2.8 20221122 Notulen Dordtse Dinsdag Vergaderzaal 5 - vastgesteld.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINDSDAG, D.D. 22 november 2022 Vergaderkamer 5

1. Vaststellen uitvoeringsprogramma en voorbereidingsbudget Dordwijkzone Stadspark XXL - Startnotitie Voorzitter: mevr. Stalk Commissiegriffier: dhr. Boom Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Burggraaf (VVD) Dhr. Damen (PvdA) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gundogdu (Op Ons Eiland) Mevr. Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Kleinpaste (Gewoon Dordt) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (FvD) Dhr. Stann (Beter Voor Dordt) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Struijk (CU/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. Van Dam Timnners (CDA) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Ambtelijke ondersteuning: mevr. Van den Berg, dhr. Kranendonk, dhr. Koole, dhr. Van Son, dhr. Fiaschi-Van der Est, mevr. Kanselaar

Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf De voorzitter: Goedenavond beste commissie- en raadsleden, en natuurlijk oak welkom aan wethouder Burggraaf die hier namens het college zit. Ik heb hem nog niet gezien nnaar hij is van harte welkom. Oak welkom aan de ambtelijke ondersteuning. Even een toelichting. De reden van de vergadering. Een raadsvoorstel uitvoeringsprogrannma en voorbereidingsbudget Dordwijkzone Stadspark XXL, een beeldvornnende connmissie vanavond. Het doel van de bespreking, en waarom op 11 oktober? Is er een eerste beeldvornnende sessie Raadexcursie Stadspark XXL en er is een fietstocht door de Dordwijkzone geweest. Doel van deze technische briefing is in te gaan op de plannen en de achterliggende financiele onderbouwing, de aanpak van de gebiedsontwikkeling en de doorlopen participatieprocessen door de jaren heen, als oak de toekomstige aanpak inzake participatie met betrekking tot het deelgebied Stevensweg en Schenkeldijk. Nou, dan mag ik volgens mu j als eerste - ze liep nog een beetje nnank zag ik vanavond,

1

volgens mu j is van een paard gevallen, zei ze - het woord geven aan Karin Van den Berg om de presentatie te geven. En vervolgens verschillende woordvoerders, fracties om vragen te kunnen stellen over dit onderwerp in een interactief gesprek. Ik geef nu eerst het woord even aan Karin Van den Berg. Ga je gang. Mevrouw Van den Berg: Dank jullie wel. En dank allemaal ook voor uw opkonnst bij deze technische briefing. Ik ben Karin Van den Berg. Ik mag als progrannnnamanager het mooie Stadspark gaan realiseren in ons mooie Dordrecht. Maar dat doe ik niet alleen, dus ik heb wat collega's meegenomen omdat wij het zelf heel belangrijk vinden dat ook het team weet wat jullie allemaal wensen en ook jullie aanbevelingen en kritische noten horen als jullie die hebben. Dordwijkzone Stadspark XXL, we gaan een beetle naar het hartelijk welkom, wethouder -Stadspark toe, omdat er in het stadspark eigenlijk de doelstelling is: een park voor iedereen in Dordrecht. Wat gaan we u vertellen? Eigenlijk ook voor nnensen die niet aan de achtergrond van de afgelopen jaren hebben we even een terugblik van wat is er al gebeurd in het verleden. Even naar agenda 2030, een uitstapje naar de ontwikkelvisie van Mecanoo en de nnaatschappelijke businesscase die daarvoor is gemaakt.

Waar staan we nu? En dan de uitvoeringsagenda die u heeft gekregen en natuurlijk uw rol bij de ontwikkeling van het park, dat vinden we heel belangrijk daarin. En het stuk wat ook bijgevoegd is, de Startnotitie StevenswegSchenkeldijk. En we willen eigenlijk eindigen met nog een rondje of u nog speciale wensen hebben die voor het Stadspark wat daar volgens u zeker in nnoet komen in de toekonnst wilt u naar het park gaan. Dus vanuit uzelf geredeneerd. Ik ga snel verder, want we hebben maar een uurtje, en ik kan er echt dagen over praten dus ik probeer dat niet te doen. En als er vragen tussendoor zijn, voorzitter, dat mag ook, hoor, want dat is eigenlijk wel de interactie die bij het verhaal hoort. Ik ga snel verder. Wat is er al gebeurd? Nou, u weet allemaal dat in het kader van de investeringsagenda 2030 middelen zijn gereserveerd voor grote projecten in de stad op basis van toch wel onderbouwde en goed doordachte plannen. We hebben daarvoor dit Stadspark voor de Dordwijkzone toen een ontwikkelvisie opgesteld van Mecanoo, en daar ook een maatschappelijke businesscase. En ik neem u even terug naar een van de uitgangsposities daarvan. Het is natuurlijk stad, land en water zijn altijd verweven, en eigenlijk konnt daar ook deze hele mooie groenblauwe zone dwars door de stad uit terug vanuit die verwevenheid in ons gebied.

En dat houden wij steeds als aandachtspunt bij elkaar, verleden, heden, toekomst, hoe de stad zich ontwikkelt en hoe kunnen we de stad weer verder ontwikkelen waardoor er ook aandacht is voor wat in het verleden heeft plaatsgevonden. Dit is een mooi plaatje van het Sint-Elisabethsvloed. In het Rijksnnuseum hangt het. De ontwikkelvisie van Mecanoo. Dit is eigenlijk het eindbeeld. U ziet het Stadspark als een groene zone van het Wantij tot aan de Biesbosch. Het is nu een gebied wat slecht is ontsloten. U kunt er niet makkelijk rondjes in nnaken zoals de meeste parken, dus van het Wantij snel naar de Biesbosch op de fiets of rollerskates op de mountainbike of lopend. En het idee is om juist die gebieden aaneen te rijgen met een reflectieve, actieve as, en eigenlijk de belangrijke as die er al ligt, de ecologische groene as, de ecologische structuur van de as te verstevigen en uit te breiden. Die as is ook heel belangrijk voor een klimaatbuffer, hittebestendigheid van de stad, CO2-opslag en andere biodiversiteit. Vandaar dat we eigenlijk het idee hebben om het hele gebied als eigenlijk het plangebied te herontwikkelen. Het is echt een herontwikkeling, want er

2

zijn nieuwe functies, er zijn bestennmingen en het wordt doorsneden door grote verkeersaders. Vandaar dat we het als een gebiedsontwikkeling gaan oppakken en een lange ternnijn van tien, vijftien jaar die nodig is om dit eindbeeld te gaan hebben voor de inwoners van Dordrecht, wat heel belangrijk is. Op basis van dit plan ... Dus even snel een overview van eigenlijk hoe groot het gebied is, en ook hoe het verweven is, stad en platteland en stad en stadsrand. Hier kan je ook goed zien hoe aaneengesloten het is ook naar verschillende wijken, en hoe de entrees van het park vanuit verschillende wijken kunnen komen. En als je het vergelijkt even - en daarom noemen we het ook altijd XXL - in het verleden. Maar we gaan nu gewoon naar het Stadspark voor Dordrecht is, het is een enorm oppervlakte qua gebied, dus even de vergelijking. Nou ja, u ziet het, het is groter dan Centralpark in New York, het is groter dan het Maximapark wat is gerealiseerd bij Utrecht Leidsche Rijn. Dus zo zie je eigenlijk hoe groot de oppervlakte eigenlijk is wat we kunnen realiseren als park voor de stad. En dan krijg je nnisschien meer een stad in het park dan als je kijkt naar de onnvang als we het goed doen. Vandaar dat we dit even willen laten zien. En als er vragen zijn, konnt u maar.

En eigenlijk heel belangrijk die hele groene ecologische hoofdstructuur die er is, eigenlijk ook voor de verruiming van de verbinding dwars door de stad. Nou, we hebben toen elkaar wat vragen gesteld, dus hoe verbinden we het Oosten en het Westen beter met elkaar, want ook de verbindingen Oost-West kunnen verbeterd worden, maar ook Noord-Zuid. Hoe wordt het park een bestemming waar je altijd graag komt? Nou, denk er ook maar even over na, want daar gaan wij mee eindigen. Wat wilt u in het park dat u naar het park gaat? En hoe nnaken we een natuurlijke buffer? Ik kan het allemaal oplezen, maar u kunt het ook nalezen. Maar dat zijn eigenlijk de uitgangspunten die we ons hebben gesteld. En we hebben ook gekeken van wat er allemaal zou kunnen plaatsvinden. Ik ga hier heel snel doorheen, want ik heb heel veel sheets, om het zo maar te zeggen. Heel belangrijk is natuurlijk: wat gebeurt er aan de randen van het park, en waar kunnen we verstevigen? Dus daar zijn we met een nadere analyse bezig. En waar kun je ook wat ook is afgesproken stedelijk verdichten zodat het park ook nneehelpt met de woningbouwopgave die we hebben in de stad? En dan ga ik snel een uitstapje maken van de plannen die we gennaakt hebben. Ja, ik zie een vraag.

De voorzitter: Ja, even een vraag van de heer Groenewege. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Ja, verdichten aan de randen van het park staat er een aantal keer in, ook in dat plan voor Schenkeldijk en omgeving. Hoe moet ik dat voor me zien, want ik denk dat als je een park ontwikkelt dan ontwikkel je geen woningbouw, dat lijkt me toch twee elkaar uitsluitende ontwikkelingen? Mevrouw Van den Berg: Het is niet uitsluitend. We gaan een park ontwikkelen en aan de randen van het park is al verstedelijking, en we kunnen kijken waar we daar kunnen verdichten. En er zijn misschien plekken aan de randen waar nog niks is, of waar er een randzone is waar je ook een stedelijke rand kan afmaken, waardoor je eigenlijk de verstedelijking op een natuurlijke manier weer kan vormgeven. En u nnoet meer in die trant denken hoe wij naar de woningbouw kijken. Wat we ook doen samen met Trivire kijken waar we kunnen optoppen, waar ze dus bij bestaande gebouwen meer volume

3

kunnen realiseren. Dat gebeurt al een beetje, is al in het verleden ook gebeurd, en zo kan je die stedelijke rand wat meer verdichten. Is dat een goed antwoord voor jou? De heer Groenewege: Ja, maar vindt dat dan plaats buiten de grenzen van het park zoals die nu zijn vastgesteld of binnen de grenzen van het park? Mevrouw Van den Berg: Ik geef even de vraag aan De heer Kranendonk: Dat is de overkant. Bij de rand van het park '...' (Buiten microfoon). Dat soort beelden moet je denken. (Buiten microfoon). De voorzitter: Dank. Is dat een aanvullende vraag hierop? Gaat uw gang. De heer Damen: Er staat onder andere in het verhaal dat we gekregen hebben dat gekeken wordt naar bouwen aan de Oudendijk en de Zuidendijk. En dan denk ik: ja, dat is niet aan de randen, dat is gewoon plant het erin. Dus ik proef daar een zekere spanning, zal ik maar zeggen. Mevrouw Van den Berq: Het is niet de bedoeling om aan de Zuidendijk en de Oudendijk te gaan bebouwen, maar we kijken wel naar waar we mogelijk kunnen verdichten, en dat is een kleine toevoeging. Dus het is iets anders dan dat je daar een hele grote locatie neer gaat zetten bijvoorbeeld. Oke. De heer Damen: Het probleem is, als je op de Oudendijk De voorzitter: Mijnheer

Ik kan uw bordje niet zien, dus als u misschien...

Mevrouw Van den Berg: De heer Damen van de PvdA. De voorzitter: De heer Damen, graag via de voorzitter alstublieft. De heer Damen: Natuurlijk. Voorzitter, het lastige is dat nu al de nodige bebouwing aan de Zuidendijk en Oudendijk staat. Het moment dat je daar gaat verdichten dan valt het zicht weg op het open gebied. Dan kun je net zo goed de rest ook invullen. Dus ik vind juist die oude dijken buitengewoon gevoelig als het om verdichten gaat, ook met kleine bouwlocaties. De voorzitter: Nou, ik denk dat we gewoon Dit gaat een beetje te inhoudelijk in op, en dan ga je het ook een beetje politiek maken, en laten we dit in ieder geval even bewaren. En ik wil mevrouw Van den Berg even de gelegenheid geven om haar presentatie ook even af te ronden. De heer Katif. De heer Katif: Nou, ik heb een technische vraag. U had het namelijk over de verrommeling, daar willen we ook wat aan doen. Wat nnoet ik me daarbij voorstellen? Mevrouw Van den Berg: Verrommeling is een groot woord, maar als u in het gebied komt en er staan verwaarloosde oude gebouwen die bijna niet worden gebruikt, u kunt

4

niet met een fiets ergens rechtdoor rijden, er staat gewoon een hek waardoor eigenlijk een soort rommelzone ontstaat. Minder onderhoud wordt er dan gepleegd. De heer Katif: Een vervolgvraag. De voorzitter: Gaat uw gang, de heer Katif. De heer Katif: Dus onderhoud, maar geen nieuwbouw? Mevrouw Van den Berg: Hoe bedoelt u: geen nieuwbouw? De heer Katif: U zegt: die verronnnneling willen we gewoon wat inzichtelijker maken. Dus je kunt dat op twee manieren doen. Of je onderhoudt, schuine streep de gebouwen die daar staan die ga je aanpassen aan datgene wat je graag wilt, of je zet er gewoon een nieuw gebouw neer. Mevrouw Van den Berg: Afhankelijk van de functie of dat het al een functie heeft, maar wat we eigenlijk het belangrijkste vinden is dat we routes organiseren, plekken waar mensen graag naar toe gaan en dan moeten we goed kijken is het nog wet een gebouw wat rendabel is of kunnen we dat opknappen of op een andere nnanier doen? En hoe kunnen we ook een veilige en mooie route maken waar iedereen dwars door het park overheen kan. Ja? En... De voorzitter: Dan is er nog een vraag van de heer Stann. Gaat uw gang. De heer Stann: Ja, dank u wel voorzitter. Even proberen deze discussie dood te staan, maar ik kijk even naar de wethouder. Volgens mu j is er een aantal jaren geleden ook een motie aangenomen waarin bouwen aan de rand mogelijk is gemaakt.

Dus als je dat gewoon in ogenschouw neemt dan is de discussie ga je bouwen, hoe ga je bouwen, wat mu j betreft overbodig op basis van die aangenonnen motie. De voorzitter: Dit is ook allennaal politiek, en we zitten hier nu nog niet om de politiek te bedrijven. Het is nog steeds een beeldvornnende commissie, dus laten we ook een beetje streng zijn op onszelf, en mevrouw Van den Berg nognnaals haar presentatie af te laten maken. Gaat uw gang. Mevrouw Van den Berg: Nou, ik ga weer snel verder. Dit zijn eigenlijk de uitkomsten van de maatschappelijke businesscase wat we hebben doorgerekend wat het de stad kan noemen ze dat - financieel maken, kan opleveren in euro's en ook in milieuwinst voor het gebied. Nou, de waardestijging aan de randen natuurlijk, CO2-opslag, fijnstof-afvang meer sporten en bewegen doen onze inwoners waardoor er ook lagere zorgkosten warden doorgerekend naar de toekomst toe. De ruimte voor klimaatadaptatie, waterbuffering. Nou ja, een toevoeging van een x aantal woningen, daar gaat u over zodra het plan voorligt, laat ik het maar zo benoemen, dan krijgt u alle ruimte am daar met z'n allen in debat over te gaan. En mobiliteitseffecten en vernnindering van het autogebruik doordat de fietsbereikbaarheid en ook voetganger in het gebied veel beter wordt en veel veiliger. Nou, waar staan we nu? U heeft een uitvoeringsagenda

5

ontvangen en in die uitvoeringsagenda staat eigenlijk alles in hoe we het gaan aanpakken de komende jaren. Het is een langdurig traject, veel eigenaren in het gebied, veel doelstellingen, veel infrastructuur die we nnoeten overbruggen en veilig zien te maken voor de fiets en ook nieuwe infrastructuur aanleggen. We hebben dat uitgewerkt in de agenda in deelprojecten en deelgebieden. Die deelgebieden zijn echter gebiedsontwikkelingen waar langdurig en langjarige het hele gebied samen met de omgeving wordt aangepakt en opgepakt. Maar we hebben daar ook een aantal uitgangspunten voor want we willen natuurlijk allemaal wel dat het een park wordt wat duidelijk is dat het een groot park is. Dus we zijn eigenlijk nu ook hard bezig onn, een, de succesfactoren voor een goed park goed in programma's te krijgen. Nou ja, eigenlijk zijn de tien die worden altijd genoennd: wat is er nodig onn een park succesvol te laten zijn? Voorbeelden hiervan in Nederland zijn bijvoorbeeld het Maximapark wat heel goed wordt gebruikt, mede ook onndat ze een aantal van deze randvoorwaarden hebben gerealiseerd. Maar ook in Valencia, de groene rivier, heeft deze plekken in zich, en dat nnoeten we voor Dordrecht ook voor onze inwoners realiseren.

De voorzitter: Even een interruptie van de heer Groeneweg. Gaat uw gang. Groenewege, neem me niet kwalijk. De heer Groenewege: Kunt u verduidelijken wat u bedoelt met extra's voor mensen voor onnreizen, en dan bijzonder de dieren? Mevrouw Van den Bern: Ik weet niet of u wel eens ergens naar een plek wil gaan? Nou, ik ga bijvoorbeeld heel graag naar de Kop van Het Land, omdat daar een hele leuke plek is waar je kan eten. Nou, zo'n plek zou je dan ook daar willen hebben waardoor je eigenlijk op de fiets naar de buurten gaat of je gaat Nou ja, ik ga ook heel graag wandelen en dan op een nnooie plek. Dus daar wil je echt naartoe, onn het zo maar te zeggen. De voorzitter: De heer Groenewege, even via de voorzitter. De heer Groenewege: Zover was ik, dank u wel. Maar op welke manier wilt u in dit plan, of wil de wethouder, daar dan dieren voor inzetten? Daar ben ik meer benieuwd naar. Mevrouw Van den Berg: Nou ja, het gaat nu niet over dieren, het gaat nneer over de ecologie die je daar vindt, natuurlijk ecologie. Dus als ik onze ecoloog mag Als symbool, als we de otter in het gebied kunnen krijgen. Hij gaat daar in alle vroegte naartoe om een otter te spotten onndat je die daar kan vinden, dan zijn wij geslaagd denk ik. Dus dat is wat de bedoeling is dat er dieren zijn in hun natuurlijke habitat dat je dat in die stad kan vinden en dat je daar echt naartoe wil.

Ook al misschien woon je in Papendrecht verder er naartoe onndat je ze daar kan spotten. Dat is de bedoeling van de dieren. Ja? Dit is even een sfeerbeeld van hoe de plekken kunnen zijn waar je naartoe zou willen kunnen gaan. Het zijn sferen dus niet dat het zo gaat worden, maar het is wel de ambitie die we graag in Dordrecht zouden willen. Dan hebben we wel een nieuw plan van Mecanoo, maar dat is een plan op hoofdlijnen. Dat moeten we eigenlijk vooral Zijn we nu eigenlijk als een soort kader aan het uitwerken voor de deelgebieden die ontwikkeld gaan worden, omdat je eigenlijk die routes en alle uitgangspunten die daarbij

6

horen wil je toch ook in de verschillende gebieden terug zien te komen. Dus we maken een soort kader met een handboek voor de deelgebiedenontwikkeling zodat je op lange ternnijn de uitvoeringskwaliteit, de kwaliteit die je wilt in het park, kan vasthouden. Dit zijn allemaal studies die allemaal nodig zijn. U weet denk ik wel, als u wat !anger meeloopt, dat gebiedsontwikkeling in heel veel studies een achtergrond en ondergrondstudies vereisen, en dat moeten we hier ook allemaal doen. En we zijn nu de eerste stappen aan het zetten met programmaorganisatie. En dit zijn even voorbeelden van de verdiepingsstudies die we nu aan het maken zijn die allemaal nodig zijn van wat zijn de profielen, wat heb je nodig, wit je het echt langdurig en van voldoende kwaliteit in de stad realiseren. Nou, nog even kijken. We hebben we het hier toolboxen genoemd, maar ik zeg het maar handboek, want Engelse termen zijn toch niet altijd zo geliefd maar we zijn er wel mee bezig, om het zo maar te zeggen. Dan kom ik snel bij de agenda en het raadsvoorstel wat voorligt. Waarom hebben we dat gennaakt? Eigenlijk omdat we de komende tien jaar op verschillende facetten bij u terug gaan komen voor dit gebied, en we willen nu eigenlijk ook een soort handvat bieden zodat u kunt zien waar wij eigenlijk nu precies mee bezig zijn, welke deelprojecten er lopen, welke deelgebieden er worden aangepakt.

Nou ja, wanneer u eigenlijk aan zet bent, want u bent eigenlijk degene die uiteindelijk moet sturen en ons het krediet moeten geven van zo moet het gaan worden, waar u ook al die discussies die ik net at hoorde over de woningbouw natuurlijk allemaal kan voeren als het plan voor ligt. En er zit een aantal principes van hoe wij sturen op geld, middelen en kwaliteit, en hoe wij sturen om progrannnna's en functies die in het gebied terecht kunnen komen. Want er zijn ook heel veel functies die ruinnte vragen en graag in het park zouden willen, maar we kunnen natuurlijk niet alles want het moet wel natuurlijk uiteindelijk een park blijven. Vandaar dat we daar voor u dit als agenda hebben gemaakt. Nou, er zitten natuurlijk ook wel wat annbities in, om het zo maar te zeggen, en dat is natuurlijk met name ook de identiteit van de stad, dat moet erbij passen. Belangrijke opgave die we hebben voor klimaatadaptatie, biodiversiteit. Een hele belangrijke opgave: gezondheid en inclusiviteit. Het moet echt een park voor iedereen zijn. Vandaar dat wij dat als een rode draad en als kader van alle plannen willen blijven hanteren. De voorzitter: En dan heb ik nog een vraag van de heer Groenewege voor u.

De heer Groenewege: Ja, die laatste vier die u noemt zijn me best duidelijk wat daarmee bedoeld wordt, maar wat bedoelt u met: het moet passen bij de identiteit van de stad, wat betekent dat concreet? Mevrouw Van den Berg: Nou, Dordrecht is een stad met een heel rijk verleden Ik begon niet voor niks met een plaatje van het Sint-Elisabethsvloed, die kan een park heel stedelijk Rotterdams maken, om het zo maar te zeggen, maar we willen graag aaneenschakelingen bij de ontwikkeling van het gebied. Dat was een oude landgoedzone bij de herindeling van - ja, dan zeg ik het toch goed - Dubbeldam is het eigenlijk een stad geworden. En eigenlijk willen we die oude structuren en identiteit die we hebben vasthouden, en vanuit dat basisprincipe het ontwerp maken. Niet dat we niet-natuurlijke waterlopen maken. Dat kan allemaal ook tegenwoordig, maar dat we dus vasthouden verleden, heden, toekomst, dus dat is ongeveer een ontwerpprincipe, en dat past bij de

7

identiteit van de stad. Helder? Nou, nog een keer de ambities even goed op een rij. Dus je kunt hier nog altijd annbitie aan toevoegen natuurlijk, maar we hopen dat we allemaal goed hebben geluisterd en goed hebben nneegenomen. Ik ga ze niet allemaal opnoemen. 0, er valt iets weg. 0 er komt iets. Ja. Even toch heel belangrijk. We hebben in de reserve agenda 2030 na het coalitieakkoord 51 miljoen voor de realisatie van het park. Maar de plannen en ambities is eigenlijk een veelvoud daarvan en willen we alles met alle kwaliteiten realiseren. Die ambities houden we wel vast, omdat wij het gevoel hebben dat wij extern geld kunnen ophalen in Europa, bij de rijksoverheid en bij de provincie. Dus dat is een zware doelstelling. We gaan ook een gefaseerde gebiedsontwikkeling doen. Dat betekent ook dat we goed kijken waar de kansen liggen waar we aan kunnen sluiten, waar de subsidies zijn onn dat goed zo te realiseren. We gaan ook kijken waar we kunnen aansluiten waar er groot onderhoud moet worden gepleegd aan weginfrastructuur of aan andere zaken zodat we daarin win -win, of goed kunnen kijken hoe we maar een keer die euro goed kunnen uitgeven. Indien er plekken zijn en u gaat ermee akkoord, laat ik het maar zo benoemen, kunnen we ook de financiering vanuit de woningbouw laten terugvloeien naar het park. Als laatste een stukje versobering, maar dat willen we eigenlijk niet.

We willen onze kwaliteitsdoelen vasthouden. En we zijn met een studiegroep landelijk aan het kijken naar nieuwe instrumenten voor financiering van parken waar een soort profijtachtige zaken terugkomen. Dat is nog in ontwikkeling, en dat willen we natuurlijk, als het een instrument is wat we kunnen toepassen, ook hier toepassen. En dat is een landelijke ontwikkeling die we samen met de opgave Groenblauwe Stad doen. Maar ik wil het wel even goed benoemd hebben dat wij echt een hoge ambitie hebben om ook heel veel extern geld op te halen en zorgvuldig en zuinig met ons geld moeten omgaan in deze. Dan even de aanpak

De voorzitter: Ik heb nog een vraag van de heer Katif. Gaat uw gang. De heer Katif: U heeft het over ambities, op zichzelf een waardevol iets, maar met ambities loop je ook risico's. Kunt u mu j iets vertellen over de risico's die wij zouden lopen met onze nieuwe Stadspark XXL? Niet allemaal, maar Mevrouw Van den Berg: Als ik kijk naar risico's die we kunnen tegenkomen is dat wij meer risico's kunnen tegenkomen bij de ontwikkeling. U weet als er bodemsanering moet plaatsvinden en er is geen terughaaloptie dat dat extra financiering vereist. Dat zijn bijvoorbeeld de risico's die wij in beeld kunnen gaan brengen. Nou, we hebben het inflatierisico, laat ik het maar benoemen, want prijspeil '21 en het is nu '23. We weten allemaal wat de prijsontwikkeling doet, dus dat zijn alle risico's die zo allemaal in beeld zijn en aan het afbedden zijn. De voorzitter: Nou, vooruit. De heer Katif: Dus daarmee zijn ook een aantal scenario's die u waarschijnlijk al geschreven of gaat schrijven ten aanzien van datgene wat u net even noemt. Mevrouw Van den Bern: Ja, klopt. Bij de concrete voorstellen krijgt u natuurlijk ... Er is een risicoparagraaf waarin dit allemaal is uitgezocht, en ook de beheersbaarheid ervan is

8

aangegeven zodat wij ook u in control proberen te zetten, en ook dat u weet waar u aan toe werkt. En ik weet ook waar u op doelt, want er zijn wat meerdere risico's die wel eens naar boven komen, maar wij proberen daarop te sturen en u in control te zetten daarin. Nou, dan even de gefaseerde De voorzitter: Ik heb nog een vraag voor u. U heeft zelf aangegeven Mevrouw Van den Berg: Ja, dat mag, hoor. Nee, hoor. De voorzitter: Een interactieve presentatie. Nou, die krijgt u, hoor. De heer Kleinpaste, gaat uw gang. De heer Kleinpaste: Dank u wel, voorzitter. Ja, de vraag hangt in zekere zin ook sannen met hetgeen de heer Katif net ook meldde. Ik bedoel, bij financien en strategie schetst u prachtig bij E eventueel versoberen met een bijzin, maar dat willen we liever niet. Dan denk ik: als u het liever niet wilt waarom staat het dan in het plan? Dat is vraag een. En B, zou dan niet veel beter, maar daar hadden we net al even over dan, een hele deugdelijke risicoanalyse zouden kunnen staan? Maar die komt eraan, begrijp ik. Mevrouw Van den Berg: Versoberen staat van als het moet dan moeten we wel, maar we willen de kwaliteit - ik kijk nog even naar de wethouder - vasthouden en ambities ook. Maar als er in het financiele huis het niet past dan moeten we gaan kijken waar we kunnen versoberen.

En de risicoanalyse maken we zeker per deelontwikkeling, en zeker als er kredietaanvragen komen krijgt u daar een uitgebreide risicoparagraaf bij waar u ook rekening mee kunt houden. De voorzitter: Ik zag de wethouder al richting het knopje gaan. En volgens nnij wilt u hier even op ingaan. Gaat uw gang. Wethouder Burggraaf: Nou, ik zou willen verwijzen naar de laatste discussie die we hebben gehad in de commissie waarbij de eerste krediet in deze periode was toegekend. En daar heb ik ook toegelicht: hier ligt een annbitie met nneerdere reserves ... Is wat overigens het geval waar het geld wat gereserveerd is, waarvan we aan de voorkant hebben gezegd: dat is niet voldoende am je totale ambitie te kunnen waarnnaken. Dus het blijft zo dat dat het eindperspectief is am dat te halen, en vervolgens kan je daarop sturen door, zoals hier in het rijtje staat, cofinanciering binnen te halen door op een slimnne manier te beginnen met dingen die je doet.

En of je nu helemaal bereikt moet altijd een verstandige investering zijn, en dat je dan in de tijd weer opnieuw discussies kan gaan voeren: nou ja, gaan we nog eens een keer bij financieren of hebben we genoeg cofinanciering gevonden? En de laatste optie versobering staat erbij omdat uiteindelijk natuurlijk als de raad zegt, ja goed, wij hebben die annbitie en we zijn niet bereid am er meer geld bij te doen, dan is dat de laatste knop waar je nog aan kan draaien. Maar daar gaat u uiteindelijk over, en dat is vooral iets wat in een latere fase van je gebiedsontwikkeling zich zal voordoen, want voor deze periode is er voldoende budget in de reserve am de start met de ontwikkeling te maken. En is het uitgangspunt de kwaliteit die is weggelegd in - hoe moet ik het zeggen - de visie, de stip op de horizon zoals die bij Mecanoo al geschetst is in het traject.

9

De voorzitter: Nu loop je altijd het risico als je een wethouder het woord geeft dat er altijd vervolgvragen opkomen. Maar ik wil toch eventjes, als jullie het goed vinden, Karin Van den Berg even haar presentatie af laten maken, want volgens mij is ze redelijk aan het einde van de presentatie aan het komen. Dus bespaar heel even de vragen nog. Mevrouw Van den Berg: Even heel snel, het staat allemaal uitvoerig in de stukken wat jullie hebben gekregen, de deelprojecten. Die lopen. Nou ja, ontwerp en kwaliteitsbeeld, daar zijn we nu al mee bezig. Het ecologisch programma. En het ecologisch programma is eigenlijk het programma wat we vooruit hebben gehaald in alle ontwikkelingen. Daar komen we al heel snel bij u terug. Het idee is januari, februari om eigenlijk in de zone die er al is de ecologische maatregelen te nemen die eigenlijk de planten en dieren in het gebied nu al een extra zetje kunnen geven. Het vergroten van routes van vleernnuizen, het vergroten van de routes van kleine dieren zoals egels, bunzingen et cetera. Het liefst ook nog de otter, maar dat is ook afhankelijk van een stukje waterkwaliteit. En dat programma dat kan al heel snel bij u terug om eigenlijk alvast de eerste impulsen daarvoor te doen. Er zijn maatregelen no regret, zoals dat zo mooi in terminologie heet, betekent die kunnen altijd nu al genomen worden.

Zitten de grote ambities niet in de weg, en dan kunnen we nu al snel de ecologie in de stad mee verbeteren. Dus dat is wat ik nog wilde zeggen. We maken een afwegingskader voor initiatieven, want er zijn ook nnensen die iets willen dan in het park, hoe we daarmee onngaan. We maken een Programma van Eisen voor de functies die in het gebied kunnen en willen, en we hebben een heel communicatie- en participatietraject. Kom ik later nog even op terug. We hebben een lobbyprogramma opgezet omdat we daar nu al mee bezig zijn. We zijn nu aan het kijken binnen Europa waar een aantal grote progrannnna's opengaan of we daar een voorstel kunnen gaan indienen. Daar moeten we altijd snel zijn. Dat is bijvoorbeeld Urban Innovative Actions. Daar moeten we eigenlijk een innovatief voorstel voor ontwikkelen en zijn we nu aan het doen. Dus daar zijn we eigenlijk nu al mee aan de gang omdat die luiken draaien ook door en die staan open, dus daar moeten we goed op anticiperen daarin. En we hebben een kennisprogramma, waar ik net al een stukje van had laten zien over instrumentariunn, maar ook over gezondheid, en dat loopt ook in sannenwerking met de opgave Groenblauwe Stad. Dan eigenlijk de gebiedsontwikkelingen zelf. We hebben een keuze gemaakt om vijf grote gebieden te pakken die eigenlijk van belang zijn naar elkaar. En in de agenda staat ook wanneer de ontwikkelingen worden opgestart.

En die startnotitie zit ook bij het voorstel om u een kaderstellende rol vast te stellen bij Stevensweg/Schenkeldijk. En het idee is om dat die gebieden op deze manier continu op te pakken: startnotitie ter vaststelling naar de raad waar u de kaders stelt, wij gaan uitwerken en voorlopig ontwerp en komen dan bij u terug. En we hebben een programma organisatie voor eigenlijk het totaal en sturen ook op de kwaliteit en uitvoering, maar ook een groot deel op de financien. Ik denk dat dat voor dit wel heel van belang is. En dan ga ik heel snel verder. Het is even nog het spoorboekje voor u als raad. Voor de deelprojecten zien wij voor u een rol in het vaststellen van de eindproducten, dus u krijgt eigenlijk de kaders terug. En voor de lobbyplannen en de resultaten daarvan dat u daar kennis van kan nemen, want dat is eigenlijk je working practice, om het zo maar te benoemen. Voor de deelgebieden echte gebiedsontwikkeling. Daarin is eigenlijk dat u de kaders vaststelt, zoals ik net zei, in een startnotitie. U wordt uitgenodigd in het proces van communicatie en participatie,

10

eigenlijk zoals het nu ook gebeurt, dat u weet hoe de stad wordt betrokken. En u stelt het voorlopig ontwerp op basis wat wij hebben gemaakt van de startnotitie vast met een uitvoeringskrediet zodat wij dan de uitvoering in een definitief ontwerp kunnen realiseren. Bij het vaststellen van het voorlopig ontwerp kunt u ook nog natuurlijk het ontwerp wijzigen en daar de discussies ook hebben die daar mogelijke functies of andere zaken die daarin terugkonnen. De voorzitter: Even wachten. Ben je klaar, Karin? Mevrouw Van den Berg: Ja. De voorzitter: Oke, nee dan ga ik even ook de commissie erin meenemen. Ik ben een ding vergeten te zeggen, is dat een van de camera's, camera vhf - ik weet niet welke camera dat is - dus daar hoeft u niet naar te lachen. Die doet het niet. Maar dat even voor alle duidelijkheid, ook voor de mensen thuis die dat niet weten. Dank Karin voor deze heldere en duidelijke presentatie. Mevrouw Van den Berg: Voorzitter, mag ik nog een ding? De voorzitter: Jazeker. Mevrouw Van den Berg: Want dit is dan Schenkeldijk en Stevensweg, maar eigenlijk had ik nog de communicatie en participatie. Even heel snel en dan wil ik eindigen bij de wensenboonn, maar ik denk dat... De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ik had nog een vraag over de uitvoeringsagenda. De voorzitter: Dat mag zeker, gaat uw gang mijnheer Van der Kruijff.

De heer Van der Kruijff: Normaal staat er bij de agenda ook tijdlijnen, en die zag ik hier niet staan. Mevrouw Van den Berg: Als het goed is staat er ook wel een balk bij: bij 2021 krijgt u de startnotitie 2024. Als het goed is moet dat er wel in staan. De heer Van der Kruijff: En dat is dan per gebied? Mevrouw Van den Berg: Per gebied en ook van de deelprojecten. De heer Van der Kruijff: Dan zoek ik dat nog even terug. Mevrouw Van den Berg: Oke, ja. Even heel snel en dan eindig ik met de wensenkaart. Er werd specifieke gevraagd over de connnnunicatie en participatie. We zijn fornneel met een echt comnnunicatietraject gestart voor de hele stad bij de fietstocht. En ik kan u zeggen dat wij ruim 200 wensen van inwoners hebben gekregen wat zij graag in het park zouden willen hebben en heel veel complimenten dat de stad dit gaat doen. Die zijn digitaal of hier in de hal in de wensenboonn gehangen, dus ik denk dat het even goed is om aan te geven. Wij hebben een comnnunicatie- en participatietraject bij de

11

gebiedsontwikkeling per deelgebied. Wij willen ook hier kijken of we ook nieuwe manier kunnen ontwikkelen daarin. We hebben Young Innovators van de Rijksbouwmeester gevraagd om te kijken naar co-creatie hoe je dat kan doen in het park en hoe je dat goed doet. En we werken samen met het Erasmus universiteit, het Governance Design Studio om te kijken naar instrumenten voor inclusieve participatie, dat we ook andere mensen kunnen laten meedenken dan mensen die altijd wel betrokken zijn bij de start, om het zo maar te benoennen.

De voorzitter: We hebben nog een vraag vanuit de connnnissie, dat is de heer Van Dam Timmers. Gaat uw gang. De heer Van Dam Timmers: Ja dank, voorzitter. Ja, dit ging eigenlijk ook over die schetst die u ook maakt. Als ik nu kijk naar dat hele gebied dan zie ik dat daar heel veel verschillende gebruikers zijn. Bijvoorbeeld sportverenigingen, die komen hier relatief weinig terug in uw verhaal, dus die mis ik daar nog een beetje. Maar mijn vraag is, als je kijkt naar al die sportgebieden dan is dat hele terrein nu onderdeel van ons sportbeleid, en als je kijkt naar de infrastructuur daar is onderdeel van het sportbeleid, als je kijkt naar de velden, het bomenonderhoud is onderdeel van het sportbeleid et cetera. Misschien voelt u een beetje waar ik naartoe ga? Dan heb je het dus over sportgebied wat openbare ruimte wordt. Maar als ik hier verder kijk in deze startnotitie, maar ook in de andere notitie, is het me helennaal niet duidelijk wie nu wat betaalt en hoe die verdeling ook gaat. Hoe zit dit nu? Mevrouw Van den Berd: Sport is niet voor niks goed aanwezig. We werken heel nauw samen met sport. U heeft het progrannnna Sportparken in concept aangenonnen, of met een motie aangenomen, om het zo maar te zeggen. Daar staan ook heel veel uitgangspunten in.

Wat wij doen ook bij de Stevensweg en Schenkeldijk is samen met sport dus ook samen met de verenigingen Misschien komt dat hier niet terug omdat het voor mij zo logisch is met de sportverenigingen dit te doen. Wat we doen is optinnalisatie van de velden, dus dat iedere vereniging goed geoutilleerd is. En ook in samenwerking kijken waar de goede openbare ruimte is ook voor de gebruikers van de sportvelden, want daar gaan ook kinderen met de fiets naartoe of lopend naartoe zodat we dat ook veilig kunnen doen. Maar ook dat we kunnen aansluiten bij de nornnen die nodig zijn voor het gebruik van sportterreinen met de auto, en daar ook de veiligheid beter van te organiseren. Het beheer komt terug bij de uitvoeringsvoorstellen die u krijgt. De voorzitter: Nou, ik wilde eigenlijk heel even vragen om toch even mevrouw Van den Berg haar presentatie af te laten nnaken, want we hebben niet voor niks bij deze commissie mensen van sport, ecologie, die zitten allemaal achter mu. Aileen die konden doordat er te veel mensen vanavond, helaas, weer aan tafel zitten. Normaal gesproken is het een per fractie, maar die zijn er wel, dus ik zou heel even uw vragen bewaren, want dan kunnen de mensen die speciaal voor deze avond zijn gekomen voor deze beeldvormende sessie daar misschien mogelijk ook even een antwoord op uw vraag op geven, en ook meerdere die hier nu vanavond aan tafel zitten.

Kunt u daarmee instemmen? Nee?

12

De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, in principe is beeldvormend, mag je met nneerdere fractieleden aanwezig zijn, dus volgens mu j klopt dat niet helennaal met onze afspraak die we hebben hier. De voorzitter: Dat klopt, maar het had misschien wel iets makkelijker geweest als de heren ook hier aan tafel hadden gezeten, en nu zitten ze op de publieke tribune. Dat is alleen maar wat ik jullie even mee wil geven. Maar voor de rest hebben jullie helemaal gelijk, dus Mevrouw Van den Berg: Ik wil ze graag hier uitnodigen, en dan kan ik de microfoon ook aan ze geven, want dit is eigenlijk het laatste plaatje en dat is van als u nog wensen hebt breng het ook graag in vanavond. De voorzitter: U bent klaar met uw presentatie? Mevrouw Van den Berg: Ja, sorry. De voorzitter: Nou, dank voor de heldere presentatie. En dan ga ik toch de heren die achter mu j zitten - dat willen ze niet - om misschien toch een beetje naar voren te komen ergens, want ik denk dat er aardig wat vragen zijn over sport, dus ik zie de heer Struijk z'n vinger opsteken. De heer Struijk, gaat uw gang. De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. Ik wil even de vraag stellen. Ik heb het at heel lang geleden eerder gesteld, maar toen heb ik geen antwoord gehad, maar het blijkt niet dat er wat mee gedaan is, en daarom ga ik het nog een keer stellen.

We hebben het hier over het deelgebied Stevensweg/Schenkeldijk, dat zijn twee S'en. Volgens mu j hoort het Sterrenburgpark daar ook bij. Als je dat er namelijk niet bij neemt, waar ga je dat dan bij nemen, want dan blijft dat los over. En mijn vraag concreet is, het staat op het kaartje, voorpagina uitvoeringsagenda: het Sterrenburgpark. Maar het Sterrenburgpark heeft ook een gedeelte ten noorden van de Copernicus. Als je naar het kaartje kijkt lijkt dat er niet bij te horen. Ik heb toen wel eens de vraag gesteld: hoort dat er niet bij? Want dan ben ik een beetje argwanend, bouwen aan de randen, gaat daar wat anders gebeuren? Er is mu j toen verzekerd: nee, dat hoort er ook bij. Waaronn wordt dat kaartje dan niet aangepast zodat duidelijk zichtbaar is dat ook het Sterrenburgpark ten noorden van de Zuidendijk Copernicusweg onderdeel wordt van het Stadspark XXL? De voorzitter: Dank heer Struijk. Heldere vraag. Wie mag ik daarover het woord geven van de heren? Gaat uw gang. De heer Allereerst een heel makkelijk antwoord: we gaan het kaartje aanpassen. Dus dat komt erop te staan. Maar eigenlijk de achterliggende gedachte van dat soort parken is veel belangrijker. Kijk, de Dordwijkzone is het centrale park in de stad, maar daar moet je kunnen komen, dat moet ook verbonden zijn met de rest van de stad.

Dus juist de uitlopers naar de wijken, de groene uitlopers vanuit de wijk eigenlijk naar het park toekomen, ook die moeten aantrekkelijk zijn, die moeten groen zijn, die moeten passen bij het stadspark. Nou, daar is dit zeker een onderdeel van. Hebben we niet benoemd echt specifiek als onderdeel van de Dordtwijkzone, maar het hoort zeker bij heel het

13

verhaal als aanlooproutes naar het groene park toe. Dus dat gaan we zeker rechttrekken in de volgende fases.

De heer Struijk: Heel goed. De voorzitter: Dan zie ik een vraag van mevrouw Pichel van Forum voor Democratie. Gaat uw gang.

Mevrouw Pichel: Dank u we!, voorzitter. Ja, allereerst dank voor deze presentatie, een mooi annbitieus plan. En de vraag die ik heb, er wordt in de presentatie gesproken over natuurlijk de deelprojecten, maar ook een onderdeel daarvan is verbinding maken met de historie van de stad. Mag ik vragen hoe dat wordt gedaan, of kunnen jullie een voorbeeld geven hoe dan die verbinding wordt gemaakt met verschillende deelgebieden en de historie van de stad op verschillende plekken?

De heer

Een klein voorbeeldje. Voor de historie van dit gebied is heel erg belangrijk hoe de stad is ontstaan. En onze stad is ontstaan door de verschillende bedijkingen, iedere periode heeft weer een nieuwe dijk gekregen. En aan de hand van die dijken kan je heel erg goed aflezen, maar je bent in de stad. Nou, die dijken vornnen nog steeds een heel belangrijk onderdeel van die parken. Je komt ze eigenlijk allemaal tegen als je van noord naar zuid gehad. Nou, het verhaal over de ontstaansgeschiedenis van de stad kan je heel goed vertellen aan de hand van de geschiedenis van die dijken. Nou, daarnaast zijn de onnliggende gebieden zijn of een oud landgoed, Landgoed Dordwijk, dat zijn eigen verhaal kent, en de tussengebieden zijn vaak heel belangrijk als poldergebieden geweest. Nou, dat is eigenlijk een klein onderdeel hoe je de geschiedenis van de stad kan vertellen, aan de hand van die oude structuren, oude lijnen die vanuit het oude dorp door naar de stad gingen, vanuit het landgoed, vanuit die oude polderwegen en dijken. Daaronn willen we eigenlijk aan de hand van dat soort elennenten ook de geschiedenis van het hele gebied eigenlijk in beeld brengen, en daar kan je een heel verhaal opbrengen van hoe het eiland van Dordrecht eigenlijk is ontstaan. Dat is een van de voorbeelden.

Mevrouw Pichel: Mag ik een vervolgvraag stellen? Ja, de vervolgvraag is: hoe komt dat dan tot uiting in het plan?

De heer

Sowieso door de dijken heel prominent te maken. Op een aantal plekken zijn ze ooit wat gaan graven. Nou, dat gaan we hier dus zeker niet doen. We zullen die dijken echt gaan benutten. Je kan door middel van routing kun je daar heel veel aardig over vertellen. We hebben ook als synnbool wel eens verteld eigenlijk zou je ergens een hele markante plek moeten maken in het gebied waar je altijd naartoe gaat. We hebben gezegd misschien is dat een uitkijktoren aan de rand van het gebied, waardoor je eigenlijk vanaf grotere hoogte heel mooi die gelaagdheid van de stad kan doen. En daar aan de hand van dat soort dingen - je hebt heel veel moderne technieken die je daarvoor kan inzetten - kan je het verhaal van de stad vertellen aan een bezoeker van zo'n park wat lang niet iedereen kent. Eigenlijk de ontstaansgeschiedenis van het eiland van Dordrecht. Dus het is ook een stukje educatie wat je erin kan brengen.

14

De voorzitter: Dan heb ik nog een vraag van de heer Uysal van GroenLinks. Gaat uw gang. De heer Uysal: Ja dank, voorzitter. Ik wilde even aansluiten op de vragen van de heer Van Dam Timnners, want ik miste inderdaad ook in deze presentatie het verhaal van de sportparken. Kunt u een concreet voorbeeld geven wat de rol van de sportparken is bij dit plan, maar ook buiten de sportparken. We willen mensen meer aan het sporten en bewegen krijgen, en hoe nnoet ik dat voor me zien buiten de sportparken om? De heer Misschien even in tweede ga ik erover. Sport misschien Sjors even. Hoe je mensen nneer kan bewegen? Het is nu een fantastisch, mooi gebied. Aileen heel erg onbekend bij veel mensen en je nnoet echt de plekjes weten te vinden in dit gebied. Nou, hoe krijg je mensen aan het sporten? Maak duidelijke sportroutes door het hele gebied en die aan elkaar aangesloten zijn. Een van de successen van het Maximapark is dat je daar gewoon op vaste afstanden rondjes kan ma ken. Dus het is voor sporters heel interessant om een vijf kilonneterroute in zo'n park te hebben waar je kan hardlopen of een skeelerroute of een fietsroute. En als je die maar goed herkenbaar maakt, en goed aansluit juist op die omliggende wijken dan nodig je mensen echt uit om te gaan bewegen, te gaan sporten. Dus de faciliteiten ga je maken, goede paden zelfs of goede herkenbare routes.

En zo probeer je natuurlijk dat mensen in beweging komen, los van de sportterreinen, dus dat gaat eigenlijk door de sportvelden heen zodat je ook nog in aanraking komt met andere sporten, en eigenlijk door heel de Dordwijkzone heen. Dat was een deel van uw vraag. De voorzitter: Volgens mu j staat de heer Koole ook nog te trappelen, of niet? Wilt u daar nog iets op aanvullen, de heer Koole? De heer Koole: Nou, misschien het eerste deel van uw vraag, over welke rol spelen die sportparken, heb ik een hele grote rol. Het merendeel in de oppervlakte van Dordwijkzone bestaat uit de vier grote sportparken. Ik denk juist de afgelopen periode dat we laten zien in die samenwerking hebben we een aantal dossiers de afgelopen jaren voorbij zien komen in de gemeenteraad die om een oplossing vragen. Soms is daar gekozen voor een tussenoplossing, de urgentie oplossen bijvoorbeeld, het capaciteitsprobleenn op Kronnmedijk met de voetbalverenigingen, maar wel rekening houdend met wat in de toekomst nog plaats moet vinden. Letterlijk, heb ik ook 11 oktober dat toegelicht, zie je daar dat er ruimte is gecreeerd maar het plan is nog niet af, en dat is de volgende fase eigenlijk die we nu gezamenlijk oppakken.

Maar dat de rol van de sportparken in oppervlakte groot is, ja, dat denk ik dat de plaatjes wel laten zien, en dat gaat vooral om dat er een gezamenlijke ontwikkeling van de plannen nog verder vorm wordt gegeven, en eigenlijk gaan we dat traject nu echt vornngeven. Geeft dat voldoende antwoord? Oke. De voorzitter: Eentje nog. De heer Uysal: Nog een vraag. Dank voor uw toelichting. Het gaat niet over sport maar ten aanzien van het participatieproces. Kijk, het is een heel groot park en ook een heel groot project, dus ik snap dat het opgedeeld wordt in deelgebieden. En als ik het goed

15

heb beg repen is het dus zo dat per deelgebied inwoners worden uitgenodigd am dus een zienswijze te geven of am input te leveren. Maar ik kan me ook heel goed voorstellen dat er dus ook gebruikers in het algenneen zijn die gewoon over het algemene plan iets willen inbrengen. Hoe nnoet ik dat voor me zien? Mevrouw Van den Berg: Ik was er net heel snel doorheen gegaan am jullie ook de ruimte te kunnen geven. We doen het tweeledig. We zijn nu gestart met een overal connmunicatie over het totale plan voor de hele stad, en we hebben dus ook een nieuwe opgehaald, iedereen nnocht een wens indienen. Dat gaan we voor de hele stad ook terugleggen. We gaan ook weer bij de hele stad een soort ... We zitten nog te denken naar de vormen, stadssafari, dat iedereen betrokken is, dat iedereen voor het totale plan kan meedenken en nneedoen. Wat we daarnaast doen in de deelgebieden, als het ook echt richting ontwerpen gaat dan zijn de directe inwoners en gebruikers ook direct belanghebbenden. Daar gaan we natuurlijk een intensiever en ander traject mee doen zodat ze ook daar ook duidelijk weten wat ze wel of niet voor de deur krijgen of dat ze wel of niet snel in het park kunnen komen, of dat daar heel veel leuke ideeen zijn van wat ze uit de buurt in het park zouden willen hebben. Dus dat kunnen we vanuit die kant.

Dus zo doen we het eigenlijk een voor het totaal, en nnensen die in het totaal ook willen meedenken, maar per deelgebied gaan we wat intensiever ook onndat daar ook directe gebruikers en directe belanghebbenden een rol spelen. Vandaar dat we dat doen. En we zijn natuurlijk in oktober gestart met de communicatie. We gaan nu stappen zetten en dan krijgt u ook een uitnodiging voor am al die ideeen en wensen die we ophalen in januari, februari terug te leggen: nou, dit zijn de wensen die we hebben opgehaald. En zo gaan we dat in het traject nneenemen, en dat gaan we dus eigenlijk met, wat ik zei, de Young Innovators en met de Erasmus Universiteit kijken dat we het ook goed doen, want het is een langdurig traject. En mensen willen graag: nu je het zegt en nnorgen gerealiseerd. Zo werkt het niet, en ook am dat dan vast te houden en hoe we dat het beste als stad kunnen doen. We hebben heel veel aandacht am iedereen erbij te betrekken, maar we willen ze ook niet verliezen daarin. De voorzitter: Dan heb ik nog een vraag van de heer Noldus van de VVD. Gaat uw gang. De heer Noldus: Ja voorzitter, dank. Twee vragen. Oak dank voor de presentatie. Is de vraag: gaat er een veel ... De vraag gaat over sport natuurlijk. Een aantal andere functies die terugkomen zijn ook wel recreatie en spel.

Een van de dingen die we weinig teruglezen zijn echt speelvoorzieningen, dus echte speelplaatsen voor de jongere Dordtenaren daarin. Is er een analyse gedaan van aanbod en vraag voor de gebieden eromheen van wat die behoefte zou zijn? Want ik kan me voorstellen dat juist zo'n voorziening nnensen naar zo'n stadspark trekken am daar naartoe te gaan. Ik ben benieuwd of daar iets voor is uitgewerkt. Mevrouw Van den Bern: Dat is een van de deelprojecten die we aan het doen zijn, de functies in het stadspark. Dat zijn natuurlijk ook de kinderspeelplekken daarin. Dat is een van de deelprojecten die we zijn aan het oppakken am juist ook te kijken dat we de goede dingen op de goede plek kunnen realiseren, en niet in het ene gebied heel veel hebben van een functie en in het ander gebied heel weinig. En ook zitten daar natuurlijk afstanden van de wijk naar het park, zeker met kleine kinderen als je dat voor

16

voorzieningen gaat doen. Misschien een leuke tip is dat we ... Het Reewegpark is een voorloper voor deze ontwikkeling. Daar hebben we wel een kleine speelplek, juist ook voor de mensen uit de Vogelbuurt georganiseerd, naast ook die robuuste natuur die daarin zit. Daar zie je de wisselwerking, en ik hoop dat we dat in april, nnei, kunnen openen met u, dan kunt u zien wat ongeveer de bedoeling is. Maar dat vraagt wel eigenlijk een nadere uitwerking in de deelgebieden, omdat we dan ook precies weten wat er in de wijken aanwezig is en weten wat een deelgebied wel en niet kan.

De voorzitter: Ik ga even de tijd doorgeven. We hebben nog vijf minuten, en ik heb nog drie handjes gezien. Is dit voldoende of heeft u nog een korte aanvullende vraag, want ik wil eigenlijk iedereen even de gelegenheid geven die toch nog wel een vraag heeft. Kort en ook kort antwoord, alstublieft.

De heer Noldus: Ja, voorzitter. Dit antwoord was helder, dank u wel. Mijn tweede vraag die ik had die ging over ... Ik zag bij de deelgebieden dat Jeugddorp en Sportpark Stadspolders twee verschillende gebieden zitten, terwijI je dat toch eigenlijk op een gebied zou verwachten wellicht. Is daar lets op toe te lichten, heel kort? Mevrouw Van den Berg: Het Sportpark hebben we eigenlijk ingedeeld bij de sportparken omdat we daar heel veel met sport doen. En Jeugddorp is een ander type, en daar zitten nu een aantal gebouwen. Maar dat is ook een waterwingebied, daar moeten we heel zorgvuldig gaan kijken wat wel en niet kan. Vandaar dat we dat even bij de Wantijzone hebben benoemd, omdat daar eigenlijk een andere gradatie is, qua wat er wel en niet kan in het gebied.

De voorzitter: Kijk, dat zijn korte antwoorden. Dan wil ik nog het woord geven aan de heer Gundogdu van Op Ons Eiland, gaat uw gang.

De heer Gundogdu: Dank u wel, voorzitter. Echt een hele korte vraag. Heel natuurlijk dat zuid-noord verbinding, maar ik nnis west-oost verbindingen. Kunt u daar een toelichting op geven? De heer Een kort antwoord, ja. Nou, in een van de eerste sheets stond dat het niet alleen ging over noord-zuidverbinding, nnaar ook over oost-westverbindingen. Dat is heel erg belangrijk juist vanwege de aanhakingen met onnliggende wijken. Het park ligt heel centraal in de stad, dus oost-westverbindingen zijn belangrijk om de wijken aan te haken. En op grotere schaalniveau gaan mensen er natuurlijk vanuit de oostelijke stadsdelen naar de binnenstad toe, dus kom je eigenlijk door deze zone heen en zul je ook goede fietsvoorzieningen en andere paden moeten ma ken richting het centrum. Dus die oost-westverbindingen zijn een vrij belangrijk onderdeel ook in deze hele visie. De voorzitter: Dat is ook een hele korte, hoor. Netjes allemaal, zeg. Ik ben trots op jullie. Mijnheer Damen zag ik ook met een vinger. Gaat uw gang. De heer Damen: Ja voorzitter, recent hebben we een hele planontwikkeling gezien van het Weizigtpark, ook plannen ontwikkeld door co-creatie. Op het laatst blijken er toch mensen bezwaren te hebben tegen die plannen. Ik mis de aandacht in het verhaal voor

17

de mensen die op enig moment een bezwaar kunnen hebben en een zienswijze kunnen indienen. Je moet natuurlijk positief blijven, het zou het mooiste zijn als iedereen dadelijk juichend langs de kant staat en staat te kloppen, maar de kans is groot dat er toch door tegengestelde belangen conflicten ontstaan over wat er nnoet gebeuren. Is er op de een of andere nnanier helderheid gegeven over wanneer mensen een zienswijze kunnen indienen waarop de raad een uitspraak kan doen?

De voorzitter: Wie mag ik daarover het woord geven? Volgens mij heeft Karin daar volgens mij al een antwoord op gegeven, maar Karin kan je daar nog heel even kort op reageren? Mevrouw Van den Berg: Heel snel. Als wij heel snel het communicatie- en participatietraject gaan doen en naar het voorlopig ontwerp gaan, daar zit waarschijnlijk ook, afhankelijk van of de Omgevingswet doorgaat, een planfiguur bij waar gewoon formeel bezwaar en beroep op mogelijk is. Wij zullen altijd ook op een meer mediationachtige sfeer kijken wat er nu echt precies de bezwaren zijn. Dat hoor je altijd te doen, en of we dat in de planontwikkeling goed kunnen oplossen. Maar u krijgt vast als u een voorlopig ontwerp hebt, en daar is ook met zienswijzen en de reacties en ook de positieve en negatieve kant en hoe wij daar als gemeente natuurlijk u op adviseren hoe daarmee om te gaan. De voorzitter: Dank u wel. En dan wil ik het laatste woord geven aan de heer Van DamTimmers. Gaat uw gang. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Ja eigenlijk twee korte vragen. In een startnotitie wordt gesproken over de volgende maatregelen die van belang zijn, en dan gaat het van een tot en met drie, en dan gaat het naar vijf.

Mijn indruk is dat daar een onderdeel niet staat wat ik misschien wel heel interessant vindt, want in de resultaten wordt wel over de realisatie van onder andere bijvoorbeeld zorgwoningen gesproken. En dan is mijn indruk natuurlijk dat dan in punt vier daarover gesproken had moeten worden wat er nu niet staat. Klopt mijn gedachte? Dat is vraag een. En vraag twee is toch nog even op die sportparken, zeg maar. Wie is nu verantwoordelijk uiteindelijk voor de realisatie van de infrastructuur daar? Is dat sportgeld of is dat geld uit Sportpark XXL? Mevrouw Van den Berg: Het geld konnt vanuit het Stadspark natuurlijk voor de vernieuwde infrastructuur in de openbare ruinnte, en we doen dat in goed overleg. En sport ... Is voldoende toch, zo? Ja. En uiteindelijk zijn we als gemeente verantwoordelijk, dus natuurlijk zal ook een deel, als er aanpassing aan een buitenruimte is ten behoeve van een voetbalclub - dat zal natuurlijk sannengaan - uit de middelen die sporten voor beschikbaar heeft. Maar een groot deel komt gewoon uit deze voorziening daarin. En ik zal dat schriftelijk voor u beantwoorden, want het punt vier, ik kan niet zo snel uit mijn hoofd halen wat daar is gebeurd. Als dat mag, voorzitter. De voorzitter: Van mij mag dat zeker. Dat is een toezegging die gedaan is, dus die kunt u vast noteren, mijnheer Van Dam Timmers.

Dan wil ik de annbtenaren danken voor deze heldere presentatie en de korte antwoorden, en de wensen van het Stadspark.

18

Technische sessie gemeenteraad. Nu is natuurlijk de vraag aan deze commissie, en ik moet even een inventarisatie maken. Wat willen jullie met Stadspark XXL? Kan het naar de oordeelsvormende commissie of als hamerstuk naar de raad? En dan kijk ik even rond. En dan zie ik hier links van mij een vinger. Mijnheer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Wat mij betreft gaat het naar de oordeelsvorming. Ik heb nog wat technische vragen die ik dan schriftelijk zal stellen, maar ik wilde wel graag een debat over. De voorzitter: Dat kan natuurlijk altijd. Wij hebben, als het naar de oordeelsvormende commissie gaat, drie partijen nodig. Nou, ik zie al genoeg vingers, maar dan hebben we wel ook een politieke vraag nodig. Wat zouden dan de politieke vragen kunnen zijn die we dan voor de oordeelsvormende commissie mee kunnen nemen? Mijnheer Groenewege die komt met een suggestie. De heer Groenewege: Ja, dit is maar een deelonderwerp natuurlijk, maar voor mij zijn de kaders waaraan woningbouw moet voldoen binnen de grens van dit plan nog niet duidelijk, dus een vraag zou kunnen zijn: kunnen we als raad duidelijkere kaders opstellen voor de woningbouwontwikkeling binnen Stadspark XXL bijvoorbeeld? De voorzitter: Wie heeft er buiten deze vraag, want die is natuurlijk nu al gesteld, nog meer politieke vragen, want die gaan dan over de oordeelsvormende commissie.

Wie heeft er nog meer politieke vragen? De heer Van der Kruijff, gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Ja voorzitter, woningen is natuurlijk een functie, maar uiteindelijk in het Stadspark XXL gaat het erom welke voorzieningen je daar wil. Daar zijn er heel veel van genoemd, maar ik zou daar nog eens een politiek oordeel over willen geven welke ik daar heel belangrijk in vind, welke ik mogelijk nog nnis of welke meer of minder prioriteit hebben. De voorzitter: Dank u wel. En dan zag ik mijnheer Damen ook nog. Gaat uw gang. De heer Damen: Ja voorzitter, ik wil graag meer infornnatie over het verband tussen het fietsnetwerk in de hele stad en de fietsvoorzieningen die in dit park gecreerd worden. Want ik heb het gevoel dat daar een verschil in zit. De voorzitter: Dank. Wie nog meer? De heer Giindogdu. De heer aindogdu: Ja voorzitter, ik zou graag met deze commissie het debat willen over budgettaire kaders en mogelijk budgetoverschrijdingen. De voorzitter: Staat genoteerd. Dan de heer Noldus, VVD. De heer Noldus: Ja voorzitter, ik kan me heel goed aansluiten bij de vraag van het CDA over de voorzieningen en de functies, of we ons daar voldoende in herkennen afgaande op de eerdere kaders die we hebben vastgesteld.

Wij denken ook wel of de startnotitie, want die hebben we beperkt besproken, of we die ook voldoende de discussie die we hier een paar maanden geleden over hebben gehad in herkennen. Heel goed om daar

19

ook een uitspraak over te doen. Richting de heer Damen van de Partij van de Arbeid zou ik wel willen zeggen: wat u schetst lijkt me wel een technische verduidelijkingsvraag. Misschien goed om die dan voorhand te stellen, maar dan druk ik mijn reactie daarop.

De voorzitter: Dat is een hele goede suggestie. Ik denk dat we voldoende zo geinventariseerd hebben. Als er nu nog politieke vragen zijn dan kunt u die nog naar de griffie sturen. De heer Van Dam-Timnners: Heel kort aanvullend. Ik denk dat bij al die vragen die gesteld zijn dat uiteindelijk de vraag is, of wat daarin ook in moet staan: welke prioriteit geven wij daar als fracties maar die verschillende nnaatregelen? Want uiteindelijk kunnen we dan op basis daarvan beslissingen nemen met elkaar. De voorzitter: Ja, helder. Zijn er nu nog vragen die boven komen borrelen, want iedereen zit al natuurlijk te haasten voor de volgende vergadering. Ik wil iedereen hartelijk bedanken, maar ik wil jullie ook bedanken voor deze constructieve vergadering, want allemaal netjes binnen de tijd, en de discipline is top vanavond. Fijne avond.

2. Instemmen voorgesteld besluit RKC inzake het onderzoek Ten duurzaam huis voor iedereen', over hoe het is gesteld met de verduurzamingsopgave van woningen in de gemeente — Raadsvoorstel Voorzitter: mevr. Vught-Roose Commissiegriffier: mevr. Van Poppel Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. De Vries (VSP) Dhr. Droog (CU/SGP) Dhr. De Feijter (CU/SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Maroof (DENK) Dhr. Noldus (VVD) Dhr. Okkerse (SP) Dhr. Remijn (CDA) Mevr. Simon -van Waardhuizen (Beter Voor Dordt) Mevr. Striebeck (VSP) Dhr. Tutupoly (Op Ons Eiland) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. Van Leeuwen (PVV) Mevr. Vol -van der Hoist (Partij voor de Dieren)