2.3 2025.03.04 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG D.D. 4 MAART 2025 Vergaderzaal 1 1. Jaarlijkse training commissievoorzitters 2. Vragenhalfuur Voorzitter: De heer Schalken-den Hartog Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Kamphuis (SP) Portefeuillehouder: wethouder T. de Jonge De voorzitter: Beste mensen, welkom allemaal. Het is 19.00 uur geweest. We gaan starten. Het vragenhalfuurtje van dinsdag 4 maart, met vanavond één vraag. En die vraag komt van de SP. En die gaat over de moestuinen in relatie tot Chemours. En mevrouw Kamphuis gaat een toelichting geven op de vraag. Gaat uw gang. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel, voorzitter. In de media zijn berichten verschenen over het Moestuinherstel in Sliedrecht, waarbij de eigenaar van de moestuin aangegeven heeft ontevreden te zijn met de wijze waarop de moestuinen werden aangepakt. Met name richten de klachten zich op de kwaliteit van de grond. Eén, is het college bekend met de klachten die leven bij de eigenaren van de moestuinen over de aanpak en de slechte vruchtbaarheid van de grond in Sliedrecht? Twee, komt de aanpak in Sliedrecht overeen met de aanpak in Dordrecht? Drie, zijn de klachten die in Sliedrecht leven een reden voor het college om aanpassingen te doen in de aanpak? En welke mogelijkheden ziet het college hiervoor? De voorzitter: Dank u wel. Korte toelichting.

Ik ga naar mevrouw De Jonge voor het antwoord. Wethouder. Mevrouw De Jonge: Dank, voorzitter. Dank voor de vragen. Even goed denken om de context vooraf te schetsen van hoe dit nu georganiseerd is. Er is een stichting in oprichting Moestuinherstel, die de uitvoering van de moestuinen voor haar rekening neemt. En dat doet zij op grond van een plan van aanpak dat Chemours heeft ingediend, in dit geval bij de bevoegde gezagen. Provincie waar het gaat over Sliedrecht, Molenlanden en Papendrecht. En bij Dordrecht waar het gaat over Dordrecht zelf. En het is wel even van belang, waar komt de informatie vandaan? De antwoorden zijn ook mede met hen afgestemd en ook van hun afkomstig, voor een groot deel. En ook wij hebben gelezen in de media dat de moestuinierder, niet de eigenaar, want de eigenaar is de gemeente Sliedrecht, maar de moestuinier heeft inderdaad gezegd, ik weet niet of dit de grond is waar ik in kan moestuinieren.

1

Over de aanpak zelf hebben wij niets gehoord, niets gelezen dat daar commentaar op zou zijn. Het was puur op de kwaliteit van de grond. En ik kan me dat ook best wel een beetje voorstellen als je leest, in deze tuin, deze mensen zijn er 34 jaar aan het moestuinieren geweest. Die zijn zo gewend aan tuin en de grond die daar is en die helemaal gereed was altijd voor moestuinieren. Dat je dan nu met nieuwe aarde wel denkt, wat heb ik nu? Het Moestuinherstel weet hier ook van. In de aanloop hebben ze dit goed met ook de moestuinierder afgestemd. Zijn ook met grond langs geweest van, we hebben verschillende mogelijkheden. Welke zou uw voorkeur hebben? Dat is wel in goed overleg gegaan. En zoals u ook in de krant heeft kunnen lezen, dat geeft Moestuinherstel ook aan, er moet nog bewerking van deze grond gaan plaatsvinden, zodat het helemaal geschikt is om weer te kunnen gaan moestuinieren. Maar het is wel gedaan, zoals het ook in het plan van aanpak is afgesproken en gedaan zou moeten worden. Dat brengt me gelijk op uw tweede vraag. Er is maar één plan van aanpak. Dat wat er in Sliedrecht is gedaan, gebeurt ook in Papendrecht, Molenlanden. En als de pilots zijn geweest, zou dat ook in Dordrecht kunnen.

En dat zeg ik even bewust, want de pilots doen we ook, althans, dat doen zij, om heel veel van te leren van, wat komen we tegen? Hoe werkt het dan? Deze opmerkingen die nu komen over die grond, die worden ook meegenomen in de evaluatie van, was het goede grond? Kan je daarin moestuinieren? En hebben we het gedaan op de manier, zoals we het ook dachten dat we het moesten doen? Dat volgen wij natuurlijk wel in Dordrecht, ook al hebben wij geen pilottuin. We volgen dat heel erg goed, want in de fase daarna zijn wij wel bevoegd gezag om toezicht te houden of dat plan wordt uitgevoerd, zoals het uitgevoerd moet worden. En dan willen wij natuurlijk zeker weten dat dat ook geschikte grond is voor moestuinieren. Met de kanttekening, als bevoegd gezag kijk je naar de kwaliteit van de grond vanuit de PFASgedachte, zit daar niet de hoeveelheid PFAS in, zoals die erin zat? Want dat mag niet. Er moet grond terugkomen die voldoet aan de eisen van grond die geschikt is voor landbouw, voor natuur. Dat is de eis voor de moestuinen. Vandaag hebben we in het college, namens ons als bevoegd gezag, het plan van aanpak ook ingestemd. En onze Omgevingsdienst kijkt daar dan naar. En die gaat ook nog aanwijzingen geven. Hebben ze ook bij de provincie gedaan.

En ik vond het belangrijk, want dat vond ik wel een belangrijke zin, dat de Omgevingsdienst geeft echt mee, die grond moet aan die kwaliteit voldoen, dat het ook echt geschikt is voor landbouw/natuur. Naast dat die PFOA gewoon gereduceerd moet worden. En ik denk dat dat ook het haakje is om als bevoegd gezag steeds te kunnen blijven volgen, is het nu grond die geschikt is voor, in dit geval moestuinieren? Op dit moment volgen we het gewoon vooral. En zullen we ook inderdaad moeten kijken, als die grond weer bewerkt wordt, hoe ervaren dan de moestuineigenaren of -gebruikers de grond? De voorzitter: Dank u wel voor het antwoord. Ik zie een korte vervolgvraag bij mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel. Een vervolg. Gaat over de oude grond. Er zit te veel PFAS in. Wordt die op de juiste manier verwerkt boven de 1.400 graden of wordt het gewoon weer ergens anders neergelegd. De voorzitter: Reactie nog vanuit ... Mevrouw De Jonge: Voorzitter, dat is een vrij technische vraag. Dat heb ik hier niet paraat. Maar we hebben sowieso afspraken dat het naar een verwerker gaat. Dat staat

2

ook in het plan van aanpak. En de verwerker is verplicht om het, conform de regelgeving die er is, te verwerken. Dat is ze opslaan en/of weer schoonmaken, zodat het elders gebruikt kan worden. De voorzitter: Dank u wel. Ik denk voldoende antwoord op de vraag. En dan zijn we hiermee ook gelijk aan het einde van dit vragenhalfuurtje. Dank u wel. En een goede vergaderavond. 3. Alternatievenstudie Maasterras van Platform Weeskinderendijk Voorzitter: De heer Struijk Raadsgriffier: De heer Den Boer Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Bootsman (GroenLinks) Dhr. Damen (Partij van de Arbeid) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Gorter (Op Ons Eiland) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Mevr. Kamphuis (SP) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Van der Spoel (Fractie van der Spoel) Dhr. Stam (Fractie Stam) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Wringer (Beter voor Dordt) Portefeuillehouder: wethouder M. Burggraaf Insprekers: dhr. Karis, mevr. Huiskes, mevr. Labruijere De voorzitter: Goedenavond, beste raads- en commissieleden, en uiteraard ook de leden van het Platform Weeskinderendijk, zowel hier aan tafel als rijkelijk vertegenwoordigd op de tribune. Welkom ook aan de heer Ashwin Karis van Urban Space Studio. De wethouder zie ik niet.

Die zie ik op de tribune zitten. Ook welkom, wethouder Burggraaf. Wij zijn bijeen voor een bijzonder moment, denk ik wel. De alternatievenstudie Maasterras van het Platform Weeskinderendijk.

Zij hebben zelf een bureau, Urban Space Studio, aan het werk gezet om te kijken, probeer eens wat te ontwerpen, zodat onze huizen daar ook een plekje in kunnen krijgen. En daar gaan we vanavond wat van zien. Maar voor ik daar meer over vertel,

3

doen we even het gebruikelijke voorstelrondje voor het verslag. Ik ga aan mijn rechterkant beginnen met mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Margret Stolk, VSP. De heer Stolk: En Leo Stolk, VSP. Mevrouw Koene: Irene Koene, Gewoon Dordt. De heer Van der Spoel: Wouter van der Spoel, Fractie van der Spoel. De heer Gorter: Wouter Gorter, Op Ons Eiland. De heer Safranti: Mehmet Safranti, DENK Dordrecht. De heer Bootsman: Nick Bootsman, GroenLinks Dordrecht. De heer Stam: Marco Stam, Fractie Stam. De heer Noldus: Robin Noldus, Dordtse VVD. Mevrouw Pichel: Ruby Pichel, Forum voor Democratie. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP Dordrecht. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid. De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter voor Dordt. Mevrouw Van Herwijnen: Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Klerk: Albert Klerk, CDA. De heer De Feijter: Bart de Feijter, ChristenUnie/SGP. De heer Karis: Ashwin Karis, stedenbouwkundige Urban Space Studio, namens bewoners Weeskinderendijk. Mevrouw Huiskes: Joëlle Huiskes, namens Platform Weeskinderendijk. Mevrouw Labruijere: Vinca Labruijere, namens Platform Weeskinderendijk. De heer Den Boer: Mark den Boer, commissiegriffier. De voorzitter: En mijn naam is Leen Struijk. En ik ben vanavond uw voorzitter. Een korte toelichting op de reden van deze vergadering.

Het Platform Weeskinderendijk heeft aan het bureau Urban Space Studio gevraagd om te onderzoeken of er stedenbouwkundige alternatieven zijn, waarbij de woningen aan de Weeskinderendijk-Oost kunnen blijven

4

staan. Hier is een alternatievenstudie uit voortgekomen. Vanavond krijgt het Platform Weeskinderendijk de gelegenheid om deze studie toe te lichten en vragen hierover, die ongetwijfeld bij u zullen leven, te beantwoorden. Het college heeft al eerder aangegeven dat ze deze variant serieus zal gaan bekijken. En in de commissie van 1 april aanstaande, de datum is wellicht wat ongelukkig, maar hij is echt serieus, dan worden alle varianten, ook de variant van het Platform Weeskinderendijk, naast elkaar gezet voor u, zodat u ze keurig met elkaar kunt vergelijken. Misschien goed om nog even te vermelden dat de alternatievenstudie die bij de stukken zit, van 5 februari dateert. En toen was de variant van Bas Kurvers nog niet bekend. Die is pas op 11 februari aan ons als raad en aan de betrokkenen gepresenteerd. Platform Weeskinderendijk en Urban Space Studio hebben er de afgelopen weken hard aan gewerkt om ook die variant, Bas Kurvers, te verwerken in hun studie. Dat is alleen al een compliment waard, dat dat gelukt is. En u vindt dat in de presentatie vanavond, die ook bij de stukken zit, terug. Voor de presentatie ga ik het woord geven aan Vinca Labruijere, Joëlle Huiskes van het Platform Weeskinderendijk voor de introductie. En de heer Ashwin Karis, van Urban Space Studio, zal daarna het woord overnemen. En in overleg hebben we besloten, ze hebben liever tussendoor geen vragen.

Spaar ze op, gebruik pen, papier of iPad of wat u ook bij zich heeft. Maar ze willen graag het verhaal in een keer afmaken. En dan krijgt u daarna nog ruimschoots de gelegenheid om vragen te stellen. Bij deze ga ik het woord geven aan Vinca en Joëlle. Mevrouw Labruijere: Dank je wel, mijnheer de voorzitter. Zoals al duidelijk is gemaakt, we mogen hier vanavond ons verhaal en het ontwerp toelichten. We krijgen die kans één keer. We willen het verhaal zo goed mogelijk brengen. En zoals aangegeven door de voorzitter, stel uw vragen alsjeblieft straks als wij klaar zijn. Dat geeft voor ons een wat rustigere tijd om wat te vertellen. We staan hier ook onder begeleiding, met dank aan de begeleiding van adviesbureau Dietz, die natuurlijk op ons pad is gekomen dankzij die motie M4. Daar zijn we nog steeds blij mee. En met behulp van de Urban Space Studio, Ashwin heeft zich al voorgesteld, hoe heet dat, hebben wij dan een alternatievenstudie kunnen laten maken. En ze hebben echt meer voor ons gedaan in de maatschappelijke betrokkenheid dan wij eigenlijk zouden kunnen betalen. Bij deze ook dank. De inhoud. Ik ga even aan deze kant staan, denk ik. Wij nemen u eerst even mee door wat achtergronden, hoe wij tot dit plan zijn gekomen. We staan ook stil bij het stukje geschiedenis wat er vanaf het begin tot nu toe speelt en bij ons speelt.

We staan kort stil bij het plan voor vorige maand, wat we vorige maand hebben ingediend. Het rapport Kurvers natuurlijk, wat dan ook om de hoek kwam. En met die nieuwe uitgangspunten. Ashwin Karis zal straks het stedenbouwkundige deel toelichten. En wij staan voor de rest nog stil bij de keuzes voor het vervolg van het Maasterras. Mevrouw Huiskes: Maar voordat wij dat doen, wil ik ons even voorstellen. U ziet eigenlijk altijd dezelfde vijf gezichten. Vinca, Eveline, Bob, Rien en mijzelf. Maar wij staan hier niet voor onszelf. Wij staan hier en spreken ook namens de buren van de Weeskinderendijk-Oost. Wij hebben samen met Dietz meerdere buurtbijeenkomsten gehad. En in die buurtbijeenkomsten hebben wij ook met zijn allen afspraken gemaakt. En een afspraak is eigenlijk wel heel belangrijk vanuit de buurtbijeenkomsten. En dat is dat ieder huishouden vrij staat in de keuzes die zij hebben. En dat betekent dat de huishoudens

5

die willen vertrekken, die moeten ook kunnen vertrekken en wel voor een goede compensatie, maar daar zijn we ook over in gesprek. Dat is goed. En de mensen die willen blijven, die moeten ook kunnen blijven. En wij zetten ons als Platform in voor beide partijen. We hebben meermaals de vraag gesteld, wie heeft er nu besloten dat onze huizen gesloopt moesten worden? En in januari hebben we daar eerlijk antwoord op gekregen van de wethouder. U hebt als raad een gebiedsvisie van de Spoorzone 2021 vastgesteld. En u hebt twee jaar later ook de Wet voorkeursrecht gemeenten opgelegd. U bent wel als raad natuurlijk meegenomen in de volledige planuitwerking van het Maasterras, maar u hebt daar verder na 2021 geen kaders ingesteld. En verdere kaders komen dan ook pas bij het bestemmingsplan. Mevrouw Labruijere: Exact. Wat veranderde in 2023? Veel. Het gehele proces, sinds die vaststelling van de Spoorzone van 2021, met de ambities van de basisvariant ... Zij is goed. Ik moet me niet laten afleiden. Is de ambtelijke uitwerking, die is erop gevolgd, van 2023. Die is in opdracht geweest van B&W. Die hebben Antea ingehuurd voor het Masterplan. En ze hebben natuurlijk Mecanoo ingehuurd, sorry, voor het Masterplan. En Antea natuurlijk voor de Omgevingsrapportage. De plaatjes op de sheet laten zien wat de ambities zijn bij de behoudenden. De groene een gezonde en de hoogstedelijke.

Sorry, Joëlle. Je volgt goed mee. Dat is in de hoogstedelijke variant, dat de Weeskinderendijk verdwijnt. Dit is een ontwerpaanname. Hier ligt voor ons niet een direct verband achter. Uiteindelijk heeft het college ambitie voor het Maasterras bepaald. En dat zou zijn fase 2, de Rivierenbuurt. Hij slaat over. Fase 2, de Rivierenbuurt. En dat zou dan om zo'n 1.300 woningen gaan. En fase 1 totaal zo'n 2.200 woningen, waarvan de Parkbuurt een dikke 1.650 woningen. En dat is natuurlijk in onze buurt. En dan komt er ook nog een 9.500 vierkante meter voorzieningen bij. Mevrouw Huiskes: En daarvoor moesten onze huizen wijken. Excuses, ik ga niet goed op knopjes. En daarvoor moesten onze huizen wijken. En die boodschap viel ons niet goed. We snappen dat u speculatie tegen wil gaan. Tegen de Wvg zelf is ook veel minder bezwaar gemaakt. Maar sloop, daar kunnen wij niet mee leven. De keuze voor dit programma en daarbij ook de sloop, dat werd pas voor het eerst in procedure gebracht bij het bestemmingsplan dat eind 2023 ter inzage werd gelegd. En dit plan leverde 45 zienswijzen op. U bent hierover geïnformeerd. En de afhandeling ligt bij het college, maar u stelt uiteindelijk wel de reactienota vast. Het college koos ervoor om alleen iets te doen met de zienswijze van de semioverheden, Rijkswaterstaat, Havenbedrijf, ProRail, NS, gemeente Zwijndrecht.

En we hadden niet het gevoel dat er echt wat met onze zienswijze werd gedaan. In juli kregen wij het bericht dat er ook werd gewerkt aan een alternatief voor de brug, voor het spoor en voor de stamlijn. En wij hebben ook gevraagd om mee te praten. En dat werd afgewezen. En toen hebben we eigenlijk zelf de stoute schoenen aangetrokken en Urban Space Studio benaderd. En dat resulteerde in een Quickscan. En die Quickscan hebben wij in november uitgebracht. Mevrouw Labruijere: De alternatieven. De Quickscan alternatief voor het Maasterras. De Quickscan heeft u allemaal, als het goed is, ontvangen en hopelijk ook allemaal gelezen. Hiermee wilden we eigenlijk gewoon een toets leggen, die aantoont dat de sloop van onze huizen niet per se nodig is om de ambities van het college op het Maasterras te realiseren. Daarbij komt natuurlijk kijken een uitdaging, de challenge. Wij hoopten natuurlijk al van harte dat het college echt iets met onze Quickscan zou doen. En jawel,

6

gelukkig, het gebeurt. Misschien is de Raad van State hierin ook wel een steuntje in de rug geweest. En goed, zoals u weet, we kregen dan ook van het college de vraag of wij de Quickscan verder wilden uitwerken. We hadden duidelijke kaders, in lijn met het voorkeursalternatief van het college van B&W. En daar hebben wij ons echt heel serieus aan gehouden. Wij zien ook heel graag dat de gemeente heel serieus naar ons plan kijkt. Mevrouw Huiskes: We hebben onder begeleiding van Dietz de wensen in de buurt opgehaald. En we hebben inspiratiesessies gehad, waarbij we ook echt mee konden denken over het ontwerp. Amar en Ashwin, van Urban Space Studio, hebben alles uit de kast gehaald om onze wensen te vertalen in dit schitterende plan. Het gaat te ver om iedere stap te bespreken. We hebben maar een beperkte tijd. Maar we zijn wel zo dicht mogelijk bij het plan van Mecanoo gebleven. We hebben ook door middel van schaduwsimulaties digitaal aangetoond dat het optoppen van de panden minimaal effect heeft op de leefbaarheid. En dan bedoelen we echt die blauwe blokken die hier bovenop komen, dat dat in de schaduwvorming vrij weinig verschil maakt met het originele Mecanoo ontwerp. En we hebben ons vooral geconcentreerd op de oostzijde van het gebied, omdat wij daar ook wonen. En onze wensen zijn daarin verwerkt.

We houden ons aan die gelaagde opzet van het Mecanoo plan en het behoud van de unieke karakter van de Weeskinderendijk. En we voegen daarbij ook heel veel ruimte en groen toe. Mevrouw Labruijere: Het alternatief verder. De conclusie. In het rapport staan alle aspecten beter en breder toegelicht. Omwille van de tijd zullen we even alleen bespreken wat voor ons, vanuit de Weeskinderendijk, echt meerwaarde heeft. Onze privacy wordt in deze situatie zo goed mogelijk gewaarborgd. U zag net al de groenstrook ook op het andere plaatje. En de kwaliteit van onze omgeving krijgt zo wel een flinke impuls. Daarnaast hebben we bedacht dat een bouwsloot trillingen tegen kan houden en schade aan onze huizen zoveel mogelijk kan voorkomen. En vervolgens kunnen we diezelfde bouwsloot omvormen tot een wadi. Ik zeg twee vliegen in een klap. Tijdens de laatste buurtbijeenkomst is er dan ook echt voor dit plan een akkoord gegeven. Dat is heel mooi. Mevrouw Huiskes: En Pluto is ook akkoord. Mevrouw Labruijere: Voor de mensen die zich afvragen, bestaat Pluto? Ja, Pluto bestaat echt. Dit is een pure winst, denk ik, dat we een plan hebben dat voor iedereen in de basis acceptabel is. En de buurt denkt nog steeds heel graag mee over de verdere doorontwikkelingen hiervan, van de plannen. En hoe mooi zou het zijn als gemeente Dordrecht straks niet naar de Raad van State hoeft.

Mevrouw Huiskes: De gemeente heeft gevraagd of wij die Quickscan wilden uitwerken. En dat hebben wij gedaan. En daarna gebeurde ook waar we een beetje bang voor waren. Het rapport Kurvers veranderde het volledige speelveld. Dat betekent niet dat al dat gedane werk voor niets was, want heel veel was gedaan en dat konden we ook overnemen. En het is ook logisch dat de gemeente ons vroeg of we dit plan wilden aanpassen, want als de brug moet blijven liggen, als de stamlijn moet blijven liggen, dan geeft dat gewoon een hele hoop veranderingen. En als we plannen willen vergelijken, willen we ook appels met appels kunnen vergelijken. Voor ons was het een kleine stap om door te ontwikkelen. Voor Amar en Ashwin is dit echt heel veel werk geweest. Ik heb

7

begrepen dat ze echt nachten hebben doorgewerkt, om de uitgangspunten van de gemeente ook te kunnen verwerken. Mevrouw Labruijere: De impact. Project Stadsas had nog geen antwoord op alle vragen die wij hadden na het rapport Kurvers. Het was natuurlijk ook allemaal erg kort dag. Waarop Witteveen+Bos bijvoorbeeld wel 1.900 woningen passeerden. Wordt er definitief dan afscheid genomen van de bouwplannen van de Rivierenbuurt en de Tuinbuurt? Dat zou natuurlijk goed nieuws zijn voor het woonwagenkamp. En dat gunnen wij ze echt van harte. Mevrouw Huiskes: Zeker. Mevrouw Labruijere: Maar wat betekent dat voor ons? Komen die woningbouwambities er bij ons dan bij? Daar lijkt het wel op als je het plaatje van Witteveen+Bos bekijkt. Een keuze om niet te gaan bouwen op plots M5 en M6, de Tuinbuurt en de Rivierenbuurt, dat kunnen wij echt wel ons goed voorstellen. Bij bijlage 1 uit het OER, dat is uit 2021, is het duidelijk wat de consequenties zijn als de stamlijn niet wordt weggehaald, de snelweg niet kan worden overkluisd en als de aanlanding van de brug niet autoluw wordt. Een klein deel kun je dan wel met ... En dove gevels. Sorry, twee zinnen tegelijk gaat nooit goed. Je kan een deel, maar niet alles, met geluid of met dove gevels proberen op te lossen, maar dat gaat natuurlijk niet overal werken. Op andere vragen heeft men ons wel antwoord gegeven gelukkig.

Ontwerp van Witteveen+Bos is nog niet duidelijk hoe het is opgebouwd. We weten wel inmiddels dat het gemiddeld een zeven bouwlagen zou moeten betekenen. Rekening houden met geluidscontouren van het behoudend scenario. En dit was of dit is, zoals het voor de sloop van de panden van het Maasterras was. Die geluidscontouren zijn nu toch wel weer wat veranderd, nu de loodsen weg zijn. Inmiddels, die buffer is een beetje weggevallen en dat merken wij me al te goed. Mevrouw Huiskes: Dat alternatief behoudend, wat was dat? Dat was door Antea gedefinieerd voor het moment dat je geen grootschalige ontwikkelingen kan doen op infrastructuur in het gebied. Op het moment dat het rangeerterrein blijft, stamterrein blijft en de Stadsbrug ook niet autoluw kan worden. Het is logisch dat de gemeente verwijst naar het behoudende scenario, omdat ook deze allemaal blijven liggen. Toen Antea destijds deze plannen neerlegde, kwam zij ook eigenlijk tot de conclusie dat er dan minder gebouwd moet worden. Het bedrijventerrein aan de Ampèrestraat, dat is daar bij de Praxis, moet blijven liggen. Het woonwagenkamp blijft zitten. Er komt alleen wel een school, daar waar nu dat verenigingsgebouw zit. En natuurlijk blijft de Weeskinderendijk liggen. En aan de hand daarvan heeft Antea ook eigenlijk in dit programma 1.308 woningen meegenomen, plus onze 44 huizen.

En dat is wel heel anders dan dat nu met die 1.900 woningen wordt geprojecteerd door het Witteveen+Bos scenario. Het behoudend alternatief, zoals dat door Antea werd gepresenteerd, legt daardoor ook veel minder druk op het woon- en leefklimaat van de omliggende buurten. Mevrouw Labruijere: En dan nu het Programma van Eisen na het rapport van Kurvers. Zoals Joëlle eigenlijk al aangeeft, we gaan nu spreken van een enorme verdichting. We gaan al van 1.659 woningen naar 1.900 woningen. En Urban Space Studio moet maar eventjes 15 procent extra huizen intekenen. Verder zijn de dove gevels en wanden, die

8

ook in het plaatje van Witteveen+Bos zitten, een noodzakelijk kwaad, vanwege het geluid wat we op de vorige sheet zagen natuurlijk. Of het geplande voorzieningscluster nu overeind blijft in het ontwerp van Witteveen+Bos, dat is voor ons niet duidelijk. We zien wel dat het Maasterras door de brede strook rond de aanlanding bijna een hectare aan grond verliest. Dat is dubbelop verdichten. We keren wel terug naar een gemiddeld woonoppervlak. Er is besloten dat het van 110 naar 100 zou gaan aan vierkante meter bruto vloeroppervlak. En dat is op zich weer gunstig. En dat is nog best wel luxe ook voor een hoogstedelijk gebied. We hebben gekeken, in Amsterdam en Den Haag rekent men met 85 tot 90 vierkante meter bruto vloeroppervlak. Daar zit wel een verschilletje. Wij hebben Urban Space Studio gevraagd om de plussen uit ons vorig plan over te nemen. En dan hebben we het natuurlijk vooral over, de ronde hoek en de wadi en de gelaagde opbouw van het plan. En Ashwin zal toelichten wat Urban Space Studio daarmee heeft gedaan. Ashwin. De heer Karis: Dank je wel. Ik neem uw raad in een aantal sheets mee in het alternatieve stedenbouwkundige plan. We gaan nu even de inhoud in. Uitgangspunten. We zijn vertrokken met een nieuwe set uitgangspunten.

Natuurlijk het behoud van het spooremplacement, het stamspoor, de aanlanding van de brug dan wel een verkorte versie en natuurlijk het allerbelangrijkste, behoud van de woningen Weeskinderendijk. Metrages, 1.900 woningen, zoals ook in het rapport Kurvers, naar voren is gekomen. Met een 100 vierkante meter BVO per woning en 9.500 vierkante meters voorzieningen, zoals in het Masterplan Maasterras is opgenomen. En zo goed als we kunnen in de beperkte tijd geld en middelen die we hebben gehad, inschattingen, geluidshinder dan wel waar precies die verkorte aanlanding ongeveer aan zou kunnen komen. We leggen in het plan het accent op slim omgaan met hoogteverschillen, in relatie tot klimaatadaptatie. We hebben aandacht voor doelgroepen die hierin een plek zouden kunnen krijgen en die daar eigenlijk ook al wonen. De planevaluatie was al gezegd. We zijn van de Parkbuurt, in februari, met behoud van de woningen Weeskinderendijk in een korte maand na het vrijkomen van het rapport Kurvers naar een nieuw plan gekomen. En we zien de aanlanding van die brug ook als echt een kans voor Dordrecht. Dit wordt van Parkbuurt eigenlijk de stadsentree van Dordrecht. Hier kom je Dordrecht binnen. Hier ervaar je Dordrecht. Deze buurt kan heel veel voor het imago van de stad betekenen. En je kan dat maar een keer goed doen, vandaar dat wij willen laten zien wat dat zou kunnen betekenen.

Dat heeft geresulteerd in dit plan. Dat is de plankaart van boven. En ik wil u meenemen in een aantal stappen hoe we tot dit plan zijn gekomen. Dat doe ik aan de hand van 7 stappen. Nog even in de abstractie wordt het dan. Dat wordt in een aantal schema's voor u uitgelegd. Ik hoop dat u zich kunt oriënteren. Woningen Weeskinderendijk, Weeskinderendijk Beneden, de Rijksweg, de Oude Maas, spooremplacement, de binnenstad. We zijn uitgegaan van het plangebied zoals beoogd is. Stap 1 voor ons was natuurlijk behoud woningen Weeskinderendijk Vervolgens hebben we ruimte moeten maken voor de aanlanding van die brug, in de verkorte versie. Dat zorgt ervoor dat het plangebied in tweeën wordt opgedeeld. Een volgende stap die we hebben gemaakt, is dat je dan dwarsverbindingen gaat maken. En daarmee heb je eigenlijk het raamwerk openbare ruimte gereed. De zwarte vlakjes hebben we vervolgens opgedeeld in bouwblokken. Dan heb je eigenlijk de bebouwing in grove opzet in je plan. En we zijn vervolgens gaan kijken hoe we kunnen verfijnen. En dat heeft geresulteerd in een tweetal werelden. Een wat formelere wereld met gesloten blokken

9

aan de Oude Maas en een wat verfijndere wereld die zich opent richting de bestaande woningen Weeskinderendijk aan de oostzijde. En dit komt ongeveer gelijk overeen wat we ook eerder in februari als opzet hebben gemaakt. Vervolgens hebben we wat accenten toegevoegd, hoogteaccenten, waarbij je echt de stadsentreebuurt kan markeren. Je komt van de brug af, en dan hebben we dat gemarkeerd aan de noordzijde. Aan de zuidzijde hebben we rond de bestaande houtzagerij een entreeplein gemaakt. En we doen nog een knipoog naar het al afgeronde deel aan de zuidoostzijde. Dat resulteert dan in dit totaalplan. En dat ziet er in kleur zo uit. In beeld, vogelvlucht richting de binnenstad, zie je hier het plan, waarbij u ziet dat de aanlanding het gebied binnenkomt. Dat wordt echt de formele stadsentree. Houtzagerij, cultuurhistorisch behouden met een accent, komen we later nog op hoe hoog die moet worden. En een accent daar. En je ziet hier de woningen Weeskinderendijk met de groene tussenruimte en een verkaveling die zich daarnaartoe opent en een andere wereld introduceert, een wat zachtere opener wereld. En daarmee ook de overgang naar Oud-Krispijn vormgeeft. En hier ziet u even, zoek de verschillen. Dit is de 1.900 woningenvariant. Hier ziet u de 1.659 woningen. En dat is misschien eventjes te veel om nu te zien.

Maar wat we hier willen laten zien, is dat het verminderen van het aantal woningen een heel groot verschil kan maken in de woonkwaliteit van dit gebied. En daar komen we in deel 3, dit is een drieluik, nog op terug van, wees u bewust van wat 1.900 of 1.659 of 1.308 woningen kan betekenen voor deze plek. Want hij is behoorlijk geluidsbelast. Dan neem ik even heel snel, hoe is dat plan opgebouwd, om even de kwaliteit te duiden die hierachter schuilt. Allereerst wat ik al zei, 1, maak accenten, markeer die stadsentree. Dit is echt een uitgelezen kans om hier iets moois van te maken. Hier kom je de stad binnen. Dit wordt uw visitekaartje over 10 jaar. Dat hebben we deels gedaan door dat aan te zetten met accenten. De wand loopt schuin mee. Dat wordt een fantastisch zicht als je daar loopt. Sorry? Dat gaat te ver. En die aanlanding kan je iets mee. Daar kan je iets moois van maken, architectonisch. Zie dat ook als een kans om dat mee te nemen. Vervolgens hebben we gekeken naar de hoogteopbouw. We zijn uitgegaan, net als ook in de eerdere rapporten, van een wat hogere rand aan de buitenkant, een lager binnengebied daarbinnen. Dat wordt een geluidsafscheidende wand. En dat loopt langzaam, maar zeker af naar OudKrispijn. Wat we voorstellen ... U zit hier een doorsnede. De doorsnede is zo genomen. Hier ziet u de huisjes Weeskinderendijk.

Wij introduceren eigenlijk een geleidelijke opbouw, de hoogte in. Programma oriënteren we aan het entreeplein, zoals we dat nu even genoemd hebben. Oude houtzagerij hebben we behouden. We hebben daar een pleintje aan toegevoegd. En dat lijkt ons een perfecte plek om daar de voorzieningen, zoals beoogd, een plek te geven. Het kan natuurlijk ook op de begane grond langs de stadsentree, maar dat is van wat kleinere orde. Als je zo in zulke hoge dichtheid bouwt, dan is het dat je dat moet compenseren. We hebben gezegd, groen, tenzij. We introduceren een aantal groene werelden. 2 groene besloten bouwblokken, waar je in de luwte aan kan wonen. De stadsentree, de stadsboulevard, met grote bomenrijen. Hier kom je binnen. Echt heel formeel. En dan de kant richting het oosten openen de bouwblokken zich eigenlijk in een wat luwer, speelser milieu van lagere bouwhoogtes en een wat opener verkaveling, dat het dan overgaat in Oud-Krispijn. Wat ik al eerder zei, een belangrijk punt in het plan is klimaatadaptatie. Zeker in Dordrecht, op het eiland van Dordrecht, is dat we de daken groen willen maken, zodat het regenwater wordt opgevangen. Dat wat niet verwerkt wordt, willen we graag afkoppelen van het riool en zichtbaar maken in de straat. En we

10

gaan spelen met hoogteverschillen, door het net wat op een oor te leggen, net een helling te maken, kan het water door de straten naar het lagere deel stromen. En in het eerdere plan in februari hadden we daar al een soort van regentuin/wadi bedacht, dat het daar dan in kan infiltreren. Dat het ook op dat thema goed zichtbaar is. Dat het water als element zichtbaar is in de wijk. Dat ziet er dan zo uit, met de woningen aan de Weeskinderendijk nog zichtbaar. Een soort van parkachtige structuur, wat zich dan later opent in een wat formelere wereld. Fijnmazig verbonden. Doordat we gaan spelen met hoogteverschillen, kunnen we de aanlanding van de brug iets noordelijker leggen, zo'n 20, 30 meter, waardoor we 3 verbindingen kunnen maken die het plan met elkaar verbinden. Aan de oostzijde maken we gebruik van de bestaande stegen om de wijk aan te laten sluiten op Oud-Krispijn. Dan als laatste, hoe dit plan is opgebouwd, is natuurlijk, waar doen we het voor? En er is een plan bedacht van en voor iedereen. Doordat we hier verschillende typologieën hebben, kunnen we ook verschillende huishoudens huisvesten.

Alles in donkeroranje zien we voornamelijk voor een- of tweepersoonshuishoudens en gezinnen en senioren zouden mogelijk in het wat luwere deel een plek kunnen krijgen, zodat we wijk kunnen maken, zowel voor singles als starters als gezinnen die hier een plekje willen zoeken dan wel senioren die we ook een plek kunnen geven, vooral in dat luwe deel, waar ook gezinnen en kinderen wonen. Allerbelangrijkste in dit plan is van en voor iedereen is natuurlijk behoud van de bewoners Weeskinderendijk, die ook gewoon samen in het nieuwe plan kunnen gaan wonen. Resumerend, wat we met deze studie willen aantonen, er is geen stedenbouwkundige grond om de woningen Weeskinderendijk te amoveren. Behoud van de woningen Weeskinderendijk is mogelijk. We zetten in op een toekomstbestendige openbare ruimte. 1.900 woningen hebben we kunnen verkavelen, komen we straks nog even op terug of u dat ook zou moeten willen, inclusief de beoogde voorzieningen. En vooral dit deel, dat is misschien ook weer als een kans, hebben we juist in dit deel het iets minder intensief stukje plan kunnen maken met meer ruimte voor groen en kwaliteit. Van de Parkbuurt zijn we eigenlijk naar een stadsentree Dordrecht. En het kan het plan zijn van en voor iedereen. Dit was deel 2 van het drieluik. En dan geef ik het woord weer over aan de dames. Mevrouw Huiskes: Dank je wel, Ashwin.

Hoeveel waarde Amar en Ashwin nu echt hebben toegevoegd, dat ziet u pas als u kijkt naar de impact op de omgeving. En vanuit OudKrispijn ziet u dat het beste. Volgens de informatie die wij van de gemeente hebben ontvangen, wordt het ontwerp van Witteveen+Bos zo'n zeven bouwlagen hoog. Dat ziet u ook rechts bovenin. En u ziet ook wat voor enorme impact dat heeft op de omgeving, ook als dat wordt teruggebracht naar zes randen, en dat ziet u rechts onderin, heeft dat nog steeds een grote impact op de omgeving. Als u dan straks eventueel dat zou krijgen in het schuifjesmodel, ziet u dat trouwens niet terug, want aansluiting op bestaande omgeving of impact op omwonenden komen gewoon niet in het schuifjesmodel voor. Maar dan weet u wel hoe dat eruit gaat zien. Ons alternatief ziet u links onderin, in vergelijking met nu, dat is nauwelijks merkbaar. U ziet dat de meeste huizen achter onze huizen verdwijnen, de meeste flatgebouwen. En de toren ook achter de bomen. Uiteindelijk is wel alles relatief, want als we een stapje achteruit doen, dan ziet u nog steeds die zes en zeven bouwlagen, die hebben nog steeds een flinke impact op redelijke afstand. Alleen op de hoek van ons plan ziet u ook een gigantische toren omhoog komen. En die zal zeker een hoop impact hebben. Die staat op de zuidzijde van het Maasterras. En dat betekent dat die heel veel schaduw zal werpen over het

11

Maasterras en over Oud-Krispijn. En dat is ook eigenlijk de hamvraag waar wij naartoe willen. En dat is, welke kwaliteit willen we nu eigenlijk op het Maasterras? Mevrouw Labruijere: En welke kwaliteit verdient Dordrecht? In de linkerbovenhoek ziet u het ruwe plan van Witteveen+Bos. Het is duidelijk, zij moeten dit zeker nog een beetje verfijnen. De woonblokken die u hier ziet, die zijn nog vrij grof en lomp opgezet. Urban Space Studio heeft natuurlijk die verfijning wel gemaakt. Dat heeft u net ook al kunnen zien. En dat met een woningprogramma van 1.900 woningen en 9.500 vierkante meter aan voorzieningen. Bij ons is er niet duidelijk of die bij Witteveen+Bos daar ook in zitten, in het ontwerp. Maar hoe dan ook, het blijft enorm proppen. De vraag is, moet je dit willen? De hoogste toren op de hoeken zijn 23 verdiepingen hoog. Ofwel 96 meter. 69 meter, sorry. Overdrijven is ook een vak. Ik ben er goed in. Ik weet het. Maar goed, die 69 meter is echt 4 meter hoger dan de toren van de grote kerk. 20 meter hoger dan de brug. En wil je dat voor Dordrecht? U mag straks uw vraag stellen. Of was dat geen vraag? Maar wil je dat voor Dordrecht? Het zijn natuurlijk 2 enorm kenmerkende landmarken, zoals we dat noemen. Die willen we graag blijven zien. Zelfs als ik een stuk fiets door de polder en ik sta aan de andere kant van het water, dan zie ik de brug.

En dat vind ik altijd leuk, want dan denk ik, daar vlakbij staat mijn huis. En daarom hebben we Urban Space Studio ook gevraagd om een extra ontwerp te maken. En dat heeft natuurlijk Ashwin net ook al een beetje aangegeven, wat is dan het verschil? Wij hebben gevraagd, wilt u nog of willen jullie nog alsjeblieft een ontwerp maken met 1.659 woningen en nog steeds 9.500 vierkante meter voorzieningen? Dit is wat ons betreft al een stuk beter. Er komt al wat meer lucht en meer ruimte en de torens zijn 15 meter lager. Het zal ook wat minder schaduw geven. De vraag blijft of dit de kwaliteit is die wij wensen voor Dordrecht? We willen toch naar een fraaie groene entree. En daar proberen ze bij Urban Space Studio alles aan te doen om dat voor elkaar te krijgen. Het is natuurlijk ook iets wat ik gehoord heb sinds ik hier woon, en ik woon hier ruim 20 jaar, dat het altijd om die entree gaat. Wat ons betreft gaan we terug naar de visie van de Spoorzone 2021, die u als raad heeft vastgesteld. En misschien een minder ambitieus programma, maar wel met een stuk meer kwaliteit. Mevrouw Huiskes: Want laten we elkaar niet voor de gek houden. De enige reden waarom onze huizen moeten wijken, is de enorme kosten die in dit gebied moeten worden gemaakt, die moeten ook ergens worden terugverdiend. En dat verdienmodel zit hem nou eenmaal in meer woningen bouwen.

Ontwikkelaars rekenen daarvoor met de Floor Space Index, de FSI. En dat is eigenlijk het totaal aantal woonoppervlakte over alle bouwlagen samengeteld, gedeeld door het totaal aantal grondoppervlak. Dan komt daar een cijfer uit en dat is de gemiddelde FSI, of Floor Space Index. Als u dan kijkt, hier hebben we de kaart van Dordrecht. Hier loopt de rivier. En dan ziet u dat de binnenstad heeft een wat hogere Floor Space Index tussen de 1 en de 1,5. En dat is eigenlijk, omdat daar wat smallere straten zijn. Er wordt 2, 3 hoog gebouwd en daardoor is daar eigenlijk de hoogste Floor Space Index op dit moment in Dordrecht. Weet iemand bijvoorbeeld ook wat de FSI van de Bijlmer is? Dat klopt. Tussen een 0,5 en 1. Dat klopt. En wij hebben hier ook laten zien wat de verschillende varianten, die nu klaarliggen, doen met de Floor Space Index op het Maasterras. En dan ziet u dat dat veel hogere cijfers zijn dan dat wij op dit moment in Dordrecht gewend zijn. Om dan ook een beetje een gevoel te

12

krijgen wat een Flore Space Index van 3 of meer betekent, hebben we in de buurt en wat verder gekeken om dat te vergelijken. En de Kop van Zuid heeft een Floor Space Index van 3,4. En dat is echt enorm hoog voor Nederland. Dat heeft er eigenlijk ook mee te maken dat iedereen direct ook weer zicht heeft op de Nieuwe Waterweg en daardoor ook weer zijn licht en ruimte binnenkrijgt. Dan hebben we ook nog de Zuidas. En de Zuidas heeft een FSI van 2,8. Dat zijn alleen maar kantoren. Iedereen gaat daarna weer naar huis, waar er meer licht en ruimte is. Als we dan wel gaan kijken naar woongebieden met een Floor Space Index van rond de 3, dan moeten we eigenlijk gewoon naar India. En dan gaan we kijken bijvoorbeeld naar Calcutta. Daar is de Floor Space Index gereguleerd. En die hebben ze recentelijk, na heel veel discussie, van 2,5 naar 3 geplaatst, maar dan wel onder een hele strenge voorwaarde. En dat is dat er op zijn minst 23 meter afstand is tussen ieder gebouw, omdat er anders weer te weinig licht en ruimte in de omgeving is. En het levert sowieso een hele hoop discussie op, want als we zo hoog wonen en er moeten ook voorzieningen bij, dan bouwen we uiteindelijk een hele stad in 1 toren. En willen we een hele stad in 1 toren? Mevrouw Labruijere: Exact. En de discussie die ze in Azië hebben, die hebben wij in Nederland ook natuurlijk. De discussie over de verdichting in Nederland.

Wij hebben ons daarom verdiept in de vakdiscussie over intensief binnenstedelijk bouwen. We begrijpen de Nationale Omgevingsvisie, dat men de groene ruimte ook echt groen wil laten in Nederland. We proberen nu te bouwen binnen de rode contouren. U ziet wel, de rode vlekjes in Nederland duidelijk stedelijke gebieden. We moeten de functies stapelen en verdichten, zoals beschreven in het ontwikkelingsperspectief van NOVEX. Staat hier niet tussen. Komt straks. Die hebben daar natuurlijk een boekje voor gemaakt van, wat zijn de stappen en hoe kun je dit zo functioneel mogelijk doen met zo'n hoog mogelijke kwaliteit? Even kijk hoor. De Oude Lijn met Dordrecht op het uiteinde is hier ook in meegenomen, in dat rapport of in dat boekje. Er is volop discussies over de vraag waar de limiet ligt aan al dat intensiveren. Vooral het onderzoek van de ontwikkelaars van AM, die hebben echt gekeken naar de gevolgen van wonen in een hele hoge dichte dichtheid. En dat is echt wel een aanrader om te lezen. Mevrouw Huiskes: Een heel interessant stuk. Inspreker: Dat is echt heel interessant. De projectontwikkelaars die dat geschreven hebben, die hebben echt oog voor wat het betekent voor de toekomstige bewoners als je in zo'n verdicht gebied woont. De voorzitter: Dames, misschien kun je een beetje doorgaan richting het eigenlijke plan.

Dat we nu anders een beetje afdwalen en weinig tijd overhouden voor vragen. Mevrouw Huiskes: We zitten binnen de tijd. Geef ons nog heel even. De voorzitter: Heel even dan. Mevrouw Labruijere: Woonambities realiseren. Ik zal er wat meer vaart achter gooien. Het rapport Kurvers laat zien dat de oorspronkelijke ambities van het college voor het Maasterras niet haalbaar zijn. De oorspronkelijke gedachte van 3.500 woningen en die

13

dikke 50.000 vierkante meter voorzieningen. De vraag is of het fair is om de consequenties hiervan af te wentelen op de Parkbuurt. Het enige stukje Maasterras waar je nog wel kan bouwen. In ons rapport van 5 februari is toegelicht dat je de woningbouwambities van NOVEX Regio Deal ook op andere manieren kan behalen. Niet in de Tuinbuurt of de Rivierenbuurt, maar wel elders in de Stadsas en langs de Spoorzone. Binnen de contouren die aangegeven zijn in de Omgevingsvisie van 2021 zijn die woningbouwlocaties ook al aangegeven. Mevrouw Huiskes: De ontwerpers van Urban Space Studio hebben met heel veel creativiteit een plan ontworpen, dat er al beter uitziet dan het plan van Kurvers, al is dat ook een tussentijds plan. We vinden het wel bijzonder dat er vanuit financiële overwegingen wordt gepoogd om naast alle kosten ook alle opbrengsten binnen dit gebied te behalen. Dat is ook niet nodig. Binnen de oude Wet ruimtelijke ontwikkeling is dit plan gezet. En we hebben dat ook al in het rapport aangegeven, de Wet ruimtelijke ontwikkeling kan ook erg belemmeren in de ontwikkeling en de transitie van ons gebied. De Omgevingswet is niet voor niets ontwikkeld. Nederland worstelt op dit moment met binnenstedelijk bouwen. Dat is niet alleen in Dordrecht. Dat is echt in heel Nederland zo. En binnenstedelijk bouwen is nu eenmaal duurder dan bouwen in een leeg weiland.

Het laaghangend fruit is eigenlijk wel geplukt. Alle gemakkelijke plots zijn bebouwd. En het enige wat overblijft, is die moeilijke plot, zoals het Maasterras. En vanuit het Rijk wordt daar ook actief op ingespeeld, op deze nieuwe werkelijkheid. En zijn er nieuwe mogelijkheden voor gekomen om niet alleen heel veel en heel snel te bouwen, maar ook om goed te bouwen. En er zijn binnen de Omgevingswet mogelijkheden om de kosten die gepaard gaan bij die binnenstedelijke transformatie ook integraal te verhalen. Mevrouw Labruijere: En dan gaan we kijken naar gebiedsontwikkeling 2.0. Wat de regering eigenlijk heeft bedacht ook, of het ministerie liever gezegd. Voorheen was het de traditionele gebiedsontwikkeling, zoals de Wro. Die gaat uit van een vastgestelde scoop. U ziet hier het plaatje bovenaan. Binnen het plangebied moet je dan kwaliteit, looptijd en budget van het plan bepalen en behalen. Het Besluit ruimtelijke ordening, dat onder de Wro hangt, schrijft voor dat de grondexploitatie voor het plangebied sluitend moet zijn binnen die horizon van het bestemmingsplan. De Omgevingswet werkt flexibeler, de nieuwe wet van 1 januari. Dat heet in jargon agile. De Omgevingswet werkt vanuit de visie en stelt kwaliteit centraal. En door sturing en tijd en geld kom je tot een resultaat. Dit resultaat kan binnen het gebied, maar ook buiten het gebied worden behaald.

En dat is een interessante. De kosten voor de gebiedsontwikkeling kunnen onder de Omgevingswet ook worden verhaald buiten het Maasterras, elders in de Spoorzone, en op ontwikkellocaties, elders in Dordrecht. Dit is mogelijk, zolang het kostenverhaal geborgd wordt. De Omgevingswet biedt mogelijkheden waarmee het Maasterras kan worden rond gerekend. Het Maasterras is het lastigste stukje Dordrecht om te ontwikkelen, maar ook de belangrijkste entree, zoals Ashwin ook al aangaf. Zorg voor kwaliteit. En dit is echt van belang voor heel Dordrecht. Mevrouw Huiskes: We willen jullie enorm bedanken voor de kans die wij gekregen hebben om ons alternatief te presenteren. En in het kader van de Right to Challenge, die sinds dit jaar ook wettelijk is verankerd, willen wij ons alternatieve plan, en dan wel dat plan van 1.659 woningen, officieel indienen. En we hopen ook dat u dat plan serieus zal meewegen. Mocht het tot een uitwerking komen van dit plan, dan denken wij weer heel

14

erg graag mee. En we zullen onze speaker notes nog toesturen, zodat u dit alles nog een keer kan teruglezen. Dank u wel. En als er nog vragen zijn ... De voorzitter: Dat laatste, dames, die zullen er zeker zijn. Daar ben ik van overtuigd. Hartelijk dank voor de presentatie, ook mijnheer Karis. En ik ga even rondkijken of er misschien iemand is die een vraag heeft. Ik zie al een heleboel vingers. Dan ga ik gelijk maar limiteren, het aantal vragen. Mijnheer Safranti, u mag beginnen. Laten we gewoon één vraag doen. En dan ga ik naar de volgende. En is er weer tijd over, dan ga ik het rondje gewoon nog een keer doen. Ik begin met mijnheer Safranti. De heer Safranti: Eén vraag? De voorzitter: Doe maar één vraag. Uw beste vraag. De heer Safranti: Dank u wel. Ik moet even kijken wat dan de beste vraag is. Ik wil sowieso de mensen die net die presentatie hebben gegeven echt een applaus geven, in dit geval. Want het is toch heel bijzonder dat een burger of een groep burgers dit doen, met een alternatief plan komen. Ik vond het heel bijzonder. Ik vond het bijzonder in de zin van, waarom is dit? Maar aan de andere kant denk je, dit kan natuurlijk ook vanuit een burger komen of vanuit een burgerinitiatief. Een aantal vragen zijn natuurlijk beantwoord. Maar ik zal een vraag dan stellen in dit geval.

En dat is dat ik heel veel rode kruisjes heb gezien, met name toen ik de vergelijking maakte met Rijkswaterstaat, Zwijndrecht, NS. Daar werden kruisjes gezet. Mijn vraag in dit geval is, in hoeverre hebben jullie daar rekening mee gehad? Want die hebben dat natuurlijk niet zomaar gedaan. Er zullen wel bepaalde normen zijn geweest. Is daar rekening mee gehouden? De voorzitter: Is er rekening gehouden met Rijkswaterstaat en dergelijke? Mevrouw Labruijere: Ja, want wij hebben precies volgens de kaders van wat wij op gekregen hadden het plan ook laten opstellen. En in eerste instantie, het eerste plan wat jullie hebben gehad, dat was zonder de brug en zonder de verandering of zonder spoor of een verandering van spoor. Al die dingen zijn zeker meegenomen in het eerste plan. De voorzitter: Dank je wel. Dan ga ik naar mijnheer Bootsman. De heer Bootsman: Dank u wel, voorzitter. En ook vanuit ons complimenten richting het Platform Weeskinderendijk. Het is veel werk geweest, kan ik me zo voorstellen. En dan de vraag die ik wilde stellen, dat gaat eigenlijk over de fundering van de huizen aan de Weeskinderendijk. Want als we achter jullie huizen natuurlijk, die gebouwen die je daar ziet, dan vrees ik dat er geheid moet worden.

En is er dan ook rekening gehouden met het effect daarvan wat dat op de bestaande bebouwing kan hebben? De voorzitter: U gaat de vraag beantwoorden? Mevrouw Labruijere: Ja. Wij weten dat er ook nog meer technieken zijn dan dat, maar dat is technisch. En we hebben net niet voor niets ook aangegeven dat wij voor een

15

bouwsloot zijn. En dat water vangt echt een hoop trillingen op. Helemaal precies weten we niet hoeveel, maar dat is best wel uit te zoeken en te rekenen. De voorzitter: Mijnheer Stam. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Ook van onze kant compliment voor de presentatie en de stukken. Ik zou bijna zeggen, als de gemeente nog mensen zoekt, weet ik wel wie ze kunnen aanschrijven. De vraag, dan moet ik even goed gaan kijken van welke vraag nu eerst, als je kijkt naar de presentatie die de heer Kurvers heeft gegeven, daar zaten natuurlijk een aantal go's en no-go's in. Is jullie mening nu dat, op basis van die presentatie, het realisme van jullie plan groter of kleiner is geworden? De voorzitter: Wat denken jullie? Mevrouw Labruijere: Ik denk dat het realisme niet veel verschilt. Alleen dat de kwaliteit van het plan van Urban Space Studio wel een stuk hoger ligt. Is dat voldoende beantwoord? De voorzitter: Mijnheer Noldus. De heer Noldus: Voorzitter, dank u wel. Ik sluit me aan bij alle waardering. En echt superstoer om dit plan hier voorbij te zien komen vanuit de bewoners van de Weeskinderendijk. Echt heel veel waardering daarvoor. Ik heb een vraag vooral over de omvang van het plan, het gebied. Klopt mijn aanname dat het vooral gaat echt alleen om fase 1, om de Rivierenbuurt, of sorry, de Parkbuurt van het plan ...

In een aantal passages leek het te gaan dat fase 2 en 3 niet door zouden gaan, of in ieder geval de Tuinbuurt en de Rivierenbuurt. Dat die in principe in het plan wat vandaag gepresenteerd is, even los van of ze wel of niet doorgaan hoe ze eruitzien, maar onaangetast zijn ten opzichte van het originele plan wat er voorligt? De voorzitter: Mijnheer Karis, de andere twee buurten, hoe gaat het daarmee? De heer Karis: Dat klopt. We hebben in deze alternatievenstudie alleen gekeken naar de Parkbuurt. En de overige twee buurten hebben we niks opgetekend. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter. De voorzitter: Nog een aanvulling. Sorry. Mevrouw Huiskes: Het is ook op dit moment helemaal niet duidelijk voor ons geworden of dat de Rivierenbuurt en de Tuinbuurt nog verder ontwikkeld kunnen worden, door alles wat het rapport Kurvers met zich heeft meegebracht. Wij weten ook echt niet of dat daar sowieso nog ontwikkeld kan worden. De voorzitter: Een korte vervolgvraag.

16

De heer Noldus: Voorzitter, die opmerking was me helemaal duidelijk geworden net inderdaad. De vraag is of de impact op de haalbaarheid van die twee buurten dan hoger of lager is in dit plan? En ik begrijp uit het eerdere antwoord dat dat in de basis geen impact heeft. Daarmee is mijn vraag beantwoord, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Heel goed. Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter. Ik ben blij dat mijn collega's allerlei bouwkundige vragen stellen, want ik heb eigenlijk een andersoortige vraag. En dat is, in hoeverre is er volgens u in het plan van de gemeente rekening gehouden met het culturele gedachtegoed van de Weeskinderendijk? De voorzitter: Dat is een mooie vraag, denk ik. Mevrouw Labruijere: Blijkbaar niet. Dat is heel kort te beantwoorden natuurlijk. Gezien dat men die huizen weg wil hebben, terwijl ik denk, daar hangt nogal een stuk geschiedenis aan ook. Er zit echt wel een stukje geschiedeniswaarde. Die huizen, het is als een dijk begonnen met zaagmolen. Daarna is het omgetoverd tot een woonstraat. Heeft de oorlog overleefd. En die naam komt ook niet uit de lucht vallen, zo gezegd. En dan wilt u ook nog wat over weten? Het is een stukje gedachtegoed ook dat de Weeskinderendijk ... Die naam is ontstaan eigenlijk doordat er veel scheepvaart was. Veel kinderen wees werden.

En niet zozeer dat daar een weeshuis heeft gestaan, maar wel dat iemand ervoor heeft gezorgd dat het die naam heeft gekregen. Dat wel als een soort van, hoe zeg je het, monumentennaam. Zo zie ik het dan tenminste. De voorzitter: Prima. Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Ik heb twee korte vragen. De tweede stel ik zo. De voorzitter: Doe maar één goede. Mevrouw Kamphuis: Ten eerste, bedankt. En hebben jullie ook rekening gehouden met sociale huurwoningen? En zo ja, hoeveel? De heer Karis: Die specifieke aantallen weet ik niet. Maar we gaan uit van wat er in het Masterplan Maasterras staat. En die getallen heb ik niet scherp. Maar ik kan me goed voorstellen dat er hier ook in deze gemeente een aantal procent sociaal in zit. En dat kan het plan gewoon hebben. En dat kan je verdelen over het plan. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Damen. De heer Damen: Voorzitter, dank u. Ik ben bepaald onder de indruk. Ik vind het geweldig eigenlijk. Ik ben wel nieuwsgierig naar bij de volle variant, 1.900 woningen, of daar ook goed gekeken is naar de geluidsbelasting? Is die acceptabel overal? De voorzitter: Mijnheer Karis. De heer Karis: Dat is een hele goede vraag. Wij hebben het moeten doen met de beperkte informatie die we hebben, aan de hand van een kaartje uit het OER. Maar uit

17

mijn hoofd, we hebben met boerenverstand gekeken, wat zien we hier en op welke plekken kunnen we bouwen? In principe blijven we binnen de contouren, zoals het ook in het Maasterras is getekend. We blijven binnen de grenswaarden. Maar je moet wel maatregelen nemen om daaraan te kunnen voldoen. Dove gevels en dat soort dingen. Dat heb je nog steeds nodig. En ik verwacht dat nu de context heel erg is veranderd, de brug blijft liggen, daar komt ook geluid vanaf, stamlijn, dat er in de omgeving ook aanvullende maatregelen genomen moeten worden om de geluidshinder hier zoveel als mogelijk te beperken. Maar we zijn binnen de contouren, waarbinnen de gemeente werkt, gebleven. En we hebben zo goed als dat we kunnen de woningen dusdanig gepositioneerd dat ik het kan ... Laten we hopen dat als de onderzoeken gedaan worden dat we daar zo min mogelijk van af hoeven te wijken. De voorzitter: Duidelijk, denk ik. Mijnheer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Dank voor de presentatie. Mooi plan. Ik geloof dat het college dat ook vindt. Althans, het wel waardeert. Het zou mooi zijn als het college de rekening van Urban Space Studio betaalt. En mijn vraag, volgens mijn herinnering is de Weeskinderendijk volgens Rijkswaterstaat niet meer up-to-date qua veiligheid. Kan de dijk versterkt, verhoogd, verbeterd worden als deze woningen blijven staan? De voorzitter: Geef maar antwoord.

Mevrouw Huiskes: Wij hebben daar toevallig nog extra navraag over gedaan. Wij zijn wat plaatjes tegengekomen van Rijkswaterstaat zelf met de actuele dijkhoogtes van Dordrecht en hoe hoog dat moet zijn worden de komende tig jaar. En daarin is donkergroen eigenlijk het allerbeste wat je kan hebben. En wij zijn lichtgroen, terwijl er ook nog echt wel grijze delen in Dordrecht zijn. Wij hebben een e-mail gestuurd naar Rijkswaterstaat om ook nog bevestigd te krijgen wat wij denken. Maar het ziet ernaar uit dat de dijk gewoon een juiste hoogte heeft. Maar wij moeten daar nog een bevestiging van krijgen. De voorzitter: Mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Dank u wel. Ik ben onder de indruk over wat jullie hebben gepresenteerd en wat jullie voor elkaar hebben kunnen krijgen. Wat mij in dit plan wel opvalt, is de woontoren bij jullie woonbuurt. Hebben jullie al een bepaald beeld met welke impact de hoogte van de woontoren heeft op jullie woningen? De voorzitter: Mijnheer Karis. De heer Karis: Dat heeft u goed gezien. We hebben dit eigenlijk ook bewust zo getekend, om aan te geven wat die 1.659 woningen precies doen. En dat het substantieel ... Het betekent nog wel wat of je een paar honderd woningen minder maakt of niet. En in de ideale wereld zouden wij dat accent ook veel lager willen hebben. Maar dat betekent wel een andere scoop als het gaat om het aantal woningen.

Of je 1.900 woningen in het bestemmingsplan vastlegt of 1308, dat maakt echt substantieel veel uit. Eens, dat zou ik het liefst naar 30, 40 meter willen hebben. Maar goed, wat ik zeg, ik heb hem bewust voor u ingetekend.

18

De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Ook ik ben zeer onder de indruk. Toch even snel een vraag. De bewoners tussen de Vlietweg en de Erasmuslaan zouden wellicht last kunnen hebben van die muur van woningen die is ingetekend in het originele plan. Is het bij jullie bekend hoe zij aankijken tegen jullie alternatief versus het oorspronkelijke plan? De voorzitter: Joëlle. Mevrouw Huiskes: We hebben deze plannen, zoals die nu liggen met brug ... We zijn daar echt heel kort mee bezig geweest. De oude plannen, zoals wij die in het YouTubefilmpje hebben gepresenteerd, zijn ook echt met de wijk besproken. Daar hebben wij een akkoord op. Deze plannen zijn nog niet met de wijk besproken. Als ik met de hond rondloop, met Pluto, door de wijk, dan hoor ik wel altijd de bewoners van de Vlietweg en de Erasmuslaan zeggen, het zou zo fijn zijn als die huisjes blijven staan, want dat is toch zo'n mooi zicht. De voorzitter: Mijnheer Klerk. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk geen aanvullende vraag, want die ik had die is gesteld. Maar dan toch nog even van de gelegenheid gebruikmaken om ook mijn waardering hiervoor uit te spreken en het werk wat er in is gaan zitten. De voorzitter: Ik had niet anders verwacht. Mijnheer De Feijter.

De heer De Feijter: Ik sluit me ook van harte aan bij alle waardering voor alle inzet en alle gebroken nachten die hier inmiddels over zijn geweest. Ik had in eerste instantie dezelfde vraag als de heer Wringer jou heeft gesteld. Maar niet alleen vanwege de waterveiligheid moet de dijk ook worden ... Of leek in ieder geval dan te zijn dat de dijk moest worden verhoogd, maar ook het gebied kort erachter, ook vanwege de bodemvervuiling. Ik vraag me af of de forse ophoging van het hele gebied, in hoeverre is dat teruggekomen ook in dit plan? En is daar rekening mee gehouden? De voorzitter: Mijnheer Karis. De heer Karis: Daar is rekening mee gehouden. Zoals ik vertelde in de presentatie, hebben we het plangebied op een terp gelegd, als het ware. En het middengebied is eigenlijk hoger dan het gebied eromheen, waardoor we over het hele gebied de gronddekking kunnen realiseren om de bodemvervuiling af te dekken. Dat hebben we zeker meegenomen. De voorzitter: Dank u. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ook dank vanuit de VSP. Het is ongelooflijk wat jullie in zo'n korte tijd met elkaar hebben neergezet. Nogmaals, complimenten daarvoor. En ik zou zeggen, we hebben in maart, raadslid, is dat ook iets voor u? Ik zie jullie dat gewoon zomaar doen. De vragen die ik had, zijn al gesteld.

Maar ik heb nog toch, en misschien is dat een beetje een technische vraag, want dat triggerde mij een beetje op het plaatje,

19

dat de Omgevingsvisie van nu, die na 2021, volgens mij biedt die juist veel meer ruimte dan het oude omgevingsplan. Zie ik dat goed? De voorzitter: Joëlle, daar ben jij een beetje de expert in. Mevrouw Huiskes: Bedoel je de Wet ruimtelijke ordening versus de Omgevingswet? De Wet ruimtelijke ordening is toentertijd bepaald ook onder het mom van, er zijn allemaal lege weilanden die we kunnen bebouwen. Je hebt een vierkant plot. En dan is het heel logisch dat je die kosten ook uit dat stuk weg kan halen. Een leeg weiland is gemakkelijk om te bebouwen. Nu er zoveel binnenstedelijk gebouwd moet worden, is het veel moeilijker ook om die kosten te verhalen. Er moet vaak veel gebeuren met infrastructuur. Er moet veel veranderen. En daardoor heeft het Rijk ook de Omgevingswet gemaakt. En de Omgevingswet is daarin veel flexibeler. En dan is het ook mogelijk om bijvoorbeeld kosten vanuit het een naar het ander te schuiven, om met zijn allen een goed, duurzaam Dordrecht te hebben, dat ook over vijftig of honderd jaar nog steeds net zo mooi is. De voorzitter: Helder. Mijnheer Stolk? Nee. Dan ga ik naar mevrouw Koene. Van der Spoel niet. Mijnheer Gorter. De heer Gorter: Dank u wel, voorzitter. Prachtig plan. We zijn als Op Ons Eiland een pleitbezorger dat de brug openblijft voor autoverkeer. Dat doet ons goed om dit ook in dit plan terug te zien. We hebben alleen een vraag.