2.6 2026.05.19 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG D.D. 19 MEI 2026 Vergaderzaal 3 1. Commissie Toezicht op Openbaar Onderwijs (CTOO) 2. Agendacommissie 4. Introductie Smart Delta Drechtsteden Voorzitter: Mevrouw Van Vugt-Roose Raadsgriffier: De heer Van Soest Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van Aarle (CDA) Dhr. Van der Bijl (Beter voor Dordt) Mevr. De Heer (Forum voor Democratie) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Hoogduijn (D66) Mevr. Van Hunen (VVD) Mevr. Kamphuis (SP) Mevr. Striebeck (VSP Dordrecht) Dhr. Tutupoly (Op Ons Eiland) Dhr. Visser (GroenLinks-PvdA) Mevr. Vol-van der Holst (Partij voor de Dieren) Mevr. Yachou (DENK) Portefeuillehouder: wethouder M. Burggraaf Ambtelijke ondersteuning: dhr. Langenberg Overige aanwezigen: dhr. Van den Buijs, mevr. De Lijster de Raadt, mevr. Luijten, mevr. Van Zimmeren De voorzitter: Iedereen goedenavond bij deze commissievergadering. We krijgen vanavond een introductie op Smart Delta. Ik wil ook mijnheer Sjef van den Buijs vragen om nog even plaats te nemen. Ik leid eerst nog even een en ander in. Het gaat om een beeldvormende vergadering over Smart Delta Drechtsteden. Het is goed dat we ons eerst even voorstellen, ook weer voor de notulen enzovoort. Ik begin hier rechts van me. Als iedereen even zijn naam kan noemen en namens welke instantie of partij hij hier zit, dan zijn we weer op dreef.

De heer Van Soest: Geert van Soest, griffier. De heer Burggraaf: Maarten Burggraaf namens het college. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP Dordrecht.

1

De heer Van Aarle: Sander van Aarle, CDA. Mevrouw Yachou: Majda Yachou, DENK Dordrecht. Mevrouw Vol-van der Holst: Danielle Vol-van der Holst, Partij voor de Dieren. De heer De Heer: Robert de Heer, ChristenUnie/SGP. Mevrouw De Heer: Elisabeth de Heer, FvD. De heer Van den Buijs: Sjef van den Buijs, directeur Smart Delta Drechtsteden. De heer Tutupoly: Gersom Tutupoly, Op Ons Eiland. De heer Visser: Lennart Visser, GroenLinks-PvdA, binnenkort PRO. De heer Van der Bijl: Richard van der Bijl, Beter voor Dordt. Mevrouw Striebeck: Bernadette Striebeck, VSP Dordrecht. Mevrouw Van Hunen: Mila van Hunen, Dordtse VVD. De heer Hoogduijn: Emre Hoogduijn, D66. Mevrouw Van Zimmeren: Ingrid van Zimmeren, programmamanager Arbeidsmarkt & Menselijk Kapitaal Dordrecht en Drechtsteden. Mevrouw De Lijster de Raadt: Lisette de Lijster de Raadt, directeur Stroomlijn. De heer Langenberg: Sven Langenberg, ambtelijke ondersteuning. De voorzitter: Ik ben Franciske van Vugt, vanavond uw voorzitter. Dan moet ik even iets voorlezen. De aanleiding is dat Smart Delta wat meer bekendheid wil hebben bij de diverse raden. Binnen Smart Delta Drechtsteden wordt er samengewerkt door bedrijfsleven, onderwijs en overheden. Ze werken aan thema's als innovatie, arbeidsmarkt, passende woningen, bereikbare regio en energietransitie. De gemeenten spelen hierin ieder hun eigen rol en zijn belangrijk.

Er is inmiddels een ruimtelijke strategie voor de Drechtsteden uitgewerkt. Dit wordt nog verder uitgewerkt in de Regionale Investeringsagenda. Deze wordt later nog ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Het programmateam van Smart Delta Drechtsteden maakt momenteel een ronde langs alle betrokken raden om het programma te introduceren en vanavond zijn ze bij ons te gast. Hartelijk welkom. Wethouder Burggraaf zal straks als eerste een korte aftrap geven. Daarna geven we onze gasten de beurt om hun presentatie te houden. Na de presentatie is er alle gelegenheid voor het stellen van vragen. We beginnen bij wethouder Burggraaf. Aan u het woord. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. Ik mag namens het college de coördinerend wethouder zijn richting Smart Delta Drechtsteden. Allereerst fantastisch om te zien dat er te weinig plekken aan tafel zijn, omdat er zo veel belangstelling is. Dat is goed nieuws, want de regio is ontzettend belangrijk om de doelstellingen die we hier in Dordrecht hebben bereiken. Dit zijn allemaal thema’s, zal ik maar even zeggen, die u tijdens de verkiezingen heeft benadrukt. Er zijn heel veel thema's die je niet zo

2

goed kan bereiken als je dat niet in regionaal verband, samen met Smart Delta Drechtsteden, oppakt. Om even een voorbeeld te geven, de woningbouwopgave bijvoorbeeld. Ik moet zo meteen wat eerder weg, helaas, want Maasterras loopt nu ook. Zo’n gebiedsontwikkeling hadden we, als we alleen vanuit Dordrecht hadden geopereerd, nooit kunnen bereiken. We doen dat namelijk, omdat we in de Oude Lijn optrekken. Dat is een gebied vanaf Dordrecht tot aan Den Haag. Dat gaat bij elkaar niet gaat om de 2.200 woningen die nu in Maasterras worden gemaakt, maar om 170.000 woningen. Dit maakt dat je een propositie naar het Rijk hebt die zegt, maar hier gaan we echt de aantallen halen en daar gaan we in mee-investeren. Zo heb je dat ook op regionale schaal. Neem bijvoorbeeld de woningbouw in Stadspolders, waar nu een verkenning op loopt en waar een paar 100 woningen in Dordrecht gerealiseerd kunnen worden. Als we regionaal optrekken in de Drechtsteden, tot en met Gorinchem, dan kan praten over 6.000 woningen. Dan hebben opeens een doorbraaklocatie die deuren opent. Als het gaat om de economische samenwerking, dan zijn er veel bedrijven in Dordrecht, maar zij doen zaken met bedrijven die ook in de andere Drechtsteden zitten. De maritieme maakindustrie bijvoorbeeld, een kernsector waar op ingezet wordt, is van omvang, omdat het heel veel in de Drechtsteden zit en ook daar gezamenlijk optrekt.

Dat levert heel veel op. Als laatste, denk ik even, een concreet voorbeeld van de afgelopen 8 jaar regionaal optrekken, we hebben 2 keer een regiodeal naar binnengehaald. Dat is rijkssubsidie voor regionale opgaven. Dat is de eerste keer 20 miljoen geweest en de tweede keer 25 miljoen, in totaal 45 miljoen investeringsvermogen. Dan noem ik nog heel veel andere dingen die daar zijn opgehaald niet vanwege de tijd, maar daar gaan Sjef en Ingrid vast later nog meer op in. Dit even als bewijs dat regionaal optrekken heel belangrijk is om uiteindelijk de maatschappelijke doelen te halen waarvoor we hier met elkaar zitten, voor onze inwoners, voor de bedrijven en voor alle doelstellingen die we hebben. Nogmaals, fijn dat er zo veel belangstelling is, want het is een belangrijke samenwerking, ook in de komende 4 jaar. De voorzitter: Bedankt voor wat u al heeft verteld. Heel goed dat u wijst op de alle aanwezigen hier, want die had ik nog niet welkom geheten. Bij dezen alsnog. Dan gaan we naar mijnheer Van den Buijs. Misschien is het goed, ik ben er wel nieuwsgierig naar, dat u kort even vertelt wat een directeur van Smart Delta Drechtsteden precies doet. Aan u het woord. De heer Van den Buijs: Die begint 's ochtends heel vroeg met werken en die eindigt 's avonds heel laat, onder andere.

Hij heeft in feite als doel om er met ons team voor te zorgen dat de regio goed op de kaart staat bij allerlei instanties, overheden, maar ook bij het bedrijfsleven en bij het onderwijs. Maarten zei het net ook al, triple helixsamenwerking. Hij heeft die woorden niet genoemd, maar dat is wel van wezenlijk belang, zeker voor deze samenwerking die wij hier met elkaar hebben opgezet. Maar in feite het doel is om met name te kijken naar de grote maatschappelijke uitdagingen. Daar zal straks Ingrid wat nader op ingaan. Dan moet je met name denken aan energie, mobiliteit, duurzaamheid en dat soort zaken. Voorzitter, u zei daarnet dat na afloop van de presentatie vragen mogen worden gesteld. Wat mij betreft mag dat door en zou ik het liefst, als het mag van u, een interactieve sessie hebben met iedereen. De voorzitter: Dan gaan we dat zeker doen. We moeten alleen de tijd verdelen tussen u en andere sprekers. Ik ga, als het nodig is, een beetje streng zijn. De heer Van den Buijs: Hartstikke goed. Geen probleem. Smart Delta Drechtsteden. Waarom doen we dit nu vanavond? Er is een traject dat al enige tijd loopt en dat is met name de RIA, ook net genoemd, de Regionale Investeringsagenda. Die komt in september bij u in de raad om te worden bekeken. Die investeringsagenda wordt al

3

enige tijd voorbereid, samen met onze triple helix-partners. Het doel is dat we eind juni, over een maand, een zogenoemde conceptversie klaar hebben, zodat het in de zomer kan worden verspreid en iedereen tijd heeft om het op zijn of haar gemak te lezen. Waarom is het zo belangrijk om jullie daarin mee te nemen, nu al? Dat is omdat het een vrij complexe materie is. Het raakt de hele regio, maar ook alle maatschappelijke thema's die ik net heb genoemd. Wat uiteindelijk belangrijk is, is dat de raden in de 8 gemeenten die meedoen, gaan beslissen over de RIA. Daarom is zo belangrijk dat we jullie meenemen, al vooraf, in wat het is, waar we over praten waar je aan moet denken. Wat we ook gaan doen, maar dat zal ik later misschien wel even vertellen, is dat we in september nog een ronde gaan doen om iedereen toch mee te nemen in deze hele complexe materie. Daar komen we straks nog wel op terug. Belangrijk is, de raden beslissen. We doen nu een rondje langs alle verschillende gemeenteraden in de regio. Op 17 juni, een belangrijke datum om te onthouden, is er een raadsdialoog, zoals we het genoemd hebben, waarin alle raden weer op 1 avond bij elkaar komen en we gezamenlijk dieper op de materie ingaan. Vandaag is het een inleiding. We hebben bewust een groot aantal slides klaarstaan voor jullie. Die gaan we niet allemaal behandelen.

Jullie krijgen het wel toegestuurd, zodat je altijd nog allerlei dingen kunt nalezen. Ik ben nog 1 ding vergeten te zeggen, Ine Luijten is 1 van onze collega’s, zij zit daar. Dat is onze communicatiedame. Zij vindt het belangrijk om hier vandaag wat zaken op te halen. Goed. Dit is wat ik al heb gezegd, stel vooral vragen tussen. Dat is geen enkel probleem. Stel vooral moeilijke vragen, want dat kunnen wij hebben. Maarten heeft al een introductie gedaan. Het is hier al een beetje gezegd, maar Lisette de Lijster de Raadt gaat zo meteen wat vertellen over het belang van de triple helix-samenwerking. Ingrid gaat iets vertellen over de 5 verschillende sporen die we hebben genoemd en daarna zal ik nog wat zaken toelichten op de investeringsagenda. Stel vooral tussendoor vragen. Maarten is al geweest. Dan klik ik eventjes door. Dit sla ik ook over. Waarom is het zo belangrijk om een Regionaal Investeringsagenda te hebben? Dat is omdat je als regio kracht wil uitstralen richting onder andere de provincie en andere overheden. Dat is ook wat we van de provincie terugkrijgen, e hebben daar regelmatig gesprekken mee, beste Drechtsteden, wij vinden het superfijn dat jullie als regio opereren in plaats van allemaal losse eenheden, losse gemeenten. Dat betekent ook dat je sterker staat. Maarten zei het net ook al.

We hebben afgelopen jaren de nodige zaken aan financiën binnengehaald en projecten opgestart die we nooit als kleinere gemeenten hadden kunnen doen. Dordrecht is in dezen een uitzondering, maar in principe, als we kijken naar andere gemeenten, dan speelt het daar wel. Daarom is het zo belangrijk. Wat ik net al zei, de provincie wil praten met de regio. We zien ook dat in deze regio het economisch vestigingsklimaat onder druk staat. Daar moeten we wat mee. We willen een vuist maken in Den Haag en we willen goede herkenbaarheid hebben, want dat scoort uiteindelijk. Als iedereen weet wat Drechtsteden is en waar we voor staan, in Den Haag en bij andere overheden, dan helpt dat gigantisch. Jazeker, u mag zeker een vraag stellen. De heer De Heer: Dat gaat over de herkenbaarheid. In Eindhoven hebben we Brainport en rondom Wageningen de Foodvalley. Hier hebben we dan Smart Delta Drechtsteden. De naam zelf maakt nog niet zo heel gek veel duidelijk. In het verleden weet ik dat er met sessies weleens over is gesproken, over een stukje marketing, wat het precies betekent en behelsd. Wordt er nagedacht over de naam? De heer Van den Buijs: Laat we heel eerlijk zijn dat de meningen wat verdeeld zijn. Smart Delta Drechtsteden is inmiddels toch al een redelijk bekend fenomeen hier in de regio. Je ziet ook overal de logo's terugkomen.

Ik snap ook wel waar uw vraag vandaan komt, want het dekt misschien niet helemaal de lading. Misschien moeten we daar iets mee, maar vooralsnog behouden we het op deze manier. Als je gaat kijken naar waar die RIA

4

vandaan komt, dan is het zo dat er in 2020 een samenwerkingsovereenkomst is getekend tussen de verschillende gemeenten die in Drechtsteden aanwezig zijn. In dat geval nog exclusief Gorinchem, want dat is er nu bij aan het komen. Vervolgens is er een groeiagenda opgesteld, de zogenoemde Groeiagenda 2030, en is er een ruimtelijke strategie, de getalletjes zijn hier weggevallen, maar dat is 2050, opgesteld, met name om te kijken waar we nu als regio uiteindelijk naartoe willen groeien en werken in 2050. Als we kijken naar de RIA, dan is de RIA de Regionale Investeringsagenda die gaat lopen van dit jaar tot en met 2030, waarin we als regio gezamenlijk gaan investeren in de verschillende sporen, zoals we die straks wat nader gaan uitleggen. Dit betekent dat we parallel daaraan niet gaan stilzitten, maar verder gaan kijken, want na 2030 komt er ook nog het nodige aan. Met de Regionale Investeringsagenda waar we nu over praten, praten we over investeringen, als regio, tot en met 2030. Wat heeft tot nu toe die regionale samenwerking allemaal opgeleverd? Ik ga ze niet oplezen, want dat kunnen jullie allemaal morgen in de slides nalezen, maar voor de regio betekent het nogal wat. Maarten Burggraaf heeft zojuist al de nodige dingen gezegd.

Het is, denk ik, heel duidelijk, in ieder geval voor ons wel, dat als we dit niet als regio hadden opgepakt, we deze investeringen en projecten nooit hadden kunnen doen. Datzelfde geldt voor Dordrecht zelf, daar is ook het nodige al van opgehaald en binnengehaald. We gaan dit ook bij jullie nog een keer nader toelichten met meerdere projecten en gegevens die boven water zijn gekomen. Dit betekent, Maarten zei het net ook al, dat regiodeal 1 en 2 lopen. Ze zijn nu in uitvoering. Voor zover ik het goed heb, zal regiodeal 1 eind dit jaar formeel worden afgesloten. Regiodeal 2 loopt nog tot en met 2028. Als we dan vervolgens gaan kijken naar de RIA, waar we over hebben, dan gaat dit lopen van 2026 tot 2030. Het bijzondere daarvan is wel, denk ik, dan ga ik alvast een bruggetje maken naar Lisette, dat het bij regiodeal 1 vooral gemeenten waren die met elkaar samenwerkten. Bij regiodeal 2 was het al een redelijke triple helix-samenwerking. Toen deden er al bijna 80 partners mee. Bij de RIA hebben we een hele grote. Vandaar dat ik de microfoon wil overhandigen aan Lisette. De voorzitter: Tenzij iemand nog een vraag heeft aan mijnheer Van den Buijs. Ik zie mijnheer De Heer nog een vraag hebben, ChristenUnie/SGP. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Toch nog een vraag over die communicatie.

Meer nieuwsgierigheid, omdat ik echt zie dat dit heel erg zijn effect heeft, ook richting het Rijk, om samen op te trekken, samen een sterk verhaal te hebben. Ik was even benieuwd, is het een doel op zich om inwoners van al die gemeenten mee te nemen in het Smart Delta Drechtsteden verhaal of is het meer de samenwerkingspartners van de triple helix, het Rijk en de gemeenten? Hoe moet ik dat zien? Dat mis ik nog. De heer Van den Buijs: Het zijn vooral de inwoners. Met name, denk ik, de inwoners, want uiteindelijk hebben zij daar belang bij. Ine heeft allerlei vormen uitgewerkt, van allerlei brochures tot websites et cetera. Misschien kunnen we dit straks even beantwoorden, nadat Lisette haar verhaaltje heeft gedaan? Ine is communicatie. Zij kan je een heel verhaal vertellen, ze zit daar achterin, over hoe we dat allemaal doen. En wordt met name aandacht besteed aan de bewoners. Absoluut. De voorzitter: Als het nodig is, dan gaan we de mevrouw van de communicatie aan tafel roepen. We gaan nu naar mevrouw Van Zimmeren voor het volgende deel van de presentatie. Mevrouw De Lijster de Raadt: Ik breek nog even in, ik kom ik kom eerst. Mijn naam is Lisette de Lijster de Raadt en directeur van Stroomlijn. Geen idee of u bekend bent met Stroomlijn, want tien jaar geleden, ik zie iemand knikken, is er al geïnvesteerd in een

5

regionaal publiek mobiliteitsplatform, destijds van de GR Drechtsteden, omdat jullie zo slim waren om in de regio al voor te sorteren om samen te gaan werken en zo onze bereikbaarheid op orde te houden. Niet alleen de bereikbaarheid, maar mobiliteit in brede zin. Het gaat ook over de betaalbaarheid, over de toegankelijkheid en zorgen dat inwoners van A naar B te kunnen. Of je nu jong bent of oud, in een stad of in een dorp woont, een beperking hebt of mobiel bent, iedereen wil mobiel zijn of kunnen zijn. Is dat vanzelfsprekend? Op dit moment niet. Dat is een keiharde boodschap. Tien jaar geleden heeft u Stroomlijn opgericht om juist dit soort vraagstukken in de praktijk, en wij werken zelfs vanuit een quadruple helix, wel met Smart Delta. Dat betekent in een triple helix onderwijs, overheid en de ondernemers samen. In een quadruple doen ook de inwoners zelf mee. U zag net dat kleine wagentje, de Wijkhopper. Wellicht ziet u ze weleens rondrijden. Momenteel ontwikkelen wij daarmee mensen naar duurzame banen. Zij komen hier uit de regio, hebben een afstand tot de arbeidsmarkt en samen met Smart Delta, het Werkcentrum en met de sociale dienst ontwikkelen wij, via die Wijkhopper, in wijken mensen naar duurzame banen. Daarnaast rijden wij dan gelijk de inwoners van A naar B, op korte afstanden. Vanuit data bleek dat mensen hele korte afstanden maken.

Toen dachten we, waarom allemaal grote bussen inzetten? Het zou ook met zo'n klein wagentje kunnen. We hebben een tekort op chauffeurs en het moet ook nog elektrisch. Het was een innovatie die ertoe doet. Dat komt door samenwerken. Dat is wat ik jullie meegeef, het blijft niet bij praten. Het gaat echt van slimme dingen ontwikkelen, innovatieve dingen bedenken, dat dan regionaal met elkaar uitrollen en leren. Soms ook vallen en weer opstaan, maar vooral leren. De voorzitter: Er is even een vraag. Mevrouw Kamphuis van de SP. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel, voorzitter. Rijden de kleine Wijkhoppers in alle wijken? Zo nee, waarom niet? Mevrouw De Lijster de Raadt: Er rijden momenteel 27 voertuigen in de Drechtsteden. Per juli, want dan gaat de Papendrechtse brug eruit, komen er 40 voertuigen in alle wijken te rijgen van alle 7 Drechtsteden gemeenten. Daar rijden ze nu ook al. Sommige gebieden hebben al andere soorten middelen. Bijvoorbeeld in Sterrenburg is er een initiatief. Wij sluiten wel aan op initiatieven die er al zijn en kijken waar het nodig is om neer te zetten. Op het moment dat er meer vraag is, zetten we bij. We kijken naar datastromen en waar mogelijk zetten we bij. Is dat een antwoord op uw vraag? De voorzitter: Er zijn nog twee aanvullende vragen. Eerst mevrouw Kamphuis van de SP nog. Mevrouw Kamphuis: We hebben de wijk De Staart.

Daar rijdt nu een wagen van de bushalte naar Merwelanden, het verzorgingstehuis, maar voor de rest rijdt het niet in de wijk. Wat kunnen we daar dan wel krijgen voor de bewoners? Mevrouw De Lijster de Raadt: Wij denken dat doordat we verschraling zien van het openbaar vervoer of langdurige wegopbrekingen, dat juist … Het is een test met de Wijkhopper, die ene, en de test loopt goed. We merken er dat er veel vraag is. We willen daarop, vanuit de data waaraan we zien dat het werkt, het aanbod uitbreiden. De Drechtsteden heeft nu geïnvesteerd in meer wagens. Er zijn dadelijk veertig wagens, via een hop-on campagne die we gaan lanceren, zichtbaar in de wijken. Daarmee proberen we te zeggen tegen iedereen die in zo'n wijk woont, kom werken bij. We gaan niet alleen maar van uitkering naar werk, maar ook van werk naar werk of van school naar werk. Dat doen wij samen met mijn collega vanuit het Werkcentrum en vele andere partners. Daar wil ik even naartoe, we zijn een publiek mobiliteitsplatform.

6

De voorzitter: Ik onderbreek u even, want er is ook nog een vraag van mevrouw Striebeck van de VSP. Mevrouw Striebeck: Dank u wel, voorzitter. Ik zie hem nooit in de binnenstad rijden. Mevrouw De Lijster de Raadt: Daar is een heel lage vraagaggregatie. Wij denken dadelijk wel met de Papendrechtse brug dat wij vanaf de oevers, ook op de Hooikade, waar een sterke en snelle oeververbinding is, gaan aantakken. Het komt er wel, ook op de Merwekade in Dordrecht, wat een belangrijk punt is. U zult ze meer gaan zien. Ze worden nu geleverd. Ik kon ze helaas nog niet tonen, maar we doen al heel veel. Ik denk dat u mogelijkerwijs niet weet, daarom deze kaart. Het is veel wat ik u laat zie, maar zijn op dit moment de vervoersstromen die Stroomlijn regisseert. Dat doen wij niet zelf. Wij besteden Europees aan en contracteren vervoersbedrijven. Dit naast de Wijkhopper, want dat is het ontwikkelbedrijf. Het gaat om de andere stromen. Dat heet veelal de Drechthopper. Misschien weleens van gehoord. Daarmee vervoeren wij. We hebben 15.000 Wmo-klanten, pashouders, die dagdagelijks sociale activiteiten ondergaan. Wijkhoppers, dagbestedingsvervoer. Jeugdhulpvervoer doen we voor de regio ZuidHolland Zuid. Dat zijn ongeveer 350 kinderen, regionaal over 10 gemeenten heen. Drechtwerk, u wel bekend, de sociale werkplaatsvoorziening. Daar rijden we voor.

In totale zin brengen we 1.150 leerlingen elke dag naar speciaal onderwijs. In totale zin doen we bijna 1,3 miljoen ritten per jaar. De voorzitter: Daarover heeft mevrouw Kamphuis van de SP nog een vraag. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel. Die Drechthopper, u zegt, mensen die in de Wmo zitten mogen met de Drechthopper, maar mensen met een auto niet. Die mogen dan niet met de Drechthopper, terwijl zij wel Wmo hebben. Klopt dat of niet? Zo ja, wat kan er gebeuren als die mensen alsnog een auto hebben gekocht? Mogen ze dan alsnog met de Drechthopper mee?

Mevrouw De Lijster de Raadt: Het is zo dat er altijd een keukentafelgesprek plaatsvindt. Dat gebeurt door de Sociale Dienst Drechtsteden. Dat doet Stroomlijn niet zelf. Op basis daarvan wordt er bepaald of je zelfstandig kan reizen. Dat is een verordening en vanuit die bepaling krijg je dan toegekend of je voorbeeld voor een jaar of langer de voorziening mag gebruiken. Wij krijgen dan de melding en gaan die voorziening in de uitvoering brengen. Stroomlijn is echt een uitvoeringsorganisatie. Wij maken zelf geen beleid. U bepaalt dat, maar wij adviseren u wel op het moment dat er belangrijke vraagstukken zijn. Dat doen wij altijd regionaal. Het stopt niet op de Dordtse brug of de Zwijndrechtse brug, zoals sommigen zeggen. De middelen rijden kriskras door elkaar heen en zo efficiënt en effectief mogelijk. We proberen zo zuinig mogelijk met uw geld om te gaan. We regisseren ook kleinschalig openbaar vervoer. U ziet dat het in een aparte kolom staat. Waarom zijn we op aard? Stroomlijn legt de nadruk op mensen die niet zelfstandig kunnen reizen, maar belangrijk om te weten is dat wij in de afgelopen 10 jaar alle vervoersstromen ontschot hebben. Voorheen reden busjes allemaal hun eigen doelgroep. Er was een apart busje voor leerlingenvervoer, een apart busje voor de dagbesteding.

Nu hebben wij gezegd, er is een pool van busjes, we doen een aanbesteding en we zetten ze zo efficiënt mogelijk in. Daar waar mogelijk volgtijdelijk, laten we de bussen langer doorrollen, en waar mogelijk combineren ze we zelfs. Zo efficiënt en effectief mogelijk omgaan met de middelen die we hebben. Wij zijn daardoor koploperregio in Nederland. Stroomlijn is een vrij unieke organisatie. Niet omdat ik daar directeur van ben, maar omdat het echt zo is dat het in Nederland niet vaak voorkomt

7

dat je in Drechtstedenverband, met toch 300.000 inwoners, zo nauw kan samenwerken. Dat doen we niet alleen. Dat doen we met de vervoerders, met Qbuzz met de taxibedrijven. Taxibedrijf Stam is hier bijvoorbeeld heel actief. Het is een lokale taxiondernemer, een prachtige organisatie. Zij doen al het werk en we werken heel nauw samen. Ik denk dat dit de kracht is, de samenwerking met die ondernemers. Dit is de visie voor de komende 10 jaar. Ik vertelde u net, het is niet vanzelfsprekend. De bereikbaarheidsopgave waar wij voor staan, is enorm. De Papendrechtse brug gaat echt veroorzaken dat we vastlopen als we niets doen. Ik ga u voorspellen, het gaat geen feestje worden. Wat we ook doen, er zullen lange files komen, de bereikbaarheid komt verder onder druk. Daarom hebben we een visie ontwikkeld. Dit wordt gesteund door ministerie van IenW. We zijn we als koploperregio geselecteerd. Dit is de visie die ik u toon. Ik kom later graag nog met ons team terug bij u om inhoudelijk te vertellen over alle projecten die we doen. De visie is dat het nu verkokerd is. U ziet hier dat iedereen in zijn eigen huisje zit. De provincie is van het openbaar vervoer, de gemeenten zijn van het doelgroepenvervoer. Er zijn 5 ministeries die over vervoer gaan. Iedereen gaat erover, maar daardoor is er niemand van.

Wij zeggen, samen met de ondernemers, laten we zorgen dat we in 1 huis gaan zitten, met 1 visie, waar we heel goed kijken naar hoe de stromen lopen, vanuit data. Wij kijken steeds vanuit data hoe de stromen lopen en welk aanbod het best past bij welke reiziger. Dan kan je effectief die middelen inzetten. Het is best uniek, omdat het openbaar vervoer verschraalt nu. Na Covid zie je dat heel duidelijk terug. De reizigersinkomsten lopen terug, er zitten minder reizigers, minder billen in de bussen. Wat er is gebeurd, is dat we zeggen, als we allemaal half lege bussen hebben in verschillende systemen, waarom koppelen we dan dat openbaarvervoersysteem en het doelgroepenvervoersysteem niet aan elkaar en optimaliseren we het, zodat we die bussen niet meer achter elkaar hebben rijden, maar met elkaar in een bus zitten? Bijvoorbeeld mensen die vanuit doelgroep komen met een helpende hand in het ov laten reizen. Daar zijn nu grote pilots voor en die zijn we aan het uitrollen op dit moment. We gaan mensen met helpende handen in de MerwedeLingelijn brengen. Als u in Stadspolders woont en uw kinderen gaan naar school in Sliedrecht, dan kunt u niet meer over de Papendrechtse brug. Misschien kunt u met een helpende hand via de MerwedeLingelijn en via de trein in Sliedrecht komen. Dat soort initiatieven.

Samen met scholen, met het onderwijs, proberen we nu uit te rollen om te kijken om naar een nieuwe manier van mobiliteit te gaan. U ziet daar staan, meer billen in de bus. Dat is een kreet die ik ooit eens eerder heb gebruikt voor de GR Sociaal. Het is heel simpel, vervoer werkt optimaal als je zorgt dat de wielen zo lang mogelijk rollen en er meer billen in de bussen gaan, zo effectief mogelijk. De voorzitter: mevrouw De Lijster, er is weer een vraag. Even een vraag van mij tussendoor, u heeft het geregeld over we en we werken visie uit, maar dan bedoelt u wel Smart Delta Drechtsteden? Mevrouw De Lijster de Raadt: Ja. We werken samen, ook met de Sociale Dienst Drechtsteden. De voorzitter: Mevrouw Kamphuis van de SP heeft nog een vraag. Mevrouw Kamphuis: Dank u. U had het over doelgroepenvervoer en met het ov. Ik neem aan dat het is waar het kan? Want sommige jongeren kunnen dat niet en moeten wel alleen vervoerd worden.

8

Mevrouw De Lijster de Raadt: Ja. Het idee is om mensen die het kunnen inderdaad uit de spitsen te halen, van de weg af te halen, want die wegen lopen vol. De minister heeft ook gezegd van sommige wegen, we gaan het echt niet meer verbreden. De A15 gaat bijvoorbeeld echt niet meer verbreed worden. We moeten naar andere patronen toe. Dat is heel lastig, want het betekent dat je ook je gedrag aan moet gaan passen. Nieuwe manieren van reizen brengen spanning mee. Wij zien dat als we niets doen, het vastloopt. Echt met veiligheidsissues, want kinderen kunnen niet uren in bussen zitten en dan nog eens naar school gaan, terwijl ze al overprikkeld zijn van de reis. Wij zien echt wel grote uitdagingen voor ons. We hebben ook nog niet alle oplossingen, maar we zijn nu heel goed bezig. U ziet hier de nieuwe visie, één regiehuis. We zitten er met zijn allen in. We kijken met zijn allen uit het Torentje naar het eentje. Het eentje betekent één visie. Dat we het eens zijn, de stip op de horizon is dat iedereen een goede mobiliteit mag verwachten en mag verwachten dat wij onze uiterste best doen om ons in te spannen, te zorgen dat het wel vanzelfsprekend is dat publieke mobiliteit een beter alternatief is dan in de files te blijven staan en maar te doen wat we deden, want dan gaat het niet goedkomen.

En deze visie … De voorzitter: Ik wil u vragen om het wel af te ronden, zodat we nog wat horen over wat Smart Delta nog meer doet. Mevrouw De Lijster de Raadt: Eens. Deze visie wordt nu verder uitgerold in een zevental projecten. U zult dit dadelijk in de regio gaan zien. Een van de grootste is de hop-on campagne. We zijn dertig fte aan het werven om ook de helpende handen bij de Papendrechtse brug te bieden. We hebben chauffeurs tekorten. We zijn aan het werven via de campagne. Die zult u gaan zien. Daarnaast zijn we heel erg druk bezig om, samen met Qbuzz, reizigers in de bestaande systemen beter te optimaliseren. We komen heel graag bij u terug om niet meer over te vertellen, want wij vragen ook iets aan u. We hebben u nodig bij het governance-vraagstuk om die visie ook verder handjes en voetjes te geven. Wij komen heel graag bij u terug in de toekomst. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw De Lijster, hartelijk dank voor uw bijdrage. Dan gaan we nu wel naar mevrouw Van Zimmeren, denk ik. Voordat ik me weer vergis. Dan kan misschien ondertussen die vraag van mijnheer De Heer nog beantwoord worden door de mevrouw van de communicatie over hoe de inwoners worden meegenomen in het Smart Delta Drechtsteden verhaal.

Mevrouw Luijten: In eerste instantie is dit merk niet ontwikkeld voor de inwoners, maar om de partners bij elkaar te krijgen, vooral gericht op bedrijfsleven, onderwijs en samen met de landelijke overheid en de provincie. Het was vooral als lobbyinstrument om in Den Haag tussen de oren te komen. Gaandeweg, in de afgelopen vijf jaar, dit merk bestaat nu vijf jaar, zijn we erachter gekomen dat ons programma zich wel steeds meer richt op inwoners, zoals vervoer, maar ook als het gaat om de energietransitie. We doen ook heel veel. We proberen om mensen hun huizen te laten isoleren en dat soort zaken. Dan is communicatie naar inwoners heel erg belangrijk. Uiteindelijk willen we de inwoners laten weten wat Smart Delta Drechtsteden voor hen betekent, want we doen het ook voor hen. We proberen nu vooral via de pers achtergrondverhalen voor elkaar te krijgen om zo de inwoners meer mee te nemen in wat wij aan het doen zijn. De voorzitter: Ik denk dat dit een heel volledig antwoord was op de vraag. Hartelijk dank. Dan mag de microfoon weer uit en dan is nu het woord aan mevrouw Van Zimmeren.

9

Mevrouw Van Zimmeren: Dank u wel, voorzitter. Al een vlammend betoog voor hoe we op mobiliteit samenwerken en waarom dat belangrijk is. Als regio komen we aan tafel, bij de provincie, bij het Rijk, over de mobiliteitsproblematiek waar we een hele poos als regio in gaan verkeren. Daarin is Peter van der Velden als bestuurlijk ambassadeur aangewezen. We komen aan tafel om onze zorg uit te spreken daar waar het ook gehoord wordt en we over mitigerende maatregelen kunnen praten. Dat is echt een mooi voorbeeld van hoe we als overheid en ondernemers daarin samen optrekken en waarom de regio belangrijk is. Dat licht het spoor mobiliteit al heel mooi toe binnen de Smart Delta. Het is daar een heel mooi en actueel voorbeeld en vraagstuk van. Even kijken. Hij doet het vanaf hier. Wat goed. Hele kleine lettertjes. De presentatie wordt u nagestuurd, maar ik zal even per spoor … We hebben binnen de Smart Delta vijf hoofdlijnen, programma's, die met elkaar samenhangen. Wij zijn er omdat we de sociaaleconomische positie met elkaar willen versterken, voor onze inwoners en voor onze regio. Daarvoor is het belangrijk dat we een goed vestigingsklimaat hebben, dat het hier goed werken, wonen en leven is in Drechtsteden. Als er een goed vestigingsklimaat is, willen bedrijven zich hier vestigen, waarvan wij verwachten dat ze een goede werkgever zijn.

Dit betekent dat er banen zijn die passen bij onze beroepsbevolking. We moeten zorgen voor woningen voor die mensen, waar ook stroom uit het stopcontact komt. Energie is daarin belangrijk voor bedrijven en huishoudens. Je moet ook bij je werk kunnen komen, mobiliteit. Nu heb ik heel kort samengevat wat de vijf sporen zijn binnen Smart Delta, maar ik zal er wel iets meer over vertellen. Sorry. De voorzitter: Een vraag van mevrouw Van Hunen van de VVD. Mevrouw Van Hunen: Heel kort. Ik hoorde u spreken over de energie die belangrijk is voor bedrijven. We weten allemaal dat er problemen zijn met netcongestie. De voorzitter: Wacht even. Kan mevrouw Van Zimmeren even de microfoon uitzetten? Anders gaat het rondzingen. Mevrouw Van Hunen: Vanaf aankomende zomer hebben de kleine en grote niet meer dezelfde prioriteit. Ik vroeg me af, hoe zorgen we ervoor dat we het optimaliseren met de investeringsagenda? Sorry, met het vestigingsklimaat. Zorgen dat het alsnog aantrekkelijk blijft voor de bedrijven, terwijl we zitten met de netcongestie. Mevrouw Van Zimmeren: Sjef, dit is echt een verdiepende vraag op energie. Ik ben programmamanager Arbeidsmarkt. Kan jij daar iets meer over zeggen? De heer Van den Buijs: Er wordt heel veel nauw samengewerkt met allerlei energiecoöperaties.

Er zijn, volgens mij, in totaal al ruim dertig kleinere coöperaties opgericht, met name om dit soort zaken te voorkomen. Er wordt met name gekeken van, hoe kunnen we nu de balans op het net zo goed mogelijk verdelen met elkaar? En daar is dit onder andere uit voortgekomen. Dat is een heel team. Zij zitten daar helemaal diep in en kunnen je daar alles over vertellen. Als je wil, dan kunnen we daar een keer wat nadere informatie over sturen. Mevrouw Van Zimmeren: Dank je wel. Dat is inderdaad een belangrijk element om een goed vestigingsklimaat te hebben, dat je je hier als bedrijf kan vestigen. Wat belangrijk is om hier te benadrukken, Dordrecht heeft een centrumfunctie en een verantwoordelijkheid naar de regio toe. Als je even vanuit de arbeidsmarkt kijkt, we zijn centrumgemeente voor de arbeidsmarktregio. Dat is dan mijn programma. Je ontvangt middelen van het Rijk, als Dordrecht zijnde, die bestemd zijn voor de regio. Daar hebben we een Werkcentrum van opgezet waar alle inwoners en werkgevers terechtkunnen met

10

alle vragen over werken en leren en waar je ook geholpen kan worden bij een opleiding. Eigenlijk heeft elke Dordtenaar een opleidingsbudget van 1.500 euro, maar dat weet nog niet iedereen. Dit is wel gericht op kansrijke beroepen. Zo proberen we mensen toe te leiden naar werk dat maatschappelijk relevant is voor onze regio en proberen we bij ondernemers ook echt, met de faciliteiten en instrumenten die we hebben als gemeente, het maatschappelijk betrokken ondernemen meer op de kaart te krijgen met stichting MBO, u wellicht bekend. Zo hebben we ook ons Social Return on Investment-beleid. Er is hard om geroepen door de vorige gemeenteraden, in de vorige periode, om dat te herzien en veel breder te maken, zodat we veel meer maatschappelijke impact kunnen maken en ook laten zien, als gemeente, naar ondernemers, we willen voor een goed vestigingsklimaat zorgen, maar daar willen we wat voor terug. We willen dat jullie dan goede banen bieden die passen bij onze beroepsbevolking en mensen helpen te groeien, te ontwikkelen en te versterken in hun bestaanszekerheid. Zo proberen we de sociale opgave aan de economische opgave te verbinden, zodat we samen maatschappelijke vraagstukken aanpakken. Economie gaat over gebiedsontwikkeling, campusontwikkeling, innovatiebevordering en arbeidsmarktbeleid. Dat zijn de thema's die hier spelen. Dat gaat verder dan de gemeentegrenzen.

Dat is wat we willen benadrukken. Dit pakken we regionaal op. Even kijken wat de volgende slide is. Bouwen en wonen. Als hier bedrijven zijn met banen, dan moet je hier ook kunnen wonen. Dat hebben we ook onderzocht, mensen willen het liefst zo dicht mogelijk bij hun werk wonen. Het moet hier ook goed wonen zijn. U weet wellicht van de ontwikkelingen rondom, daar staat het, de Wet versterking regie volkshuisvesting. Hier zit ook een collega van mij, een programmamanager, op. Het is belangrijk hier regionaal afspraken over te maken. Niet elke gemeente heeft dezelfde mogelijkheden als het gaat om sociale huisvesting realiseren. Mijn collega gaf me mee dat in de woonvisie van Dordt een bepaald percentage sociale woningvoorraad staat en dat dit wat lager is dan deze wet gaat verwachten. Als je hier regionaal op samenwerkt, kan de ene gemeente meer doen, wellicht. Dat je er, naar het Rijk toe, in ieder geval met elkaar een deal in kan sluiten. Dan hebben we het als regio met elkaar opgelost. Daar gaat de komende tijd verder met u over gesproken worden. Het is de intentie om aan het eind van het jaar daar een regionaal plan voor gereed te hebben. De verbinding naar mobiliteit is al heel mooi door Lisette toegelicht. Die sla ik even verder over. De link naar energie, daar werd net al een mooie vraag over gesteld. Het heeft drie sporen, waar het programma energie zich mee bezighoudt.

Enerzijds op de inwoners, wat Ine net al mooi toelichtte, als het gaat om energiebesparing, het isoleren en het stimuleren van het duurzamer maken van woningen, de warmtetransitie die we met de woningcorporaties actief oppakken. Dat is echt regionaal. Dat geldt ook voor het opwekken van energie. Het energiesysteem houdt ook hier niet op bij de gemeentegrenzen. Het is, denk ik, overbodig dat ik het zeg, maar het is een reden dat het thuishoort in een regionaal programma. Het regionaal programma werkt intensief samen met de collega's die bij de gemeente zitten op dit onderwerp. Het is zo'n groot vraagstuk, dit kan je niet aan met de teams die bij de gemeenten zitten. Daar heb je echt die regionale versterking op nodig. Dan geef ik voor ruimtelijke ordening, het laatste programma, het stokje aan Sjef over, om dan de link naar de RIA te gaan maken. De heer Van den Buijs: Dank je wel Ingrid. De ruimtelijke ordening ligt aan de basis voor de ruimtelijke strategie waar we het daarstraks over hadden. Daarin zijn hier in de regio al de nodige stappen gezet in de afgelopen jaren. We zijn nu bezig om het te finaliseren met de zogenoemde RIA. De RIA is een regionale samenwerking binnen Drechtsteden. Vanuit ruimtelijke ordening wordt er ook heel veel samengewerkt met onder andere Rotterdam en andere gebieden. Het is niet alleen een regionale samenwerking binnen de

11

Drechtsteden, want het geeft een veel sterker verband als je nog verder om je heen kijkt. Wat dat betreft speelt daar heel veel en met name als je kijkt naar, Ingrid noemde het al, de MerwedeLingelijn en alle woonperikelen die daaromheen spelen. Het is een heel belangrijk onderwerp. Samen met Maarten Burggraaf pakken we het op binnen de Drechtstedenring. Ik ga eventjes doorklikken. Wat denk ik … De voorzitter: De microfoon is nodig vanwege mensen die eventueel vanuit huis kijken. Die komt eraan. De heer Van den Buijs: We gaan het even proberen. Hij doet het. Wat belangrijk is, hier zie je een plaatje, ik zal een beetje opzij gaan staan, van de vijf sporen die Ingrid net heeft toegelicht, van blauw en groen, zoals we dat ook weleens een keer in de praktijk noemen, tot en met mobiliteit en de ontwikkeling van de verschillende spoorzones. Wat we hierbij willen benadrukken, is dat het niet zomaar losse eilandjes zijn. Wat uiteindelijk heel belangrijk is, is dat we allerlei verbindingen maken tussen die verschillende opgaven. Zonder energie kun je niet bouwen, zonder mobiliteit kun je niet wonen en ga zo maar door. Wij proberen vanuit Smart Delta Drechtsteden heel goed de verbindingen te leggen tussen al die verschillende clusters van activiteiten die er zijn. Daar zijn we met name mee bezig, de hele periode.

Wat er gebeurd is in de afgelopen maanden, sinds januari, is dat de vijf opgaven die we net hebben genoemd uitgewerkt zijn met triple helix-partners. Er zijn allerlei voorstellen gemaakt over wat voor projecten we nu in de regio kunnen doen. Dat betekent vooral, welke projecten hebben de meest positieve impact op de hele regio? Niet op een gemeente, maar vooral voor de regio. Wat zijn de dingen die we niet alleen als gemeente kunnen, maar waar we vooral samen moeten werken? Daar is een aantal sessies voor geweest. Morgen moeten de zogenoemde definitieve projectfishes zijn ingediend. Er is samen met die triple helix-partners gekeken wat de belangrijke doorbraakprojecten zijn voor de komende jaren die we hier in de regio moeten gaan realiseren en welke projecten, die daaronder liggen, we daar vooral voor nodig hebben. Die projecten komen straks terug in de RIA, de Regionale Investeringsagenda, maar die worden eerst nog langs een kader gelegd om te kijken of ze voldoen aan alle criteria die wij zelf hebben gesteld. Dat betekent, wat levert het op voor de gemeenschap, hoeveel investeringen moeten worden gedaan? Kunnen we het ook uitvoeren? Dat is een hele belangrijk, want dat is met name, denk ik, waar de provincie af en toe wat vraagtekens heeft bij Drechtsteden, hoe groot werkelijk onze uitvoeringskracht is. Dit betekent dat we dingen moeten bundelen.

De verschillende projectfishes worden de komende weken langs de kaders gelegd. Op basis daarvan wordt uiteindelijk de concept-RIA vastgesteld. Die wordt dan … Ik ga nog even iets te snel. Dit zijn de acht doorbraakprojecten. Die zijn al gebaseerd op de kaders zoals we oorspronkelijk hadden gedaan en worden nu verder uit uitgewerkt. De voorzitter: Mijnheer Van den Buijs, ik ontbreek u heel even vanwege de vraag of het erg is dat we een kwartiertje uitlopen. Zijn er mensen die nog naar een andere vergadering moeten? Dan gaan we rustig even door en hoeft u niet te haasten. De heer Van den Buijs: Prima. Wat net al gezegd is, is de gebiedsontwikkeling van de maakindustrie. Dat is iets wat met name door het zogenoemde pact De Witt hier als een soort hele mooie pr-machine naar buiten wordt gebracht, toekomstpact De Witt, rondom de maritieme maakindustrie. Waarom is de maritieme maakindustrie belangrijk voor deze regio? Dat komt doordat we daar uniek in zijn. Als we kijken naar Drechtssteden en alle gebieden en industrie in de maritieme sector daaromheen, dan is het de vooruitstrevende regio in heel Europa. Dat is het een unique selling point. Het wil niet zeggen dat dit het enige is waar we ons op richten, want we hebben nog veel meer andere maakindustrie. Het gaat er met name om hoe we nu de aandacht krijgen in Den

12

Haag en misschien ook wel in Brussel op dat gebied? Vandaar dat het 1 van de van de speerpunten is in de pr. Verbinden is een belangrijke. Groene vingers heb ik al genoemd, kort, de Drechtstedenring rondom, het openbaar vervoer en de mobiliteit. Snelfietspaden zijn al in uitvoering voor zover ik weet. Die worden met name regionaal al toegepast. We hadden het net ook over energie, zo'n decentraal energiesysteem en de warmtedistributie. Dat is een hele belangrijke. Dit zijn, wat wij noemen, 8 doorbraakprojecten. Daaronder komen nog verschillende subprojecten om te kijken hoe we het uit gaan voeren. Dat is in feite wat we aan het doen zijn met de RIA. Waar staan we dan? Ik heb net al gezegd, morgen moeten de definitieve projectfishes zijn ingediend door alle partijen die daaraan hebben meegewerkt. Dan worden die de komende weken met elkaar bestudeerd en langs de kaders gelegd. Op basis daarvan gaan we een uiteindelijke concept-RIA maken. Van tevoren geven we u raden, alle raden van Drechtsteden, de gelegenheid om nog wat dieper op de materie in te gaan. Daarom bent u bij deze van harte uitgenodigd om op 17 juni naar de Maakfabriek te komen waar we een hele avond zullen spenderen en investeren in de RIA. Ik zeg iets verkeerd, begrijp ik? De Duurzaamheidsfabriek. Het moet nog gemaakt worden. Ze zitten vlak bij elkaar op de campus.

Wat belangrijk is, is wat ik daarstraks al zei, in september komt de RIA bij u in de raad. Dat moet nog gepland worden, maar het zal ergens in september zijn. U gaat dan beslissen over het vaststellen van de RIA. Omdat het nogal complexe materie is, zal de RIA, de zogenoemde 60-procentversie, onder u verspreid worden, misschien is dit al gedaan, om alvast een indruk in hoe dat eruit gaat zien. Dit zal worden verspreid, zodat u al kunt inlezen. 17 juni gaan we met elkaar in debat om te kijken wat voor vragen u nog heeft en wat we kunnen toelichten. In september doen we nog een extra ronde, zodat u goed voorbereid bent om mee te kunnen praten en mee te beslissen over de RIA. De voorzitter: Er is meteen nog een vraag. Mevrouw Vol-van der Holst van Partij voor de Dieren. Mevrouw Vol-van der Holst: Dit is heel praktisch, hoe laat is dat? De heer Van den Buijs: Hoe laat is dat? 19.30 uur start, volgens mij. Mevrouw Vol-van der Holst: Die heb ik voorbij zien komen. Excuus. De voorzitter: De uitnodiging zat al in de mail afgelopen week. Mevrouw Vol-van der Holst: Excuus. De voorzitter: Microfoon weer uit. De heer Van den Buijs: Een belangrijke avond voor iedereen. Ik hoop dat u allemaal komt. Ik ben die avond uw gastheer. Dan ziet u mij toch weer. Deze slide heeft Ine gemaakt. Hoe kunt u op de hoogte blijven.

Misschien wil je dat nog even toelichten? De voorzitter: Voor we daar naartoe gaan, mijnheer De Heer van ChristenUnie/SGP heeft nog een vraag. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Dank ook voor de antwoorden over de RIA, want daar had ik wel wat nieuwsgierigheid naar. Ik ben benieuwd hoe dat straks naar ons toekomt. Ik dacht eerst, misschien is het consultatie en wordt uiteindelijk rondgemaild van, dit is het geworden. Maar begrijp ik echt dat het ter besluitvorming voorligt bij alle

13

individuele gemeenteraden en dat er uiteindelijk iets gezamenlijks van gebouwd moet worden? De heer Van den Buijs: Correct. De heer De Heer: Dank u. De heer Van den Buijs: U speelt daar een hele belangrijke rol in. Dat is ook de reden waarom we al op ons voorwerk zijn, om u alvast te informeren over wat er allemaal gaat komen. De voorzitter: Dan mijnheer Hoogduijn van D66. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. In het verlengde daarvan heb ik een vraag over juist die uitvoeringskracht waarvan ik zonet van u heb gehoord dat soms zelf het Rijk er vraagtekens bij zet. Is onderdeel van de vraagtekens dat het langs al die gemeenteraden moet, zij allemaal akkoord moeten geven en dat het dan pas tot uitvoering komt? De heer Van den Buijs: Niet helemaal. Het kan zijn dat een gemeenteraad zich onthoudt van stem. In principe gaat het erom dat de meerderheid van de gemeenteraden akkoord gaat. Dat is waar het om gaat. De uitvoeringskracht waar ik het net over had, dat zit echt in de uitvoering van de projecten en in de contacten richting provincie. Wat we meekrijgen vanuit de provincie, is dat … Ik ga geen man en paard noemen, maar ik ga wel een voorbeeld geven.

Stel, er vindt een gesprek op regionaal niveau plaats met de provincie over een specifiek onderwerp en een gemeente zegt, maar daar is niet uitgekomen wat ik per se zou willen, wel op regionaal niveau, maar niet voor mijn gemeente. Dan ga ik toch lekker zelf eventjes nog naar provincie? Dan zeggen de provinciebestuurders, beste gemeente, u bent van harte welkom, u krijgt van mij een hand, u krijgt van mij een kop koffie en dat is het dan. Om eerlijk te zijn, dat irriteert de provincie mateloos. We gaan ook in de RIA werkafspraken maken over hoe we daar nu als regio mee omgaan. Dat is een heel duidelijke wens, lees voorwaarde, van de provincie. Tegelijkertijd zeggen wij ook tegen hen, maar ook jullie moeten je organiseren. Ook zij bewandelen weleens een keer van die geitenpaadjes. Dat gaat twee kanten uit. De afspraak hebben we gemaakt dat we het met elkaar gaan vastleggen. De voorzitter: Het wordt steeds interactiever. Mijnheer Van Aarle van het CDA. De heer Van den Buijs: Hartstikke goed. De heer Van Aarle: Om het proces goed te begrijpen, u heeft het over de meerderheid. Er zijn zeven gemeenten. Van vier gemeenten zouden de raden dan voor moeten stemmen. Er werd ook een beroep gedaan op de rol die Dordrecht heeft als grote gemeente.

Gaat het dan om de meerderheid dat vier raden voor moeten stemmen of gaat het om het aantal zetels dat elke raad heeft en dat bij elkaar opgeteld en dan de meerderheid? De heer Van den Buijs: Zo gaat het niet. De heer Van Aarle: Het gaat even om het gewicht. Welk gewicht heeft de grote stad Dordrecht ten opzichte van de andere belangrijke gemeenten?

14

De heer Van den Buijs: Het is niet zo dat er numeriek wordt geteld wie allemaal voor en tegen is. In feite beslist iedere gemeente zelf of ze meegaan in de RIA. Dit betekent ook dat die gemeente daardoor impliciet beslist om bepaalde investeringen te gaan doen als gemeente. Dat is vooral waar het om gaat. Het kan zijn dat een gemeente zegt, we zijn pertinent tegen alles wat er gebeurt en we willen geen investeringen doen. Dan hebben we een heel ander verhaal voor die gemeente, want dan moeten we kijken hoe we daarmee omgaan. We gaan ervan uit dat de meerderheid van alle gemeenten al dan niet akkoord zullen gaan met de RIA. Zonder de meerderheid, zonder de regionale samenwerking, kan het niet. Zo simpel is het. De voorzitter: Zijn er op dit moment nog vragen? Dan wil ik om te beginnen de sprekers allemaal bedanken. Het was heel leerzaam, denk ik, om meer te weten over wat de vijf grote opgaven zijn over mobiliteit, economie, wonen, energie en ruimtelijke ordening. We zien de RIA tegemoet. Eerste conceptversie en later, in september, de raadsbehandeling. Dan wil ik nu eerst aan de aanwezige raads- en commissieleden vragen, is er op dit moment nog meer informatie nodig, beeldvormend? Er is niet meer informatie nodig, beeldvormende. Mocht u nog vragen hebben, dan kunnen die ook nog schriftelijk gesteld worden. Dat kan altijd.

Dan kunnen we het nu afronden, want het komt vanzelf weer terug in de raad als voorstel enzovoort. U wil nog iets zeggen, heb ik het idee. Klopt dat? De heer Van den Buijs: Ja. De voorzitter: Zie je wel. De heer Van den Buijs: Dit is vooral bedoeld als een soort inwerkprogramma, vooral ook voor de nieuwe raadsleden die misschien nog niet van Smart Delta Drechtsteden hebben gehoord. Wat ik al zei, het is vrij complexe materie. Het is wel heel belangrijk, want we praten over vijf top maatschappelijke opgaven waar we ook als Nederland tegenaan lopen. Het speelt hier concreet in de Drechtsstaten. Ik ga nu even Nanning Mol quoteren, zoals dat heet, “we moeten ervoor zorgen, met zijn alleen, dat we over twintig jaar hier nog fijn kunnen wonen, gezond kunnen wonen, allemaal werk hebben, goede opleidingen, maar dat het ook nog een keer geldt voor onze kinderen en hun kinderen.” Daar staan we voor. Dank jullie wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Iedereen wel thuis, zou ik zeggen. Neem even alle kopjes, bekers en andere spullen mee naar de desbetreffende plek. Hartelijk dank. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 23 juni 2026.

De griffier,

De voorzitter,

G.J.P. van Soest

N. Mol

15

16