2.3 2026.01.27 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG D.D. 27 JANUARI 2025 Vergaderzaal 3 1. Agendacommissie 2. Initiatiefvoorstel 'Geen dag zonder zon' van de fracties CDA, VVD, GroenLinks Agendapunten 2, 3 en 4 worden gezamenlijk behandeld. 3. Raadsinformatiebrief over Wensen en bedenkingen op Initiatiefvoorstel 230207/BR1 'Geen dag zonder zon' – Raadsinformatiebrief Agendapunten 2, 3 en 4 worden gezamenlijk behandeld. 4. Raadsinformatiebrief over Zonnepanelen in Beschermd Stadsgezicht – Raadsinformatiebrief Voorzitter: De heer Struijk Raadsgriffier: De heer Den Boer Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van Dam Timmers (Partij van de Arbeid) Dhr. Damen (VSP) Mevr. Dijkstra (Gewoon Dordt) Dhr. Gorter (Op Ons Eiland) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. De Vries (VSP) Dhr. Wringer (Beter voor Dordt) Portefeuillehouder: wethouder M. Burggraaf Ambtelijke ondersteuning: dhr. Huizinga De voorzitter: Beste mensen, hartelijk welkom. We zijn hier bijeen in verband met het initiatiefvoorstel Geen dag zonder zon van de fracties CDA, VVD en GroenLinks, een RIB over wensen en bedenking op het initiatiefvoorstel Geen dag zonder zon en een RIB over zonnepanelen in beschermd stadsgezicht.

Deze vergadering is oordeelsvormend en er wordt verwacht dat we checken of er een quorum is. En dat is er, dus wij kunnen wettig vergaderen. Ik heet u als raads- en commissieleden hartelijk welkom. Ik zou graag welkom heten de heer Burggraaf namens het college, maar ik zie hem nog niet.

1

Ik heet ook welkom de heer Huizinga, die zich zo meteen ook nog wel even zal introduceren. En dat introduceren en voorstellen kunnen we nu mooi gaan doen, want we zijn toegekomen aan het voorstellen in verband met het verslag. En normaliter begin ik rechts, maar ik ga nu gewoon links beginnen. Dan kunt u misschien behalve uw naam noemen, ook gelijk even vertellen wie u bent en waarom u hier zit. De heer Huizinga: Goedenavond, mijn naam is Jan Huizinga. Ik ben adviseur erfgoed. Dat betekent dat ik een dagelijkse uitvoering geef aan ons erfgoedbeleid. En in deze ruimte vervang ik Wendy Meulenkamp die heerlijk met vakantie is. Maar dat betekent ook dat ik me dagelijks bezighoud met het uitvoeren van het beleid, waaronder zonnepanelen op monumenten, maar ook verduurzamen van monumenten, ruimtelijke ontwikkelingen waar monumenten bij betrokken zijn en alles wat met monumenten en onze historische stad te maken heeft. Mevrouw Van Herwijnen: Ik houd het iets korter. Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. De heer Den Hartog: Paul den Hartog, GroenLinks Dordrecht. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid. De heer De Vries: André de Vries, VSP. De heer Stolk: Leo Stolk, VSP. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. Mevrouw Dijkstra: Marianne Dijkstra, Gewoon Dordt. De heer Gorter: Wouter Gorter, Op Ons Eiland.

De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter voor Dordt. Mevrouw Boom-Vos: Karin Boom, Dordtse VVD. De heer Van Dam Timmers: Jan van Dam Timmers, CDA Dordrecht. De heer Den Boer: Mark den Boer, commissiegriffier. De voorzitter: En mijn naam is Leen Struijk en ik ben vanavond uw voorzitter. En ik kan alvast aankondigen dat wethouder Burggraaf eraan aan het komen is. Daar is hij. Wethouder Burggraaf, hartelijk welkom. Bij deze bent u opgenomen in het verslag. Daar kunnen we het nog even over hebben straks. Toelichting. Waarom hebben we deze vergadering? Het initiatiefvoorstel Geen dag zonder zon is begin 2023 ingediend, daarna meerdere keren beeldvormend in de commissie besproken. Vorige week hebben we een technische sessie gehad, zijn we bijgepraat over de ervaring van de laatste twee jaar en de actuele stand van zaken. Afgelopen vrijdag is er nog een technische beantwoording aan de stukken toegevoegd met tekstvoorstellen die de uitvoering van het initiatiefvoorstel werkbaar maken. CDA,

2

VVD en GroenLinks nemen deze tekstvoorstellen over en hebben hun initiatiefvoorstel hierop aangepast. De gewijzigde versie is aan de stukken van vanavond toegevoegd. En het initiatiefvoorstel, zoals ik al zei, staat oordeelsvormend op de agenda en daarbij horen de volgende vragen. Als eerste, kan de raad instemmen met het initiatiefvoorstel? Dat is een heel eenvoudige vraag, denk ik. En de tweede, hoever willen we als gemeente gaan tussen bescherming stadsgezicht en leefbaar en betaalbaar houden van wonen in de binnenstad? Die is iets ingewikkelder. Normaliter verdedigen de indieners hun initiatiefvoorstel en zou ik beginnen bij de overige fracties voor hun woordvoering in de eerste termijn. Maar omdat de indieners hun voorstel recent hebben gewijzigd, zou ik toch eerst willen beginnen bij CDA, VVD, GroenLinks, in ieder geval minstens een van deze drie, voor een korte toelichting hierop. En daarna is het woord aan de overige fracties. Vervolgens mogen de initiatiefnemers daar weer op reageren, waarbij zo nodig de wethouder ook nog de gelegenheid krijgt om een reactie te geven. Ik begin met een van de drie partijen die ik net genoemd heb en ik schat zo in de heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Dat heeft u ontzettend goed ingeschat. Het klopt inderdaad dat we als initiatiefnemers ons initiatiefvoorstel hebben aangepast.

De afgelopen twee jaar is er veel gebeurd. Nadat ons initiatiefvoorstel is ingediend hebben we gezien dat onze gemeentelijke overheid toch veel aanpassingen heeft gedaan in het beleid om meer mogelijk te maken voor onze inwoners, waar het uiteindelijk om te doen was. Daar zijn we heel erg blij mee, maar dat is niet voldoende. Want je kunt in de praktijk wel een aantal dingen anders uitleggen, maar dat betekent nog niet dat de regels daadwerkelijk ook gewijzigd zijn. En daarom waren we erg blij ook met de tekstvoorstellen die gedaan worden. En die hebben we in ons initiatiefvoorstel overgenomen om zo naast dat de dagelijkse praktijk al voor een deel veranderd is, dat dan ook in de nota's uiteindelijk te verwerken. Met als doel dat dat ook een blijvend effect heeft en niet dat als de uitleg van de nota toch in de toekomst weer veranderen zou, dat dat ook weer makkelijk terug zou kunnen draaien. Omdat wij denken dat die verduurzaming van woningen en ook het mogelijk maken van zonnepanelen, maar ook zonnecollectoren, dat dat breder mogelijk moest zijn dan tot voorheen het geval was. Daar zijn we blij mee en we vinden het fijn dat het initiatiefvoorstel op dit moment al heel veel effect gehad heeft. Maar we willen dat dan ook verankeren en daarom hebben we het initiatiefvoorstel aangepast en hopen we natuurlijk op heel brede steun in de gemeenteraad.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam Timmers. Heeft mijnheer Den Hartog nog een aanvulling hierop misschien? De heer Den Hartog: Niet zozeer een aanvulling, als wel dat ik graag namens onze partij wil benadrukken dat we vooral willen borgen. Er zijn nu een hoop dingen mogelijk, maar dat is een beetje afhankelijk van, ga je dit streng interpreteren of soepel interpreteren? En wij willen vooral dat die keuze daarin minder wordt en dat daarmee een groter aantal mensen altijd in aanmerking komen voor die zonnepanelen, onder andere om onze doelstelling klimaatneutraal 2040 te halen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hartog. Mevrouw Boom, wilt u er nog iets aan toevoegen?

3

Mevrouw Boom-Vos: Ja, iets kleins. Wij hebben bij het eerste initiatiefvoorstel bewust gekozen om wel de regels te versoepelen, omdat er een heleboel vragen waren naar gebruik van zonnepanelen. Maar het moest wel werkbaar blijven voor de stad en ons stadsgezicht echt ook wel blijven beschermen. Dat stond ook duidelijk in het initiatiefvoorstel. Vandaar dat wij toen echt nog wel wat aanpassingen open hadden gelaten voor het college ter invulling. En we zijn nu blij dat we na de beeldvormende commissie van vorige week ook het college nog heeft gezegd samen met afstemming van de welstandscommissie, dit is voor ons werkbaar en dan versoepelen we wel de regels. Dat wilde ik nog heel even erbij zeggen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Boom. Dan ben ik benieuwd of een van de andere fracties of iemand daarvan wil reageren. Mijnheer Damen van de Partij van de Arbeid. De heer Damen: Voorzitter, ik heb in de vorige commissievergadering al aangegeven dat ik vind dat wat de huidige praktijk is, dat dat buitengewoon goed en zorgvuldig werkt. De gemeente heeft in het verleden aanzienlijk geïnvesteerd in het historisch stadsgezicht. Dat wordt ook breed op prijs gesteld, zowel door mensen in Dordrecht als mensen die hier op bezoek komen. En ik vraag me af wat de winst is die het voorstel van CDA, VVD en GroenLinks gaat opleveren.

Er wordt gesproken over het betaalbaar houden van het wonen in de binnenstad. Maar het is ook heel goed mogelijk om elders zonnepanelen aan te schaffen en daarvan de elektriciteitsopbrengst aan te wenden voor je eigen gebruik. Dat is waarschijnlijk ook goedkoper dan zelf panelen aanbrengen. Daar zit naar ons idee weinig winst in. Wat betreft een bijdrage leveren aan de lokale energieopgave, als je elders investeert in zonnepanelen voor een laag investeringsbedrag omdat dat grootschaligere velden zijn, bereik je met hetzelfde geld meer schone energieopbrengst. Wat de relatie is met het investeren in Dordtse erfgoed, begrijp ik niet zo goed. Dn het doet recht aan het politiek akkoord in Dordrecht, om Dordrecht klimaatneutraal te maken. Ook daarvan betwijfel ik of dit voorstel de meeste winst oplevert. Het is voor mensen veel aantrekkelijker om elders te investeren. In zonnepanelen, omdat dat veel efficiënter werkt. Kortom, de lagere energiekosten levert het niet op. Minder energie CO2-uitstoot levert het niet op. Het heeft niets te maken met de waarde van huizen en je kunt efficiënter een bijdrage leveren aan een klimaatneutraal 2040. Daarbij wordt ook gezegd, en dat vind ik wel een beetje wonderbaarlijk, dat als je de panelen op een zichtbare plek aanbrengt, dat dat niet zo erg is, want ze zijn verwijderbaar.

Nou hebben wij recent te maken gehad met een parkeergarage die verwijderbaar zou moeten zijn. Ik geloof daar eerlijk gezegd niet zo in. Die parkeergarage was niet verwijderbaar en zo meteen zijn die zonnepanelen ook niet eenvoudig verwijderbaar. Het is niet iets dat je even van je dak haalt. Bovendien zit er een installatie in je huis om die opbrengst van die panelen om te zetten in gewone elektriciteit. Kortom, ik zie de hele winst van dit voorstel niet. De voorzitter: Het is duidelijk, de Partij van de Arbeid is niet enthousiast, maar mijnheer Den Hartog gaat proberen om daar verandering in aan te brengen. Mijnheer Den Hartog. De heer Den Hartog: Dank u, voorzitter. Een korte opmerking over wat gesteld wordt over de CO2-winst en de bijdrage voor klimaatneutraal. Er ligt hier geen meerkeuzevraag voor waarbij één antwoord goed is. Het gaat hier, en dat is sowieso bij de opgave voor duurzame energie, om heel veel kleintjes maken samen één grote. En daarom denk ik

4

dat het onverstandig is om één ding uit te sluiten ten faveure van iets anders, maar dat je het beide moet doen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hartog. En ik zie dat mijnheer Van Dam Timmers ook graag nog wat wil zeggen. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, aanvullend erop. Ik denk dat de heer Damen heel veel terechte vragen inderdaad ook stelt, waarin de ideale oplossing ook niet bestaat. Tegelijkertijd is het doel van het initiatiefvoorstel niet om de hele wereld te redden en om het meest efficiënte energiebeleid mogelijk te maken, maar juist om meer inwoners in onze stad in staat te stellen om op hun eigen huis de energievoorziening te realiseren die zij wensen of die zij al dan niet wensen, op basis van hun eigen afwegingen. En dat is het doel van het initiatiefvoorstel en dat doel hopen we hier ook mee te bereiken. Het gaat niet om de meest efficiënte oplossing. Het gaat om ruimte te maken voor inwoners om een oplossing voor zichzelf ook te kunnen organiseren. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam Timmers. En daar gaat de heer Damen u weer van repliek dienen. De heer Damen: We hebben nou juist een beschermd stadsgezicht om ervoor te zorgen dat de bewoners van de banden die daaronder vallen niet helemaal zelf kunnen doen wat ze willen. We hebben gezegd, dat beschermd stadsgezicht is een collectief goed en dat moet collectief beschermd worden.

En daarom tasten we dat recht om precies te doen met je eigen huis wat je wil aan in de regels van het beschermd stadsgezicht. De voorzitter: Duidelijk standpunt. Mijnheer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, natuurlijk is dat een duidelijk standpunt, alleen het gaat niet over dit initiatiefvoorstel specifiek. Juist in het initiatiefvoorstel gaat het erover dat we dat onderkennen, maar dat we tegelijkertijd zien dat de hele strikte hantering van de regels zoals dat voorheen was, dat dat onnodig is en dat wij zien dat er veel meer mogelijk is. En dat er ook hele delen zijn van bijvoorbeeld de negentiendeeeuwse schil, waar helemaal geen historische waarde eigenlijk aan zit, terwijl die mensen onder hetzelfde strenge regime vallen als in de Grotekerksbuurt, een van onze mooiste straten van de stad. En dat vinden wij onlogisch en daarom vonden we dat daar eigenlijk meer mogelijk moet zijn. En dat wordt met deze veranderende regels wordt ook in de praktijk nu eigenlijk al toegepast en vervolgens ook verankerd in de welstandsnota. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Gorter. De heer Gorter: Voorzitter, woordvoering. Geen reactie. De voorzitter: Dat is helemaal goed. Daarna mevrouw Van Herwijnen. De heer Gorter: Het initiatiefvoorstel Geen dag zonder zon is inmiddels ruim twee jaar oud. Sindsdien is de praktijk wezenlijk veranderd.

De evaluatie laat zien dat de gemeente al grote stappen heeft gezet. De welstandsregels zijn verruimd, procedures zijn versneld, leges zijn afgeschaft en bewoners worden actief geholpen. Zonnepanelen zijn inmiddels op vele plekken in het beschermd stadsgezicht mogelijk. Ook zichtbaar,

5

mits zorgvuldig ingepast. Daarmee is de kern van het initiatiefvoorstel feitelijk al uitgevoerd. De problemen die in het initiatiefvoorstel worden benoemd, onduidelijkheid, stroperigheid en wildgroei, zijn grotendeels opgelost. De evaluatie toont bovendien aan dat verdere verruiming nauwelijks extra opbrengsten oplevert, maar wel het risico vergroot op meer regels en nieuwe discussies. De gemeente kiest voor een evenwichtige middenweg tussen bescherming van het stadsgezicht en het leefbaar en betaalbaar houden van de woningen in de binnenstad. Ik heb dan ook een vraag aan de wethouder. De evaluatie laat zien dat de gemeente in praktijk al een duidelijke koers heeft ingezet. Is er ruimte voor zonnepanelen binnen het beschermd stadsgezicht, met behoud van de kernwaarden van het historisch beeld. Daarmee lijkt de balans tussen de verduurzaming en bescherming feitelijk al bepaald. Deelt de wethouder de opvatting dat deze balans zoals die nu in uitvoering wordt gehanteerd het antwoord is op de onderliggende politieke vraag uit het initiatiefvoorstel? En deelt de wethouder daarmee ook de mening dat het initiatiefvoorstel, gelet op de huidige werkwijze en behaalde resultaten, niet meer aan de raad hoeft voorgelegd te worden voor een afzonderlijke politieke beoordeling? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Gorter.

En de wethouder zal straks, als er misschien meer vragen zijn, vast wel reageren. Mijnheer Van Dam Timmers, u wil hierop reageren? De heer Van Dam Timmers: Zeker. De heer Gorter gaat wel voorbij aan een paar feiten die er ook zijn. En daar heb ik een vraag over. En dan met name hoe de heer Gorter eigenlijk aankijkt tegen aanpassing van werkwijze zonder dat daadwerkelijk de welstandsregels of zonder dat de gemeenteraad daar eigenlijk een uitspraak over heeft gedaan. Want dat is nu de realiteit. En het doel van het initiatiefvoorstel is om niet alleen de werkwijze in theorie te veranderen, maar dat ook daadwerkelijk in de regels aan te passen en dat ook uit te spreken. En dat is nu niet het geval. Ziet de heer Gorter daarvan niet de meerwaarde? De voorzitter: Mijnheer Gorter. De heer Gorter: Dank u wel, voorzitter. Ik ga uit van de van de presentatie die wij vorige week van de gemeente Dordrecht hebben gezien. Daar was voor ons overduidelijk dat wat in het initiatiefvoorstel staat feitelijk al uitgevoerd wordt. En dat is voor ons voldoende geweest. En naar onze mening hoeft dat plan niet meer naar de raad. De gemeente werkt al zo. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Gorter. Mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Dank u wel, voorzitter.

De indieners van het initiatiefvoorstel beogen met het voorstel de inwoners van de negentiende-eeuwse schil in de binnenstad meer mogelijkheden tegen even om hun woning te voorzien van zonnepanelen. En dat doel is voor de Partij voor de Dieren heel belangrijk. Duurzaamheid is immers geen luxe. Het raakt aan onze klimaatdoelen, maar ook aan de betaalbaarheid van wonen en het voorkomen van energiearmoede. Tegelijkertijd wordt het beschermd stadsgezicht niet voor niks beschermd. Het vertelt het verhaal van onze stad en draagt bij aan haar identiteit en aantrekkelijkheid. Juist omdat beide belangen zwaar wegen, moeten we oppassen voor een valse tegenstelling. Het is te simpel om te zeggen, het mag nooit, maar het is net zo onverstandig om te doen alsof alles kan. Wat ons betreft vraagt dit

6

om maatwerk. Niet ieder pand is hetzelfde en niet iedere zichtlocatie heeft dezelfde impact. Er is verschil tussen monumenten en niet-monumentale panden, tussen iconische zichtlijnen en daken die slechts beperkt zichtbaar zijn. Door die verschillen serieus te nemen, kunnen we ruimte bieden zonder het beschermde stadsgezicht uit te hollen. En ik hoor dan graag van de wethouder of het gewijzigde voorstel hier in voldoende mate aan voldoet. En zal dit niet gaan leiden tot een stapeling van regels, zoals mevrouw Meulenkamp vorige week in haar presentatie heeft aangegeven, dat die verruiming waarschijnlijk niet zal leiden tot een aanzienlijk meer vierkante meter aan zonnepanelen, maar tegelijkertijd zullen de ruimere regels juist meer eisen en regels voor de beeldkwaliteit met zich meebrengen. Graag een reactie daarop. Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat leefbaar en betaalbaar wonen in de binnenstad niet uitsluitend met zonnepanelen kan worden opgelost. Verduurzaming vraagt om een bredere aanpak. Goede isolatie, collectieve oplossingen en ondersteuning van bewoners. Zonnepanelen zijn daarin een belangrijk middel, maar niet het enige antwoord. En dat betekent ook dat we zorgvuldig moeten omgaan met de verwachtingen.

Erfgoedbescherming mag verduurzaming niet blokkeren, maar zonnepanelen op zichtlocaties mogen ook niet het enige ventiel worden voor een veel groter vraagstuk rondom woonlasten en leefbaarheid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Herwijnen. Ik ga naar mijnheer Wringer en daarna mijnheer De Vries. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Wat betreft Beter voor Dordt is duidelijkheid voor de bewoners heel erg belangrijk. Waar mag het wel waar mag niet? Daar moet eigenlijk geen discussie over mogelijk zijn. Er moet voorkomen worden dat regels anders geïnterpreteerd kunnen worden en juridisch gewoon goed vastgelegd zijn. Dat is dan ook gelijk een vraag aan de wethouder. Is het juridisch dichtgetimmerd, dat je geen rechtszaken of discussies krijgt? En eigenlijk een nog belangrijker punt is de afweging tussen ons mooie, beschermde binnenstad, het stadsgezicht en de negentiende-eeuws verschil en de verduurzaming. Het is een lastige balans, maar we wonen in zo'n mooie stad, dus het stadsgezicht moet gewoon blijven bestaan en mooi blijven. Leg de zonnepanelen op de achterkant, of weet ik veel, waar ze niet zichtbaar zijn. Dat was mijn opmerking. En als de wethouder mijn eerste vraag beantwoordt, dan kunnen we waarschijnlijk instemmen met het initiatiefvoorstel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wringer. Mijnheer De Vries. De heer De Vries: Dank u, voorzitter.

Voorzitter, voor de VSP draait dit voorstel om één ding. Lagere lasten en meer grip voor onze inwoners op hun energiekosten. Meer zonnepanelen betekent minder afhankelijkheid van dure energie en kansen voor lokale bedrijven. Als dit plan praktisch uitvoerbaar is en betaalbaar blijft, kan de VSP ermee instemmen. Elke stap die inwoners helpt, is een stap vooruit voor Dordrecht. Voorzitter, het historische stadsbeeld is belangrijk, maar betaalbaar wonen is dat ook. Voor de VSP mag erfgoed nooit betekenen dat bewoners vastlopen in hoge kosten of onmogelijke regels. Wij kiezen voor maatwerk en gezonde flexibiliteit in regels. Bescherm het karakter van de start, maar geef inwoners ruimte om hun woning betaalbaar te houden. Niet of erfgoed of betaalbaarheid, maar een realistische balans. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Vries. Mevrouw Nieuwland.

7

Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Ik kan het niet mooier zeggen dan wat mevrouw Van Herwijnen deed eigenlijk. Ik kan me volledig aansluiten bij de vragen die zij nog stelde. Wij zijn hartelijk voorstander van de richting die het voorstel beoogt. Meer mogelijk maken zonder dat het ten koste gaat van de beeldkwaliteit. Maar ik vind het wel iets ingewikkeld dat we vorige week eigenlijk een beeldvormende sessie hadden waar het oude voorstel als het ware nog op tafel lag en nu een oordeelsvormde sessie direct hebben, terwijl ik merk dat bij mij de vragen echt toch nog meer op de beeldvorming zitten. Wat voor verbetering levert dit voorstel op? Maar ook, welke problemen kan het voorstel opleveren? En het antwoord op die vragen hebben wij toch echt nog wel nodig om hier een goede afweging te kunnen maken. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Nieuwland. En mijnheer Van Dam Timmers wil daarop reageren. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, ik denk dat ik daar wel goede antwoorden op kan geven. Als je kijkt naar wat er in de huidige welstandsnota staat, dat staat ook in ons initiatiefvoorstel in rood aangegeven, dan gaat het om vrij strikte maatregelen over hoe een bepaald zonnepaneel op een dak gepositioneerd kan worden, onafhankelijk op welke locatie die zit, wat het ingewikkelder maakt om ze te plaatsen.

Daarin worden zowel de historische binnenstad als de negentiende-eeuwse schil, en dan gaat het niet om een deel van de negentiende-eeuwse schil, maar echt het grootste gedeelte van de negentiende-eeuwse schil, daar worden even strenge regels opgeschreven eigenlijk als voor de Grotekerksbuurt, dus voor het echte historische centrum en de grote kerk. Wat sowieso een rijksmonument is waarvoor andere regels gelden. Maar waar het om gaat is dat het initiatiefvoorstel beoogt om daar meer maatwerk in mogelijk te maken. En met de tekstuele aanpassingen, in overleg met het college en de welstandscommissie, komen we eigenlijk tot regels die zowel het historische centrum beschermen, zoals op pagina 7 van het initiatiefvoorstel. Dan gaat het over de ruimtelijke inpassing, dan gaat het over dat je de oorspronkelijke dakbedekking moet behouden en die niet zomaar mag vervangen. Want vroeger was heel onze stad denk ik met rieten daken en houten muren, maar tegenwoordig hebben we toch stenen muren en ook dakpannen en op die dakpannen op sommige plaatsen nu ook zonnepanelen op niet-zichtbare plaatsen.

En waar het dan vervolgens om gaat, is dat die regels dan in de negentiende-eeuwse schil, op basis van het kaartje wat vorige week ook gepubliceerd werd, dat er sommige donkere delen zijn waarin eigenlijk gewoon feitelijke nieuwbouw of relatieve nieuwbouw staat, waarbij je eigenlijk niet echt kan spreken van een historisch stadsgezicht. Maar dat valt op dit moment volgens de huidige welstandsnota wel onder diezelfde strenge regels. De uitleg die nu daaraan gegeven wordt is iets milder, maar de regels zijn niet veranderd in die tussentijd. En daarom denken we dat het goed is om dit nu wel zo vast te stellen, omdat je er dan ook daadwerkelijk onder die aanpassingen een raadsbesluit ligt en dat ook meer geborgd doet. En dat dat minder afhankelijk is van ook een toekomstig college of toekomstige ambtenaren die de regels misschien op een net andere manier uitleggen. De voorzitter: Mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Voorzitter, dit is echt net de uitleg die ik vorige week had gevraagd. Dit is een technische uitleg over hoe precies dit initiatiefvoorstel in elkaar stak. Vorige week was er aangegeven, dat doen we niet, dat doen we vandaag tijdens de

8

oordeelsvormende vergadering. Dit had ik liever vorige week gehad, want dan had ik me er kunnen inlezen en kijken inderdaad, is die uitleg hetgeen waar wij ons in kunnen vinden ja of nee? Maar dan moet ik deze uitleg meenemen in een oordeel dat ik eigenlijk al klaar heb liggen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Herwijnen. Ik zal voordat mijnheer Van Dam Timmers reageert … Ik ga in ieder geval straks wel aan u vragen of er nog behoefte is aan een beeldvormende vergadering over het vernieuwde voorstel. Die mogelijkheid die heeft u als de meerderheid dat wil. Mijnheer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, ik begrijp heel goed de vraag van mevrouw Van Herwijnen. Dat heeft ermee te maken dat het vorige week geagendeerd stond als een update vanuit het college over de ontwikkelingen die de afgelopen twee jaar hebben plaatsgevonden. En toen hebben wij ook vanuit ons als initiatiefnemers technische vragen gesteld die in de commissie niet beantwoord konden worden. En dat heeft ertoe geleid dat die via technische beantwoording uiteindelijk beantwoord zijn. Dat is niet het gewenste pad wat wij voor ogen hadden. Tegelijkertijd hebben we het hier nu ook wel heel vaak over gehad en zijn deze regels vrij helder geformuleerd, dus denk ik dat u ook wel tot een opvatting kunt komen. Of dat hoop ik in ieder geval. De voorzitter: Daar gaat mevrouw Van Herwijnen zelf nog over.

Mevrouw Dijkstra, u wilt ook nog iets inbrengen. Mevrouw Dijkstra: Graag, voorzitter. Vorige week hebben we een prestatie gehad met de acties die de gemeente heeft ondernomen in de afgelopen jaren. Er zijn duidelijke stappen gemaakt om de binnenstadbewoners duidelijk te maken wat hun mogelijkheden zijn wat betreft het plaatsen van zonnepanelen. Gewoon Dordt kan in principe instemmen met het initiatiefvoorstel van CDA, VVD, GroenLinks. De politieke vraag, hoever we willen we als gemeente gaan tussen bescherming stadsgezicht en leefbaar en betaalbaar houden van wonen in de binnenstad, is voor ons als volgt beantwoorden. Wij zien dat er nog steeds meer mogelijkheden komen voor binnenstadbewoners en bewoners van monumentale panden om zonnepanelen te plaatsen, maar dat het nog steeds niet optimaal is. En wij denken dat er nog op te veel panden zonnepanelen geen worden geplaatst terwijl dat wel zou kunnen, waar veel plezier uit zou kunnen worden gehaald. We willen dan aandringen op een optimale verruiming van de mogelijkheden die er zijn. En we zouden graag horen van het college of zij misschien een idee heeft over welke plannen dat concreet zou kunnen gaan, ook al staan ze misschien zelf niet helemaal daarachter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Dijkstra. Dan denk ik dat ik voor een reactie kan gaan van het college naar portefeuillehouder de heer Burggraaf.

De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor vooral de afweging in de raad liggen tussen het collectief belang van een mooi stadsgezicht in onze stad en het bewaken daarvan. We weten allemaal hoe waardevol dat is voor onze stad. En dat is ook de reden waarom u natuurlijk zelf die welstandsnota heeft vastgesteld en allerlei waarborgen heeft zitten. En aan de andere kant andere ambities die er zijn. Enerzijds klimaatambities, anderzijds ook het gebruik van de panden zoveel mogelijk op een

9

haalbaar kostenniveau. Dat begrijp ik ook. Een monument is natuurlijk altijd wat duurder in onderhoud en dergelijke. Daarom hebben we ook rijkssubsidies, gemeentesubsidie en dergelijke om daarin te helpen, om eigenaren te helpen, dat we een deel van hun pand wat ook collectief van waarde is ook mooi in stand kunnen houden. Ik begrijp ook dan wel de wens van de raad om te kijken, hoe kunnen we in het kostenperspectief daarin ook met betrekking tot zonnepanelen een bijdrage daarin leveren? Het initiatiefvoorstel zoals u hem heeft ingediend, dat heeft u vorige week in de presentatie gezien, is voor ons een hele goeie katalysator geweest om nog weer eens even goed te kijken, we hadden het gevoel, het idee en de overtuiging dat we vanuit de gemeente heel duidelijk waren over welke regels er zijn voor zonnepanelen en dat er heel veel in het gebied mogelijk was binnen die randvoorwaarden van een goed beschermd stadsgezicht. En tegelijkertijd heeft het initiatiefvoorstel ons ook weer eens even gedwongen daar eens goed op te reflecteren en kwamen we ook tot de conclusie dat het communiceren daarover richting de eigenaren duidelijker komt. Dat heeft u vorige week in de presentatie ook allemaal gezien. En tot het inzicht dat niet alle delen van het negentiende-eeuwse schil dezelfde beeldkwaliteit hebben.

Dat er inderdaad ook gewoon delen bij zitten die een stuk moderner zijn en waarbij zonnepanelen een stuk minder of geen inbreuk maken op dat stadsgezicht. Dat heeft geleid tot de verruiming. Vervolgens u heeft gevraagd aan ons, reflecteer eens even op de aanpassingen die dan vanuit het initiatiefvoorstel worden voorgedragen. Degene die u nu heeft meegenomen, dat is ook wat we in de welstandscommissie getoetst hebben. En feitelijk zoals wij hem in deze vorm zien, is het eigenlijk een positievere formulering van de wijze waarop we nu adviseren rondom de plaatsing van zonnepanelen. En was de vorige versie die er lag, dat hebben we ook meegegeven, er echt wel een die gewoon niet de rechtszekerheid gaf richting aanvragers, niet goed toetsbaar is. En dat is waar ik een aantal commissieleden ook over hoorde. Gaan we daar niet meer regels mee creëren, meer onduidelijkheid en kunnen we dan weer minder goed handhaven? Dat was absoluut het geval in het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. Dat hebben we ook meegegeven aan indieners. Maar in de tekst zoals die nu geamendeerd voorligt, is het een voor ons werkbare versie waarbij we dan kunnen stellen dat we niet hiermee meer regelgeving of ingewikkeldere processen oproepen. Twee, dat er voldoende rechtszekerheid is voor de aanvragers en de behandeling daarvan in het oordeel wat eruit volgt.

En drie, dat we daarmee overtuigd zijn dat er een goede balans is tussen het beschermen en bewaken van het mooie stadsgezicht. En daar waar het geen belemmering oplevert voor dat stadsgezicht wel te kunnen faciliteren aan bewoners om zonnepanelen aan te leggen. Dat is onze reflectie op het voorstel zoals die er nu ligt. En dan heb ik volgens mij de vragen misschien niet letterlijk beantwoord, maar volgens mij wel de kern van de vragen allemaal aangestipt. De voorzitter: Dat laat ik dan even, dank u wel overigens, wethouder, aan de vragenstellers over. Ik zou me voor kunnen stellen dat iemand zegt, ik heb daar toch nog wel een vraagje. En ik zie dat mijnheer Gorter dat inderdaad heeft. De heer Gorter: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij hebben wij specifiek aan de wethouder gevraagd of dit voorstel naar de raad zou moeten of niet. Zou kunnen. Omdat wij van mening zijn dat het eigenlijk al uitgevoerd wordt zoals het in het initiatiefvoorstel staat.

10

De voorzitter: Het gaat u eigenlijk vooral over, is dit voorstel nodig? De heer Gorter: Correct. De heer Burggraaf: Het is een initiatiefvoorstel wat door partijen aan de Raad wordt voorgelegd, dus het is uiteindelijk aan u als raad om daarover een oordeel te vormen. Ik kan alleen zeggen, vanuit het college hebben we in de planning staan om de welstandsnota voor 2026 weer een update geven. En dat wij zelf ook wel tot de conclusie waren gekomen dat de werkwijze die we nu hanteren dan ook vraagt om de teksten in de welstandsnota rondom de zonnepanelen ook wat aan te passen. En nogmaals, hetgeen nu wordt voorgesteld is voor ons een werkbare vorm en kunnen we meenemen in de nieuwe welstandsnota die later dit jaar uw kant op zal gaan. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Burggraaf. De andere vragenstellers die zijn tevreden gesteld? Mijnheer Damen die geen vraag had niet, maar hij heeft vast een andere opmerking. De heer Damen: Ik blijf met de vraag zitten waarom het per se nodig is dat het mogelijk wordt om toch in het voorvlak van monumentale panden, maar ook andere panden in het beschermd stadsgezicht, het schuine voorvlak in het zicht zonnepanelen te laten neerleggen. Want dat wordt wel degelijk mogelijk gemaakt in dit geval. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers is het niet met u eens. De heer Damen: De voorkeur gaat uit naar, maar het wordt niet uitgesloten dat.

Dat kun je daarbij lezen. De heer Van Dam Timmers: Als je kijkt naar plaats 4.1, dan is het uitgangspunt dat de plaatsing van de voorziening op een niet goed zichtbaar deel van het dakvlak komt en dat platte daken geschikt zijn. En er wordt voorkeur gegeven of dat moet een positief beeld als geheel opleveren. En ik kom het voordakvlak daarin niet tegen. De voorzitter: Mijnheer Damen. De heer Damen: Er staat, de voorkeur gaat uit naar plaatsing van de voorziening op het achter- of zijdakvlak, maar daarmee wordt de mogelijkheid geopend dat je op het voordakvlak iets plaatst. Want de voorkeur is ergens anders, maar het wordt niet uitgesloten dat … De voorzitter: Mijnheer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, ik ben heel even zoekende welke zin dit is. Maar in algemene zin gaat het natuurlijk erom dat het niet goed of niet zichtbaar is vanuit de toegankelijke openbare ruimte. Het kan zijn dat het voordakvlak bijvoorbeeld niet zichtbaar is van de openbare ruimte. In theorie zou dat mogelijk kunnen zijn. Ik denk dat de oude versie van het initiatiefvoorstel voor zich heeft, want ik kan de zin die u opleest niet in de nieuwe formulering terugvinden.

11

De voorzitter: Dat is ook een vraag, mijnheer Damen. Heeft de goede versie voor uw neus? Ik denk dat ze alle twee op internet staan. U moet de nieuwste hebben, de gewijzigde versie. U heeft in ieder geval altijd de mogelijkheid om tegen te stemmen, mijnheer Damen. Mijnheer Wringer, u wil ook nog eventjes iets zeggen? De heer Wringer: Het hetzelfde geldt natuurlijk ook voor een achterdak en een zijvlak. Dat kan ook vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. En dan is het daar ook niet wenselijk. De voorzitter: Dat is volgens mij ook de lezing die we zojuist gehoord hebben. Zijn er nog collega's hier die … Mevrouw Van Herwijnen in ieder geval. Dan ga ik u het woord geven. Mevrouw Van Herwijnen: Dank u wel. Ik ben heel erg blij met het antwoord van de wethouder, het in ieder geval heel positief is en dat het een werkbare versie is en dat het inderdaad een verbetering geeft voor de beoordeling van aanvragen. Dat ga ik ook meenemen richting mijn fractie. En ik zal ieder geval in mijn fractie aangeven dat ik er op dit moment positief tegenover sta. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Herwijnen. Is dat einde laptop? Ik hoop dat het geen gemeente-eigendom is. Dat is niet zo erg. Zo ziet het er wel naar uit. Het voorvlak is nog heel hoog. Goed zichtbaar hiervandaan. Is er nog iemand anders die een reactie wil geven, stellingname, verandert van positie? Mevrouw Boom.

Mevrouw Boom-Vos: Fijn dat ik ook nog wat mag zeggen als indiener. De voorzitter: Maar dat mocht u daarnet ook al. Dat weet u, toch? Mevrouw Boom-Vos: Ik ben niet van mening veranderd. Ik wilde wel vooral aangeven, wij hebben dit initiatiefvoorstel in 2003 ingediend … 2003. Ik heb vannacht slecht geslapen. In 2023 ingediend en wij zijn al blij met de voordelen die dat initiatiefvoorstel heeft opgeleverd, zoals de wethouder net al zei. De filminformatie is opgemaakt, een filmpje, folder, zon op dak kaart. Wij hebben van Dordtenaren gehoord dat het veel duidelijkheid heeft gegeven. Vooral vind ik eigenlijk de combinatie met de monumenten en de ontzorgingsaanpak in de thema-avonden het grootste voordeel tot nu toe. En ik ben blij dat het college die stap naar voren heeft gezet om de monumenten in de binnenstad net wat meer aandacht te geven voor niet alleen zonnepanelen, maar ook de energiereductie. Want dat is een hele belangrijke om de binnenstad ook betaalbaar te houden voor inwoners en zo ook levendig te houden. En ook fijn dat we toch, jammer op het laatste moment, maar dat kwam door omstandigheden, toch goed samen hebben kunnen werken om toepasbare regels op te kunnen stellen, zodat het toch vastgelegd kan worden. Dat lijkt mij heel belangrijk. Wie weet bent u er over paar maanden niet meer, mijnheer Gorter. Of u bent er nog wel over acht jaar. Dat kan ook.

Ik zal het ook positief beïnvloeden. Maar het als je het niet vastlegt, dan wordt het snel vergeten. Daarom willen wij graag toch ook dit initiatiefvoorstel in de raad indienen. De voorzitter: Wie schrijft, die blijft. Dank u wel, mevrouw Boom. De heer Gorter: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Gorter. Wel bij het agendapunt.

12

De heer Gorter: Ik zal de opmerking ter harte nemen van de Dordtse VVD. De voorzitter: Dat is altijd verstandig, zal de Dordtse VVD zeggen. Dank u wel. Ik heb in het eerste rondje gehoord, in ieder geval van twee fracties, toch een klein beetje verrast, gewijzigd voorstel, beeldvorming. Ik heb begrepen, mevrouw Van Herwijnen is wel tevredengesteld. Geldt dat ook voor mevrouw Nieuwland? Ik zie geknik, dus dat is ook in orde. Dan heb ik de stellige indruk dat een heel royale meerderheid van de hier aanwezigen dit een prima voorstel vindt. In theorie is het mogelijk dat, als u dat wenst bij meerderheid, we alsnog een nieuwe beeldvormende en zo nodig ook nog een oordeelsvormende sessie te plannen. Maar ik heb niet de indruk dat er hier heel veel mensen zijn die dat graag willen. Ik denk dat het prima vindt dat het initiatiefvoorstel en de twee voorliggende RIB’s naar de raad gestuurd worden. Maar dan is natuurlijk wel de vraag hoe wij dat doen. De gebruikelijke vraag. Drie smaken. En ik stel zomaar voor dat ik bij het noemen van één smaak gelijk raak schiet en dat is het hamerstuk. Is er hier iemand die zegt, dat gaat wel heel snel. Of is mijn conclusie, dit kan als een hamerstuk naar de raad, waarbij u altijd nog de mogelijkheid heeft, dat weet u allemaal ook wel, om eventueel moties of amendementen in te dienen of zo.

Maar ik heb niet de indruk dat dat … Misschien mijnheer Damen over het voorvlak. Ik heb hem uitgedaagd, sorry. De heer Damen: Dat krijg je dan. Ik kan leven met een hamerstuk, maar dan komt er wel een stemverklaring van mijn kant. De voorzitter: Dat mag, mijnheer Damen. Daar zien we naar uit. Dan denk ik dat ik bij deze concludeer dat de drie stukken, het initiatiefvoorstel en de twee RIB’s, als hamerstuk naar de raad kunnen gaan. Dan dank ik u allemaal hartelijk voor uw inbreng. Ook geldt dat voor de wethouder en geldt dat voor mijnheer Huizinga. Fijn voor uw aanwezigheid. Het publiek ook hartelijk dank dat ze zo stil geweest zijn. Ik verzoek u als u niet straks hier weer een sessie bijwoont om uw spulletjes mee te nemen. En dan wens ik u een genoeglijke avond. En datzelfde geldt voor degenen die hier straks weer zijn. Tot over drie kwartier. Dank u wel. Een lange pauze, mijnheer De Vries. Kunt u even een dutje doen. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 10 maart 2026.

De griffier,

De voorzitter,

G.J.P. van Soest

N. Mol

13