2.5 2026.04.01 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 1 APRIL 2026 Raadzaal Voorzitter: De heer N. Mol Raadsgriffier: De heer Van Soest Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van Antwerpen (Beter voor Dordt) Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van de Breevaart (Forum voor Democratie) Mevr. Burgaz (GroenLinks-PvdA) Mevr. Van Dorresteijn (GroenLinks-PvdA) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Van der Graaf (PVV) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks-PvdA) Mevr. De Heer (Forum voor Democratie) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Hoogduijn (D66) Mevr. Van Hunen (VVD) Dhr. Katif (Beter voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Dhr. Kolkiliç (DENK) Mevr. Kovalenko (D66) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Mevr. Lammens-Oostdijk (VVD) Mevr. Lindner (Beter voor Dordt) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Noordam (VVD) Mevr. Oldenwening (D66) Dhr. Pauwels (GroenLinks-PvdA) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Dhr. Stolk (VSP Dordrecht) Mevr. Stolk (VSP Dordrecht) Mevr. Striebeck (VSP Dordrecht) Dhr. Struijk (ChristenUnie/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks-PvdA) Dhr. In ’t Veld (VSP Dordrecht) Mevr. De Vries (GroenLinks-PvdA) Dhr. Vroon (VSP Dordrecht) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) 1

Portefeuillehouders: Opening 1. Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: Dames en heren, het is 20.00 uur. Ik verzoek de leden van de raad hun plekken op te zoeken. Dames en heren, we gaan beginnen. Leden van de VSP-fractie, GroenLinks-Partij van de Arbeid, VVD, wilt u uw plekken in gaan nemen? Beste mensen, de vergadering is geopend. Misschien moeten we toch eens naar het presidium meenemen om de vergaderingen dan maar 20.05 uur te laten beginnen, of 20.10 uur. Nee? Geachte raadsleden, van harte welkom bij deze bijzondere vergadering. En de eerste inhoudelijke vergadering van de gemeenteraad in een nieuwe samenstelling. En om te voorkomen dat ik in de war raak wie waar zit, heeft Clark speciaal voor mij op een A3-formaat de namen en de tafelindeling al uitgeprint. Laten we voor een foutloze orde gaan vanavond. Fijn dat we de nieuwe raadsperiode meteen in een volledige samenstelling kunnen doen. En zoals u op de agenda heeft gezien, betreft het toch niet helemaal een gewone raadsvergadering, want we spreken vandaag over de bevindingen van onze informateur, die ik hierbij van harte welkom heet namens de gemeenteraad van Dordrecht. Ook een heel hartelijk welkom aan iedereen die aanwezig is op de publieke tribune en iedereen die de vergadering online volgt. Ik heb ook begrepen dat er een motie wordt ingediend. Ik kijk even naar de PVV-fractie. Dat is het geval.

En dan vraag ik de fractie om alvast ook de motie in te dienen bij de griffier. Zijn er nog andere moties of mededelingen bij aanvang van de vergadering? Ik kijk rond. Dat is niet het geval. En dan stel ik voor dat we overgaan tot het vaststellen van de agenda. Kunt u zich vinden in de voorliggende agenda? Ook dat is het geval. Dat is fijn. Bevindingen informateur 2. Advies informateur De voorzitter: Dan is bij deze de agenda vastgesteld en komen we bij agendapunt twee, het advies van de informateur. Vorige week dinsdag vond het duidingsdebat plaats. En tijdens dat debat is met elkaar afgesproken dat het rapport met de bevindingen uit de eerste fase van de informateur uiterlijk woensdag 1 april om 12.00 uur wordt gedeeld met de gemeenteraad. U heeft gisteravond al het rapport ontvangen en het rapport beperkt zich, zoals afgesproken, tot de eerste fase. En in deze fase gaat het om het in kaart brengen van de volgende punten. Wat zijn de kansrijke coalitiemogelijkheden? Welke partijen zijn bereid en in staat om samen te werken? En welke combinatie van partijen biedt perspectief op een stabiel en daadkrachtig bestuur? We bespreken het rapport vanavond als volgt. Eerst geeft de informateur, mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld, zeer bekend met Dordrecht, een toelichting op het rapport.

Vervolgens is er gelegenheid voor de fracties om verduidelijkende vragen te stellen aan de informateur en daarna krijgen de fracties de ruimte om hun reactie te geven. En mijn voorstel is dat iedere fractie het woord kan voeren zonder onderbrekingen, dus geen interrupties. Aan het eind van ieders bijdrage is er gelegenheid voor anderen om vragen te stellen. En nadat alle fracties hebben gesproken kan, als daar behoefte aan is, een debat plaatsvinden. Tijdens dat debat zijn interrupties uiteraard wel toegestaan. En voor de duidelijkheid, een interruptie is een korte, verhelderende vraag en geen betoog. Tot slot 2

trekken we samen conclusies over het vervolg van het informatieproces. Dat wat betreft de orde van het agendapunt. En dan wil ik nu mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld uitnodigen het woord te voeren en te spreken tot de raad. En als u zich er comfortabel bij voelt, mag dat ook vanachter de katheder. Mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld: Dank u wel, voorzitter. Ik heb geen voorkeur. Het is maar wat de gewoonte is. Ik ben te gast, dus ik pas me aan. De voorzitter: Ik denk dat we dit allemaal prima vinden, toch? Doen we dat zo. Gaat uw gang. Mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld: Ik heb een paar punten opgeschreven omdat ik dacht, ik moet het niet gaan vergeten als ik het uit mijn hoofd doe. Wat ik zeker niet moet vergeten is allemaal van harte feliciteren, want ik heb begrepen dat u vanmiddag allemaal bent geïnstalleerd als raadslid voor de gemeente Dordrecht, het hoogste orgaan van de gemeente. Mensen denken altijd dat de burgemeester de baas is en burgemeesters vinden dat heel fijn, maar dat is niet zo. U bent de baas. Gefeliciteerd hiermee. Een verantwoordelijke taak voor de komende vier jaar en daarmee wil ik u heel veel succes en wijsheid toewensen. Het is ook uw eerste echte vergadering en het is wel bijzonder dat ik hier meteen het woord mag voeren.

Het was heel aardig om hier net binnen te komen en bekende gezichten te zien, ik ben hier voor het eerst, en dat je dan gewoon mensen al herkent omdat je echt al een intensief gesprek met ze hebt gehad. Het voelt meteen een beetje als een vertrouwde omgeving terwijl het dat niet is. Ik ben inderdaad geboren en getogen in Dordrecht, maar toen ik hier wegging was half Dordrecht nog heel verontwaardigd over de sloop van het postkantoor. En als ik nu door Dordrecht heen loop en ik heb de gesprekken met u gehoord, en ik hoor over bouwen in de Biesbosch waar ik ooit in een huisje gewoond heb samen met mijn toenmalige partner, dan is er wel heel veel veranderd, ook in de hoofden van mensen. En het was heel mooi om dat mee te maken in mijn geboortestad. Dat gaf wel een extra dimensie aan deze opdracht. Boven de opdracht staat informateur. Ik denk dat je dit meer moet zien als een verkenningsfase. U heeft het zelf al aangegeven, we willen een quickscan. Dat betekende dat we niet heel diep op de inhoud in zijn gegaan, maar dat we echt hebben afgetast, de griffier en ik, hoe zit het met partijen? Wie kan met wie samen en wie heeft welke voorkeur? Dat is een eerste indruk. En die eerste indruk kan veranderen, maar dit is wel hetgeen waarvan ik met uw opdracht in gedachten heb gedacht, dit is de meest haalbare samenstelling om op door te gaan praten. Die quickscan ligt er nu.

We hebben geen verslagen gemaakt, geen gespreksverslagen. U heeft wel bullets aangetroffen. U als raadslid weet dat allemaal, maar de gemiddelde Dordtenaar die misschien meekijkt die weet dat niet. We hebben van alle gesprekken een samenvatting gemaakt en aangegeven wat voor uw partij de belangrijkste punten waren. Maar alle vertrouwelijke opmerkingen die gemaakt zijn in de gesprekken die wij hadden zijn uiteraard wel meegewogen in het totale plaatje. Ik wil u allemaal bedanken voor die vertrouwelijkheid, want ik heb echt het gevoel gehad dat we goede gesprekken hadden die echt over de inhoud gingen en waarbij u zeker aangaf wat voor u belangrijk was. Ook dingen die wellicht moeilijk zijn om in het openbaar te zeggen. Dat echt gebruik is gemaakt van die vertrouwelijkheid. En u heeft eigenlijk vrijwel unaniem uitgesproken dat u een kleine coalitie wil van maximaal vijf partijen. En dat betekent, Hennie Huisman zei ooit, er kan er maar één de winnaar zijn. 3

In dit geval zijn er vijf partijen uitverkoren, omdat we een keuze moesten maken, omdat ik een keuze moet maken, waar u nadrukkelijk om vroeg. Dat betekent ook dat partijen die hebben aangegeven dat ze graag in de coalitie wilden en die ook door andere partijen genoemd zijn, dat die hier niet bijstaan. En ik kan me voorstellen dat dat een teleurstelling is en dat u wellicht andere verwachtingen had. Het rapport is niet meer en niet minder dan dat wat u allemaal verteld heeft en daar is een weging in gemaakt. Het is de informatie die u zelf gegeven heeft. En ik hoop dat het herkenbaar is en dat het een basis is voor u om met elkaar verder het gesprek te voeren. Ik vond het een grote eer om hier een bijdrage aan te mogen leveren en ik heb dat met ontzettend veel plezier gedaan, hoewel ik in eerste instantie, dat heb ik ook gezegd, wel wat onaangenaam verrast was door de tijdsdruk die er ineens op werd gelegd. Maar we hebben het gered. Er ligt een quickscan waarvan ik hoop dat u daarmee verder kunt. En dat is niet alleen mijn prestatie, zeker niet. Ik bedank heel erg de griffier die echt een ongelooflijke steun is geweest. Ondanks het feit dat hij geen typdiploma heeft, heeft hij toch echt gewoon goede verslagen binnen snelle tijd gemaakt. We hebben echt samen opgetrokken.

En ook de verzorging hier van alle mensen die zorgen dat hier de gesprekken gevoerd konden worden, dat de catering goed verzorgd was. Ik heb me in Dordrecht heel erg welkom gevoeld en ik hoop dat u op deze basis die hier nu ligt verder kunt gaan. Dat was het voor zover mijn bijdrage, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En het doet ons natuurlijk ook goed dat u zich hier zeer welkom voelde. En wij zijn heel blij met de tijd en de energie die u bereid was aan deze informatie-, verkennende fase, te besteden. Ik kijk eerst rond of er verduidelijkende vragen zijn aan de informateur. Anders begin ik aan de eerste termijn van uw zijde. En ik zie in ieder geval een vraag van de heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank u, voorzitter. Variant één wordt genoemd als meest kansrijk. Toch staat er direct onder een variant met GroenLinks-PvdA, variant twee is ook mogelijk. Maar er staat niet heel expliciet bij waar hem dat in zit. Zou daar nog wat meer toelichting op kunnen komen? De voorzitter: Ik heb geen vragen van andere partijen gezien, want ik wil ze eerst even allemaal verzamelen. Ik denk dat het hierbij blijft. Ik zie niet enorme non-verbale uitingen van fracties die een vraag willen stellen. Ik doe het een beetje voorzichtig de eerste keer. Misschien voor mensen die nog moeten wennen. Hier blijft het bij. Gaat uw gang. Mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld: Dank u wel, voorzitter.

Dank voor de vraag. De eerste opdracht of de eerste vraag van alle partijen was, ga verkennen of GroenLinksPvdA, of moet ik PRO zeggen, en de VVD samen weer die as kunnen vormen van de vorige coalitie. Dat hebben we verkend en daarbij is een duidelijke uitspraak gekomen van de VVD dat de VVD daar geen … Althans, dat dat niet de eerste voorkeur had. En in het verlengde daarvan hebben we ook aan alle partijen gevraagd, stel nou dat dat niet gaat lukken, die as. Welke andere coalitie ziet u dan? Want dan moet je een keuze gaan maken. VVD of GroenLinks-PvdA en daarbij heeft de meerderheid van de partijen uitgesproken dat de voorkeur ging naar de VVD. En dat had te maken met de stabiliteit van de fractie zoals die gezien werd door de andere partijen.

4

De voorzitter: Voldoende, mijnheer Hartmeijer? Dank. Dan ga ik nu naar de verschillende partijen om hen te laten reageren op het verslag van de verkenner. En kijk ik als eerste naar de fractie van GroenLinks-PvdA. En ik neem aan dat de heer Uysal het woord wil voeren. Gaat uw gang. De heer Uysal: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik de informateur bedanken voor haar inzet, de zorgvuldigheid van het proces en de snelheid waarmee deze eerste fase is doorgelopen. In korte tijd is er met alle partijen gesproken en er ligt nu een verslag waar de raad om heeft gevraagd. En dat waarderen wij. Voorzitter, Dordrecht staat voor een grote opgave, en tegelijkertijd zien we dat de raad is versnipperd en dat de Dordtenaren verdeeld hebben gestemd. En juist dat vraagt om een brede en een stabiele samenwerking. Een samenwerking die verder gaat dan de klassieke lijnen van links en rechts en die verschillen weet te overbruggen en die recht doet aan de uitslag van de verkiezingen. En dat is ook precies de reden waarom in het duidingsdebat breed is uitgesproken dat de twee grootste partijen samen verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat was geen toevallige gedachte, maar een logische stap vanuit de verkiezingsuitslag. En als grootste partij hebben wij die verantwoordelijkheid ook gevoeld.

We hebben de hand uitgestoken en de verbinding gezocht met de VVD, en omdat wij ervan overtuigd zijn dat deze tijd vraagt om een samenwerking over grenzen heen. Dat vraagt om partijen die bereid zijn om elkaar op te zoeken en samen de verantwoordelijkheid te dragen voor de stad. En zoals het ook in het verslag staat, zijn wij bereid om met de VVD afspraken te maken en samen te verkennen of wij die verantwoordelijkheid samen kunnen nemen. En wij vinden het dan ook erg teleurstellend dat de VVD op dit moment niet bereid is om die stap te zetten. Die deur blijft wat ons betreft wel open, omdat Dordrecht gebaat is bij samenwerking, niet bij verdeeldheid. Voorzitter, in het verslag zien we dat stabiliteit, continuïteit en uitvoeringskracht door veel partijen worden genoemd als belangrijke voorwaarden voor een nieuw bestuur en dat zijn ook voor ons vanzelfsprekende uitgangspunten. GroenLinks-PvdA heeft in deze stad en daarbuiten een duidelijke traditie als het gaat om het leveren van goede, stevige en betrouwbare bestuurders. Bestuurders die verantwoordelijkheid nemen, die afspraken nakomen en werken aan oplossingen voor de stad. En dat mag u ook nu van ons verwachten. Wij zullen zodra we het formatieproces ingaan onze wethouderskandidaat bekendmaken en ik kan u nu al meegeven dat wij beschikken over een kandidaat met een aantoonbare bestuurlijke ervaring.

Iemand die deze stad en regio goed kent en ook eerder als wethouder verantwoordelijkheid heeft gedragen. Tegelijkertijd staat er een fractie met frisse energie, mensen met een breed netwerk in de stad die midden in de samenleving staan staat en die met overtuiging en enthousiasme aan de slag willen gaan voor Dordrecht. Met mensen als Paul, als Sam en Nick die zich al hebben bewezen als een stabiele als stabiele en betrouwbare krachten. En met Mihriban, Floor en Frouke die met hun betrokkenheid en energie echt het verschil willen maken en vol willen gaan voor onze stad. Voorzitter, voor ons zit de stabiliteit niet alleen in namen of in het verleden, maar juist in de houding die je als partij laat zien, in de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen, in de bereidheid om samen te werken en in de betrouwbaarheid waarmee je dat doet. En dat is precies wat wij als GroenLinks-PvdA laten zien. Voorzitter, dan ga ik in op de voorgestelde richting. Een belangrijk uitgangspunt van deze eerste fase was dat de verkiezingsuitslag leidend is. Dat betekent dat de uiteindelijke samenwerking ook recht moet doen aan de uitslag en het vertrouwen dat de Dordtenaren hebben uitgesproken. En als we kijken naar de variant die nu als meest kansrijk wordt benoemd, dan zien we 5

dat dit een coalitie is met een duidelijke politieke richting. En dat roept bij ons wel de vraag op in hoeverre deze variant rechtdoet aan de breedte van de uitslag en aan de behoefte aan samenwerking over politieke lijnen heen, die in het duidingsdebat ook juist nadrukkelijk naar voren kwam. Voor GroenLinks-PvdA is het belangrijk dat een coalitie niet alleen stabiel is in zetels, maar ook inhoudelijk in balans. En juist daarom kijken wij ook met interesse uit naar de positie van D66. Wij zien in D66 een partij die hecht aan de inhoud, aan bestuurlijke verantwoordelijkheid en aan het bouwen van een stabiele samenwerking langs programmatische lijnen. En tegelijkertijd ligt er nu een variant voor met een duidelijke politieke kleur en dat maakt de vraag des te relevanter in hoeverre die inhoudelijke ambities van D66 daarin ook daadwerkelijk tot hun recht zullen komen. Wij geloven namelijk ook dat er ruimte is voor een samenwerking waarin die balans wel gevonden kan worden en waarin stabiliteit en een groene progressieve koers hand in hand kunnen gaan. En daarom de volgende vraag aan D66. Hoe ziet D66 binnen deze variant voldoende ruimte om een groene en progressieve koers daadwerkelijk waar te maken? Dan, voorzitter, de vraag over hoe nu verder. In fase twee gaat het om de inhoud, om de opgave voor de start en welke partijen daar samen invulling aan kunnen geven.

En juist daarom vinden wij dat die verkenning niet op voorhand beperkt moet worden tot één variant. En als we echt langs de lijn van de inhoud willen bepalen wat de meest stabiele samenwerking is, dan moeten we in de volgende fase de ruimte nemen om verschillende combinaties, waaronder ook een variant met GroenLinks-PvdA, inhoudelijk te verkennen, zodat we op basis van inhoud kunnen bepalen wat vervolgens de meest logische stap is om het formatieproces in te gaan. GroenLinks-PvdA is daar klaar voor en doet daar graag aan mee. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Uysal. Ik kijk naar de VVD-fractie. Het woord is aan de heer ... Excuus. D66 moet die even in zijn eigen termijn meenemen. Mensen kunnen nu interrupties stellen aan de heer Uysal, niet andersom. Dat doen we in het volgende blokje. Ik ga eerst naar de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Nieuwe microfoon, voorzitter. Dat is even wennen. Voordat ik begin met waar we het vanavond over hebben, wil ik ook vanaf deze plek iedereen van harte feliciteren met zijn of haar plek in deze gemeenteraad. En we hebben vanmiddag onze installatie gehad. Dat betekent dat wij met 39 Dordtenaren ons stinkende best gaan doen voor de toekomst van onze stad. En vervolgens ook een warm woord van welkom aan de informateur. En ook dank aan haar en de griffie voor al dat harde werk.

Er is een hoop werk verzet en er zijn ontzettend veel gesprekken gevoerd in een korte tijd. Dat hebben we gezien en ontzettend gewaardeerd. We hebben allemaal op onze eigen manier een steentje daaraan bijgedragen. En dat heeft ook geleid tot het advies wat vandaag voorligt. In een korte tijd ligt in een helder, verstandig en logisch onderbouwd advies en dat helpt ons vandaag als raad om de volgende stap te kunnen gaan zetten. En we begrijpen ook goed dat dit voor GroenLinks-PvdA een bittere pil is en we stellen ook op prijs dat zij bereid blijven om op enig moment in de verkenning c.q. onderhandelingen aan te schuiven, de deur staat open, we hebben dat goed gehoord, indien de omstandigheden daarom vragen. Het advies geeft die richting nu niet aan. De als eerste te verkennen coalitie die de informateur in haar verslag aanbeveelt kan op onze instemming rekenen. We constateren dat deze variant door meerdere partijen, andere partijen, als verder te verkennen variant wordt geadviseerd. En dat verdient wat ons betreft een kans. En het is belangrijk dat we nu tempo houden, zodat de stad in deze onrustige tijd weet waar ze 6

aan toe is. Mocht deze voorliggende variant ook door andere partijen onderschreven worden, dan hebben wij met de VSP Dordrecht de samenwerking gezocht en de handschoen opgepakt en de heer Floor Vermeulen bereid gevonden om in de tweede fase van de informatie af te ronden op basis van het advies van de huidige informateur. De heer Vermeulen is 41 jaar oud, of jong werd ook bij ons gezegd, en op dit moment burgemeester van Wageningen. En vanwege het traject in de vorige periode is hij goed bekend bij vele andere fractievoorzitters en hij heeft hij kennis over de regio vanuit zijn vorige rol als gedeputeerde van Zuid-Holland. En niet onbelangrijk, hij kan morgen starten. En we realiseren ons dat dit slechts de tweede fase is van de verkenning en dat er op momenten zijn dat het misschien spaak kan lopen. En we hebben de uitgestoken hand van andere partijen, zoals bijvoorbeeld Beter voor Dordt en DENK in samenwerking met Op Ons Eiland, gezien en ook daadwerkelijk zo gevoeld. En we zullen elkaar ook zeker blijven vinden. En dat geldt richting iedere partij in deze raad. Een stad besturen doe je namelijk samen. En dat geldt overigens niet alleen voor nu in dit traject, maar ook zeker voor de noodzakelijke en prettige samenwerking die we ook met het overgrote deel van deze raad in de vorige periode hebben gehad. En laten we dat vooral ook doorzetten.

En we realiseren ons dat we blijvend moeten investeren in samenwerking met alle partijen in deze gemeenteraad. Mocht deze variant tot een coalitie gaan leiden, dan wil ik namens onze fractie alvast benadrukken dat we iedere partij inderdaad willen uitnodigen om hun bijdrage te leveren aan het coalitieakkoord. In het vorige coalitieakkoord was een aantal punten van niet-deelnemende partijen opgenomen en wat ons betreft blijft dat echt een ronkend voorbeeld dat we in deze periode gewoon succesvol moeten herhalen. We hopen om vanavond steun te vinden voor een nieuwe informateur en streven ernaar dat hij dinsdag aanstaande verslag kan doen over het traject tot zover. Voorzitter, we zien ernaar uit om met elkaar verder te bouwen aan onze stad. En dank daarvoor. De voorzitter: Ik zie een verduidelijkende vraag van de heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank u, voorzitter. Als ik het rapport goed heb gelezen dan is er bij de VVD wat zorg over de stabiliteit voor GroenLinks-PvdA, maar ze zoeken nu wel nadrukkelijk de samenwerking met de VSP, waarvan sommigen hebben gezegd, overigens niet wij, maar sommigen hebben gezegd, het hangt wel heel erg aan één persoon. Nogmaals, niet mijn woorden. Hoe ziet de heer Den Heijer dit dan in vergelijking met de stabiliteit van de VSP in vergelijking met GroenLinks-PvdA. Hoe weegt hij dat? De voorzitter: De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Laat ik vooropgesteld zeggen dat ik het belangrijk vind om aan te geven dat wat voor ons de opties waren, voor ons de mogelijke samenwerkingspartijen waren waar wij denken inderdaad recht te doen aan de verkiezingsuitslag en ook de stabiliteit te kunnen vinden om met elkaar ook de stap naar de afronding van informatiec.q. formatiefase te gaan maken, want laten we wel wezen, de tweede fase moet nog beginnen, en dat gaat ook gewoon nog een razend spannend traject worden omdat je met elkaar ook op de inhoud natuurlijk elkaar moet gaan vinden en ook die samenwerking met elkaar ook echt moet gaan bolwerken. Daar ligt een grote verantwoordelijkheid. De VSP doelt u nu expliciet op. Het zijn inderdaad ook niet mijn woorden. Het zijn uw woorden ook niet. Wij hebben niet de indruk dat de VSP een instabiele partij is. Verre van. De VSP is een partij die jarenlang altijd bij elkaar is 7

gebleven, met wie we goed hebben samengewerkt. Het AD heeft daar recent zelfs onderzoek naar gedaan. Het was voor ons ook een wat meer voor de hand liggende en kansrijkere optie om met de VSP de handen ineen te slaan en ook in dat speelveld te kijken met welke andere partijen wij graag de samenwerking aangaan in een coalitieverband. Maar laat ik ook met nadruk zeggen dat we die samenwerking natuurlijk met iedereen hier in de raad willen en ook met de SP. De voorzitter: Ik kijk rond. De heer Uysal. De heer Uysal: Dank, voorzitter. De VVD steekt de hand uit richting alle partijen en dat dat horen wij ook. Dat zien wij ook. Alleen besluit de VVD er nu voor om samen met de VSP de volgende fase van de verkenning in te gaan, maar dat wel te doen met de combinaties CDA, ChristenUnie/SGP en D66. Wat staat voor de VVD in de weg om die inhoudelijke verkenning breder op te trekken dan alleen met deze variant, omdat we, ook nu wat de VVD aangeeft, nog in de informatiefase zitten en niet in het formatieproces? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Vooropgesteld, dank voor de woorden van de heer Uysal, want die waren ook zo bedoeld. Laten we dat allereerst vaststellen. En volgens ons is het nu van belang dat er een zorgvuldig en ook een duidelijk, helder advies ligt. Dat is ook de wens geweest van de overgrote meerderheid van de raad om richtinggevend te zijn.

Dat advies is gebaseerd op gesprekken met vrijwel alle partijen van deze gemeenteraad. En wij willen het een kans geven en vooruitkijken en ook samen met de partijen die daarin genoemd zijn om te onderzoeken of daar inderdaad een samenwerking mogelijk is. Wij willen dat die kans geven, we willen tempo houden en willen ook aankomende dinsdag daar ook de informateur verslag over laten uitbrengen. De voorzitter: De heer Uysal nog. De heer Uysal: We willen tempo houden. Dat wil GroenLinks-PvdA ook. We lezen in het verslag van de verkenner terug dat als deze optie niet mocht lukken, dat dan variant twee is dat GroenLinks-PvdA met dezelfde partijen op de inhoud gaat kijken of er een mogelijkheid is om samen te werken. En de heer Den Heijer geeft zelf ook aan dat we nog niet op dat punt zijn, dus de VVD moet die gesprekken nog gaan voeren met de partijen die nu worden voorgesteld. Maar de kans bestaat dat dat op niks uitkomt. En dan vallen we opnieuw terug en komen we uit bij GroenLinks-PvdA. Wat maakt voor de VVD dat we GroenLinks-PvdA niet kunnen meenemen nu in deze fase om het eigenlijk ook te verkennen? Het wordt of de VVD of GroenLinks-PvdA vervolgens met dezelfde partijen die het op de inhoud met elkaar eens moeten worden. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dank, voorzitter.

Omdat diezelfde informateur concludeert dat variant één als eerste onderzocht moet worden en daarin staan de partijen genoemd die in die variant genoemd staan en is het ook een bittere pil voor de partijen die daar niet 8

in staan, daar heb ik net het een en ander ook over toegelicht in onze bijdrage, en ligt het niet voor de hand om dat door elkaar heen te laten lopen en een serieuze kans te geven. Wij gaan ook met positiviteit en optimisme die gesprekken tegemoet. Wij gaan die gesprekken niet in om ze niet te laten slagen, maar dat geeft natuurlijk ook geen garanties. Het zou zomaar niet kunnen lukken en dan heb ik aangegeven wat ik zojuist ook heb aangegeven. Daar heb ik ook op dit moment verder niks aan toe te voegen. De voorzitter: Dat is hem. Ik kijk naar mevrouw Stolk van de VSP. Gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. En allereerst dank aan de informateur en natuurlijk de griffier voor de duidelijke en snel opgeleverde rapportage. En daarnaast ook dank aan de partijen die het vertrouwen in de VSP als mogelijke coalitiepartij hebben uitgesproken. De verkenning en het duidingsdebat geven een helder beeld van de politieke situatie in Dordrecht. De kiezer heeft gesproken en die boodschap is duidelijk. Er is behoefte aan stabiliteit, betrouwbaarheid en een bestuur dat levert. De uitslag laat geen grote aardverschuiving zien, maar wel een duidelijke verschuiving in accenten. De oude coalitie heeft haar meerderheid verloren en tegelijkertijd hebben meerdere partijen, waaronder de VSP, het vertrouwen van de kiezer vergroot.

Dat vraagt om een coalitie die recht doet aan de uitslag en waarin groei en vertrouwen ook daadwerkelijk worden vertaald naar verantwoordelijkheid. Daarnaast zien wij in deze verkenning iets belangrijks terug. Meerdere partijen spreken expliciet vertrouwen uit in de VSP als stabiele en betrouwbare partner en vinden het voor de hand liggend dat wij onderdeel zijn van een nieuw te vormen coalitie. Dat zien wij als een duidelijke bevestiging van onze rol en als een verantwoordelijkheid richting de stad. Wat opvalt in het geheel is dat vrijwel alle partijen uitspreken over hetzelfde en dat zijn de kernwaarden. Continuïteit, stabiliteit, betrouwbaarheid en uitvoeringskracht. Dat zijn geen loze woorden. Dat zijn randvoorwaarden voor een bestuur dat Dordrecht nodig heeft. Voor de VSP zijn daarbij drie uitgangspunten leidend. Stabiliteit en betrouwbaarheid, en Dordrecht heeft niets aan wisselende koersen of onzekerheid. Afspraken moeten worden nagekomen en een coalitie moet vier jaar kunnen functioneren en recht doen aan de verkiezingsuitslag. Bijna een kwart van de Dordtenaren heeft lokaal gestemd. Dat is een krachtig signaal dat lokale partijen een duidelijke rol moeten krijgen in het bestuur van de stad. De VSP vindt het logisch dat daar wordt gekeken naar een coalitie waarin stabiliteit en lokale kracht samenkomen.

Wij zien daarin meerwaarde voor een sterke lokale component waarbij Beter voor Dordt voor ons een serieuze en passende partner is om die lokale stem verder te versterken. Dat staat namelijk namens ons ook zwart op wit in het verslag van de informateur. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat een coalitie breder moet worden gedragen dan alleen inhoudelijke voorkeur. Het gaat uiteindelijk om een samenwerking die werkt in de praktijk, waarin partijen elkaar vertrouwen en in staat zijn om gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen. Daarom sluiten wij geen partijen uit die deze uitgangspunten delen. Wat betreft het proces vinden wij dat Dordrecht zich geen vertraging kan permitteren. In het duidingsdebat is door meerdere partijen nadrukkelijk gevraagd om tempo. Die oproep onderschrijven wij en daar nemen wij onze verantwoordelijkheid voor. De stad wacht op duidelijkheid en een bestuur dat aan de slag gaat. Vanuit de verkiezingsuitslag, het duidingsdebat en de rapportage van de informateur vindt de VSP het logisch dat variant één genoemde partijen de volgende fase van formatie ingaan. We zijn altijd bereid de handen ineen te slaan en nemen samen met de VVD het initiatief om een nieuwe informateur voor te stellen, en zoals de 9

heer Den Heijer het al aangaf, dat is de heer Floor Vermeulen, en dat heeft hij zojuist ook toegelicht. Voorzitter, we luisteren goed naar wat andere partijen hiervan vinden, zoals we de komende vier jaar blijven doen. Tot zover de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk. Ik zie verhelderende vragen van om te beginnen de heer Hartmeijer van de SP. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Daar ben ik weer. Er lijkt een soort bondje tussen de VVD en VSP te zijn ontstaan. Voor de VSP is ov heel belangrijk, Wmo, goedkopere woningbouw. Dat zijn hele belangrijke punten voor jullie. Waarom dan die sterke voorkeur, zo lijkt het, voor de VVD? Dat is toch niet heel erg logisch, lijkt mij? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, zonder even om al op de inhoud in te springen. Wij hebben in het vorige duidingsdebat al aangegeven dat onze voorkeur ligt bij de VVD. En bondjes sluiten doen wij met niemand. U kent de VSP als een stevige lokale partij die zich echt niet in het jurkje laat naaien om bondjes te sluiten, dus laat even helder zijn dat dat vanmiddag eigenlijk tot stand is gekomen nadat wij … Tenminste, vannacht hebben we die brief gekregen van de informateur. Ik heb niet eerder mijn collega's kunnen spreken dan vanmiddag na de installatie van de nieuwe raad.

En daarvoor hebben we gezegd, dan moet je die verantwoordelijkheid nemen en dan moet je die handschoen oppakken. En wij vinden dat we dat samen met de VVD kunnen doen om die handschoen ook zo op te pakken. En dat hebben we vanmiddag met elkaar zo afgesproken. De voorzitter: De heer Groenewege, Partij voor de Dieren. En daarna de heer Van der Graaf. Ik kom bij u. De heer Groenewege. De heer Groenewege: Mevrouw Stolk wil nu niet op de inhoud ingaan, maar in het verslag van de formateur doet ze dat wel. En daar wordt gezegd dat namens de VSP de VVD inhoudelijk relatief aansluit bij het VSP-gedachtegoed. Maar de heer Hartmeijer heeft volgens mij helemaal gelijk als hij zegt dat het in het belang van de doelgroep van de VSP juist veel logischer is om wat linkser beleid te voeren als het gaat om betaalbare woningbouw, noem maar op. Waarom reageert mevrouw Stolk daar niet op? En waarom toch die voorkeur voor de VVD? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Dank voor de vraag. Zoals de heer Den Heijer ook net al aangaf, er is nog niet zo lang geleden een onderzoek gedaan hoeveel moties de VVD en de VSP ingediend hebben en die ook aangenomen zijn in deze raad. Schuurt onze partij, en misschien gebruik ik niet de juiste woorden, maar schuurt onze partij meer tegen de VVD dan GroenLinks.

En ja, dat we daar nog een robbertje over te vechten hebben in de onderhandelingen als het gaat over woningbouw, over het sociale beleid, dat zijn dingen die in een latere fase aan de orde zullen komen. De voorzitter: De heer Van der Graaf van de PVV, gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter.

10

De heer Van der Graaf: Ik heb goed geluisterd naar het betoog van de VSP en nu meen ik een bepaald intentieverschil te horen als het gaat over de coalitievorming ten opzichte van het verhaal van de VVD. Namelijk, de VVD gaf toch duidelijk aan best wel een soort open coalitie te willen hebben met heel veel handreikingen en andere partijen, terwijl ik bij de VSP het idee krijg dat er meer wordt gestreefd naar een heel gesloten coalitie. Klopt dat of heb ik dat verkeerd begrepen? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dan ben ik niet duidelijk in mijn verhaal geweest. Maar volgens mij heb ik wel aangegeven dat wij juist het met de hele raad willen doen. En wij hebben alle 39 raadszetels of partijen nodig om deze stad te gaan besturen. En dat is niet alleen met de genoemde partijen, maar juist ook samen met u te doen. De voorzitter: Dat was hem. Ik kijk naar de fractie van Beter voor Dordt en dat is de heer Schalken. Gaat uw gang. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. In eerste instantie, allereerst natuurlijk ook felicitaties namens Beter voor Dordt aan alle nieuw gekozen raads- en commissieleden. En we hebben er vanuit Beter voor Dordt in ieder geval zin in om met elkaar samen te gaan werken en vier jaar ons stevig in te zetten voor de stad. Ook natuurlijk een woord van dank aan de verkenner, ondersteund door de griffier.

We hadden een prettig gesprek en na afloop en gingen wij ook weg met het gevoel dat onze inbreng serieus was genomen. Daar waren we heel blij mee. Dank u wel. En zoals eerder ook al werd gezegd zijn er, volgens mij was het mevrouw Stolk die dat ook aangaf, geen grote machtsverschuivingen geweest deze verkiezingen, maar zijn de verhoudingen wel veranderd. Beter voor Dordt gaf in het gesprek met de verkenner ook aan dat het wat ons betreft niet zo vanzelfsprekend was dat de twee grootste partijen weer met elkaar verder zouden gaan. En dat is ook teruggekomen in het voorstel wat nu voorligt. En dat snappen we daarom ook, dat die voorkeursvariant daar ligt op dat punt. Betrouwbaarheid en stabiliteit hebben wij ook genoemd in ons gesprek, zowel voor het college als bij de fracties van de nieuw te vormen coalitie. En daar zit wat ons betreft ook wel een belangrijk aandachtspunt. In 2006, toen was ik al in deze gemeenteraad, is Beter voor Dordt toentertijd als nieuwkomer met 6 zetels na een beleefbaarheidsverkennend gesprek gelijk in de oppositiebankjes gezet, met de mededeling dat we eerst maar eens moesten laten zien wat we in huis hadden. Terwijl wij al mensen met jarenlange raadservaring, dossierkennis en mensen die geworteld waren in onze mooie stad in de fractie hadden.

Dat D66 nu met 3 zetels terugkomt in de raad is natuurlijk fantastisch mooi, maar daarbij wat ons betreft niet vanzelfsprekend om in de basis te staan voor de nu verder uit te werken varianten. Dat heeft ons verrast met betrekking tot de voorkeursvariant die nu voorligt. De VSP in de basis is wat ons betreft wel terecht. We hebben als Beter voor Dordt wel ook aangegeven richting de verkenner dat de stem van de kiezer op lokale partijen steviger terug moet komen dan alleen met de VSP. En het geeft de VSP ook, zoals het nu wordt voorgesteld, een kwetsbare positie, met een dan door landelijke partijen gedomineerd college. Er is in de huidige eerste optie een, zo mag je het misschien noemen, christelijk blok met twee partijen en dat maakt deelname van tenminste twee lokale partijen een logische stap en beter in balans in het college naast een grote coalitiepartij. We zien daarom nog steeds een rol voor Beter voor Dordt om zo een betere balans te krijgen in het nieuwe college. In de 11

voorkeursvariant zitten 2 partijen met 3 zetels en dat maakt nu een coalitie van 21 zetels. Wanneer Beter voor Dordt met 4 zetels in plaats van 1 van die partijen in de coalitie zou kunnen komen, dan ontstaat naast dat er een betere balans is van partijen ook een bredere coalitie en is er minder dominantie van de landelijke partijen. Want zoals wij ook aangaven, en u kunt het ook lezen in het verslag van de verkenner, heeft zo'n 25 procent van de kiezers op een lokale partij gestemd. Vooralsnog staat Beter voor Dordt in het rijtje alternatieven bij de verkenner. Wat ons betreft worden we als serieuze partij in de verdere verkenning meegenomen. We zijn immers ook gewoon de vierde partij in deze stad. We vullen de opdracht voor het vervolgproces daarom ook graag aan met een iets bredere verkenning dan alleen de partijen van deze voorkeursvariant. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Graaf, PVV. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Een hele korte vraag die ik niet helemaal kon volgen. De collega van Beter voor Dordt had het over een blok van twee christelijke partijen en om die reden zou een blok van twee lokale partijen logisch zijn. Maar ik snap dat verband even niet helemaal waarom dat dan zo zou zijn. Kan dat worden toegelicht? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, daar wil ik graag op reageren.

Als u kijkt naar de verhoudingen binnen de coalitie zoals die nu wordt voorgesteld, dan is dat eigenlijk een groot blok van landelijke partijen naast een kleiner blokje van een lokale partij. En dan zie je de ChristenUnie, SGP en het CDA als een blok, de grootste coalitiepartij als een blok en dan wat kwetsbaarder blok van de VSP. En dat vinden wij niet echt recht doen aan de verkiezingsuitslag. De voorzitter: De heer Van der Graaf, vervolgvraag. De heer Van der Graaf: Heel kort. Als ik het goed begrijp is het bezwaar van u dat het twee landelijke partijen zijn. Het gaat niet zozeer om het christelijke deel daarvan. Klopt dat? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Het zijn wel partijen die ook min of meer dezelfde waarden uitdragen. En we zien dat het een betere balans is, waarbij daarnaast ook een wat breder blok met lokale partijen is, naast de grootste coalitiepartij. De voorzitter: De heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, dan kunnen wij natuurlijk niet achterblijven in die trein van felicitaties aan elkaar. Ook namens onze fractie felicitaties naar alle raads- en commissieleden voor ieders rol in het bestuur van onze mooie stad. Voorzitter, wij danken de informateur voor haar zorgvuldige werk en we zijn ook positief verrast over het concrete resultaat. Het geeft richting en voorkomt vaagheden.

Het is goed dat we vorige week met elkaar hebben gestuurd op een eerste korte maar krachtige ronde, waar nu al na een week een duidelijk advies uitrolt voor aan het einde van deze fase, fase één. Wij kunnen er duidelijkheid over geven namens onze fractie. We kunnen ons 12

erin vinden, in de aanbevolen route voor fase twee. Dat betekent een verdere verkenning van voorkeursvariant één uit het verslag. Dat doet wat ons betreft recht aan de verkiezingsuitslag, nu niet haalbaar blijkt dat GroenLinks-PvdA en VVD samen verder gaan. Via de genoemde voorkeursvariant zien we kansen voor een stabiele meerderheid en samenwerking. En zoals genoemd, hechten we ook waarde aan duidelijkheid over ieders wethouderskandidaten en het zal voor ieder duidelijk zijn dat wij met Joost Veldman een kundige wethouder klaar hebben staan voor een nieuwe periode. We begrijpen ook heel goed de teleurstelling bij GroenLinks-PvdA over dit advies wat nu voorligt. En tegelijkertijd hebben we, zoals genoemd, eerst willen horen of de twee grootsten door één deur kunnen. Dat blijkt niet het geval op dit moment. Dan is dit onze gewenste route qua partijen. En die voorkeur is vooral ontstaan omdat we de mogelijkheden langs de lat van stabiliteit hebben gelegd en om die reden voornamelijk heeft de voorgestelde route van de verkenner ook onze voorkeur. Laten we de vaart erin houden en met een nieuwe informateur richting fase twee bewegen. Dank u wel. De voorzitter: Drie fracties voor verhelderende vragen. SP, Beter voor Dordt en Partij voor de Dieren. De heer Hartmeijer, SP. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter.

De heer De Heer laat optekenen in het verslag dat hij twijfels heeft bij de stabiliteit, professionaliteit en continuïteit bij de Groenlinks-PvdAfractie. Zou hij dat kunnen toelichten, wat hij daarmee bedoelt? De heer De Heer: Voorzitter, dank voor de vraag. Wat we in ieder geval hebben gemerkt de afgelopen tijd is dat we aan GroenLinks-PvdA ook een hele fijne samenwerkingspartner hebben gehad de afgelopen coalitieperiode. En tegelijkertijd is het ons ook niet ontgaan dat ook de fusie die heeft plaatsgevonden ook nogal wat teweeg heeft gebracht. Er zijn veel signalen ontstaan, ook veel signalen die ons hebben bereikt. En dat geeft ons op dit moment niet het comfort wat we wel zoeken om vanuit die basis samen verder te bouwen. De voorzitter: De heer Katif, Beter voor Dordt. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. Een vraag aan de heer De Heer. Als het gaat om de keuze van variant één, u kiest nadrukkelijk voor een coalitie met de VVD, VSP, D66, CU/SGP, dat bent u zelf, en het CDA. En ik zou graag van u een toelichting willen hebben, wat maakt nou zo een combinatie voor u een stabiele combinatie? Dat is één. Mag ik de tweede vraag maar gelijk stellen, voorzitter? Dan zijn we ervan af. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Katif: Dank u.

Ik vraag me ook af, hoe weegt u dan het feit dat D66, waar we het net even over hebben gehad, de afgelopen vier jaar niet in de raad vertegenwoordigd is geweest in uw beoordeling van stabiliteit en bestuurskracht? De voorzitter: Dank. De heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. En ook dank aan de heer Katif voor de vraag. Wat maakt dit een stabiele combinatie? Het is in eerste instantie ook gewoon echt het 13

resultaat van de verkiezingsuitslag. We willen kijken naar, wie zijn naast de partijen die we al heel goed kennen in samenwerking in een coalitie ook gewoon de winnaars? Daar wil je ook recht aan doen. Dan zien we de VSP en dan zien we ook op hun eigen manier D66 als een winnaar. Zij het dat ze in het verleden al in de raad hebben gezeten misschien zelfs, met een ander zetelaantal ook, maar toch vanuit 0 terug naar 3, met ook daarbij beantwoording van de tweede vraag, ook een gedegen voorbereiding, met een wethouderskandidaat die tijdig is gecommuniceerd met veel ervaring. Dat geeft ons toch ook een vorm van comfort en straalt in ieder geval, betrouwbaarheid en stabiliteit uit op dit moment. De voorzitter: Bedankt, de heer De Heer. Even voor de orde. Ik vind wel dat we gewoon één spreker per fractie hanteren, zoals dat gebruikelijk doen. Ik ga naar de heer Groenewege. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. De Heer De Heer had het over comfort. Comfort bij stabiliteit bedoelt u daarmee, maar je zou ook comfort kunnen hebben bij idealen. En nou kiest de ChristenUnie/SGP ervoor om de formatie in te willen gaan met een partij die individualisme vooropzet, neoliberalisme en de laatste tijd ook steeds meer populisme. De VVD. Voelt de ChristenUnie/SGP zich niet inhoudelijk comfortabeler bij de ideeën van GroenLinks-PvdA? De voorzitter: De heer De Heer.

De heer De Heer: Voorzitter, wij hebben absoluut de intentie om, als het ons wordt gegeven, weer toe te treden tot een nieuwe coalitie om onze idealen te gaan bereiken, in welke vorm dan ook, waar wij aan tafel schuiven. Zeker ook in de voorgestelde gestelde voorkeursvariant hebben wij de ambitie om daarin ook onze idealen te bereiken. We hebben er vertrouwen in dat dat ook mogelijk is. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dat is geen antwoord op mijn vraag. De ChristenUnie/SGP heeft nu een voorkeur voor een partij met waarden die ik net noemde, individualisme, neoliberalisme en populisme. De ChristenUnie/SGP zou het zichzelf ook makkelijker kunnen maken om de eigen idealen te bereiken door samen te werken met de partij die daar wellicht wat dichterbij ligt, die misschien een wat socialer profiel heeft. Toch kiest de ChristenUnie SGP daar niet voor. Staat de inhoud dan niet meer voorop voor deze partij? De voorzitter: De heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, in de optelsom zien wij van de voorgeschreven voorkeursvariant, of in ieder geval de gecommuniceerde voorkeursvariant, absoluut heel veel kansen om juist ook onze sociale idealen te bereiken.

ik begrijp best vanuit de Partij voor de Dieren dat er nu bepaalde kant op wordt gestuurd, maar deze voorkeursvariant is veel meer dan één partij, maar hij is een samenspel van vijf partijen. En daar zien wij zeker kansen om onze idealen te bereiken, nogmaals. 14

De voorzitter: Dat was hem. Ik kijk naar de D66-fractie. De heer Hoogduijn, gaat uw gang. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. Vandaag is en was een bijzondere dag een feestelijk moment waar 65 veelal nieuwe mensen geïnstalleerd zijn en de verantwoordelijkheid dragen om onze stad vooruit te brengen. Ik feliciteer eenieder en wens iedereen veel succes. Ik kijk uit naar onze samenwerking. Toen ik vanmiddag opstond om de belofte af te leggen voelde ik een enorme spanning die al gauw weggenomen werd toen ik mijn hoofd draaide naar de publieke tribune en daar mijn moeder zag die haar duim opstak. Dat beeld zal altijd in mijn hoofd blijven. Vanavond zijn wij als raad bijeen om het te hebben over de bevindingen van de informateur, mevrouw Van Rhee-Oud Ammerveld, en ik wil haar allereerst bedanken voor haar inzet en ons prettige gesprek. U heeft kunnen lezen hoe D66 kijkt naar een te vormen college. Langs lijnen van inhoud werken aan een stabiele samenwerking blijft voor ons voorop staan. Er kunnen nog zulke mooie plannen op papier komen te staan, maar deze moeten wel daadkrachtig tot uitvoering kunnen komen. Voorzitter, ons team staat als een huis en onze fractie heeft vanaf het begin afgesproken dat wat er uit het rapport komt van de verkenner voor ons leidend zal zijn.

De verkenner noemt twee varianten waarvan D66 in beide deelneemt en meerdere partijen noemen D66 als eventuele samenwerkingspartner. Voor ons voelt dat als een verantwoordelijkheid waar wij recht aan willen doen. Op het eerste oog lijken de partijen in de voorkeursvariant van de verkenner niet de natuurlijke partners van onze partij. Als de raad ervoor kiest om op basis van de voorkeursvariant verder te gaan, moeten er goede gesprekken plaatsvinden waaruit moet blijken dat deze samenwerking, zoals de verkenner stelt, ook de meest kansrijke en vruchtbare optie is. Dit is voor ons nog geen gelopen race, maar wij zijn wel bereid om daar een constructieve bijdrage aan te leveren. Voorzitter, om direct antwoord te geven op de heer Uysal, in deze variant zien wij inderdaad een bijzondere rol weggelegd voor ons om onze groene en progressieve idealen waar te maken. Er zijn immers ook nog opties mogelijk zonder ons en in dit geval zitten de progressievelingen van D66 in ieder geval aan tafel en liggen onze progressieve idealen niet als buffet op tafel.

Daarnaast zijn er op basis van de inhoud raakvlakken met de andere partijen in deze variant waar wij natuurlijk wat mee kunnen, met enkele voorbeelden, een ChristenUnie/SGP juist op het gebied van vergroening, een CDA als het gaat om de aanpak van armoede, de VSP als het gaat om het verbeteren van de participatie en de VVD als het gaat om zorgdragen voor onze lokale economie. Voorzitter, voor ons geldt dat elke partij in een volgende fase een eerlijke behandeling verdient en uitgenodigd moet worden om verder te praten. Dit is niet het moment om deuren dicht te slaan. Net zoals in de afgelopen jaren moet er rekening gehouden worden met eenieder in deze raad. Het voorstel van de VVD en VSP voor een volgende fase met een nieuwe informateur heeft dan ook onze steun. Dank u. De voorzitter: De heer Gündogdu en daarna de heer Groenewege. Ik kan u trouwens niet zien, dus iemand moet even het katheder naar achteren schuiven, als dat kan. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Dat was de afgelopen jaren niks anders. De voorzitter: Ik ben hier nog niet eens een jaar, kunt u nagaan.

15

De heer Gündogdu: Uw voorganger deed dezelfde opmerking, voorzitter. Voorzitter, met uw permissie, ik heb een vraag aan mijnheer Hoogduijn. U geeft aan dat u bestuursverantwoordelijkheid wil nemen en gezien ook het verslag van de verkenner, u staat daar heel prominent in als D66. Maar we hebben ook in het verslag kunnen lezen dat u expliciet één partij, in dit geval die vertegenwoordigd is in de raad, eigenlijk opzijzet. Waarvan u aangeeft, met die partij zouden wij niet kunnen besturen, althans, kunnen samenwerken. U heeft wel de ambitie om in het college te komen. En hoe zou dat in de praktijk rijmen met elkaar? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, zoals ik zeg ook net in mijn betoog denk ik dat het heel belangrijk is dat er rekening gehouden wordt met elk geluid wat vertegenwoordigd wordt in deze raad, alleen zien wij het niet zitten om een partij als degene die we noemen te helpen het zadel in te krijgen van het college. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: voorzitter, ik wil niet direct aangeven dat het helpen in het zadel krijgt in het college zozeer, maar er is vanmiddag ook een oproep gedaan door de voorzitter van deze raad. Deze 39 mensen moeten samen door 1 deur kunnen, ook met de partij die u in uw verslag heeft laten opnemen. Ik ben ook wel benieuwd naar uw samenwerking.

Is dit nou het geluid van D66 of straks ook mogelijk uw collegelid, die ook deze partij uitsluit? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, voor ons blijft leidend dat vanuit de raad we met iedereen straks kunnen samenwerken. En ik ga er ook vanuit dat degene die wij afvaardigen voor een eventueel college datzelfde principe aangaat. Voor ons was het alleen in een volgende fase dat wij zeggen, een samenwerking in een te vormen college zien wij niet zitten. De voorzitter: Duidelijk. De heer Schalken en dan de heer Groenewege. De heer Schalken? De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Een vraag richting D66. D66 geeft eigenlijk aan dat ze zich wel kunnen vinden in de opdracht, zoals die net ook werd geformuleerd door de VVD voor de tweede fase van de verkenning. Zo probeer ik het maar uit te leggen. Maar u geeft in uw woordvoering ook aan dat er breder moet worden gekeken dan alleen maar de partijen zoals die nu in de eerste voorkeursvariant worden aangegeven. Klopt het ook dat u wilt dat er breder met partijen wordt gesproken dan alleen die partijen die in die voorkeursvariant staan? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, bedankt voor de vraag. Dat klopt.

Zoals ik al zei, ik vind het belangrijk dat straks elk geluid meegenomen wordt voor het college dat gevormd gaat worden, met daarbij de nadruk dat dit voorstel een informateur is van de VVD en de 16

VSP en dat zij de leiding nemen voor de gesprekken die plaats gaan vinden. Daar horen ook in mijn optiek andere partijen bij aan tafel. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Al tijdens de campagne werd het duidelijk dat D66 vooral graag aan tafel zit en dat bevestigt de heer Hoogduijn in deze bijdrage. Toch heb ik het idee dat de heer Hoogduijn niet beseft wat voor sleutelrol D66 heeft in deze coalitievorming, want in beide varianten die in de rapportage zijn genoemd wordt D66 verwacht. D66 had hier het verhaal kunnen houden, wij zijn voor een groene progressieve coalitie, en in een groene progressieve coalitie hoort ook bijvoorbeeld GroenLinks-PvdA thuis en misschien zelfs nog wat meer progressieve partijen. Maar D66 kiest voor een heel ander verhaal, voor een conservatieve rechtse coalitie waar ze dan misschien nog een paar plannetjes van kunnen bijstellen. Waarom niet hier gewoon een pleidooi vanuit D66 voor een groene progressieve coalitie? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, dat pleidooi heb ik net gehouden voor een zeker groene coalitie waar wij als progressievelingen ook aan tafel zitten. En daarbij zeg ik ook duidelijk in mijn pleidooi, dit is geen gelopen race. Daar moeten straks gesprekken plaatsvinden waaruit moet blijken dat deze samenwerking ook kansrijk is zoals de verkenner stelt.

En daarbij zeg ik, voor ons staat daar de inhoud voorop. Het is nog helemaal niet gezegd of gedaan dat dit straks een akkoord wordt waar alleen een conservatief geluid in te horen zal zijn. De voorzitter: Vervolgvraag van de heer Groenewege. De heer Groenewege: Het is weer geen antwoord op mijn vraag. Waarom niet een pleidooi om nu het gesprek aan te gaan met GroenLinks-PvdA? Misschien is het dan voor u makkelijker om die groene progressieve coalitie te bereiken. De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, dan kom ik terug in wat ik aan het begin zei, en dat is dat voor onze fractie vooropstaat dat wat de uitkomst is van het rapport van de verkenner leidend is. En daarin zegt de verkenner dat de voorkeursvariant nummer één het meest kansrijk en vruchtbaar is. Daar zitten wij in ieder geval, als er gesprekken plaatsvinden, aan tafel. Dat is wat voor ons voorop staat. De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Dank, voorzitter. In het verlengde van de vragen van de heer Groenewege, mijn gewaardeerde collega Pieter kan ik ook wel gewoon zeggen, denk ik. D66 geeft aan dat ze kansen zien om aan tafel te zitten om die progressieve en groene koers waar te maken, maar het zien van kansen is wat anders dan het realiseren ook van die idealen. En ik ben dan wel benieuwd of D66 ook concreet kan maken wat dat dan precies betekent.

Waar trekt D66 een grens en wanneer wordt het punt bereikt voor D66, dat ze zeggen, deze koers die hebben wij niet voor ogen, dus wij stoppen ermee? 17

De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Voorzitter, ik vind dat onderwerp van gesprek in de volgende fase en niet voor ons om hier nu al bloot te geven. Ik houd daarin rekening met alles wat voor ons belangrijk is, maar ook voor alle progressieve idealen. En dat ga ik niet hier nu op tafel leggen. De voorzitter: Duidelijk. Ik kijk naar de CDA-fractie. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ook het CDA wil de waardering uitspreken voor het heldere advies van de informateur. Goed onderbouwd, transparant qua overwegingen en met een duidelijke rode draad die gebaseerd is op door een brede meerderheid van de raad gedeelde onderliggende opvattingen. Het beeld dat geschetst werd zojuist door GroenLinks-PvdA dat de raad zo verdeeld en versnipperd is, valt nog wel mee als je dit zo leest. Er kwamen een vrij breed gedragen beeld uit naar voren. In het duidingsdebat hadden wij als primaire vraag gesteld, willen GroenLinks-PvdA en VVD samen de basis van een coalitie vormen? En ook die vraag is helder beantwoord, dat is niet zo. Dat wordt niet het vertrekpunt. En waarom is ons wel duidelijk gemaakt. Ook onze secundaire vraag, beginnen we dan, als dat niet werkt, over links of over rechts, is helder beantwoord. Dat wordt dan over rechts als eerste antwoord. Dank voor die transparante beantwoording. Die richting heeft ook de voorkeur van het CDA.

En niet primair, want er werden net aan een aantal vragen over gesteld, niet eens primair vanuit inhoudelijke overwegingen. CDA is niet primair links, is ook niet primair rechts. Wij staan wel voor een sociaal beleid waarin we samenwerken voor onze samenleving en de kracht van de samenleving centraal stellen. Wat voor ons de belangrijkste overweging is, is dat we zien dat op die manier het beste perspectief is op stabiliteit en continuïteit in het stadsbestuur, in combinatie met vernieuwing die past bij de verkiezingsuitslag. En ook een lokale partij hoort daarbij. Overigens beschouwt ook het CDA zich als een lokaal gewortelde partij die vrij is van landelijke invloed. Dat frame wil ik ook maar eens rechtzetten. Het CDA wil graag voor de volgende fase van de coalitievorming van elke potentiële coalitiepartij graag weten, dat hebben we ook in het duidingsdebat gezegd, wie hun wethouderskandidaat is. Tot op heden heeft alleen nog de ChristenUnie/SGP zich daar expliciet over uitgesproken dat dat de heer Veldman is. Bij deze wil ik uitspreken namens het CDA dat ik dat ben, Wim van der Kruijff. En wij zijn ook erg benieuwd wie de kandidaten van de andere beoogde coalitiepartijen zijn. Qua vervolg, voorzitter. Het CDA kan zich vinden in het advies van informateur en vindt het wijs om dat te volgen. En met tempo, zoals we ook een week geleden zeiden.

Dat spreekt ons aan, dat de VVD en de VSP daar ook gezamenlijk een voorstel doen voor een informateur. En wij kunnen daarmee instemmen en ook met het tempo wat daarbij voorgesteld wordt. En we willen afsluiten met nogmaals een dankzegging aan mevrouw Van Rhee-Oud Ammersveld voor haar gewaardeerde bijdrage afgelopen week, zowel op inhoud als op stijl, als op tempo. Dank u wel. De voorzitter: Bedankt, mijnheer Van der Kruijff. Ik kijk rond. Ik zie geen vragen. Ik ga naar de fractie van Forum. De heer Van de Breevaart.

18

De heer Van de Breevaart: Hartelijk dank, voorzitter. Naast felicitaties aan onze collega raads- en commissieleden wil ik graag beginnen met het uitspreken van onze grote waardering voor de verkenner. Niet omdat zij in het verleden ook wat ons betreft ongepaste een nazi-vergelijking heeft gemaakt. Als partij die net als de PVV regelmatig met dit soort vergelijkingen te maken heeft hadden ook wij dat ons in negatieve zin kunnen aantrekken. Wij waarderen haar echter vooral om het feit dat ze het gesprek met ons naar onze beleving in ieder geval open en respectvol is aangegaan. Waardering ook voor de griffie voor de wijze waarop van dat gesprek verslag is gedaan. Uit het geboden verslag volgt wat ons betreft ook een duidelijke conclusie. Er lijkt zich een richting af te tekenen waarin de VVD het initiatief neemt tot de vorming van een coalitie met partijen als VSP, D66, CDA en ChristenUnie/SGP. Dat is een logisch vertrekpunt, vooral als we toe willen naar bestuurlijke stabiliteit en daadkracht. Tegelijkertijd willen wij daar een inhoudelijke kanttekening bij plaatsen. We hebben zelf een voorkeur uitgesproken voor een combinatie waarin Beter voor Dordt deelneemt in plaats van D66.

Op basis van de verkiezingsprogramma's en de ons bekende standpunten van de partij in deze raad hebben wij in lijn met VSP en Beter voor Dordt de indruk dat samenwerking met de laatstgenoemde partij, Beter voor Dordt, zowel ideologisch als pragmatisch vruchtbaarder zal zijn dan die met D66. Als er één partij moet zijn die in de door GroenLinks-PvdA en D66 bepleite verbreding van het informatieproces moet worden betrokken, dan is het wat ons betreft Beter voor Dordt. Het advies van onze verkenner laat zien dat in deze eerste fase het proces nogal formeel is ingestoken en minder inhoudelijk. Dat is niet de schuld van de verkenner en ook begrijpelijk in deze fase, maar betekent ook dat inhoudelijke consistentie wat ons betreft nog onvoldoende is meegewogen in de duiding van mogelijke coalities. Voorzitter, dan onze visie op het vervolgproces. Wij zijn van mening dat voor de volgende informatiefase een nieuwe persoon nodig is. Dat is niet alleen ingegeven door het feit dat de informateur wat ons betreft ook acceptabel moet zijn voor de PVV. Als we doelgericht willen toewerken naar een coalitie, ligt het voor de hand dat het initiatief daartoe nadrukkelijk komt te liggen bij de grootste partij, de VVD. We steunen dan ook van harte het initiatief van deze partij om tot een nieuwe informateur te komen.