘brede welvaart’ verder te concretiseren in de toekomst.
35
2-3-
Met dank aan: De Achterhoek Cleantech Regio FoodValley Rivierenland Twente Zwolle MRA Drechtsteden
36
Drenthe West-Brabant Kop van Noord Parkstad Limburg Zeeland Groningen Fryslân
2-3-2021
Wepublic Monique Schumans Senior adviseur public affairs Monique.Schumans@wepublic.nl Emmeke Hulshof Adviseur public affairs Emmeke.hulshof@wepublic.nl Katinka Eetgerink Junior adviseur public affairs Katinka.Eetgerink@wepublic.nl