2.6 Notulen Gemeente Dordrecht Commissie Grote Projecten 30 juni 2021.pdf

Is er mogelijkheid om, op het moment dat je zegt, maar we zijn bezig met een nieuwe ontwikkeling en je kan aangeven wanneer die gerealiseerd wordt… Dat je dan een tijdelijke uitstel krijgt, voor het voldoen daaraan? Dus dat zal geen probleem zijn, dit gebouw hoef je niet investeringen te gaan doen voor één of twee jaar om aan een energielabel c te voldoen, als je gewoon kan aantonen, deze gaat tegen de vlakte aan het eind van het traject, daar zetten we weer hele energie neutrale woningen voor terug en er komt een kantoorgebouw aan dat aan de modernste eisen voldoet. Dan was er nog de vraag over de verwarring tussen die kantoormeters. 10.000 vierkante meter en 2500. Dat is het verschil tussen… De 2500 gaat over het campusmodel voor de eigen organisatie, waarvan we hebben gezegd, we hebben 20.000 vierkante meter wat we neerzetten. We verwachten dat we voor de gemeentelijke organisatie Dordrecht, zoals het er nu naar uitziet, nog extra 2500 vierkante meter nodig hebben wat niet binnen dat

19

gebouw past. Dat is dus dat additionele volume dat je gaat invullen. Nou, met de kanttekening, zoals hier ook gezegd is, we kijken nog even verder wat Covid et cetera voor je ruimtegebruik nog gaat doen. En die 10.000 dat gaat, nou, over de gezamenlijke diensten, hè? Dus servicecentrum Drechtsteden die we met de andere zeven gemeentes… De meters voor gebruiken, rondom bedrijfsvoering. Nou goed en die zitten ook deels in het huidige… In het nieuwe, zo meteen, kantoor, maar die zullen ook nog op andere plekken een ruimte nodig hebben. Dan, als laatste, nog de opmerking van ChristenUnie/SGP, een hele terechte dat u daar nog even scherp op duidt, wat is de rol van de overheid in deze? Ik ben het helemaal met u eens, voor nu, dat hoor ik u ook zeggen, is het vooral, in de ontwikkeling doe je het zelf, op het moment dat we het opleveren dan kijk je, is het voor je eigen meters, hè, dus zoals we nu verwachten… Je hebt het voor je eigen additionele invulling nodig. Nou, dan kan je denk ik het beste gewoon zeggen, behoud je kantoor zelf voor je eigen huisvesting, dan ben je uiteindelijk op lange termijn goedkoper uit. Als dan blijkt van, nee, we willen die meters extern in de markt zetten, dan is het logisch om op dat moment die ook te verkopen aan een ontwikkelaar.

Maar dat is ook wel een besluit die we op dat moment met elkaar moeten nemen, want er zitten ook wel financiële voor- en nadelen aan. Maar ik zou het logisch vinden om op dat moment, als het echt puur en alleen commerciële verhuur van kantoormeters is, om dan vooral naar een externe partij te kijken. Overigens, dat was nog de allerlaatste van Gewoon Dordt, de combinatie van maatschappelijke invulling in het Huis van de Stad en dat dat vooral de focus en het hoofdpunt moet zijn, dat ben ik wel met u eens en tegelijkertijd zou ik het persoonlijk ook wel van enorme toegevoegde waarde vinden als we juist ook in zo’n ruimte ook wat externe partijen bijzetten. Want we zetten hem ook neer als kantoor, wat ook de deuren open heeft staan, zal ik maar zeggen, de ramen open heeft staan, waarbij je ook vooral de stad dichtbij je hebt, bij je werk, zodat je van daaruit ook gevoed wordt, dus in dat perspectief zou ik het van enorme meerwaarde vinden als in diezelfde ruimte, omgeving, nabij, ook externe, particuliere partijen een plekje zouden hebben. De heer Kleinpaste: Voorzitter, mag ik daar één vraag over stellen? De voorzitter: Nou, vooruit.

De heer Kleinpaste: Want een deel van de zorg die wij voelen, is dat als je die beweging zou maken, dat je dan mogelijk commerciële partijen in het Huis van Stad en Regio ook zeg maar in een andere concurrentiepositie zou kunnen plaatsen en daar… Deelt u die zorg, of kijkt u er anders tegenaan? De heer Burggraaf: Als ik hem goed begrijp, bedoelt u vanwege het feit hoe je je kantoormeters in de markt zet ten opzichte van particuliere aanbieders van kantoren? De heer Kleinpaste: Ook nabijheid van voorzieningen ten opzichte van anderen, dichter bij het vuur zitten voor opdrachten. Het zou een aantal dingen kunnen doorspelen. De heer Burggraaf: O, zo? Nee, maar kijk, dat moet gewoon gescheiden zijn, dus laat dat duidelijk zijn. Als overheid zijn we… Bieden we een gelijk speelveld en dat moet natuurlijk altijd geborgd zijn, er mag geen vermenging in zitten.

20

De heer Kleinpaste: Nou, als dat gelijk speelveld geborgd is, dan is in ieder geval een deel van die zorg weg. De heer Burggraaf: En volgens mij, voorzitter, heb ik dan alle vragen beantwoord. Ik weet niet of collega Sleeking nog met betrekking tot de inrichting nog iets wil toevoegen, of dat we nu compleet zijn. De heer Sleeking: Ja, ik dacht dat Rinald Van der Wal de meeste aspecten al had meegenomen, maar als er nog vragen over blijven, dan hoor ik het graag. De voorzitter: Ik kijk even de commissieleden aan. Ik zie niemand echt aanstalten maken, dus volgens mij zijn jullie duidelijk geweest. Even nog, want dat is altijd leuk, hè, met mijnheer Burggraaf en mij. Maar kijk, u zegt wel, gelijk speelveld, dus dat is alvast goed. Nou, die life cycle costing en die campus, dat mag gewoon campus zijn, zeg maar, maar het gaat de goede kant op, dank u wel. Goed, vraag aan de commissie was dus van, wat kan u meegeven. Vraag is vanuit mij nu, kunnen de raadsinformatiebrieven beide als… Ter kennisname naar de Raad en het raadsvoorstel als hamerstuk? Ja? Ja, ja, ja, ja, ja, ja. Oké. Mijnheer Van der Kruijff die wil altijd dan nog weer even aandacht. Gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Ja, sorry. Maar ik neem aan dat de griffier te lang heeft gedaan om even de toezegging van de wethouder noteren, dat inderdaad via een raadsvoorstel verder gaat bij het voorlopig ontwerp.

De voorzitter: Nou, vooruit, het was een zinvolle toegift. Goed, dan wil ik eerst eigenlijk even, voordat we gaan pauzeren, de volgende twee punten, want ik weet niet of die nou zo heel erg superingewikkeld voor u zijn. Dat is punt 12 allereerst, het aankopen van twee percelen aan Weeskinderendijk van Stellebos Onroerend Goed BV. 12.Aankopen twee percelen aan de Weeskinderendijk van Stellebos Onroerend Goed BV (Indofin) – Raadsvoorstel De voorzitter: Portefeuillehouder hiervan is de heer Sleeking en de vraag is of er in de commissie nog fracties zijn die hierover het woord zouden willen voeren en zo niet, dan wil ik namelijk graag concluderen dat het als hamerstuk naar de Raad kan, maar ik zie mevrouw Kruger haar vinger opsteken. Mevrouw Kruger? Mevrouw Kruger: Dank u wel. Bij het… Op het gevaar of dat het een beetje technische vragen zijn, maar daar zult u vast wel op inspringen. Er wordt aangegeven dat de locatie wordt aangekocht, dat de bodemverontreiniging dan ten koste komt van de gemeente, asbest en andere bodemverontreiniging. Zijn deze kosten al inzichtelijk gemaakt? En er wordt in het voorstel ook geschreven over 5 miljoen en bijkomende kosten. En als ik dan lees bijkomende kosten, dan denk ik nooit aan nou, honderd euro ofzo, dat kunnen we… Gaat het dan over een miljoentje, of gaat het over een paar ton? Of… Dus die twee vragen die heb ik nog.

En als daar niet direct antwoord op gegeven kan worden, dan zou ik daar graag schriftelijk antwoord op willen. De voorzitter: Ik kijk even naar de bank, wilde ik zeggen, maar mijnheer Sleeking.

21

De heer Sleeking: Voorzitter, de aankoopprijs die hangt natuurlijk samen met de mogelijk te maken saneringskosten, die zijn daar voor een deel in verwerkt. Wat precies de saneringskosten zullen zijn, dat is nog onbekend, dat moet nog verder worden uitgezocht en worden uitgekristalliseerd. Het hangt natuurlijk ook samen met het mogelijke bouwprogramma wat we daar gaan ontwikkelen, maar dit biedt ons wel, denk ik, een belangrijke positie in dit hele te ontwikkelen gebied. Ten aanzien van de kosten begrijp ik dat het op dit moment alleen nog maar gaat om kosten koper en geen andere kosten die hiermee gemoeid zouden zijn. Als dat niet zo is, dan kijk ik toch even naar de projectmanager hier. Het klopt, dus daarmee heb ik in ieder geval mij aan de feiten gehouden. De voorzitter: Heel goed. Verder nog iemand? De heer Polat: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Polat? De heer Polat: Een vraagje, voorzitter, in het voorstel staat dat een taxatie is gedaan, meer dan 5 miljoen en dat men in staat is geweest om voor 5 miljoen aan te kunnen kopen. Is er een second opinion op gedaan? Kunnen we daar iets over vertellen, hoe heel die prijs tot stand is gekomen? De heer Sleeking: Voorzitter, wij zijn al jarenlang bezig eigenlijk en in gesprek met de eigenaar van deze gronden.

Dit is de uiteindelijke uitkomst en die is in ieder geval van onze kant zorgvuldig getoetst en ook op basis van een taxatie verricht en volgens mij is er nu geen… Er is geen second opinion op uitgevoerd. Wij vertrouwen nu op de uitgevoerde taxatie. De voorzitter: Nou, daar mag u over na gaan denken, mijnheer Polat. Goed. Verder nog iemand? Want dan kunnen we, denk ik, concluderen dat dit inderdaad zonder bespreking verder als hamerstuk naar de Raad kan. Gaan we over naar punt 13, het beschikbaar stellen van krediet en vaststellen Grondexploitatie kavel 2F Leerpark. 13.Beschikbaar stellen van krediet en vaststellen Grondexploitatie kavel 2F Leerpark – Raadsvoorstel De voorzitter: Portefeuillehouder hiervan is de heer Heijkoop, die is er dan weer niet vanavond. De vraag ook hierbij is, of er nog fracties zijn die hierover het woord willen voeren. Mijnheer Noldus? Nou, vooruit. De heer Noldus: Voorzitter, dank u wel. Vanuit onze kant toch wel graag een korte woordvoering hierop.

Want voor ons toch wel de hamvraag, is het nu een voorstel dat past bij de eerdere kaderbesluiten en richting die aan de Raad is meegegeven? Want zo werd het eerder nog als winstpakker gepresenteerd, zo lijkt de businesscase nu toch niet zo sluitend en ook is dit een zogenoemd fastlane project, waarbij de brief zegt, gestreefd wordt om zo snel mogelijk daarna naar verwachting aan het eind van het eerste kwartaal 2022, het wooncomplex te realiseren. Dat lijkt de start, voorzitter, maar wij zouden

22

graag weten wanneer het dan klaar is. En daarnaast nog een punt en dit is een punt waar we al eerder ook vragen over hebben gesteld en een discussie over hebben gevoerd, hier wordt gekozen voor een deel invulling voor zogenoemde kwetsbare groepen en eerder daarbij is gesproken, ook in de beantwoording van vragen hierover, dat er een invulling van 10 procent voor kwetsbare doelgroepen zou worden gevonden. Nou lezen wij nu in dit stuk dat dit gaat, niet meer om 10 procent, maar dat het 26 procent is geworden. En we zijn hier eerder al kritisch op geweest, maar met deze omvang maken we ons wel echt zorgen daarbij. En we hebben veelvuldig ook steun gegeven voor dit project en ons hard gemaakt voor jongere starters en studenten in de stad, maar we hebben wel zorgen over de uiteindelijke invulling en zorgen of we niet als Raad dit project een soort van besluit ingedommeld worden. En graag ontvangen wij toch een reactie en een reflectie van het college hierop. De voorzitter: Mijnheer Noldus, heel even kort. Heren, ik ben niet van de duivels, maar ik bedoel, misschien kunt u even wachten tot mijnheer Noldus uitgesproken is, want ik neem niet aan dat u alles hoort wat hij nu zegt. Ja, dat zegt u wel, maar dat geloof ik niet. Dus dan… De heer Noldus: Zal ik opnieuw beginnen, voorzitter? De voorzitter: Ik kan u altijd zo meteen even een minuutje geven om even met elkaar te overleggen.

Mijnheer Noldus, rondt u af. De heer Noldus: Zal ik opnieuw beginnen, voorzitter? Nou, mijn laatste woorden, graag een reflectie hierop, ook vanuit het college. De voorzitter: Kijk, had dat dan eerder gezegd. De heer Schalken: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Schalken? De heer Schalken: Ik wil in aanvulling op de vraag van de heer Noldus ook nog meegeven… Want in het stuk staat over de garantstelling dat de gemeente 100 procent financieel garant staat en het gaat om een bedrag van 3,5 miljoen. En onze vraag was eigenlijk van, kan het niet een gedeeld risico zijn? Of ligt het risico echt alleen maar bij de gemeente? Is dat nog iets wat is onderhandeld of niet? De voorzitter: Oké, is er nog iemand… Mijnheer Veldman. De heer Veldman: Voorzitter, ik heb eigenlijk ook één hamvraag en die sluit wel aan op de woordvoering van de VVD, namelijk, er is een businesscase, er is een GREX en er is een lening en er zijn opbrengsten en kosten. En ik wil eigenlijk weten, onderaan de streep voor de gemeente, staat daar een plus of een min? Want de heer Noldus heeft gelijk, dat toen we dit initieel bespraken, er werd gezegd, nou ja, het is eigenlijk… Je moet het zien als een investering waar gewoon op gerendeerd wordt. Dus dat is één.

En twee, als er dan op gerendeerd wordt, wordt de gemeente dan toch niet eigenlijk een soort huisjesmelker van kwetsbare groepen? Omdat ik ergens ook lees dat er versoberd

23

is. Dus dat is een vraag die die bij mij oproept en mijn derde vraag en ik zal daar verder niet in details over treden, maar dat ik mij ernstig afvraag of de bijlage, waar volgens mij geheimhouding op ligt, dat echt de laatste versie is? Want er staan dingen in waarvan ik denk, volgens mij moet dat ook niet in een geheim stuk naar de raad. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Oké, dank u wel. Verder nog iemand? Dan wil ik graag de invaller voor de heer Heijkoop het woord geven. De heer Burggraaf: Voorzitter, excuus voor de constanatie hier achter de tafel, maar die zat precies om die reden, omdat we nog niet uit waren, wie is dan nu hier de vervangend woordvoerder voor de heer Heijkoop? Maar die zal ik dan wel even op mij nemen. Dat maakt wel dat ik de vragen als zijnde… Die 10 procent en die 26 procent voor specifieke doelgroepen, daar heb ik gewoon geen parate kennis van, dus daar kan ik nu geen reactie op geven, maar ik zeg u toe dat u dat nog even hierna schriftelijk een reactie op krijgt. Even over de businesscase zelf, daar is aan de voorkant ooit in een kadernota meegegeven dat die ontwikkeling eraan zat te komen, waarbij de mogelijkheid was om een investering te doen die ook zou renderen en dat zit op twee aspecten.

Het ene aspect in deze businesscase is het feit dat de investeringskosten via een financiering aan partij snel vanuit de gemeente kan worden uitgeleend tegen marktconforme condities, waarbij je dus een rentebaat hebt, die zit in de businesscase. Dat is één, een ander aspect is, daar waar je woningen toevoegt, daar ook natuurlijk 333 woningen… Een hogere bijdrage vanuit het gemeentefonds krijgt, want dat gaat over woningen en inwoners. Dat is het andere aspect, dat staat ook in het voorstel benoemd. En dan, voor wat betreft puur onderaan de streep de businesscase, voor nu, qua investering, dat is gewoon een negatieve som. Uit mijn hoofd gezegd, was dat 2 miljoen, dacht ik. En daar zit ook al subsidie van het rijk in, hè? Want daar zit ook een stuk rijkssubsidie in. Komt mede door de grote kosten die je moet maken voor de geluidswerende voorzieningen en het komt… Een inherent aspect is aan sociale woningbouw dat de grondopbrengsten minder zijn, waardoor je vaak met een onrendabele top op de woning zit. Dus daar zit een negatieve som op, tegelijkertijd, over de exploitatie van 15 jaar, wat ik zei, zit er wel weer een hogere gemeentefondsbijdrage in. En dan uw vraag van, hoe zijn we dan in dit proces gevaren? Ik herinner mij dat hier ooit in de Commissie Grote Projecten een presentatie van die plannen is gegeven.

Volgens mij is daar nooit een indicatie meegegeven van, wat voor investeringsbedragen daarachter wegkomen, dus ik vind dat wel voor dit soort trajecten een leerpunt, om voor een volgende keren dat zoiets speelt, daar veel alerter met elkaar op te zijn en dan ook voordat je de volgende stap in zo’n traject zet, daar alvast, ook met u te delen, welke wandbreedtes dan ook vanuit financieel perspectief er aan zo’n case zitten. En dan de garantstellingsvraag van Beter Voor Dordt, weet ik niet zo goed, waar die in zit. Ik herinner mij dat in deze businesscase er twee garantstellingen zitten, de één is, daar waar het gaat om de huur van woningen, waarbij, meen ik voor de kwetsbare doelgroep voor tien jaar in ieder geval de garantie wordt gegeven waarmee je dus weet dat de huurstroom, waarin we dus die lening weer terug kunnen betalen en die exploitatie rond krijgt, dat dat dan gegarandeerd is, dat is één aspect. En dat in de leningsvoorwaarden, waar u overigens nog een apart voorstel voor krijgt voor deze zomer, ook een garantstelling is geëist van de partij aan wie het geld wordt uitgeleend. Dat is overigens niet voor 100 procent, maar goed, dat voorstel komt nog separaat ook uw kant op.

24

De heer Noldus: Voorzitter, als ik nog een vraag mag stellen aan de heer Burggraaf over die onrendabele top, die op sociale huurwoningen dan gemaakt worden. U heeft het nu over een investering van 2 miljoen die nooit begroot was daar, in die zin. Kunt u aangeven in wat voor omvang, of misschien niet wat voor omvang, maar of dit een soortgelijke omvang is als dat we zien voor onrendabele top op andere projecten? Want dat maakt dus nu wel dat we nu op een specifiek project daar nu een bijdrage moeten doen en een keuze ook moeten maken, terwijl we misschien meer over de hele linie van projecten dit instrument willen inzetten en kijken of we dan, verdeeld over de verschillende gebieden en ontwikkelingen in de stad, daar wel de meest effectieve, efficiënte keuze in maken, voor de financiering daarvan. De heer Burggraaf: Voorzitter, de onrendabele top hier in ongeveer 6000 per woning en dat is relatief laag voor sociale woningen en dat komt mede, denk ik, door die subsidie die vanuit het rijk is ontvangen. Ook hier vind ik wel dat u een terecht punt heeft, dat je uiteindelijk met elkaar een sociale woningbouwopgave hebt, waarvan je moet constateren dat het altijd een mindere opbrengst geeft dan de maximale opbrengst die je in een gebiedsontwikkeling zou kunnen doen.

Dus het… Je moet altijd wat, een veer, laten en ik zou me heel goed kunnen voorstellen dat u vanuit de Raad vindt van, we hebben daar een ambitie bij, we willen daar wat integrale sturing op, omdat je dan ook tussen projecten kan gaan afwegen van, nou, dit is dan een traject waarvan je kan zeggen van, hé, deze sociale woningen zijn relatief goedkoop, zal ik maar even zeggen en op een andere plek misschien heel duur. Er kunnen achterliggende redenen in zitten, maar dan kan je wel meer integraal sturen, inderdaad, in de zin van, nou, om die doelstelling van nou ja, ik weet het even uit mijn hoofd niet meer, maar het zijn er meer dan 1000 geloof ik, te halen, wil je daar ook nog op financiële weg op sturen? In de zin van, op welke plekken je dat doet. Want de ene plek is gewoon duurder dan de andere plek, om sociale woningbouw te realiseren. De heer Stolk: Voorzitter? De voorzitter: Ja, mijnheer Stolk? Vooruit. De heer Stolk: Ik had aan mijnheer Burggraaf de vraag, praten we hier inderdaad over woningen, of praten we hier over een studentenkamer, 16 vierkante meter? Ik vind het heel erg belangrijk, want de volgende vraag die ik er gelijk aan wil koppelen, op het geheel betalen wij 6000 euro en voor 16 vierkante meter.

Dus ik vind dat nogal een iets, kunt u daarin iets verduidelijken? De heer Burggraaf: Voorzitter, het zijn inderdaad studio’s, eenheden van 18- of 36 vierkante meter, dus dat is niet groot. En dat is… Daar hebben we toevallig deze week ook nog met de corporaties… Een bestuurlijke ontmoeting gehad en dat gesprek ook gehad. Van, in die sociale woningbouw wil je verschillende categorieën bedienen en daar is dit inderdaad eentje, meer specifiek naar studenten en nou ja, de kwetsbare doelgroep en is dat niet de maat voor alle sociale woningen die je maakt, want er zitten ook eengezinswoningen bij en in alle maten en soorten, zullen we maar zeggen. Maar dit zijn wel degelijk wooneenheden.

25

De heer Stolk: Ik zou het geen woningen noemen in ieder geval, ik zou het gewoon studentenkamers noemen. En ik word meegeteld ook in de sociale bouw, wat we gepland hebben voor de komende tijd? Want dan is dat natuurlijk ook een… Ik vind het een matige bijtelling. De heer Burggraaf: Voorzitter, u wordt zeker meegenomen en nogmaals, de sociale woningbouw heeft een heel diverse groep aan gebruikers en doelgroepen en voor al die doelgroepen wordt invulling gegeven in het programma. De heer Stolk: Laatste vraag, voorzitter. Na 15 jaar, wat gaat ermee gebeuren, is dat ook al bekend of gaan we dat dan doorzetten? De heer Burggraaf: Nee, voorzitter, de businesscase is gewoon voor 15 jaar en na 15 jaar gaat die weg, tenzij je op dat moment anders besluit. De heer Stolk: En dan zijn de schulden ook afgelost? De heer Burggraaf: Er zit dan nog een rest som in de financiering die op dat moment met restwaarde en de garantie die er nog is, voldaan moet worden en daar ook voldoende zekerheden tegenover staan. Overigens begreep ik net… Ik zei net, voor de zomer dat voorstel voor die lening, dat komt kort na de zomer uw kant op.

De heer Noldus: Voorzitter, nog even een vervolgvraag op de reactie vanuit het college over onze vragen over het integraal bekijken van, is het sociale woningbouw? De heer Burggraaf had een voorstel richting de raad, waarvan ik niet zeker weet hoe we daar als Raad nu vervolgens invulling in moeten geven. Mijn vraag zou eigenlijk zijn richting het college, om daar met een ofwel een voorstel ofwel een informatiebrief over te komen, zodat we daar ook een discussie als commissie met elkaar over kunnen hebben. Kan daarin worden voorzien? De heer Burggraaf: Ik aarzel even, voorzitter, of ik zeg van, nou, dat zeggen we toe, om daar een eerste zet voor te doen, of dat ik u vraag om eerst even… Eerst maar eens te formuleren of dit een breed gedragen behoefte uit de Raad is. Ik neig er eigenlijk naar om dat laatste te doen, dus als u dat wilt, dan zou ik willen voorstellen om dat… Nou ja, eerst eens te kijken of dat een breder gevoelde behoefte is en misschien via een motie even dan te verzoeken. Dan weet ik ook… Dan weten wij ook of hetgeen er is, of dat ook iets is wat breed de behoefte is bij de raad, of dat er misschien nu maar voor één fractie die behoefte leeft.

De voorzitter: Mijnheer Schalken? De heer Schalken: Voorzitter, in aanvulling op wat de heer Noldus net zei, zeker ook over de te huisvesten doelgroep, wil ik daar toch echt wel wat nadere informatie ook over hebben, want er is eerst nadrukkelijk gezegd dat het maximaal 10 procent zou zijn en als het nu dus 19 of 20 procent is, dan is het toch wel echt ook een verdubbeling en dan betekent dat ook wel wat, ook voor de omgeving en ook voor het plan zoals dat in eerste instantie aan ons is gepresenteerd.

26

De heer Burggraaf: Voorzitter, dat heb ik al reeds toegezegd, dat over die 10 procent, 26 procent, geloof ik, waren de getallen, daar nog even separaat een reactie op komt. De heer Schalken: Maar daarom, voorzitter, als het mag, dan vind ik niet dat we dat nu zo dan toch richting de Raad moeten doen, als hamerstuk. De heer Noldus: Bij het laatste sluit ik mij aan. De voorzitter: De heer Van… Even kijken, wie was dat? Oké. Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Of het dan een hamerstuk is, is een andere. De vraag is natuurlijk, als je kijkt van, hoeveel per procent ga je bepaalde doelgroepen daar huisvesten? Snap ik wel dat die vraag speelt, maar die staat, naar ik begrijp, volstrekt los van of je nou wel of niet krediet gaat beschikbaar stellen voor de ontwikkeling van dit pand, dus hiermee besluit je helemaal niet over of wij percentages van doelgroepen… Als we het erover willen hebben en die behoefte voel ik wel, dan wil ik best een keer met elkaar er eens over praten en agenderen. Maar volgens mij hoef je daar niet… Dit betrekt… Dit project waarvan we toch al zeggen, als je niet oppast, vertraagt het, nu op te gaan houden door allemaal nadere informatie… Want het geld moet toch komen, bouwen willen we.

Tenminste, nu zeggen we, we willen het niet bouwen? En ik had ook over het andere punt nog een opmerking, waar de heer Noldus over begon, over inzicht in de onrendabele toppen bijvoorbeeld van sociale huurwoningen. Ik denk dat dan de vraag te eng geformuleerd wordt, want ik denk dat 6000 per woning voor een sociale huurwoning echt een hele schappelijke, onrendabele top is, dat je ze bijna nergens goedkoper kunt realiseren. Maar goed, dat inzicht wilde u alvast hebben, maar ik heb het idee dat voor andere woningen precies diezelfde vraag geldt. Ik denk dat als wij straks op het Maasterras woningen gaan ontwikkelen die zwaar gesaneerd moeten worden en weet ik wat allemaal, die ook in andere prijsklassen vallen, zullen er ook wel onrendabele toppen bovenop komen. Het is niet voor niks dat we 150 miljoen denken beschikbaar te gaan stellen voor de ontwikkeling van de Spoorzone. Het is niet allemaal onrendabele top, maar dat zit er wel in. Dus als je dat inzicht wil hebben, dan moet je het ook willen weten van de middel dure woningen en voor de dure woningen, want ik heb af en toe wel verhalen gehoord dat er ook dure woningen zitten waar echt veel hogere bedragen per woning dan 6000 bovenop zitten en dan moet je echt het brede plaatje willen hebben.

De heer Veldman: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Veldman? De heer Veldman: Ik ben het op zich eens hoor, met mijnheer Van der Kruijff, alleen waar bij mij wel een beetje de schoen wringt is dat dit is begon met het idee van, nou ja, we kunnen geld uitlenen en dat is eigenlijk een no-brainer om dat te doen en by the way, we kunnen dan ook nog huisvesting creëren voor een groep die staat te springen daarom, hè? En ik heb altijd al gedacht, dit is eigenlijk te mooi om waar te zijn en vanavond horen we dus ook dat het te mooi is om waar te zijn, zeg ik maar even ondiplomatiek. Dus in die zin snap ik wel dat er dan wat verbazing is. We bouwen dit natuurlijk ook op een plek en daarom vind ik die vraag over die doelgroep wel degelijk relevant, dicht tegen een

27

nieuwe woonwijk aan, maar net even in een soort beschut hoekje. Dat roept allerlei vragen op over de sociale veiligheid, dus dat zijn, denk ik, wel terechte vragen. Mevrouw Kruger: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Kruger? Mevrouw Kruger: Buiten het feit dat het misschien terechte vragen zijn, ik vind het altijd jammer wel dat er continu geframed wordt over speciale doelgroepen en de veiligheid en noem alles maar op. Het is helemaal niet duidelijk wie daar komen te wonen, er zijn heel veel sociale doelgroepen die om huisvesting schreeuwen, die ook beschermd en begeleid worden, die, nou, ik zou ze graag als buur willen hebben als de buren bij wijze van spreken die ik elders in mijn straat tegenkom, die niet begeleid worden. Dus dat wil ik toch wel even meegeven, ik word er altijd een beetje… Ik krijg daar gewoon een beetje pukkeltjes van, altijd maar over die doelgroepen van… En dan opeens, o, het is onveilig. Dus als we het daar allemaal niet zeker over zijn, dan moeten we dit stuk gewoon nog een keer stuk laten komen met wat duidelijkere informatie en als iedereen gerustgesteld wordt over wie er precies komen te wonen, dan moeten we dat zo maar doen. De heer Noldus: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Noldus nog. De heer Noldus: Ik wilde graag nog even afrondende woorden zeggen, van mijn kant in ieder geval.

Dat ik mijnheer Veldman zijn opmerking daarin wil steunen en mijnheer Schalken, wat ik al kort aangaf. Wat ons betreft, geldt daarbij ook hetzelfde. Wij willen wel eerst graag die nadere informatie zien, voordat we besluiten over of en hoe dit naar de Raad kan. Ook richting mijnheer Van der Kruijff, de aantallen percentages die worden al genoemd in diezelfde bijlage als waar de financiële uitwerking ook in is. Dus of dit er wel of niet mee vaststaat, die indruk wordt in ieder geval bij ons wel gewekt, kan ik zeggen, dus als het niet zo is dan hoor ik dat ook graag. Maar daarover graag ook aanvullende toelichting. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, mag ik nog één keer? Er wordt een raadsbesluit… En er wordt gevraagd het tekort op de grondexploitatie te dekken, wat kost het? Het gaat allemaal over kosten. Kosten en krediet. In het raadsbesluit staat echt geen zin over doelgroepen en soorten en mensen die daar komen te wonen. En natuurlijk mogen we het erover hebben, maar daar hoef je dit besluit niet voor aan te houden. We willen het gewoon snel bouwen. We roepen allemaal, er moeten studentenwoningen komen, er moeten jongerenwoningen komen, er moeten sociale huurwoningen komen, laten we het gewoon voortmaken. Vanuit het CDA mag dit de komende raadsvergaderingen besloten worden. De heer Kleinpaste: Voorzitter? Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Kleinpaste.

28

De heer Kleinpaste: Ik zou mij graag op dat punt aansluiten bij mijnheer Van der Kruijff omdat de vaart er wel degelijk in mag zitten. Dat laat onverlet dat je op een ander moment wel over die percentages en die doelgroepen zou kunnen spreken. De heer Noldus: Voorzitter, over de ambitie om dat snel te realiseren, kunnen we ons in die zin wel bij aansluiten en daar horen we graag ook of dat inderdaad los daarvan staat. Maar de bedragen waar in het raadsbesluit naar verwezen wordt, komen voort uit de bijlage waarin die percentages genoemd zijn, dus wij kunnen toch niet anders dan in ieder geval de indruk krijgen dat die voorgenoemde verdeling de input en de opbouw is voor die bedragen? Dus daarom toch onze vraag, dat willen wij graag van tevoren weten, voordat wij hier een besluit over kunnen nemen. De voorzitter: Dit kunnen we nog minimaal anderhalf uur volhouden, of zo? Ik denk dat het verstandig is in de Raad om het college het woord te geven. De heer Burggraaf: Voorzitter, mag ik een poging wagen? Ik heb begrepen… Inmiddels is mij de cijfertjes ook scherp. 10 procent is voor de kwetsbare doelgroep spoedzoekers en dat is altijd ook het uitgangspunt geweest, hè? Dus dat is onveranderd. En die 26 procent komt voort omdat het aanvullende deel binnen de reguliere, sociale woningbouw doelgroepen valt die door Trivire, waarmee het verhuurd wordt.

Dus daarmee voldoet het, op dat aspect, aan de kaders die aan de voorkant qua samenstelling is ingestoken. De heer Stolk: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Stolk? De heer Stolk: Ik hoor weer 10 procent en 16 procent van, door Trivire ingevuld, alleen ik denk uit ervaring dat als wij in een gebouw van 333 woning, of althans, ik noem het nog steeds kamers, verschillende doelgroepen zetten, dan kan dat een frictie leveren en uit ervaring spreek ik ook dat als er meer dan twee doelgroepen zitten, dat dat weleens conflicten kan opleveren. Ik kan zeggen van, hoe is het dan met de beveiliging? Hoe is het dan met de omgeving? Maar ik denk dat wat mijnheer Noldus ook aangeeft, dat we dit eerst nog eventjes goed helder moeten krijgen wat er nou inkomt en dat we dan moeten besluiten. De heer Van Verk: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Van Verk? De heer Van Verk: Voorzitter, ik vind dat de VSP nu toch wel erg ver doorslaat in zijn beredenering. Hij heeft het al over beveiliging voor een pand waar jongeren gaan wonen. Pardon? We hebben al eerder een verhaal gehoord dat jongeren hier met messen en machetes door de stad marcheren, wat voor beeld hebben we hier in de Raad over onze jongen? Dat zijn gewoon doorsnee jongeren die daar op school zitten waarschijnlijk. Laten we even normaal blijven doen en laten we vooral snel gaan bouwen.

Wat dat betreft ben ik het helemaal met mijnheer Van der Kruijff eens, dit vind ik allemaal zaken die je misschien later ooit nog eens een keer kan bespreken, maar een beeld schetsen alsof het een superonveilige buurt wordt waar beveiliging nodig is, kom op zeg.

29

De heer Stolk: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Stolk, mijnheer Van Verk heeft wel een beetje gelijk, dat het op dit moment in die zin niet aan de orde is natuurlijk. Maar… De heer Stolk: Ik blijf toch bij mijn mening. De voorzitter: U mag een mening hebben. De heer Stolk: En ik denk dat het helder is en ik vind toch, uit ervaring, in het Leerpark, dat dat wel degelijk aan de hand is en dan zou mijnheer Van Verk eens met mij mee moeten gaan en moeten kijken. De voorzitter: Nee, mijnheer Stolk, daar gaat het niet om. Ik denk dat mijnheer Van Verk dat ook best wel een keer zou willen doen ook eventueel, maar het is op dit moment niet aan de orde ten opzichte van het stuk wat voorligt, daar gaat het om. U zit 36 fasen verder. Ik ga dan toch even, denk ik, een aantal mensen teleurstellen en… Omdat ik denk dat wat de heer Van der Kruijff heeft geopperd het meest realistisch is om nu te doen. Dus dat leg ik dus aan u voor, of u daarmee kunt instemmen? En eventuele discussie over percentages et cetera kan op het moment dat… Hè, laat het allemaal even indalen, zou ik bijna zeggen. En mijnheer Noldus, u kunt altijd een stemverklaring afleggen. De heer Noldus: Zeker, voorzitter.

Als ik dan toch nog een vraag of voorstel mag doen, de heer Burggraaf deed er net een voorzet toe, als wij een memo of een bericht vanuit het college kunnen krijgen dat het inderdaad los wordt bezien van het besluit en daar nog wat aanvullende informatie omtrent, nou, goed, dan kunnen wij instemmen met onder voorbehoud het stuk naar de Raad sturen. Maar dan dus wel dat we die aanvullende informatie daarop nog even ontvangen. De voorzitter: Laten we afspreken dat we het stuk als hamerstuk naar de Raad doen, dat er aanvullende informatie komt. Dat gaat naar de Raad van, pak hem beet, 13 juli. En dus volgens mij is het heel goed mogelijk om in de loop van volgende week uiterlijk daar de extra informatie aan u te leveren, zodat u ook nog ruim de tijd heeft om daarop te reflecteren zoals u dat toen straks zo mooi zei. En dan eventueel dat daar iets aan te veranderen zeg maar vanuit de raadsagenda. Mevrouw Kruger? Mevrouw Kruger: Voorzitter, ik wilde daar nog één ding aan toevoegen, want u zei al zo mooi van, dan kan iedereen het eens laten bezinken.

Ik zou toch ook aan iedereen eens willen vragen om na te denken, als we het dan over doelgroepen hebben, a, over welke groepen dat we het hebben en waar moeten mensen dan wel wonen? Ik was juist blij dat we nu eindelijk eens voor allerlei soorten doelgroepen, zoals we dat dan noemen, ook nieuwe woningen gaan bouwen, dat niet alleen de oude wijken geschikt zijn voor sociale huur en voor jongeren of mensen die wat bescherming nodig hebben. Dus laten we daar allemaal maar eens over nadenken, in welke wijken en waar dan mensen moeten gaan wonen, als we dan toch gaan onderscheid maken. Dank u wel.

30

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kruger. De heer Polat: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Polat. De heer Polat: Ik ben het helemaal eens met mevrouw Kruger, ik zou niet op voorhand zeggen van, daar moeten doelgroepen a, b of c gaan wonen, iedereen is natuurlijk vrij om in elke wijk te wonen waar men wil. Ik ben er wel mee eens dat de doelgroepen waar wij het nu over hebben… Dat iedereen in die kamers, wat de VSP zegt, daar kan gaan wonen. Dus er zou toch helemaal geen onderscheid moeten komen van, tussen doelgroepen of wie dan ook. De voorzitter: Oké. Die opmerkingen die kunt u allen meenemen. En dan wilde ik graag dit punt afronden en even pauzeren. 21:50 gaan we verder. Zo, dames en heren, dan gaan wij verder met punt 14 op onze agenda en dat is de memo voortgangsmonitor Bouwende Stad per 1 april 2021. 14.Memo voortgangsmonitor bouwende stad per 1 april 2021 De voorzitter: De portefeuillehouder hiervan, mijnheer Burggraaf, dat is mijnheer Sleeking. Ik heb begrepen dat de voortgangsmonitor wordt toegelicht door mevrouw Wouters, dat is de procesmanager Bouwende Stad. En daarna is de gelegenheid voor u allen om vragen te stellen. Daarna wordt de stand van zaken van de gebiedsontwikkeling Stadswerven extra uitgelicht door mevrouw Van Oost, die heb ik net ook ergens gezien, jawel. De projectmanager en Rogier Gerritsen van ontwikkelaar OCW.

Daarna is er ook weer ruimte voor vragen. Het moet echt niet gekker worden. En de aanleiding om dit te doen, is dat we met elkaar hebben afgesproken dat we grote gebiedsontwikkelingen extra uitlichten zo, één voor één, op het moment dat we de voortgangsmonitor bespreken en vanavond is dat dus Stadswerven. Goed, ik wil allereerst het woord graag geven aan mevrouw Wouters.

Mevrouw Wouters: Dank u wel, voorzitter, dat ik vanavond de kwartaalmonitor aan jullie mag presenteren. Het doel van de voortgangsmonitor Bouwende Stad is eigenlijk een heel helder, concreet doel, namelijk sturingsinformatie bieden om te sturen op de ambitie om 4000 woningen versneld te bouwen. En die ambitie die komt ook overeen, dus die 4000 woningen, met de autonome behoefte, zoals dat heet, dus de vraag die er op dit moment is in de stad, aan woningen, dus het woningtekort. Dus dat is wat we in eerste instantie aan het oplossen zijn hiermee. Nou, hoe sturen we nou met die monitor op die doelstelling? Dat doen we op een aantal manieren. De eerste waar we op aangestuurd hebben, is dat we nog zachte planvoorraad, zoals dat heet, hebben gevormd. En dat zijn gewoon ideeën van, waar moeten die woningen komen? Dat moet altijd meer dan die 4000 woningen zijn, want het zijn nog maar ideeën, schetsen, er kan altijd weer een plan afvallen. Dus wij hebben als target, ik zie mevrouw de voorzitter naar me kijken, als doelstelling, niet als target, hebben wij gesteld dat we 6000 woningen zachte planvoorraad in de monitor willen hebben en dat doel hebben we bereikt al in 2019. Dus dat was eigenlijk stap 1. Vervolgens zijn we al die projecten gaan

31

plannen en dat zijn allemaal ambitieuze planningen, want de opdracht was die versneld te gaan realiseren. Dus er is gevraagd aan alle projecten om een ambitieuze planning te maken, die zitten ook in deze monitor. En we hebben gekeken, hoe kunnen we nou onze eigen procedures van onszelf als gemeente versnellen? Daar hebben we allerlei maatregelen voor genomen, dat is ook in deze commissie al meerdere keren aan de orde geweest, dus ik ga daar niet te veel op in. Maar denk aan het inzetten van Crisis- en Herstelwet, er is een taskforce geweest, we hebben de procedures op de schop genomen, nou, et cetera. Nou, dat is aardig gelukt, we zijn 60 procent sneller dan gemiddeld in Nederland, dus ik durfde er wel een vinkje voor te zetten. De volgende stap is dat we genoeg harde planvoorraad voor die 4000 woningen aan het vormen zijn, dus dat wil zeggen, hè, dat die projecten helemaal door de besluitvorming heen zijn. Er zijn altijd een aantal stappen te nemen in de besluitvorming om een plan zeg maar goed te keuren als gemeente, daarvan ligt ook een heel groot deel bij de gemeenteraad, hè? Dus we… Er komt een visie voor te liggen, een stedenbouwkundig plan en zo voort. Als al die besluiten worden genomen, dan noem ik dat harde planvoorraad. Ik heb weleens begrepen dat dat niet helemaal de juridisch juiste term is, maar voor het gemak wordt dat zo wel genoemd.

Daar moeten we 4400 woningen bereiken, als doel, om genoeg te hebben voor die 4000 woningen. Waarom dat aantal? Omdat we in de praktijk zien dat zo ongeveer 90 procent van de plannen die wij goedkeuren, ook meteen gebouwd wordt. Eigenlijk iets meer dan die 90 procent, maar we gaan een beetje aan een voorzichtige kant zitten. Als laatste, wat we met deze monitor kunnen doen, is opsporen. Van, waar klopt nou onze planning niet? Dus, waar zijn we nou tegenaan gelopen in die ambitieuze planningen en wat kunnen we daarvan leren? Dus of soms wel ingrijpen, als je het op tijd ziet. Dus daar wil ik ook in een aantal hoofdlijnen in deze presentatie even op ingaan. Op dit plaatje is in de tijd te zien, u krijgt iedere keer een momentopname in de monitor. Wat u nu heeft ontvangen is die blauwe lijn, dus eerste kwartaal 2021. Maar ik heb hier laten zien ook van de kwartalen daarvoor, wat er aan cijfers in de monitor al zat. Dan ziet u in eerste instantie die blauwe lijn bovenaan van de zachte planvoorraad, die hebben we eerst aangevuld en in 2019 hebben we daar het doel van 6000 gehaald. Dan zijn we nu dus bezig om die zachte plannen in harde planvoorraad om te zetten, dat is die oranje lijn die u ziet. Daar zit zo ongeveer dus die 2,5 jaar tussen die wij nodig hebben om dat plan helemaal uit te werken, daar de juiste besluiten over te kunnen nemen en vervolgens kan er dan gebouwd worden.

Nou en dan is er vervolgens nou een bouwtijd achteraan, dus in de grijze lijn, dat is een soort voorspelling, van, wanneer worden die woningen dan daadwerkelijk gebouwd? En de verwachting is nu dat er ergens in de loop van 2023 4000 woningen staan. U ziet heel veel informatie over verschillende projecten in de Monitor. Ik heb hier even de grote gebiedsontwikkelingen eruit gehaald omdat het ook de grote projecten zijn die in deze commissie worden besproken. Hier is dus te zien hoe ver we zijn met al die verschillende stapjes in de procedure om die woningen mogelijk te maken. Dus bovenaan Amstelwijck Wilgenwende, staat helemaal op groen. Er zitten 1220 woningen in. Die kunnen dus vanaf nu gebouwd gaan worden. Dat is helemaal klaar, in onze procedures in ieder geval. We hebben ons werk gedaan zeg maar. Leerpark gezondheidspark. Daar ziet u nog die rode plekjes, daar hebben we het vandaag ook over gehad, dat is leerpark 2F. Er moet dus bijvoorbeeld nog een GREX worden vastgesteld en dat loopt iets achter op planning. Maar dat zijn ook de laatste stapjes die we daar aan het zetten zijn. Dan Stadswerven. Dat ga ik nu niet zo zeggen, want daar komt zo meteen inhoudelijk een presentatie over. Als laatste Stationsgebied. Daar ziet u nog een aantal grijze blokjes. Dat zijn vooral initiatieven van derden die daar

32

nog lopen. Die lopen in principe volgens planning. Dus eigenlijk ziet het er best wel heel goed uit. Dus we zijn redelijk op koers richting die vierduizend woningen. Maar we hebben ook een analyse gedaan van: hoe is het nou gegaan met die planningen die we twee jaar geleden hebben gemaakt, die ambitieuze planningen? Hoe staan we daar dan nu voor? Welke rode draden kunnen we daaruit halen? Dus wat u hier ziet, is een vergelijking van de planning van twee jaar geleden en hoe we er nu voor staan. Links bovenin is dat van de grote projecten. Daar ziet u het blauwe vlak dat 63 procent van het project afgerond is, oranje, dat er vier nog loopt conform planning. Er zijn ook projecten toegevoegd in de tussentijd, dus dat is moeilijk van te zeggen van: is dat volgens planning van twee jaar geleden? Zestien procent loopt vertraagd. Ga ik zo meer over vertellen, wat dat precies betekent. Maar in ieder geval ter referentie, gemiddeld landelijk is dertig procent vertraging op bouwprojecten heel gebruikelijk. Dus die zestien procent is echt best wel een heel aardig resultaat, zeker als je je beseft dat we dus begonnen zijn om aan de projecten te vragen: maak een hele snelle ambitieuze planning en probeer hem daarna te halen. Rechts is voor totaal, dus niet alleen de gebiedsontwikkelingen maar alle projecten die in de Monitor zitten te zien hoe dat eruit ziet.

Daar zijn 56 procent van de projecten afgerond en iets meer projecten vertraagd, namelijk 23 procent. Mevrouw Kruger: Voorzitter, mag ik even één klein vraagje stellen? Anders snap ik hem niet meer. We hebben het hier toch nog steeds over de planning. Dat is nog niet dat er iets gebouwd is. Mevrouw Wouters: Dit gaat over de planningen en inderdaad, in hoeverre we die gehaald hebben. Want dat is waar we mee sturen op deze m… Met deze monitor. Mevrouw Kruger: Ja, oké. Nee. Mevrouw Wouters: Ja? Mevrouw Kruger: Ja. Mevrouw Wouters: Hier kunnen we zien voor de wijkontwikkeling Wielwijk/Crabbehof en de gemeentelijke doellocaties hoe dat eruit ziet. Nou ja, er was ons opgevallen bij die wijkontwikkeling dat daar het aantal vertraagde projecten wel een stuk hoger is dan gemiddeld, 46 procent. Nou ja, daar zitten ook weer allerlei redenen achter. Per project kun je dat helemaal uitdiepen. Maar een algemene lijn die we daar wel uit hebben gehaald is dat daar veel projecten zijn met de woningbouwcorporaties. Dus wat we daarmee hebben gedaan is het afgelopen half jaar geïnvesteerd in de samenwerking met de corporaties, om te bekijken waar we die kunnen verbeteren. Nou, ik kan wel zeggen dat de eerste vruchten daarvan zeg maar zich af beginnen te werpen.

We zien dat rivieren nu bijvoorbeeld meedoet in het leerpark 2F, toch mee gaat doen in de middenzone van het gezondheidspark en ook aan de Patersweg gaat beginnen met bouwen. Dus dat zijn, ja, wel eerste positieve signalen van dat proces. We gaan kijken hoe dat verder ontwikkelt. Nou ja, de doellocaties zijn ook wel heel interessant, omdat … Daar kunnen we eigenlijk best goed op sturen als gemeente. Dat zijn locaties van onszelf die wij gewoon op de markt moeten zetten, waar we aanbestedingen voor moeten doen. Dus dat blijft, als ik dan even doorga naar zeg maar de rode draden van: waarom zijn er nu vertragingen opgetreden? Dan blijven die aanbestedingen best wel een goed

33

aandachtspunt. Dat is iets wat ontwikkelaars ook vaak aangeven aan bijvoorbeeld gesprekstafels van: zorg nou dat je een goede balans hebt tussen je eisenpakket, je wensenpakket, en dat dat ook haalbaar moet zijn, want als je daar later een proces in, in de knoop komt en vastloopt, ja, dan levert het gewoon vertraging op. Tegelijkertijd, wat daar natuurlijk ook speelt, is: als je tempo wil maken en tegelijkertijd ook zorgvuldig wil zijn en je wil geen fouten maken, wat helaas natuurlijk ook altijd weleens voorkomt, nou ja, blijft dat de balans zeg maar zoeken. Maar dat is wel… Dat is wel een hele belangrijke knop om aan te draaien bij die vertragingen om die te voorkomen. Nou ja, samenwerkingen corporaties heb ik net genoemd. Daar hebben we dus in geïnvesteerd. Wat we ook hebben gezien en dat is voor deze commissie ook wel interessant, is dat een aantal deelgebieden in grotere projecten in de eerste instantie waren ingepland als zeg maar haalbaar binnen vier jaar, zeker ook vanuit die ambitiegedachte, maar waar later van is gezegd van: nee, we moeten dit echt gefaseerd gaan uitvoeren. Dit is zo een groot project, we gaan de middenzone van het gezondheidspark niet in één keer bouwen. Dat doen we in een aantal fases. Geldt ook voor Amstelwijck, spoorzone.

Maar dit is dus wel een leerpunt hè, als we weer planningen gaan maken voor andere grote gebieden, ja, dat we daar gewoon rekening mee houden en dat je dat stapsgewijs gaat uitvoeren. Een ander punt is … Wat terugkeert is, als er sprake is van verwevingen of verplaatsingen, dus als op een bepaalde locatie al een functie of eigenaar aanwezig is, ja, dat het dan zaak is om heel tijdig daarmee te beginnen om te bekijken wat daarvoor nodig is om dat goed voor elkaar te krijgen, want dat kost gewoon tijd. Nou, en dan zijn er natuurlijk nog wel wat oorzaken waar altijd wat minder op is te sturen, zoals vertraging van initiatieven van derden, ja, waar wij een faciliterende rol hebben en wat we zo goed mogelijk proberen te begeleiden, maar dus gewoon minder op de tijdsplanning te sturen. Er zijn natuurlijk ook we… Soms is ook wetgeving een probleem. Als dat landelijke wetgeving is, ja, dan loop je ook soms ergens op vast waar je weinig aan kan doen. Dan over de realisatie, dus wat zien we dan tot nu toe als effect van deze aanpak in de stad? Hier zien we het aantal woningen wat is toegevoegd, 2018 tot en met nu. Dan zie je dus, ja, dat het dus ongeveer twee, twee en een half jaar, kost, voordat je ook gaat zien dat die bouwproductie begint toe te nemen. Gelukkig was er in de woningbouw vorig jaar niet echt een merkbare coronadip. Dus in 2020 voor het eerst echt duidelijk meer gebouwd.

In totaal zitten we nu nog net niet op zeventienhonderd woningen die zijn toegevoegd. Dat is dus van die vierduizend autonome behoefte die er is. Dus wat je ook ziet is dat heel veel van die nieuwe woningen nu bewoond worden door Dordtenaren. We zien ongeveer drie vierde van de nieuwbouwwoningen door Dordtenaren wordt gekocht. Nou ja, wat betekent dat nou? Hoe ziet dat er dan uit in de echte wereld? Want het zijn natuurlijk allemaal mooie cijfers, maar bij de afdeling communicatie is daar een, ja, leuk mooi filmpje over gemaakt hoe dat dan eruit ziet in de stad. Ik weet niet of u dat toevallig al gezien heeft, maar ik laat hier nog even heel snel zien wat daar in het filmpje te zien is. Ze beginnen dan bij een nieuwbouwwoning op het Leerpark, in het duurdere segment. Dus van boven de 450.000 euro. Is dat bekend? Ja. Nou, en ze maken een praatje met die mensen. Dan vragen ze van: waar woonde u nou hiervoor? Nou, die woonde daarvoor aan de Bankastraat en vervolgens zijn ze bij die mensen gaan aanbellen. Ze zijn bij die mensen gaan aanbellen van: waar woonden jullie hiervoor? Nou, daar woont een stel die zijn gaan samenwonen, die woonden daarvoor aan de Achterhakkers en aan de Noordendijk. De persoon die aan de Noordendijk is gaan woonde, woonde daarvoor aan de Blekersdijk. Die woonde daarvoor aan de Singel. Daar woont nu en daar woont nu een starter.

Dus het is een inkijkje in hoe je dus met één

34

duurdere woning toe te voegen eigenlijk zes woningen vrijspeelt. Dus is het een probleem dat zeg maar zoveel woningen in eerste instantie door Dordtenaren worden gekocht? Nee, helemaal niet. U voldoet gewoon aan je behoefte van je eigen inwoners in eerste instantie. Wat je dan wel ziet, is dat het dus nog niet zo heel veel doet met je groei van je stad. We zien hier het aantal inwoners. Dat was mooi aan het stijgen vanaf 2018. Nou hadden we ook nog te maken met een soort coronadip. Daar zal ik nog even wat meer op inzoomen. Die ziet er zo uit. Dus dit is in een jaar tijd, april 2020 tot april 2021. Het ziet er een beetje schokkend uit zomaar. Het gaat uiteindelijk om 365 inwoners minder. De oorzaken daarvan, ja, hogere sterfte, zestien procent meer sterfte en minder immigranten, dus minder mensen uit het buitenland die naar Dordrecht zijn gekomen. Dus ja, heeft heel weinig eigenlijk met deze opgave te maken, maar wel jammer dat we niet al die groei in het aantal inwoners zien. Nou, laatste sheet. De heer Schalken-den Hartog: Mag ik … Voorzitter, mag ik één korte vraag stellen? Want de sheet terug, daar heeft u het over minder immigranten, dus uit het buitenland, maar bedoelt u niet gewoon mensen van buiten Dordt? Of is het echt van … Oké. O, grappig. Mevrouw Wouters: Nee. De heer Schalken-den Hartog: Ja.

Nee, dat was … Mevrouw Wouters: Het is … Het is iets wat we … De heer Schalken-den Hartog: Ja. Mevrouw Wouters: Wat in heel veel steden is gebeurd afgelopen jaar doordat corona … De heer Schalken-den Hartog: Oké. Mevrouw Wouters: Door corona konden mensen minder zich verplaatsen tussen verschillende landen en zijn er dus minder expats, maar ook minder, nou, arbeidsmigranten. De heer Schalken-den Hartog: Ik snap het. Ja. Mevrouw Wouters: Noem maar op. Dus mensen die hier echt naartoe verhuizen voor werk. De heer Schalken-den Hartog: Terwijl er toch een redelijke opgave lag, toch, voor mensen om te huisvesten ook de afgelopen periode vanuit het buitenland. Mevrouw Wouters: Dat zijn statushouders. Ja, ja. Goed, een ander thema. De heer Polat: Niet de immigranten, maar hoeveel mensen buiten de stad hebben er, en andere steden, zijn er verhuisd naar Dordrecht? Want daar ben ik wel benieuwd naar. Heeft u daar ook onderzoek naar gedaan? Mevrouw Wouters: Ja. Nou, misschien wel … Is dat ook wel een mooi bruggetje naar deze laatste sheet, want in het verleden is informatie naar deze commissie gekomen over meer marktanalyse, verhuisbewegingen en prijsontwikkelingen. Nou is het helaas zo dat

35

de bron die we daarvoor gebruikten, namelijk de Nederlandse Vereniging van Makelaars, die leverde geen data maar aan gemeenten, maar we zijn heel druk bezig om dat op een andere manier op te lossen. Daar is dit een klein voorproefje van. Misschien een beetje een cliffhanger, maar ik zou heel graag in een volgende commissie hier wat meer van laten zien. Dat gaat dus over transacties. Dus wat wordt er verkocht? In welke prijssegmenten? Hoeveel staat er te koop in welke wijk? Nou, wat is er aan nieuwbouw gepleegd? In welk prijssegment is dat? Ook: naar welk type woningen zoeken mensen? Waar komen zoekers, huizenzoekers in Dordrecht, vandaan? Allemaal dat soort informatie. Heel interessant. Ik kan er nu helaas nog niet over uitweiden, maar ik laat mezelf graag uitnodigen voor een vervolg. De heer Veldman: Voorzitter, mag ik een vraag stellen? De voorzitter: Jazeker mag u dat. De heer Veldman: Klopt mijn conclusie dan dat het aantal mensen per woning, dus of het aantal inwoners per woning, dan ook is verder is afgenomen? Of is dat een te snelle conclusie? Mevrouw Wouters: Nee, dat is wel ongeveer juist. Er zijn … Als je kijkt naar het aantal huishoudens wat er is bijgekomen, dan zijn dat er ongeveer 250. Dat zijn gemiddeld 1,8 personen per huishouden. Dus dat is minder dan het gemiddeld aantal personen per huishouden wat we nu gemiddeld in Dordt hebben.

Dat is volgens mij 2,2 of 2,3. Dus er treedt verdunning op. Maar dat zie je eigenlijk ook in die verhuisketen die ik liet zien, dat in best wel veel van die woningen woont eigenlijk maar één persoon. Dus ja, dat treedt wel op inderdaad. Ja, dat is een trend die ook gewoon breder aan de hand is. De voorzitter: Wie heeft er een vraag, naast degenen die al een vraag hadden gesteld? Nee. Nee, nee, nee. Nou, dan had u een helder verhaal. Die uitnodiging, die komt er wel hè? Ja. Ja. Gaan we regelen. Goed. Want dat is misschien ook wel interessant om dan te volgen. Gaan we … Heel erg bedankt. Gaan wij over naar de volgende stand van zaken, zeg maar gebiedsontwikkeling Stadswerven door mevrouw Van Oost en mijnheer Gerritsen. Mevrouw Van Oost: Nou, dank u wel dat ik hier iets over Stadswerven mag vertellen vanavond. Ik doe dat samen met één vertegenwoordiger van ontwikkelaar. Die zal aansluitend op mijn presentatie wat vertellen over een aantal woningbouwplannen die op dit moment in ontwikkeling zijn. Stadswerven.

Ik heb even wat foto’s erbij gedaan over hoe Stadswerven er vroeger uit zag, vooral ook om aan u te laten zien … Dat zullen best wel foto’s zijn die bekend zijn, maar ik denk: ik wil er toch nog graag eens even op wijzen wat er vroeger allemaal in Stadswerven aan de hand was qua industrie en bedrijvigheid, scheepswerven, enzovoort, enzovoort, waar we nu nog steeds de vruchten van plukken. Dan bedoel ik vooral in de zin van allerlei zaken die we tegenkomen in de bodem en met vervuilingen en al dat soort dingen meer die, ja, die vormen toch grote risico’s als je zo een gebied gaat ontwikkelen en aan gaat pakken en midden in de uitvoering zit. Wij komen bij elk bouwplan ondergrondse obstakels bijvoorbeeld tegen, altijd. Je kan onderzoeken wat je wil, maar je kan niet zeg maar elke centimeter prikken van de bodem. Als je eenmaal gaat graven komt er weer van alles boven. Dat geldt ook bij saneringen. Stadswerven nu. We hebben pas nieuwe foto’s gemaakt, een beetje …

36

Kun je een beetje … Even kijken hoor. Ik kan het zelf slecht zien. De bovenste foto die gaat er links vanaf waar de brug aanlandt in Stadswerven langs zeg maar de waterwoningen, komt uit bij de Prins Hendrikbrug. Dan zie je, aan de onderkant gaat die weer verder bij het vijftig café gebouw wat in de commissie Fysiek al een keer aan de orde geweest is, Schaerweide, Villa Augustus en zo gaat dat door tot het laatste woongebouw naast de parkeergarage, het Wantijhof. Dus we hebben een beetje een overzicht van zeg maar de waterkant van Stadswerven rondom het Wantij. Nou, de voortgang. Stadswerven loopt dus al, zoals u kunt zien, ruim twintig jaar. We zijn ongeveer in 2000 begonnen om te bedenken dat we daar een ontwikkeling willen. Wij denken nu in 2028 klaar te zijn met de oplevering van de laatste woningen en de woonomgeving. We hebben daar te maken met de woningbouwontwikkeling die we op drie manier aanpakken. Dat is met het raamkoopcontract wat we met de ontwikkelaar hebben afgesloten. We doen ook een aantal aanbestedingen op een aantal plekken en we hebben hier ook te maken met particuliere initiatieven. Nou, we hebben tot nu toe zeg maar 220 woningen gebouwd, even afgerond. Er zijn er op dit moment honderdzeventig in aanbouw. Dus we hebben er 280 bijna in ontwikkeling, nog ruim vierhonderd te gaan, van de bijna elfhonderd woningen. Dus we zijn aardig op weg zeg maar.

Ik heb even een overzicht voor u gemaakt, want wij spreken in Stadswerven over deelgebieden of over vlekken, om een beetje een beeld te hebben, als ik een bepaald deelgebied of vlek noem, waar dat ligt. Het begint bij de punt, bij de Prins Clausbrug en loopt zo door, A, B, C, D, tot en met zeg maar J bij naast de parkeergarage is Stadswerven Zuid. Onderaan kunt u nog een fotootje zien van waar Stadswerven uit bestaat. Heb ik ook even graag aan u willen laten zien, omdat vaak heel veel mensen denken dat we als we het over Stadswerven hebben, dat we het alleen over Stadswerven Noord hebben. Maar we hebben het echt over Stadswerven Noord en Zuid rondom het Wantij. Nou, we hebben … Stadswerven is één van die projecten wat Anna net ook al zei, waar de besluitvorming allemaal van geregeld is. Daar ziet u dus ook allemaal groene balkjes staan. Via … Middels deze kaders zijn we dus aan het werk om de woningen gebouwd te krijgen. Dat is, nou, door de raad vastgestelde bestemmingsplan, de herziening die we pas ook gehad hebben, inclusief masterplan beeld… Nou ja, beeldregieplan, dat soort dingen, stedenbouwkundig plan, is er allemaal. Er is een grondexploitatie. Die hebben we in 18 herzien en aan u voorgelegd ter besluitvorming, is vastgesteld. Die wordt natuurlijk elk jaar weer geactualiseerd via de prognose. We hebben de raamkoopovereenkomst met OCW. Die hadden we in 2011 al.

Die is 18 nog een keer opnieuw aangepast. Zo hebben we ook te maken met allerlei instanties die zeg maar gaan over het water rondom Stadswerven. Dat is Rijkswaterstaat met allerlei zaken, maar ook met allerlei wetten zoals de bodemsanering en de natuurwetgeving. Volgens die kaders werken we dus aan het project met de opdracht om zo snel mogelijk de woningen te bouwen. Ik heb nog even een kaartje erbij gedaan om te laten zien wat het claimgebied is van OCW. Dat is een bijlage bij het raamkoopcontract van 2018. Dat is binnen de rode lijn die daar getekend is. Dat zijn eigenlijk de vlekken A tot en met D en F en G. De andere vlekken die daarbuiten vallen hebben we gedaan via aanbesteding of gaan we nog via aanbesteding doen. Daar lopen een aantal particuliere ontwikkelingen en dat is met name in Stadswerven Zuid. Ja, ook al is er van alles vastgesteld en hebben we alle besluitvorming achter de rug en weten wat de kaders zijn om deze ontwikkeling tot stand te brengen, hebben we met diverse risico’s te maken in Stadswerven. Die komen vooral de laatste jaren boven water. Dat is bijvoorbeeld … Het project loopt al zo ontzettend lang. Er zijn in het verleden allerlei onderzoeken gedaan. We hebben gewerkt

37

conform allerlei regelgeving en dat soort zaken meer. En vaak zijn dat verouderde gegevens. Omdat de onderzoeken bijvoorbeeld maar vijf jaar geldig zijn, of omdat, wat ik net zei, regelgeving is veranderd, er een nieuwe wet is gekomen of een wet is geactualiseerd. Nou, noem het allemaal maar op. Daar zijn we de laatste tijd flink tegenaan gelopen, hebben we allemaal geïnventariseerd en we hebben ook weer met Rijkswaterstaat nieuwe afspraken moeten maken. Dat zijn gewoon zaken die, als je in een zo lang lopend traject zit, waar je gewoon tegenaan gaat lopen en wat gewoon vertragend kan werken en ook vertragend werkt in sommige gevallen. Waar we ook tegenaan gelopen zijn, is dat het gebied voor een groot deel braak lag. Er gebeurde niet zo veel. Maar ook weinig aan beheer werd gedaan, waardoor zeg maar de natuur de kans heeft gekregen zich heeft te ontwikkelen in de loop der jaren en we dus tegen allerlei zaken aanlopen die we in het kader van de natuurwetgeving moeten gaan regelen. En zo zijn er dus ook procedures opgestart, om ontheffing aan te vragen. Waarvan ik straks nog wel wat zal laten zien aan u. En ook dat werkt weer vertragend, want zonder procedure in het kader van de natuurwetgeving ben je sowieso al bij Haaglanden minimaal een half jaar bezig en dan krijg je nog de inzageprocedure, met alle mogelijkheden van inspraak en zienswijzen van dien. Initiatieven derden.