2.8 2026.09.08 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 5 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT - DORDTSE DINSDAG D.D. 8 SEPTEMBER 2026 Vergaderzaal 5 1. Werkbezoek HVC 2. Inspreekverzoek over Stichting PFAS Vrij Green Claim Voorzitter: mevrouw Van Herwijnen Commissiegriffier: mevrouw Bronsveld Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van Aarle (CDA) Dhr. Van der Bijl (Beter voor Dordt) Dhr. Bootsman (PRO Dordrecht) Mevr. Kamphuis (SP) Dhr. Kolkiliç (DENK) Mevr. Kovalenko (D66) Dhr. Laban (ChristenUnie/SGP) Mevr. Lammens-Oostdijk (Dordtse VVD) Mevr. Minnebreuker (VSP Dordrecht) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Rudoj (Op Ons Eiland) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Dhr. Visser (PRO Dordrecht) Dhr. Winters (D66) Portefeuillehouder: - Overige aanwezigen: mevr. Van der Ham De voorzitter: Goedenavond allemaal, ik wil hierbij de vergadering openen. Ik heet u van harte welkom, alle raads- en commissieleden en natuurlijk onze insprekers, de mensen op de publieke tribune en eventueel de mensen die digitaal meekijken. We hebben vandaag mevrouw Van der Ham van Stichting PFAS Vrij Green Claim bij ons op bezoek om in te spreken. Voordat ik inga op uw inspreekverzoek, vraag ik aan iedereen om zich eventjes voor te stellen. En dan begin ik aan mijn linkerhand. Mevrouw Bronsveld: Corine Bronsveld, commissiegriffier. De heer Kolkiliç: Masum Kolkiliç, DENK. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, Dordrecht.

Mevrouw Lammens-Oostdijk: Jeanine Lammens, VVD. De heer Rudoj: Alexander Rudoj, Op Ons Eiland. 1 De heer Van der Bijl: Richard van der Bijl, Beter voor Dordt. De heer Schalken-den Hartog: David Schalken, Beter voor Dordt. Mevrouw Minnebreuker: Anneke Minnebreuker, VSP Dordrecht. Mevrouw Kovalenko: Vita Kovalenko, D66. De heer Winters: Hank Winters, D66. De heer Van Aarle: Sander van Aarle, CDA. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. De heer Laban: Vincent Laban, ChristenUnie/SGP. De heer Visser: Lennart Visser, PRO Dordrecht. De heer Bootsman: Nick Bootsman, PRO Dordrecht. Mevrouw Van der Ham: Arine van der Ham, Stichting PFAS Vrij. De voorzitter: En ik ben Irma van Herwijnen en uw voorzitter voor vanavond. De Stichting PFAS Vrij Green Claim wil de raad informeren over de collectieve juridische procedure die zij namens omwonenden voert tegen Chemours. De stichting wil toelichten wat de procedure inhoudt, waarom deze is gestart en de raadsleden de gelegenheid geven om hierover vragen te stellen. Mevrouw Van der Ham, u krijgt de gelegenheid om 5 minuten in te spreken. U heeft een presentatie, heb ik begrepen. Die zullen we starten. En dan geef ik u het woord. Mevrouw Van der Ham: Dank je wel. Vanavond ben ik bij jullie vanuit Stichting PFAS Vrij. Sommigen kennen mij nog uit mijn verleden als raadslid. Leuk om weer terug te zijn.

En vooral leuk dat ik deze keer aan tafel kan zitten, in plaats van vanaf mijn bed jullie te moeten spreken. Ik kom jullie vertellen over onze collectieve actie die wij gestart zijn, omdat het denk ik fijn is om te weten, maar ook vooral dat jullie weten, wie zitten daarachter en waar kunnen wij terecht als wij hier vragen over hebben? Uiteindelijk heb ik een presentatie waarin ik wat dingen ga toelichten. Wij zijn natuurlijk niet zomaar begonnen. Jullie kennen ons ook als gezichten, deels, achter de strafrechtelijke actie. Jullie weten dat wij ons al heel lang inzetten tegen PFAS en nu zijn wij een collectieve actie gestart, mede ook op de oproep van de advocaat van de gemeente in de zaak over de bodem. Die zei ook, waarom doet niemand wat? Want dat moet gestuit worden. Dat betekent dat als je dat niet doet, dat er dan geen recht op betaling meer bestaat. Wij zaten in dat gesprek en wij dachten, moeten wij dat dan doen? Want ik bedoel, het is niet alsof we niks te doen hebben, maar uiteindelijk gaat de tijd voorbij en stond niemand op, dus daar zijn wij. En wij zijn begonnen. Wat is onze zaak? Onze zaak is om voor iedereen die hier last van heeft een zaak te starten tegen Chemours met de eerste eis, stoppen met de uitstoot, en de tweede eis, maak goed wat je gedaan hebt. Met andere woorden, ruim op en vergoedt de schade.

Wat zijn we nu 2 aan het doen? Wij zijn bezig met het voorbereiden van de dagvaarding. Die zal eind van dit jaar uitgaan. We hebben ook al in het nieuws gebracht dat wij een eerdere brief hebben gestuurd dat wij dat zouden gaan doen. Chemours wilde met ons praten. Hebben wij gedaan. Heeft niets opgeleverd. Was ook wel logisch, maar het hoort er allemaal bij. En nu zijn we voor het echt bezig en gaan we bijna beginnen. Voor ons is het vooral belangrijk dat we zo veel mogelijk mensen achter ons krijgen, want op het moment dat wij bij de rechter staan, moeten wij uitleggen waarom wij namens al die mensen mogen spreken. Er zijn allerlei voorzieningen voor in de wet en ik denk dat wij daar ook aan voldoen. Maar hoe meer mensen intekenen op de actie, hoe beter. Dat is ook een oproep aan iedereen. Ken je mensen die hiermee rondlopen, heb je je jezelf al aangemeld? Iedereen kan zich aanmelden bij onze actie. Dat kan gewoon op onze website, pfasvrij.org. En deel het ook vooral met je leden of binnen de partij, of als er bijeenkomsten zijn of als er vragen zijn. Want we merken dat er ook veel vragen zijn omdat het best wel ingewikkeld is. Wat is een massaclaim en waarom is dit dan anders dan een strafrechtclaim? Dat is een best ingewikkeld speelveld. Ons motto is wel, we pakken Chemours aan daar waar het pijn doet. En dat is helaas, echt van het hart gegrepen, helaas is dat geld.

Als Chemours niet gestopt wordt, ze zullen pas stoppen op moment dat hun productie niet meer winstgevend is. Dat is gewoon het eerlijke verhaal. En als wij daar iets aan bij kunnen dragen, dan ben ik daar heel erg blij mee. Ik denk dat voor de Dordtenaren tijd wordt dat er einde komt aan het feit dat Chemours bepaalt of je wel of niet uit je tuin mag eten, of je je huis nog kunt verkopen, of je als je met je grond in de weer moet, dat nog kwijt kunt, of dat je borstvoeding mag geven. Daar hoort zij helemaal geen rol in te spelen en helaas is dat op dit moment wel zo. Eens even kijken. Ik hoef niet uit te leggen wat het probleem is, want jullie weten dat als het goed is als geen ander. De rechtszaak van de gemeente, daar zijn we door geïnspireerd. De landsadvocaat heeft ons verteld, ga dit doen. Wij zijn het gaan doen. Maar ook uit het adviesrapport van de Rijksuniversiteit Groningen, want de provincie heeft aan de universiteit gevraagd, hoe kan Chemours gestopt worden? En de Rijksuniversiteit Groningen heeft in dat rapport gezegd, eigenlijk kunnen jullie hen niet stoppen. De enige manier om dat te doen is een private claim. Daar zijn we. Dat proberen wij ook te doen op deze manier. We proberen ook heel veel lobby te doen, ook in Europa, om die stof te verbieden, om de productie tegen te gaan. Maar dat duurt gewoon heel erg lang.

Dat doen we ook allemaal, maar voordat in wet- en regelgeving volledig verankerd is dat dit niet meer mag, zijn we zeker 10 jaar verder en staan we nog 10 jaar lang bloot aan deze vervuiling. Wij denken dat dat niet hoeft en dat dat sneller kan. Het heet een WAMCA in de wet, voor degenen die dat interessant vinden. Dat is een speciale voorziening, waardoor je namens een hele groep andere mensen iets mag voorleggen aan de rechter. Het staat op dit moment in ieder geval open voor iedereen uit Zuid-Holland-Zuid, dat is de veiligheidsregio, plus de Vijfheerenlanden en Lopik. Dat is gebaseerd op onderzoek en gegevens van de PFAS-uitstoot die wij hebben en die aan de claim ten grondslag ligt. Wij willen dat ze stoppen, dat ze schade vergoeden. En die schade gaat over verschillende soorten schade. Het gaat echt niet alleen over de bodem. Het gaat ook over het feit dat jij in je leven rekening moet houden met die vervuiling en dat jij moet leven met het feit dat er een stof in je lichaam zit waarvan nog niet helemaal bekend is wat dat mogelijk in de toekomst met jou gaat doen. 3 De voorzitter: Mevrouw Van der Ham, ik weet niet of u tot een einde kan komen, want de tijd is voorbij en ik wil inderdaad de raadsleden ook nog de gelegenheid geven om vragen te stellen. Mevrouw Van der Ham: Het laatste om dan wel even te noemen, is dat waterfilter.

Waarom vragen wij dat waterfilter? Ondanks dat het water op dit moment volgens de normering wel gedronken mag worden, het feit is dat er wel PFAS in zit en dat je op heel veel manieren al PFAS binnenkrijgt. Als je dat allemaal bij elkaar optelt, dan kan dat water net een beetje te veel zijn. en het is ook gebaseerd op de Amerikaanse zaak waar dit ook is toegekend. Dat is de laatste die wij aan de claim hebben toegevoegd. Verder is het vooral leuk om op de hoogte te blijven. We gaan van alles doen. Maar deel het vooral. Dat is eigenlijk, denk ik, het belangrijkste. Meld je zelf aan, vertel het aan anderen. Het is volledig risicoloos voor mensen. En we staan open voor het gesprek als mensen vragen hebben. Of als je eens een keer ledenbijeenkomst hebt en je zou dit toegelicht willen hebben, staan we daar ook al altijd open voor. Maar zoek ons op en we beantwoorden alle vragen graag. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er vragen? De heer Bootsman. De heer Bootsman: Dank, voorzitter. Even een technische vraag over een waterfilter. Bedoelt u daar dan mee een waterfilter op de kraan van inwoners of een waterfilter in de collectieve … Waar ons drinkwater gemaakt wordt? De voorzitter: Mevrouw Van der Ham. Mevrouw Van der Ham: Dat is eigenlijk ironisch dat je dat vraagt.

Vooral omdat we weten dat natuurlijk het water wat wij krijgen, daar zit PFAS in, maar het water dat Chemours krijgt, is wel van de PFAS ontdaan. Totdat dat opgelost is, wordt het een filter bij mensen thuis, omdat dat dan sneller misschien voor elkaar komt dan de beste oplossing, namelijk, dat het er daar uitgehaald wordt. De voorzitter: Mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel. We zijn al bezig met 4 gemeentes met de rechtszaak. Hoe denken jullie erover hoe de gemeente kan helpen en waarom kiezen jullie deze vorm van de rechtszaak? Mevrouw Van der Ham: Dat zijn 2 vragen, natuurlijk. De gemeente kan ons zeker helpen door deze informatie beschikbaar te stellen aan inwoners. Het is gewoon een feit dat de mensen die het meeste last hebben van PFAS, zeker niet de middelen hebben om zelf naar de rechter te gaan of de kennis van het systeem om dat zomaar op te pakken. Voor die mensen is zo'n collectieve actie eigenlijk de enige manier om dit voor elkaar te krijgen. En we wilden ook een actie die groter is dan alleen de bodemverontreiniging, maar ook juist ingaat op dat stukje van, je leeft er maar mee. Zo’n breed mogelijke actie, daarom zijn we gestart.

Wat kan de gemeente doen? Mensen vertellen dat we er zijn mensen, de link delen zodat ze zich aan kunnen melden en mensen informeren over het feit dat dit in 4 je lichaam zit, wat daar mogelijk dan nog mee kan gebeuren en wat voor impact dit op je leven heeft. Dat het heel normaal is om daar iets tegen te willen doen. De voorzitter: Mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Denken jullie dat deze rechtszaak echt het verschil maakt of niet? Mevrouw Van der Ham: Ik ben er echt van overtuigd dat we op ... Het is een heel ingewikkeld schaakbord en we moeten heel veel verschillende dingen doen om hier een einde aan te maken. En dit is één hele belangrijke stap daarin. Dat betekent niet dat al die andere dingen, zoals het inspreken op vergunningen bij zowel het Rijk als bij de provincie, dat we dat niet zouden moeten doen. Dat moeten we ook allemaal doen. Het actie voeren bij de poort moeten we ook allemaal blijven doen. De gemeentelijke rechtszaak is hartstikke belangrijk. En dit hoort daar ook bij, want hoe meer druk we uitoefenen, hoe beter. En uiteindelijk komt er een punt waarop het voor Chemours niet meer winstgevend is om hiermee door te gaan. En dan pas gaat die uitstoot op de stop. De voorzitter: De heer Winters zag ik als eerste en daarna de heer Van Aarle. De heer Winters: Dank, voorzitter. U dient een massaclaim in en er komt dan een eventueel de schadevergoeding uit.

En wordt die dan uitgekeerd aan degenen die helpen met het indienen van de massaclaim of alle bewoners van de omgeving? Hoe gaat dat in zijn werk? Mevrouw Van der Ham: Ik ben geen WAMCA expert, dus ik vaar op wat anderen mij hier exact over hebben verteld. Wat belangrijk is, zo'n actie op poten zetten kost veel geld. Aan het begin moet er geld in. Dat geld moet je van een andere partij krijgen. Het feit is dat Chemours met een heel groot advocatenfirma en heel veel tijd heeft. Heel veel geld kost dat. Maar uiteindelijk komt er dan een punt waarop of de rechter zegt, het is klaar, Chemours moet betalen, of voor die tijd Chemours zelf zegt, we stoppen ermee, ik ga betalen. Dan ontstaat er een proces waarin onderhandeld gaat worden over die schades en wat er dan tegenover moet staan. En dat gaat over bedragen per persoon en niet over al die andere partijen. Die krijgen een klein stukje om te vergoeden wat zij voor kosten hebben gehad, maar die schade wordt uitgekeerd per persoon. En dan betekent het ook dat iedereen die zich niet heeft ingeschreven maar wel aan de voorwaarden voldoet, zich alsnog kan aanmelden bij zo'n zaak. De heer Winters: Dank voor de toelichting. De voorzitter: De heer Van Aarle, had u ook nog een vraag? De heer Van Aarle: Dank aan de inspreker voor haar bijdrage. U zegt op een gegeven moment, Chemours, we weten allemaal wat het probleem is.

Dat is uw eerste zin in de in de presentatie. Ik denk dat we dat inderdaad wel met elkaar ... Ik kan het wel beamen. Ik weet denk ik wat het probleem is. Alleen ik heb ook begrepen dat de uitstoot van PFAS ook al in de afgelopen jaren op heel veel manieren teruggegaan is. Wat is eigenlijk voor ons als raad, en ook voor ons als gemeente, het 5 punt dat we zeggen, nu zijn wij tevreden? Nu zijn wij tevreden met de uitstoot of met het bedrijf Chemours? Mevrouw Van der Ham: Dat is een interessante vraag, want ik weet dat Chemours volop campagne voert met het feit dat ze goed bezig zijn omdat ze hun uitstoot terugbrengen. Feit is dat zij nog steeds uitstoten. Feit is ook dat niet alle stoffen die zij uitstoten zijn gevat in hun vergunningen. Er loopt op dit moment bijvoorbeeld nog een procedure van een stof die er niet in zat en die ze per ongeluk vergeten waren aan te melden, waar ze nu alsnog een vergunning voor aan moeten vragen. Dat zijn de TFA’s. Ik denk dat dit een partij is die heel goed weet wat ze aan het doen is. Laat ik dat ten eerste zeggen. Ten tweede, iedere PFAS is verkeerd als die uit de pijp komt of in het water terechtkomt. Want die PFAS zijn gewoon giftig en die veroorzaken allerlei nare dingen, waaronder een aantal vormen van kanker. Die uitstoot van PFAS moet naar nul, ongeacht wat Chemours daarover zegt. Dat mag gewoon niet in onze leefomgeving terechtkomen.

En dan kunnen ze nog zo goed bezig zijn met dingen terugbrengen. Dat is gewoon onaanvaardbaar. Het beschadigt ons, het beschadigt onze leefomgeving en het beschadigt de generaties na ons. De heer Van Aarle: Een vervolgvraag misschien, kort. Eigenlijk is er, als ik dit zo beluister, voor het bedrijf Chemours in Dordrecht geen plek, want er zal altijd, dat is wat ik begrijp, iets van uitstoot zijn. En dat kan niet in een dichtbevolkt gebied of in een … Het past niet in ons land. Of in deze regio. Mevrouw Van der Ham: Die conclusie deel ik niet per se, want als zij een manier vinden om niets uit te stoten, zou ik niet weten waarom ze niet hier kunnen blijven en waarom ze niet open kunnen blijven. Ik heb ook begrepen dat er wel degelijk technieken beschikbaar zijn om die zooi eruit te filteren, maar dat die gewoon te duur gevonden worden. Ik denk op het moment dat je je dat wel kunt doen, kun je hier blijven. Kun je dat niet doen, dan hoor je hier inderdaad niet thuis. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Ik had nog een vraag over het gesprek wat met Chemours al plaatsgevonden heeft. U gaf aan, dat heeft natuurlijk niks opgeleverd. Kunt u daar iets meer op toelichten? Mevrouw Van der Ham: Onze eisen zijn, één, stoppen met de uitstoot, en twee, opruimen en vergoeden van de schade.

Zij willen natuurlijk niet stoppen met de uitstoot en voor ons is dat onbespreekbaar. Op het moment dat je in gesprek gaat over, jij hebt een brief gestuurd dat je mij wil dagvaarden en dit zijn je eisen, en zij zeggen, laat je eis vallen, dan gaat dat niet nader tot elkaar komen. Dat was een wederzijdse conclusie op dat moment. De voorzitter: Mevrouw Lammens. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Er is ook al een rechterlijke uitspraak geweest dat die 2 kilo die ze nu nog uitstoten van de 600 die ze vroeger deden, dat dat eigenlijk niet lager kan, technisch. Ik ben het helemaal met je eens dat we het liefst 0 uit de pijp krijgen, maar 6 als dat al een rechterlijke uitspraak is, dan is het best wel lastig om die rechterlijke uitspraak opnieuw lager te krijgen. Of denken jullie dat dat niet zo is? Mevrouw Van der Ham: Ik denk, als je kijkt naar wat er op dit moment gebeurt qua wet- en regelgeving, ook in Europa, is dat er toch een moment gaat komen dat dit gewoon nooit meer uitgestoten mag worden. En dat dan uiteindelijk die innovatie komt die er had moeten zijn, waardoor die niet meer uitgestoten wordt. Als dat niet gebeurt, dan denk ik dat er op andere manieren wel een moment komt waarop zij niet meer uitstoten, waaronder dat wij hen gewoon zeggen, jij vervult mijn leefomgeving, dat wil ik niet. En als je daarmee doorgaat, dan kost dat heel veel geld.

Dan is dat ook een manier om hen te stoppen. Daarom zijn al die verschillende manieren van actievoeren zo belangrijk. Ik denk ook dat je ziet dat die ontwikkeling zo ontzettend snel gaat. Als je kijkt wat er allemaal uitkomt aan wetenschappelijk onderzoek over al die verschillende stoffen, ook over het wetenschappelijk onderzoek wat het met je doet als het in je lichaam zit. Er komt een moment dat ook op dat vlak zal volgen, dit kan niet langer. Alleen wetenschappelijk onderzoek duurt heel erg lang, dus dat gaat zeker 10 jaar duren. En ik vind dat wij die tijd niet meer hebben. De voorzitter: Ik zie geen vragen meer, dus dan wil ik u in ieder geval van harte bedanken voor het inspreken. En de boodschap is in ieder geval duidelijk, dus die zullen we meenemen. Het is aan de rest van de commissie en raadsleden om te kijken of ze hier een vervolg aan willen geven. Dan wil ik hierbij de vergadering sluiten. En wil iedereen die naar een andere vergaderkamer gaat in ieder geval zijn kopjes en bekertjes meenemen? Dank u wel. 3. Inspreekverzoek over Maatschappelijke en ruimtelijke kansen van het Voedselpark Dordrecht Voorzitter: mevrouw Van Herwijnen Commissiegriffier: mevrouw Bronsveld Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van Aarle (CDA) Dhr. Van der Bijl (Beter voor Dordt) Mevr. Van Dorresteijn (PRO Dordrecht) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Mevr.

Van der Heiden (Dordtse VVD) Mevr. Kamphuis (SP) Dhr. Kolkiliç (DENK) Mevr. Kovalenko (D66) Dhr. Laban (ChristenUnie/SGP) Mevr. Minnebreuker (VSP Dordrecht) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Rudoj (Op Ons Eiland) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Dhr. Visser (PRO Dordrecht) Dhr. Vroon (VSP Dordrecht) Dhr. Winters (D66) 7 Portefeuillehouder: - Overige aanwezigen: dhr. Deconinck, dhr. Klaassen, mevr. Tuytel, dhr. Van de Velde De voorzitter: Deuren dicht. Goedenavond, ik wil hierbij de vergadering openen. We gaan vandaag spreken over het Voedselpark. Daarbij hebben we insprekers. Voordat ik het over de aanleiding van deze vergadering ga hebben, wil ik even iedereen verzoeken om zichzelf voor te stellen. En ik begin vandaag aan de rechterkant. Mevrouw Minnebreuker: Anneke Minnebreuker, VSP Dordrecht. De heer Vroon: Youri Vroon, VSP Dordrecht. Mevrouw Van Dorresteijn: Floor van Dorresteijn, PRO Dordt. De heer Visser: Lennart Visser, PRO Dordrecht. De heer Laban: Vincent Laban, ChristenUnie/SGP. De heer Van Aarle: Sande van Aarle, CDA. De heer Winters: Hank Winters, D66, Mevrouw Kovalenko: Vita Kovalenko, D66. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Klaassen: Robert Klaassen, Steunpunt Stadsboer. Mevrouw Tuytel: Hanna Tuytel, Steunpunt Stadsboer. De heer Deconinck: Victor Deconinck, inspreker.

De heer Van de Velde: Hans van de Velde, Stichting BuitenZinnig. De heer Schalken-den Hartog: David Schalken, Beter voor Dordt. De heer Van der Bijl: Richard van der Bijl, Beter voor Dordt. De heer Rudoj: Alexander Rudoj, Op Ons Eiland. Mevrouw Van der Heiden: Daniella van der Heiden, Dordtse VVD. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP Dordrecht. De heer Kolkiliç: Masum Kolkiliç, DENK. Mevrouw Bronsveld: Corine Bronsveld, commissiegriffier. 8 De voorzitter: En ik ben Irma van Herwijnen, de voorzitter voor vanavond. We hebben Steunpunt Stadsboer en Stichting BuitenZinnig op bezoek. En zij hebben verzocht om te mogen inspreken om hun ideeën voor de invulling van een Voedselpark op Sportcomplex Schenkeldijk toe te lichten, de vernieuwde urgentie te onderbouwen en de samenwerking met de gemeente te bespreken. Ze hebben gezamenlijk een presentatie voorbereid, dus ik wil een van u het woord geven. Mevrouw Tuytel: Hartelijk dank. Goedenavond aanwezigen. Hartelijk dank voor deze spreektijd. Wij zijn hier bij de commissievergadering om onze invulling voor het Voedselpark aan de Schenkeldijk toe te lichten. En we nemen u graag mee in onze plannen, in enkele obstakels en hopelijk ook de weg naar de realisatie van dit mooie plan. We zitten, zoals gezegd, met twee partijen aan tafel. Hans van de Velde van de Stichting BuitenZinnig en namens Steunpunt Stadsboer Robert Klaassen.

En Victor Deconinck namens zichzelf. En Hanna Tuytel, dat ben ik. Onze organisaties in het kort. Hans. Robert. De heer Klaassen: Mijn naam is Robert Klaassen. Het zij je vergeven. Het doel van de stichting is stadslandbouw te promoten, de korte keten te bekorten en boer en burger weer bij elkaar te brengen. Dat doen we sinds 2014. In die tijd hebben we een aantal projecten gerealiseerd in de Drechtsteden, al dan niet met steun van de provincie. We hebben provinciaal publiekgeld ongeveer 600 duizend euro in die tijd naar Dordrecht gehaald en besteed aan waardevolle projecten die onderbouwd kunnen worden met accountantsverklaringen. Op dit moment zijn we betrokken bij het Vabiolaproject, Bio Delta geheten, gefinancierd door de RVO en het ministerie, met als doel de Drechtsteden te stimuleren meer biologische landbouw af te nemen en te verwezenlijken. We zitten nu op dit moment hier bij elkaar voor een project dat ermee een raakvlak heeft, namelijk het Voedselpark, want op die plek komen verschillende ambities bij elkaar. Dank u wel. Mevrouw Tuytel: En Hans namens BuitenZinnig. Kan je kort jouw organisatie toelichten? De heer Van de Velde: Dat ben ik niet gewend. Ik ben Hans, Hans van de Velde natuurlijk. Ik ben voorzitter van Stichting BuitenZinnig. Ook sinds 2014, gelijk met Robert begonnen. Maar we zijn alleen heel concreet bezig.

We zijn al heel lang op zoek met de gemeente naar een plek waar we een voedselbos kunnen realiseren. Toevallig vorige week was het nog op het nieuws dat er wetenschappelijk bewezen is dat de grondtemperatuur in een voedselbos 11 graden lager is in hoogzomer dan in het agrarische gebied. Dat zegt wel iets. Het mooie van dit project is, we doen dat samen met mensen die bij ons komen voor dagbesteding, participatie, vrijwilligers, stage. We zijn een erkend leerbedrijf. We zijn een ANBI-stichting. En dat betekent dat er geen winstoogmerk is. Onze mensen leiden we op. Die proberen we weer terug te brengen in het werkzame leven. Toevallig afgelopen week is er weer iemand vanuit participatie naar werken gegaan. En eigenlijk zit ik hier enerzijds omdat we gezamenlijk het idee hebben om op Sportpark Schenkeldijk een prachtig mooi voedselbos en jullie CSA neer te zetten. En ik zit hier eigenlijk met een vraag aan jullie. Ik zit hier niet voor mezelf, ik ben 69. We hebben een prachtig mooie organisatie, maar … Misschien kunnen we even het filmpje laten zien nu. Kan dat? De voorzitter: Als het filmpje wordt getoond, zou u dan uw microfoon uit willen zetten? 9 De heer Van de Velde: Ja. Ik zeg er nog even iets bij. Je ziet daar een bekende, Kees. Kees heeft zich drie jaar geleden voor ons ingezet om dit probleem wat er toen was ...

Drie jaar geleden moesten we al weg op de plek waar we nu zitten. We zitten in een school aan de Dr. L.L. Zamenhoflaan. En Kees heeft zich ingezet en heeft ook in de raad gesproken. En dat heeft ertoe geleid dat we hier nog drie jaar konden blijven zitten. Inmiddels hebben we afgelopen week weer de brief gekregen van de gemeente. We moeten per 1 januari volgend jaar eruit. Er wordt een filmpje afgespeeld De voorzitter: Ik doe even de microfoon aan, maar ik wil ook wel eventjes meegeven dat inmiddels halverwege uw inspreektijd zit. De heer Van de Velde: Ik wil alleen nog even zeggen dat we inmiddels 100 locaties bekeken hebben. Meer dan 100 locaties met de gemeente en het is overal, willen we niet, doen we niet. Schenkeldijk is een optie voor de komende jaren, waarvan we eerst dachten dat dat dit jaar nog gestart zou kunnen worden. Zoals het er nu uitziet, gaat het ook nog jaren duren. Dat betekent, er zijn wel locaties leeg, alleen ik weet het niet meer. Betekent dat we gewoon met 47 mensen straks op straat staan. 55. Mevrouw Tuytel: Misschien kan ik dan even terug naar het Voedselpark waar dit hopelijk een locatie zou kunnen vinden. Als we eventueel terug naar de PowerPoint kunnen. Het is namelijk niet de eerste keer dat er in Dordrecht een initiatief is voor een Voedselpark.

Enkele jaren geleden was dat er ook al en daar hebben we een kort tweede filmpje over die illustreert wat toen de plannen waren. We houden het kort. Iedereen zal het met me eens zijn. Dit is een prachtige groene plek aan de rand van Dordrecht. Hierachter ligt een hele grote woonwijk nier is altijd gevoetbald. Maar kijk maar naar de lege druk outs daar. Er wordt niet meer gevoetbald. En wat zou je met die ik geloof meer dan vijf hectare kunnen doen? Dat kun je allemaal samenvatten in een mijn ogen prachtige slogan van voetbalveld naar voedselveld, want hier zou je een enorme sprong voorwaarts kunnen maken. Met die gedachte, hoe kunnen we op dat eiland van Dordrecht die bewoners zelf voeden en dan liefst op een hele milieuvriendelijke manier? Stadslandbouw. Maar wat zou hier nog meer kunnen doen? Bijvoorbeeld met dat clubhuis wat hier nog staat van de voetbalvereniging. Dit zou ook een plek kunnen zijn waar je demente bejaarden heel goed zou kunnen huisvesten midden in het groen. We weten dat ze dan eigenlijk het veel beter hebben dan in de muren van een verzorgingshuis. We kunnen hier projecten opstarten met jongeren die weer gere-integreerd moeten worden in de samenleving. Maar projectontwikkelaars? Hier kun je ook een groot aantal fraaie, nieuwe huizen neerzetten in de bovenkant van de markt, waar Dordt zo'n behoefte aan heeft.

We hebben laten uitrekenen dat als je dat combineert, bijvoorbeeld met die stadslandbouw, dat dat ook betekent dat die huizen een extra meerwaarde krijgen en dat het financieel misschien wel heel aantrekkelijk zou kunnen zijn. En zo kun je een hele lijst maken van uitgiftepunten van biologisch voedsel tot, vult u het zelf eigenlijk maar in. Dit is de ideale plek waarin Dordrecht opeens een enorme sprong voorwaarts kan maken. 10 De voorzitter: Ik wil u eventjes de gelegenheid geven voor een kleine afronding. En dan wil ik de rest van de raad en de commissieleden de gelegenheid geven om u te bevragen. Mevrouw Tuytel: Zeker. Want dit was enkele jaren geleden, maar anno 2026 is er een vernieuwde urgentie. Niet alleen heeft de Stichting BuitenZinnig op korte termijn een nieuwe locatie nodig, maar ook is er een voedselvisie opgesteld in 2025 hier in Dordrecht. Een prachtig document waar dit Voedselpark bij kan aansluiten. Denk aan het vergroten van de verkooppunten van de lokale productie, maar ook een grote akker waar biologisch geproduceerd kan worden. Zeker als we kijken naar van Boer tot Bord, de Europese wetgeving, waarbij Nederland in 2030 voor 15 procent biologische landbouw moet voeren en op Europees gebied zelfs 25 procent. Daar zou dit een hele mooie invulling van zijn.

Wij zijn op dit moment erg benieuwd, want we zijn al sinds 2024 in gesprek met de gemeente over de realisatie van dit project. En hoewel er eerder dit jaar een marktconsultatie was waar een eerste stap gezet lijkt te zijn, voelt het alsof we nu een beetje in een pauzestand staan. We zijn daarom heel erg benieuwd naar de stand van zaken omtrent dit project binnen de gemeente Dordrecht. Uiteraard de huisvesting van Stichting BuitenZinnig op het voetbalveld, dat zou een prachtige oplossing kunnen zijn. We zijn heel benieuwd naar vervolgstappen van de gemeente. Hoe kunnen we dit toch tot wasdom gaan brengen? En ook wat onze rol als BuitenZinnig en Steunpunt Stadsboer hierbij kan zijn, want we zijn klaar om te gaan. En om uw vragen te beantwoorden. De voorzitter: Heel erg bedankt. De vragen die u heeft gesteld zijn natuurlijk richting het college, dus niet richting de raad. Want u bent natuurlijk in gesprek met het college. Die kunnen vanavond niet beantwoord worden. Maar de eventuele vragen van de raads- en commissieleden kunnen misschien wel beantwoord worden. Mevrouw Kamphuis als eerste. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel, voorzitter. Ik wil eerst aan u vragen, kunnen wij over die vraag een RIB krijgen en de stand van zaken en hoe het college erover denkt? En die wil ik aan mensen vragen. Ik hoor u zeggen dat u meer dan 100 plekken had bekeken die niet konden.

Denkt u dat bij de gemeente de sociale organisaties, bijvoorbeeld Voedselbos, BuitenZinnig, Goed Af en De Oude Beer niet wordt geholpen bij het zoeken van een andere plek? Zo ja, waarom denkt u dat? De heer Van de Velde: Ik denk het niet alleen, maar dat is gewoon zo. Ik ben al vanaf 2014 bezig om een goede plek te vinden voor het Voedselbos. En ik krijg overal nee en dan zelfs een nee zonder aan te geven waarom niet. En daar moet ik het dan maar mee doen. En ik heb vrij recent, ik was in de Merwelanden, ik zie daar Restaurant de Merwelanden leeg staan. En ik hoor dat het al een jaar leeg staat. Ik denk, daar hadden we allang in kunnen zitten. Probleem opgelost. Daar gaan we daar voorlopig even naartoe. En als dat geld kost, dat is helemaal geen probleem. We hebben inkomsten uit de mensen die bij ons komen. Ik heb 27 mensen van de gemeente Dordt als participant bij ons zitten. Dat is het probleem niet. Alleen het probleem is, gemeente, kom een keer met een met een verhaal. Is er iemand die aan het knokken is voor BuitenZinnig hier? Ik zou het niet weten, wie dat is. Ik weet ook niet bij wie ik moet zijn. Ik bel hier naartoe en ik krijg alleen maar nee, nee, nee. Mensen bellen niet meer terug. En ik ben misschien wel een lastpost. Echt, sorry. Ik ben een lastpost voor de mensen, daar gaat het om. Ik 11 ben zelf 69. Ik heb niks meer te makken.

Dat zijn mensen die ik in mijn hart heb die zo meteen op straat staan. En zo heb ik drie jaar geleden precies hetzelfde gedaan voor die mensen. Sorry. De heer Klaassen: Even mijn kant van het verhaal. Ik probeer ook in contact te komen met de coördinatoren van het project Schenkeldijk. Dat lukt niet. Ze willen absoluut niet met ons praten. Ze willen ons niet te woord staan. Ze reageren nergens op. Het is godsonmogelijk om met iemand van de gemeente contact te krijgen over een project, een investering waar wij al vier jaar mee bezig zijn, waar we overal contact mee hebben gelegd met de JOGG, met de GGD, met de provincie. Maar bij de gemeente Dordrecht, waar het moet landen, nada. En dat roept een vraag op, want voor wie zijn we dan eigenlijk bezig? Ik bedoel, wij willen werken voor de gemeenschap, maar de liefde moet wel van twee kanten komen. En communicatie is gebaseerd op gelijkwaardigheid en wederkerigheid. En dit is hier ernstig in het gebrek. De voorzitter: Ik hoor wat u zegt. Ik heb wel het idee, het gaat heel erg om klachten over de werkwijze van het college. Die kunnen we natuurlijk als raad zijnde niet beantwoorden. Ook de vraag die mevrouw Kamphuis net stelde over het verkrijgen van een RIB, die toezegging kan ik als voorzitter niet doen. Wat u wel als raadslid kan doen, is schriftelijke vragen stellen.

Maar ook u als inspreker kan natuurlijk vragen stellen aan het college over het verkrijgen van gegevens of het verkrijgen van antwoorden op vragen. Wat u ook eventueel zou kunnen doen, is een brief schrijven met die vragen namens of richting de raad en het college. En dat wij dan als raad het college kunnen vragen om die te beantwoorden en dan kunnen wij als raad ook zien wat de beantwoording is. Ik weet niet of er nog andere vragen zijn? De heer Groenewege. De heer Groenewege: Twee gerelateerde vragen waar ik aan dacht toen ik jullie verhaal aanhoorde. Natuurlijk bekend met zeker de situatie van Stichting BuitenZinnig. Is er overwogen om grond te pachten in het buitengebied? Want de gemeente heeft lappen grond die verpacht wordt aan agrariërs. Zijn daar contacten over geweest? En hoe is de samenwerking met De Oude Beer? Want als we het hebben over stadslandbouw op deze locatie, dan denk ik in eerste instantie aan De Oude Beer. Niet dat ik zeg dat er ruimte is voor maar één stadslandbouwinitiatief, maar ik ben wel benieuwd naar hoe die samenwerking is. De heer Klaassen: Grond pachten. In 2024, december ’24, kregen we een mailtje van de gemeente of we in januari 2025 zouden kunnen beginnen op agrarische pachtgronden van de Schenkeldijk. Dat was een maand van tevoren. Een maand later kregen we het bericht, nee, het gaat toch niet door.

Weer een maand later kregen we te horen dat de projectcoördinator vertrokken was. Dat is het ene antwoord. Het volgende antwoord is ook, de gemeente heeft aangeboden aan Stadsboer te pachten een 14 hectare grond, gelegen aan dezelfde ruimte. Ook aan de Schenkeldijk, maar dan aan aanpalend. Tegen een marktconforme prijs, was mijn verzoek, maar daar heb ik nog geen reactie op gehad. Dat was een aanbod. En ik heb een prijsaanbod gedaan in samenwerking met De Oude Beer. De Oude Beer is een fantastische instelling die heel goed zijn werk deed, ook altijd gedaan heeft. En we zullen zeker ook met De Oude Beer samenwerken, maar onze insteek is meer, hetzij een maatschappelijke onderneming die zich inzet op dagbesteding en werkgelegenheid voor mensen, richting opleiden tot werk. En wat Stadsboer doet is 12 echt gericht op het produceren van voedsel voor de lokale gemeenschap. Bijvoorbeeld, we hebben een gesprek gehad met het Albert Schweitzer ziekenhuis. Die heeft laten weten dat ze toekomstig wellicht de eerste launching customer kunnen of willen zijn. En dan hebben we het over 5000 werknemers. De voorzitter: De heer Deconinck wil het nog even aanvullen. De heer Deconinck: Ja, want ik zag mezelf daar, een nog wat jongere versie. Ik heb Dordrecht een paar jaar geleden verlaten. Ik woon nu in Middelburg, maar ik ben jarenlang met Robert bezig geweest gewoon met deze activiteiten.

Waar het mij om gaat is dat we even loskomen, als u dat niet erg vindt, van het feit dat we praten over, die mail is niet aangekomen of dat. Ik vind het zo leuk, als je van afstand kijkt naar de stad waar je 30 jaar hebt gewoond, dat Dordrecht heel vaak heel positief is in het nieuws, op allerlei gebieden. Dat vind ik fantastisch. Als je met een helikopter boven het eiland van Dordrecht gaat, dan zie je dat dit een unieke plek in Nederland is, waar je enerzijds stedelijke bevolking hebt en anderzijds nog een heel groot landbouwareaal. En het ligt ook vlak bij de Alblasserwaard en West-Brabant. Dit zou een plek zijn als je wat verder denkt … We moeten ook veel verder denken met alles wat er op dit moment gebeurt op het gebied van ons klimaat, op het gebied van onze landbouw. Laten we eens verder kijken dan 10, 15, 20 jaar. Dan is dit een ideale plek om dit soort activiteiten langzaam maar zeker organisch te laten ontstaan. Maar dan moet je een keer beginnen. Destijds is dat filmpje een poging geweest om die leegkomende voetbalvelden met iets dergelijks te vullen. Daar waren ook projectontwikkelaars. Dat is niet echt van de grond gekomen. Maar nu zeg ik van een afstand, en daarom ben ik vanavond graag hier naar Dordrecht gekomen, geef het nou eens de visie die het verdient. Die twee dingen aan elkaar koppelen.

Een stad, een bevolking en een omgeving die die stad zou kunnen voeden. En dan heb je de korte keten en je hebt allerlei activiteiten waarbij je mensen met afstand tot de arbeidsmarkt … Vult u dat zelf maar in, want ik ga mijn eigen tekst nu herhalen. En dat is veel leuker dan alleen maar praten over communicatieproblemen. En ik snap ook wel dat je de raad hebt en dat je het gemeentebestuur hebt, maar vanuit de raad mag je wel verwachten dat die opteert voor de langetermijnvisie, voor de mogelijkheden die deze schitterende plek in Nederland heeft, waar ik nog steeds heel erg me mee verbonden voel. En dan zul je ergens die stappen moeten zetten en dan zou je … De voorzitter: De heer Deconinck ... De heer Deconinck: Ik zwijg, maar u begrijpt ... De voorzitter: Nee, sorry. Ik wil u niet onderbreken, maar mevrouw Kovalenko wil heel graag nog een vraag stellen. Ik wil haar nog de gelegenheid geven om binnen de tijd die vraag nog even te stellen. De heer Deconinck: Ik was aan de laatste syllabe van de afronding. De voorzitter: Ik geef u die gelegenheid nog even. De heer Deconinck: Nee, hoor. Ik ben er eigenlijk mee klaar. 13 De voorzitter: Mevrouw Kovalenko. Mevrouw Kovalenko: Excuses, dat ik de aandacht heb gestolen. Dank u wel, voorzitter. De urgentie is duidelijk.

Maar mag ik even vragen, wat zijn de concrete gevolgen als er per 1 januari geen oplossing komt of geen alternatief wordt gevonden? Ook voor die vrijwilligers, ook voor het Voedselbos. De heer Van de Velde: Laten we zeggen, het is einde verhaal. Het mooie is dan wel, ik ben 69, we hebben een prachtig mooie stichting waar behoorlijk wat geld in zit. Er zijn heel veel organisaties die wat extra's kunnen gebruiken. Dan gaan we het gewoon leuk weggeven. Maar het is verschrikkelijk voor de mensen. Verschrikkelijk. De voorzitter: Mevrouw Van Dorresteijn, u wilde ook nog een vraag stellen. Mevrouw Van Dorresteijn: Dank u wel, voorzitter. Ik had inderdaad ook nog twee vragen. Ik hoop dat het past. Ik zal ze na elkaar meteen stellen. Dan kunnen jullie over beiden nadenken. Ik had de stukken wel gelezen, maar ik kwam er niet zo snel uit, wat maakt dat jullie op 1 januari weg moeten van de huidige locatie? Daar was ik benieuwd naar. En waarom zouden jullie niet op korte termijn op de Schenkeldijk terechtkunnen? De heer Van de Velde: De Schenkeldijk, de bestemmingsplannen moeten aangepast worden. Ze dachten aanvankelijk omdat er weinig organisaties zijn die en duurzaamheid zoals wij, maar ook het sociaal-maatschappelijke kader in het pakket hebben, en dat willen ze graag op die locatie. Want ze zijn er zelfs voor gevraagd.

Alleen men is toch bang voor het Dudok … Didam-arrest, laat ik het goed zeggen. Didam-arrest. Dat snap ik ook wel. Dat er juridisch wat vraagtekens bij zitten. En het feit dat we weg moeten, nieuwbouw. Maar dat moesten we 3 jaar geleden ook en we hebben er toch nog 3 jaar kunnen blijven zitten. Dan denk ik, hoe kan dat nou? Dat wij een berichtje krijgen 3 jaar geleden dat we weg moeten en dat we toch nog 3 jaar kunnen blijven zitten. Nieuwbouw. En ik heb ook de projectontwikkelaar gesproken die zeggen ook, we willen in ‘27 beginnen. De heer Klaassen: Ik sluit me nog een keer aan bij Hans. Ook wij zijn door de gemeente in 2020 benaderd met de vraag of we op Schenkeldijk een groenproject wilden ontwikkelen. En dat hebben we gedaan. En daar vragen we op dit moment opnieuw de aandacht voor. Het is er al die jaren niet van gekomen. Er zijn ook wat dingen tussendoor gekomen. Je had COVID. Dat was heel vervelend. Je had de PFAS-onderzoeken. Die hebben ook een hele tijd gekost. Maar toen vanaf 2024 was het weer groen licht, dus wij kunnen beginnen. De voorzitter: Ik zie dat er geen overige vragen meer zijn, dus ik wil tot een afronding komen. Ik wil de insprekers in ieder geval heel erg bedanken voor hun bijdrage en hun komst. De commissieleden en de raadsleden hebben goed geluisterd, dus het is aan hen om hier eventueel een vervolg aan te geven.

U kunt natuurlijk ook bepaalde fracties individueel benaderen. Hierbij wil ik inderdaad de vergadering ... U heeft nog een laatste uitbrander? 14 De heer Klaassen: Ik was 1 ding bijna vergeten. Binnenkort gaat het nieuwe stadhuis open. U weet het. De provincie en het Rijk hebben een greendeal meer biologisch inkoop voor Rijksoverheid. Voor 2030 25 procent. Een van de stappen die de gemeente Dordrecht zou kunnen zetten is meer biologisch inkopen. Wat wij nu aanbieden is, wij verzorgen het biologische hapje en drankje bij de opening van het nieuwe stadskantoor. De voorzitter: Bedankt voor deze laatste informatie. Bedankt voor uw komst en ik wil hierbij de vergadering sluiten. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van …… 2026. De griffier, De voorzitter, C. Bronsveld N. Mol 15